Elhamra kitap kapağı

26. bölüm / 34

Vali Manco ve Asker

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 34Şu an: Vali Manco ve Asker

VALİ MANCO VE ASKER
Vali Manco, yani «Tek Kollu», Elhamra’da askerî gösterişini sürdürürken kalesinin haydut ve kaçakçı yuvası olduğu yolundaki sürekli suçlamalardan rahatsız olmaya başladı. Birdenbire yaşlı yönetici reform yapmaya karar verdi; işe koyulup kalenin içindeki serseri yuvalarını ve çevredeki tepeleri delik deşik eden Çingene mağaralarını boşalttı. Şüpheli gördüğü herkesi yakalamaları emriyle askerlerini de ana yollara ve patikalara devriye gezmeye gönderdi.

Aydınlık bir yaz sabahı, noterin yakalanması olayında kendini göstermiş olan aksi yaşlı onbaşı, bir borazancı ve iki erden oluşan devriye, Generalife’ın bahçe duvarı dibinde, Güneş Dağı’ndan inen yolun yanında oturuyordu. Bir atın nal seslerini, ardından da kaba ama ahenksiz olmayan bir sesle söylenen eski bir Kastilya asker türküsünü duydular.

Derken, yırtık pırtık bir piyade üniforması giymiş, güneşte yanmış, yapılı bir adam gördüler. Elinde, eski Morisko usulü eyerlenmiş güçlü bir Arap atını yedekte götürüyordu.

Issız dağdan atını elinden tutup inen yabancı askeri görünce şaşıran onbaşı öne çıkıp ona seslendi.

«Kim var orada?»

«Dost.»

«Kimsin, nesin?»

«Savaştan yeni dönmüş yoksul bir asker; ödül olarak çatlak bir kafa ile boş bir kese aldım.»

Artık adamı daha yakından görebiliyorlardı. Alnının üzerinden siyah bir bant geçiyordu; kırlaşmış sakalıyla birlikte bu bant ona gözü kara bir ifade veriyordu. Hafif şaşılığıysa yüzüne zaman zaman haylaz, iyi huylu bir parıltı katıyordu.

Devriyenin sorularını yanıtlayan asker, bu kez kendisinin de başkalarına soru sorma hakkı olduğunu düşünmüş gibiydi. «İzin verirseniz,» dedi, «tepenin eteğinde gördüğüm şu şehir hangisi?»

«Hangi şehir mi!» diye haykırdı borazancı. «Olacak şey değil! Güneş Dağı’nın oralarda gizlenip dolaşan biri, kalkmış Granada gibi büyük bir şehrin adını soruyor!»

«Granada! Madre di Dios! Olabilir mi böyle bir şey?»

«Belki de değildir!» diye karşılık verdi borazancı. «Şu ilerideki kulelerin Elhamra’ya ait olduğunu da bilmiyorsundur belki.»

«Trompet oğlu,» diye karşılık verdi yabancı, «benimle alay etme; burası gerçekten Elhamra’ysa valiye anlatacağım tuhaf şeyler var.»

«Bunun için fırsatın olacak,» dedi onbaşı, «çünkü seni onun huzuruna çıkarmaya niyetliyiz.» O sırada borazancı atın dizginini ele geçirmiş, iki er askerin birer kolunu kavramıştı. Onbaşı öne geçti, «İleri, marş!» komutunu verdi; hep birlikte Elhamra’ya doğru yola koyuldular.

Devriyenin esir alıp getirdiği, üstü başı yırtık bir piyade askeriyle güzel bir Arap atı, kalenin bütün aylaklarının ve gün ağarırken kuyu ve çeşmelerin başında toplanan dedikoducu takımların dikkatini çekti. Sarnıcın çıkrığı dönerken durdu; üstü başı özensiz hizmetçi kız, testisi elinde, onbaşının ganimetiyle geçişini ağzı açık izledi. Muhafızların ardında yavaş yavaş rengârenk bir kalabalık birikti.

Birbirlerine bilmiş bakışlar ve göz kırpmalar eşliğinde tahminler yürütüldü. «Firari,» dedi biri. «Kaçakçı,» dedi bir başkası. «Haydut,» diye ekledi üçüncüsü. Derken, azılı bir haydut çetesinin kaptanının onbaşıyla devriyesinin yiğitliği sayesinde yakalandığı kesin bir dille söylenmeye başlandı. «Vay vay,» dedi yaşlı kocakarılar birbirlerine, «kaptan olsun olmasın, Tek Kollu Vali Manco’nun elinden kurtulabiliyorsa kurtulsun bakalım.»

Vali Manco, Elhamra’nın iç salonlarından birinde, yakındaki manastırdan şişman bir Fransisken keşiş olan günah çıkarıcısıyla sabah çikolatasını içiyordu. Malaga’dan, kahyasının kara gözlü, ağırbaşlı kızı ona hizmet ediyordu. Söylentilere göre kız, bütün ağırbaşlı görünüşüne rağmen kurnaz, dolgun hatlı bir kadın müsveddesiydi; yaşlı valinin demir gibi yüreğinde yumuşak bir nokta bulmuş, onu bütünüyle avucuna almıştı. Ama bunu geçelim; yeryüzünün bu ulu hükümdarlarının özel yaşamlarını fazla kurcalamamak gerekir.

Şüpheli bir yabancının kalenin çevresinde gizlenirken yakalandığı ve şimdi de dış avluda, Ekselanslarının buyruğunu bekleyerek onbaşının gözetiminde tutulduğu haberi getirilince, valinin göğsünü makamının gururu ve heybeti kabarttı. Çikolata fincanını ağırbaşlı genç kızın eline geri verip sepet kabzalı kılıcını istedi, beline kuşandı, bıyıklarını burdu, yüksek arkalıklı büyük bir koltuğa oturdu, sert ve ürkütücü bir yüz takındı; tutsağın huzuruna getirilmesini buyurdu. Asker, onu yakalayanların kollarını hâlâ sıkıca arkadan bağladığı hâlde içeri sokuldu; onbaşı da peşinden geldi. Ama asker kararlı, kendinden emin duruşunu korudu ve valinin keskin, dikkatli bakışına rahat bir şaşılıkla karşılık verdi. Bu, kuralcı yaşlı yöneticinin hiç hoşuna gitmedi.

«Peki suçlu,» dedi vali, bir süre sessizce onu süzdükten sonra, «kendini nasıl savunacaksın? Kimsin sen?»

«Savaştan yeni dönmüş bir askerim; geride yalnız yara bere bıraktım.»

«Asker, öyle mi? Hımm… Kıyafetine bakılırsa piyade. Güzel bir Arap atın olduğunu duydum. Herhâlde onu da, yara bere dışında, savaştan getirdin.»

«Ekselanslarının izniyle, o at hakkında anlatacağım tuhaf bir şey var. Gerçekten de anlatacak harikulade şeylerden biri. Üstelik kalenin, hatta bütün Granada’nın güvenliğini ilgilendiriyor. Ama bunu yalnızca sizinle baş başayken ya da güvendiğiniz kişilerin yanında anlatabilirim.»

Vali bir süre düşündü, sonra onbaşıyla adamlarına geri çekilmelerini, ama kapının dışında bekleyip çağrıldıklarında hazır bulunmalarını emretti. «Bu kutsal keşiş,» dedi, «benim günah çıkarıcım; onun yanında istediğini söyleyebilirsin. Şu genç kız da,» diye ekledi, büyük bir merakla oyalanıp duran hizmetçiyi işaret ederek, «ağzı sıkı, sağduyulu biridir; ona her şey emanet edilebilir.»

Asker, ağırbaşlı hizmetçiye şaşılıkla cilveli bakış arasında bir bakış attı. «Benim için hiç sakıncası yok,» dedi, «genç kız burada kalabilir.»

Diğerleri çıkınca asker anlatmaya başladı. Dili akıcı, ağzı laf yapan bir serseriydi; görünürdeki rütbesinin üstünde bir anlatım gücü vardı.

«Ekselanslarının izniyle,» dedi, «daha önce de söylediğim gibi askerim; zorlu hizmetlerde bulundum. Ama askerlik sözleşmem sona erince, kısa süre önce Valladolid’deki ordudan terhis edildim ve Endülüs’teki köyüme doğru yola çıktım. Dün akşam, Eski Kastilya’nın uçsuz bucaksız, kurak bir ovasını geçerken güneş battı.»

«Dur bakalım!» diye haykırdı vali. «Ne diyorsun sen? Eski Kastilya buradan iki ya da üç yüz mil uzakta.»

«Yine de,» diye sakince karşılık verdi asker. «Ekselanslarına tuhaf şeyler anlatacağımı söylemiştim; ama Ekselansları beni sabırla dinleme lütfunda bulunursa, anlatacaklarımın tuhaf olduğu kadar doğru olduğunu görecek.»

«Anlat bakalım, suçlu,» dedi vali, bıyıklarını burarak.

«Güneş batarken geceyi geçirecek bir yer aramak için çevreme baktım,» diye devam etti asker, «ama gözümün alabildiği yerde hiçbir yerleşim belirtisi yoktu. Çıplak ovada, çantamı yastık edip yatmam gerekeceğini anladım. Ama Ekselansları eski bir askersiniz; savaş görmüş biri için böyle bir geceleme büyük bir sıkıntı sayılmaz, bilirsiniz.»

Vali onaylarcasına başını salladı; sepet kabzalı kılıcının içinden mendilini çıkarıp burnunun çevresinde vızıldayan bir sineği kovdu.

«Lafı uzatmayayım,» diye sürdürdü asker. «Birkaç mil daha yürüyüp derin bir yarığın üzerinden geçen bir köprüye vardım. Yarığın dibinden, yaz sıcağında neredeyse kurumuş incecik bir su akıyordu. Köprünün bir ucunda Mağribi işi bir kule vardı; üst kısmı bütünüyle yıkılmış, ama temelindeki mahzen sapasağlam kalmıştı. “İşte mola vermek için iyi bir yer,” dedim. Dereye inip kana kana su içtim; su tertemiz ve tatlıydı, ben de susuzluktan kavrulmuştum. Sonra heyvemi açıp azığımın hepsi olan bir soğanla birkaç parça ekmek çıkardım. Derenin kıyısındaki bir taşa oturup akşam yemeğime koyuldum. Sonra da kule mahzeninde gecelemeyi düşünüyordum. Savaştan yeni dönmüş bir asker için ne güzel konaklama yeri olurdu; Ekselansları, eski bir asker olarak bunu tahmin edersiniz.»

«Ben zamanında bundan beter yerlerde seve seve yattım,» dedi vali, mendilini kılıcının kabzasına geri sokarken.

«Ekmeğimi sakince kemirirken mahzenin içinde bir şeyin kımıldadığını duydum,» diye devam etti asker. «Kulak kabarttım; bu, bir atın nal sesiydi. Az sonra kulenin temelindeki, su kıyısındaki kapıdan bir adam çıktı; güçlü bir atı dizgininden tutup götürüyordu. Yıldız ışığında neye benzediğini pek seçemedim. Issız, yabanıl bir yerde, bir kulenin yıkıntıları arasında gizlenmesi şüpheli görünüyordu. Benim gibi sıradan bir yolcu olabilirdi; kaçakçı da, haydut da. Ne olmuş yani? Şükürler olsun yoksulluğuma, kaybedecek bir şeyim yoktu; oturup ekmeğimi kemirmeyi sürdürdüm.»

«Atını, oturduğum yere yakın bir yerde suya götürdü; onu iyice inceleme fırsatım oldu. Şaşkınlıkla gördüm ki Mağribi giysileri içindeydi; üzerinde çelik bir zırh, başında da yıldızların yansımasından fark ettiğim cilalı bir miğfer vardı. Atının takımı da Morisko usulüydü; üzengileri kocaman, kürek biçimindeydi. Dediğim gibi onu derenin kıyısına götürdü. Hayvan başını neredeyse gözlerine kadar suya daldırıp, çatlayacak sanana dek içti.»

«“Yoldaş,” dedim, “atın iyi içiyor; bir at burnunu yiğitçe suya daldırıyorsa bu iyiye işarettir.”»

«“İçmesi normal,” dedi yabancı, Mağribi aksanıyla. “En son su içmesinin üzerinden tam bir yıl geçti.”»

«“Santiago hakkı için,” dedim, “bu, Afrika’da gördüğüm develeri bile geride bırakır. Ama bak, sen de askere benziyorsun; oturup bir askerin sofrasına ortak olmak ister misin?” Doğrusu, bu ıssız yerde bir yoldaş arıyordum; bir kâfire de katlanabilirdim. Ayrıca Ekselanslarının da çok iyi bildiği gibi, asker arkadaşının inancına pek aldırmaz; bütün ülkelerin askerleri barış içindeyken yoldaştır.»

Vali yine onaylarcasına başını salladı.

«Neyse, dediğim gibi, elimden geldiğince konuksever davranıp onu akşam yemeğime çağırdım. “Yemek ya da içmek için duramam,” dedi, “sabaha kadar almam gereken uzun bir yol var.”»

«“Hangi yöne?” dedim.»

«“Endülüs’e,” dedi.»

«“Tam benim yolum,” dedim. “Öyleyse benimle oturup yemek yemeyeceğine göre, belki ata binip seninle gelmeme izin verirsin. Atın yapılı görünüyor; ikimizi de taşır, bahse girerim.”»

«“Olur,” dedi atlı. Üstelik özellikle yemeğimi paylaşmayı teklif etmişken, reddetmek ne nezakete ne de askerlik adabına yakışırdı. O ata bindi, ben de arkasına çıktım.»

«“Sıkı tutun,” dedi. “Atım rüzgâr gibi gider.”»

«“Benden yana korkma,” dedim; böylece yola koyulduk.»

«At önce yürüyüşten tırısa, tırıstan dörtnala, dörtnaldan da baş döndürücü bir koşuya geçti. Sanki kayalar, ağaçlar, evler; her şey telaş içinde arkamızdan uçup gidiyordu.»

«“Burası hangi kasaba?” dedim.»

«“Segovia,” dedi. Sözü ağzından çıkar çıkmaz Segovia’nın kuleleri gözden kayboldu. Guadarrama dağlarını tırmanıp Escorial’in yanından aşağı indik; Madrid surlarının kıyısından geçip La Mancha ovalarını hızla aştık. Böylece tepeleri ve vadileri, kuleleri ve şehirleri geçtik; hepsi derin bir uykuya gömülmüştü. Yıldız ışığında zar zor parlayan dağları, ovaları ve nehirleri aştık.»

«Lafı uzatıp Ekselanslarını yormayayım: Atlı birden dağın yamacında durdu. “İşte vardık,” dedi, “yolculuğumuzun sonuna.” Etrafa baktım, ama hiçbir yerleşim belirtisi göremedim; yalnızca bir mağara ağzı vardı. Ben bakınırken, Mağribi giysileri içindeki kalabalıklar dört bir yandan rüzgârla taşınmış gibi gelmeye başladı. Kimisi atlı, kimisi yaya, hepsi arıların kovana üşüşmesi gibi mağaranın ağzından içeri koşuyordu. Bir soru bile soramadan atlı uzun Mağribi mahmuzlarını atın böğürlerine geçirdi ve kalabalığa karışıp içeri daldı. Dağın ta içlerine inen, dik ve dolambaçlı bir yolda ilerledik. Yol aldıkça, nedenini anlayamadığım bir ışık, günün ilk aydınlığı gibi yavaş yavaş belirmeye başladı. Gittikçe güçlendi ve çevremdeki her şeyi görmemi sağladı. İlerlerken, cephanelik salonlarını andıran büyük mağaraların sağa sola açıldığını fark ettim. Bazılarının duvarlarına kalkanlar, miğferler, zırhlar, mızraklar ve pala kılıçlar asılmıştı; bazılarında ise yerde savaş malzemeleri ve ordu donanımından koca yığınlar duruyordu.»

«Ekselanslarının, eski bir asker olarak, savaşa böylesine görkemli hazırlıklar yapıldığını görmekten yüreği sevinçle dolardı. Başka mağaralarda, mızrakları havada, sancakları açılmış, tepeden tırnağa silahlı atlılar uzun sıralar hâlinde meydana çıkmaya hazır bekliyordu; ama eyerlerinde heykel gibi kıpırtısız oturuyorlardı. Başka salonlarda savaşçılar atlarının yanında yerde uyuyor, piyadeler de saflara katılmaya hazır kümeler hâlinde duruyordu. Hepsi eski usul Mağribi giysileri ve zırhları içindeydi.»

«Neyse Ekselansları, lafı uzatmayayım: Sonunda duvarları altın ve gümüş damarlarıyla bezeli gibi görünen, elmaslar, safirler ve türlü türlü değerli taşlarla ışıldayan uçsuz bucaksız bir mağaraya, hatta diyebilirim ki bir mağara sarayına girdik. En uçta, iki yanında soyluları bulunan Mağribi bir kral altın tahtında oturuyordu; çekilmiş palalarıyla Afrikalı siyahlardan oluşan bir muhafız birliği de çevresini sarmıştı. İçeri akın etmeyi sürdüren, sayıları binlerce ve binlerce kişiye ulaşan kalabalık, önünden birer birer geçerek tahtı selamlıyordu. Kalabalığın kimileri kusursuz, lekesiz, mücevherlerle ışıldayan görkemli giysiler içindeydi; kimileri cilalı, mine işlemeli zırhlar kuşanmıştı. Kimileri ise çürümüş, küflenmiş giysiler giyiyor; paramparça, ezilmiş, pasla kaplı zırhlar taşıyordu.»

«O zamana kadar dilimi tutmuştum; Ekselansları, görev başındaki bir askerin fazla soru sormaması gerektiğini iyi bilir. Ama artık susamadım.»

«“Yoldaş,” dedim, “bütün bunların anlamı ne, söyler misin?”»

«“Bu,” dedi atlı, “büyük ve korkunç bir sırdır. Bil ki ey Hristiyan, önünde gördüğün, Granada’nın son kralı Boabdil’in sarayı ve ordusudur.”»

«“Sen ne diyorsun?” diye haykırdım. “Boabdil ve sarayı yüzlerce yıl önce bu ülkeden sürüldü; hepsi Afrika’da öldü.”»

«“Sizin yalancı kroniklerinizde böyle yazıyor,” diye karşılık verdi Mağribi. “Ama bil ki Boabdil ile Granada için son savaşı veren savaşçılar, güçlü bir büyüyle dağın içine kapatıldı. Granada teslim edilirken kentten ayrılan kral ve ordusuysa Hristiyan hükümdarları aldatmak için o kılıklara bürünmelerine izin verilen ruhlar ve şeytanlardan ibaret bir hayalet alayıydı. Dahası, dostum, sana şunu söyleyeyim: İspanya’nın tamamı büyü altındadır. Dağlardaki hiçbir mağara, ovalardaki hiçbir ıssız gözetleme kulesi, tepelerdeki hiçbir yıkık kale yoktur ki mahzenlerinde, Allah’ın egemenliğin bir süreliğine inananların elinden çıkmasına izin verdiği günahların kefareti ödenene dek, çağlar boyu uyuyan büyülenmiş bir savaşçı bulunmasın. Her yıl Aziz Yahya arifesinde, gün batımından gün doğumuna kadar büyüleri bozulur ve hükümdarlarına saygılarını sunmak üzere buraya gelmelerine izin verilir. Mağaranın içine akın ettiğini gördüğün kalabalık, İspanya’nın dört bir yanındaki sığınaklarından gelen Müslüman savaşçılardır. Bana gelince, Eski Kastilya’daki köprünün yıkık kulesini gördün; yüzlerce yıldır kışımı da yazımı da orada geçiriyorum ve gün ağarmadan geri dönmem gerek. Yakındaki mağaralarda saf tutmuş atlı ve yaya taburlarıysa Granada’nın büyülenmiş savaşçılarıdır. Kader kitabında şöyle yazılıdır: Büyü bozulduğunda Boabdil bu ordunun başında dağdan inecek, Elhamra’daki tahtına ve Granada üzerindeki egemenliğine yeniden kavuşacak, İspanya’nın dört bir yanındaki büyülü savaşçıları toplayacak, yarımadayı yeniden fethedip Müslüman yönetimine döndürecektir.”»

«“Peki bu ne zaman olacak?” dedim.»

«“Bunu yalnız Allah bilir. Kurtuluş gününün yaklaştığını umuyorduk; ama şu anda Elhamra’da, Vali Manco diye tanınan, uyanık ve sağlam bir yaşlı asker hüküm sürüyor. Böylesi bir savaşçı en ileri karakolun başında olduğu ve dağdan gelecek ilk saldırıyı durdurmaya hazır bulunduğu sürece, Boabdil’le askerlerinin silahlarına sarılıp beklemekten başka çaresi yok, diye korkuyorum.”»

Bunun üzerine vali biraz doğrulup kılıcını düzeltti ve bıyıklarını burdu.

«Lafı uzatıp Ekselanslarını yormayayım: Atlı bunları anlattıktan sonra atından indi.»

«“Burada kal,” dedi, “ben gidip Boabdil’in önünde diz çökerken atımı koru.” Böyle deyip tahtın önüne doğru ilerleyen kalabalığın arasına karıştı.»

«“Ne yapmalı?” diye düşündüm, tek başıma kalınca. “Bu kâfir dönene kadar burada bekleyip beni kim bilir nereye götürecek cin atına binmesini mi seyredeyim, yoksa bu gulyabani topluluğundan kaçmak için fırsatı mı değerlendireyim?” Ekselansları da iyi bilir, bir asker kararını çabuk verir. Ata gelince, açıkça inanca ve ülkeye düşman birine aitti; savaş kurallarına göre ganimet sayılırdı. Böylece sağrısından eyere tırmandım, dizginleri çevirdim, Mağribi üzengilerini atın yanlarına geçirdim ve onu, girdiği geçitten olabildiğince hızlı çıkmaya sürdüm. Kıpırtısız taburlar hâlinde oturan Müslüman atlıların bulunduğu salonların yanından hızla geçerken zırh sesleri ve boğuk sesler duyar gibi oldum. Üzengileri bir kez daha atın yanlarına bastırıp hızımı iki katına çıkardım. Şimdi arkamdan sert bir rüzgârın uğultusuna benzer bir ses geliyordu; binlerce nalın takırtısını duydum. Sayısız bir kalabalık beni yakaladı. Aralarına kapılıp mağaranın ağzından dışarı fırlatıldım; binlerce gölge, göğün dört bir yanına savruldu.»

«Bu hengâmenin girdabında yere savrulup kendimden geçtim. Kendime geldiğimde bir tepenin sırtında yatıyordum; Arap atı da yanımda duruyordu. Düşerken kolum dizgine takılmıştı; sanırım bu yüzden at Eski Kastilya’ya doğru dörtnala kaçıp gitmedi.»

“Ekselansları, çevreme bakıp aloe ve Hint inciri çitlerini, güney ikliminin başka izlerini ve aşağıda kuleleri, sarayları, görkemli bir katedrali olan büyük bir şehir görünce ne kadar şaşırdığımı kolayca tahmin edebilir.”

“Atımı yeniden binmeye çekinerek, bana yine bir oyun edip sıvışmasından korktuğum için dizgininden tutup tepeyi yavaşça indim. İnerken devriyenize rastladım; önümde uzanan yerin Granada olduğunu ve aslında Elhamra surlarının dibinde bulunduğumu, korkunç Vali Manco’nun, büyülenmiş bütün Müslümanların ödü koparan adamın kalesinin altında olduğumu onların ağzından öğrendim. Bunu duyar duymaz Ekselanslarını bulmaya, gördüklerimin hepsini anlatmaya ve çevrenizde pusuya yatıp temelinizi oyan tehlikelere karşı sizi uyarmaya karar verdim; böylece bu iç düşman ordusunun ülkenin ta bağrında gizlendiği düşünülürse, kalenizi ve krallığın kendisini korumak için vakitlice önlem alabilirsiniz.”

“Öyleyse, dostum,” dedi vali, “sen ki yılların sefer görmüş askerisin, bunca hizmette bulunmuşsun; bu kötülüğü önlemek için nasıl davranmamı öğütlersin?”

“Ekselanslarının sağduyusu gibi bir kumandana ders vermeye kalkışmak, rütbesiz ve mütevazı bir erin haddi değildir,” dedi asker alçakgönüllülükle. “Ama bana kalırsa Ekselansları, bütün mağaraların ve dağlara açılan girişlerin sağlam taş duvarlarla kapatılmasını sağlayabilir; böylece Boabdil’le ordusu yeraltındaki yurtlarında iyice tıkanıp kalır. İyi peder de,” diye ekledi; keşişe saygıyla eğilip dindarca haç çıkararak, “barikatları kutsar, birkaç haç, kutsal emanet ve aziz tasviri asarsa, sanırım bunlar kâfirlerin büyülerinin bütün gücüne dayanabilir.”

“Şüphesiz çok işe yararlar,” dedi keşiş.

Vali şimdi elini kılıcının kabzasına koyarak kolunu beline dayadı, gözlerini askere dikti ve başını hafifçe bir yana, öte yana sallayarak—

“Demek dostum,” dedi, “bana şu büyülü dağlar ve büyülenmiş Mağribiler hakkındaki palavra masalını yutturabileceğini gerçekten sanıyorsun? Dinle bakalım, suçlu! Tek kelime daha etme. Yaşlı bir asker olabilirsin ama karşında senden de yaşlı bir asker bulacaksın; kolayca alt edilecek biri değilim. Muhafızlar! Şu adamı zincire vurun.”

Ağırbaşlı hizmetçi, tutuklunun lehine bir şey söyleyecek oldu; ama vali tek bir bakışla onu susturdu.

Askeri bağladıkları sırada muhafızlardan biri cebinde şişkin bir şey hissetti. Çıkarıp baktığında, iyi dolu görünen uzun bir deri kese buldu. Bir köşesinden tutup içindekileri valinin önündeki masaya boşalttı; hiçbir haydut kesesi bundan daha görkemli bir boşaltma yapmamıştır. Yüzükler, mücevherler, inci tespihler, pırıl pırıl elmas haçlar ve bir yığın eski altın sikke döküldü. Sikkelerin bazıları şıngırdayarak yere düştü, odanın en uzak köşelerine kadar yuvarlandı.

Bir süre adaletin işleyişi durdu; herkes parıldayan kaçakların peşine düştü. Yalnızca gerçek İspanyol gururuyla dolu olan vali ağırbaşlılığını korudu; yine de son sikke ve mücevher keseye geri konana dek gözlerindeki hafif kaygı gizlenemedi.

Keşiş o kadar sakin değildi; yüzü fırın gibi kızarmış, tespihlerle haçları görünce gözleri parlayıp ışıldamıştı.

“Seni kutsala saygısız alçak!” diye haykırdı. “Bu kutsal emanetleri hangi kilise ya da kutsal mekândan yağmaladın?”

“Ne birinden ne ötekinden, muhterem peder. Bunlar kutsala saygısızlıkla elde edilmiş ganimetlerse, sözünü ettiğim kâfir süvari tarafından çok eski zamanlarda alınmış olmalı. Ekselanslarına tam da şunu anlatacaktım: Süvarinin atına el koyunca, eyerin kaşına asılı duran deri bir torbayı çözdüm. Sanırım bu torbada, Mağribilerin ülkeyi istila ettiği eski günlerdeki seferlerinden kalma yağmalar vardı.”

“Pekâlâ. Şimdilik, Vermilion Kulesi’ndeki bir odayı kendine mesken tutmaya hazırlan; büyü altında olmasa da seni, büyülenmiş Mağribilerinin herhangi bir mağarası kadar güvenle alıkoyar.”

“Ekselansları uygun gördüğünü yapar,” dedi tutuklu sakince. “Kalede bana sağlayacağınız her türlü barınak için minnettar olurum. Ekselanslarının da iyi bildiği gibi, savaş görmüş bir asker kaldığı yeri seçmez. Rahat bir zindanım ve düzenli tayınım olursa kendimi hoşnut etmeyi bilirim. Yalnız, Ekselansları benimle bu kadar ilgilenirken kalenize de göz kulak olup dağlara açılan girişleri kapatma önerimi düşünmenizi rica ederim.”

Sahne böyle sona erdi. Tutuklu, Vermilion Kulesi’ndeki sağlam bir zindana götürüldü; Arap atı Ekselanslarının ahırına çekildi, süvarinin kesesi de Ekselanslarının kasasına kondu. Keşiş, sonuncusuna itiraz etmedi değil; kutsal emanetlerin —ki apaçık kutsala saygısız ganimetlerdi— kilisenin gözetimine bırakılması gerekip gerekmediğini sorguladı. Ama vali bu konuda kesin konuşup Elhamra’nın mutlak hâkimi olduğunu ortaya koyunca keşiş tartışmayı sağduyuyla bıraktı, fakat durumu Granada’daki kilise ileri gelenlerine bildirmeye karar verdi.

Yaşlı Vali Manco’nun bu hızlı ve sert önlemlerini açıklamak için, o sıralarda Granada yakınlarındaki Alpuxarras Dağları’nın, Manuel Borasco adlı gözüpek bir şefin komutasındaki bir haydut çetesiyle fena hâlde dolup taştığını belirtmek gerekir. Çete, çevrede dolaşıp çeşitli kılıklara girerek şehre bile sızar; ticaret kervanlarının ya da keseleri dolu yolcuların yola çıkacağını öğrenir, sonra onları yolun uzak ve ıssız geçitlerinde pusuya düşürürdü. Bu tekrarlanan küstah saldırılar hükümetin dikkatini çekmiş, çeşitli karakolların komutanlarına tetikte olmaları ve şüpheli başıboş yolcuları yakalamaları emredilmişti. Vali Manco, kalesine sürülen çeşitli lekeler yüzünden özellikle gayretliydi; şimdi de bu çetenin korkunç bir haydutunu tuzağa düşürdüğünden kuşkusu yoktu.

Bu sırada hikâye yayıldı; yalnız kalenin değil, bütün Granada şehrinin diline düştü. Alpuxarras’ın korkulu rüyası, namlı haydut Manuel Borasco’nun yaşlı Vali Manco’nun eline düştüğü ve onun tarafından Vermilion Kulesi’ndeki bir zindana kapatıldığı söyleniyordu. Borasco tarafından soyulmuş olan herkes yağmacıyı tanımak için akın etti. Bilindiği gibi Vermilion Kulesi, Elhamra’dan ayrı, kardeş bir tepenin üzerinde durur; ana kaleden, baş caddenin geçtiği vadinin yarığıyla ayrılır. Dış suru yoktur; ama kulenin önünde bir nöbetçi devriye gezer. Askerin kapatıldığı odanın penceresi sağlam demir parmaklıklarla örtülüydü ve küçük bir düzlük alana bakıyordu. Granada’nın iyi insanları, hayvanat bahçesindeki kafesinden sırıtıp bakan bir sırtlanı seyreder gibi onu görmek için buraya geldi. Ancak kimse onu Manuel Borasco sanmadı; çünkü o korkunç haydut yırtıcı görünüşüyle tanınırdı, tutuklununki gibi sevimli bir şaşılığı da yoktu. Ziyaretçiler yalnız şehirden değil, ülkenin dört bir yanından geliyordu; ama kimse onu tanımıyordu. Halkın zihninde, anlattıklarında belki de bir doğruluk payı bulunduğuna dair kuşkular belirmeye başladı. Boabdil’le ordusunun dağın içinde kapalı kaldığı eski bir söylentiydi; eski sakinlerin çoğu bunu babalarından duymuştu. Birçok kişi, askerin sözünü ettiği mağarayı aramak için Güneş Dağı’na, ya da daha doğrusu Aziz Elena Dağı’na çıktı; dağın içine, ne kadar derine indiği bilinmeyen karanlık kuyuyu gördü, içine baktı. Bu kuyu bugün hâlâ oradadır: Boabdil’in yeraltındaki yurduna açıldığı söylenen efsanevi giriş.

Asker, yavaş yavaş halkın sevgisini kazandı. Dağ haydudu, İspanya’da başka ülkelerdeki haydutlar gibi yüz kızartıcı bir kişi sayılmaz; tersine, alt sınıfların gözünde şövalyece bir kahraman gibidir. Yöneticilerin davranışlarını eleştirmeye de her zaman yatkınlık vardır. Birçok kişi yaşlı Vali Manco’nun zorba uygulamalarına söylenmeye, tutukluya bir şehit gözüyle bakmaya başladı.

Üstelik asker neşeli, şakacı bir adamdı; penceresine yaklaşan herkese bir şakası, her kadına da tatlı bir sözü vardı. Eski bir gitar edinmişti; penceresinin yanına oturup çevredeki kadınları sevindirmek için türküler ve aşk şarkıları söylerdi. Kadınlar akşamları düzlük alanda toplanıp onun müziğiyle bolero oynardı. Sert sakalını düzeltince güneşten yanmış yüzü güzellerin gözüne hoş görünmeye başladı; valinin ağırbaşlı hizmetçisi de onun şaşılığının karşı konulmaz olduğunu ilan etti. Bu iyi yürekli genç kadın, daha en başından beri onun talihine derin bir yakınlık duymuştu. Valinin yüreğini yumuşatmaya boşuna uğraşınca, gizlice ona uygulanan kısıtlamaları hafifletmeye koyuldu. Her gün tutukluya valinin sofrasından artan ya da kilerinden aşırdığı birkaç lokma teselli getiriyor; arada bir de iç ferahlatan bir şişe seçkin Val de Peñas ya da koyu Málaga şarabı sunuyordu.

Yaşlı valinin kalesinin tam ortasında bu küçük ihanet sürerken, dış düşmanları arasında açık bir savaş fırtınası kopmak üzereydi. Sözde haydudun üzerinde bir kese dolusu altın ve mücevher bulunduğu haberi, birçok abartıyla Granada’ya yayılmıştı. Valinin azılı rakibi kaptan general hemen yetki alanıyla ilgili bir mesele çıkardı. Tutuklunun Elhamra sınırlarının dışında, kendi yetkisi dâhilinde yakalandığını ileri sürdü. Bu yüzden adamın kendisine, onunla birlikte ele geçirilen değerli ganimete de el konulmasını istedi. Keşiş, çantadaki haçlar, tespihler ve başka kutsal emanetler hakkında büyük engizitöre de uygun bilgileri ulaştırınca, büyük engizitör kutsala saygısızlık suçunu işleyen tutukluyu talep etti; yağmanın kiliseye verilmesini, adamın da sıradaki auto-da-fé’ye teslim edilmesini istedi. Kavgalar büyüdü; vali öfkeden kudurdu ve tutsağını teslim etmektense, kalenin civarında yakalanmış bir casus olarak onu Elhamra’nın içinde asacağına yemin etti.

Kaptan general, tutukluyu Vermilion Kulesi’nden şehre nakletmek üzere bir asker birliği göndermekle tehdit etti. Büyük engizitör de Kutsal Makam’ın birtakım görevlilerini yollamaya aynı ölçüde kararlıydı. Gece geç saatte bu düzenlerden vali haberdar edildi. “Gelsinler,” dedi. “Onlardan önce davranacağım; yaşlı bir askeri alt etmek isteyen sabah erkenden kalkmalı.” Ardından tutuklunun şafakta Elhamra surları içindeki iç kaleye nakledilmesi için emir verdi. “Duydun mu evladım,” dedi ağırbaşlı hizmetçisine, “horozlar ötmeden kapımı tıklatıp beni uyandır ki işi kendim göreyim.”

Gün ağardı, horoz öttü; ama kimse valinin kapısını tıklatmadı. Güneş dağ tepelerinin üstüne yükselip penceresinden içeri vurduktan sonra, demir gibi sert yüzüne korku çökmüş emektar onbaşısı başucuna dikilince vali sabah düşlerinden uyandı.

“Kaçmış! Gitmiş!” diye haykırdı onbaşı, nefes nefese.

“Kim kaçmış, kim gitmiş?”

“Asker… haydut… şeytan, ne olduğunu bilmiyorum! Zindanı boş, kapısı kilitli; oradan nasıl kaçtığını kimse bilmiyor.”

“Onu en son kim gördü?”

“Hizmetçiniz; akşam yemeğini ona götürmüştü.”

“Hemen çağrılsın.”

Yeni bir kargaşa çıktı. Ağırbaşlı genç kadının odası da boştu; yatağında yatılmamıştı. Günlerdir suçluyla sık sık konuştuğu anlaşıldığından, elbette onunla kaçmıştı.

Bu, yaşlı valiyi hassas bir yerinden yaralamıştı; ama buna içerlemeye fırsat bulamadan yeni bir felaket gözünün önüne serildi. Çalışma odasına girdiğinde kasasının açık olduğunu, süvarinin deri kesesinin ve yanında iki tombul altın duka kesesinin çalındığını gördü.

Peki kaçaklar nasıl, hangi yoldan kaçmıştı? Sierra’ya çıkan yol kenarındaki bir kulübede yaşayan yaşlı bir köylü, şafak sökmeden az önce dağlara doğru giden güçlü bir atın nal seslerini duyduğunu söyledi. Penceresinden bakmış, önünde bir kadının oturduğu atlıyı güçlükle seçebilmişti.

“Ahırları arayın!” diye bağırdı Vali Manco. Ahırlar arandı; Arap atı dışında bütün atlar bölmelerindeydi. Arap atının yerinde yemliğe bağlanmış sağlam bir sopa vardı. Üzerindeki etikette şu sözler yazılıydı: “Yaşlı Bir Askerden Vali Manco’ya Armağan.”

Cami.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…