Elhamra kitap kapağı

5. bölüm / 34

Önemli Görüşmeler.—yazar, Boabdıl’in Tahtına Geçiyor

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 34Şu an: Önemli Görüşmeler.—yazar, Boabdıl’in Tahtına Geçiyor

ÖNEMLİ GÖRÜŞMELER.—YAZAR, BOABDIL’İN TAHTINA GEÇİYOR
Şiir ve romantizm diyarından kendimizi koparıp kente inmemiz ve İspanyol hanının kasvetli gerçekliğine dönmemiz için gün neredeyse sona ermişti. Mektuplar getirdiğimiz Elhamra Valisi’ne resmî bir ziyarette bulunduk. Gördüğümüz yerleri coşkuyla anlattık; elinin altında böyle bir cennet varken kentte oturmasına şaşırdığımızı da söylemeden edemedik. Vali, tepenin doruğundaki sarayda oturmanın, işlerin görüldüğü ve insanların bir araya geldiği yerlerden uzak olması nedeniyle elverişsiz olduğunu öne sürdü. Kendi tebaasından korunmak için sık sık kale duvarlarına ihtiyaç duyan hükümdarlara pek uygunmuş. “Ama señores,” diye gülümseyerek ekledi, “orada oturmayı bu kadar arzu ediyorsanız Elhamra’daki dairelerim emrinizde.”

Bir İspanyolun, evinin sizin olduğunu söylemesi sıradan ve neredeyse vazgeçilmez bir nezaket göstergesidir: “Esta casa es siempre à la disposicion de Vm.”—“Bu ev her zaman emrinizdedir.” Beğendiğiniz herhangi bir eşyasını da hemen size sunar. Görgü gereği sizin de bunu kabul etmemeniz gerekir; bu yüzden Vali’nin bize bir kraliyet sarayı teklif etmesine yalnızca teşekkürlerimizi sunup eğilmekle yetindik. Fakat yanılmışız. Vali ciddiymiş. “Birbirine geçerek uzanan boş ve eşyasız odalar bulacaksınız,” dedi. “Ama sarayla ilgilenen Antonia Teyze odaları bir düzene sokabilir ve siz oradayken sizinle ilgilenebilir. Kalacak yeriniz için onunla anlaşabilir ve kraliyet yurdunda azla yetinmeyi kabul edebilirseniz Kral Chico’nun sarayı emrinizde.”

Vali’yi sözüne göre kabul ettik; Gomeres Sokağı’nın sarp yokuşunu ve Adalet Kapısı’nı hızla geçip, Antonia Teyze’yle pazarlık etmek üzere yukarı çıktık. Bazen bunun bir düş olup olmadığını sorguluyor, bazen de kalenin bilge kahyasının teslim olmakta ağır davranmasından korkuyorduk. Garnizonda en azından bizi tutacak bir dostumuz olduğunu biliyorduk: İlk ziyaretimizde gönlünü kazandığımız, parlak gözlü küçük Dolores. Saraya dönüşümüzü en aydınlık bakışlarıyla karşıladı.

Ne var ki her şey yolunda gitti. İyi yürekli Antonia Teyze odalara koyacak biraz eşya buldu, ama bunlar en sıradan türdendi. Ona yerde yatıp kalkabileceğimizi söyledik. Soframızı kurabilirdi; ama yalnızca kendi sade usulüyle—daha iyisini istemiyorduk. Yeğeni Dolores bize hizmet edecekti. Bunu duyar duymaz şapkalarımızı havaya fırlattık; anlaşma tamamlanmıştı.

Ertesi gün saraya yerleştik; hiçbir hükümdar bölünmüş tahtını böylesine kusursuz bir uyumla paylaşmamıştı. Birkaç gün düş gibi geçti. Sonra değerli yol arkadaşım diplomatik görevlerle Madrid’e çağrıldı ve tahttan çekilmek zorunda kaldı; böylece bu gölgeler ülkesinin tek hükümdarı ben oldum. Ben dünyada rastgele dolaşan, hoş yerlerde oyalanmaya yatkın biri olduğumdan, burada, bu eski büyülü yapıda, büyüye kapılmış olsam gerek, günbegün fark ettirmeden zaman çalmayı sürdürüyorum. Okuruma hep yakınlık duymuş ve onunla içten bir ilişki kurmaya yatkın olmuşumdur. Bu tatlı tutsaklık dönemindeki düşlerimi ve araştırmalarımı ona anlatmaya karar verdim. Bunlar hayal gücüne buranın büyüleyici havasından biraz olsun aktarabilirse, Elhamra’nın efsanevi salonlarında benimle bir süre oyalanmaya itiraz etmeyecektir.

Elhamra Kapısı

Önce, sarayda oturan biri için oldukça sade sayılabilecek ev düzenim hakkında okura bir fikir vermek yerinde olur. Yine de, kraliyet selefleriminkine kıyasla, felaket getiren tersliklere daha az açık olacağını umuyorum.

Odalarım, Vali’nin dairesinin bir ucunda, sarayın ön cephesinde yer alan ve la plaza de los algibes’e (Sarnıçlar Meydanı’na) bakan boş bir oda dizisinin içinde. Daire modern; ama yatak odamın karşı ucundaki kapı, kısmen Mağribi, kısmen İspanyol tarzındaki ve sarayın hanımı Doña Antonia ile ailesine ayrılmış bir grup küçük odaya açılıyor. İyi hanımefendi, sarayı düzenli tutması karşılığında, ziyaretçilerden aldığı bütün gelir paylarına ve bahçelerin bütün ürünlerine sahip oluyor; yalnız zaman zaman Vali’ye meyve ve çiçek sunması bekleniyor. Ailesi, farklı iki erkek kardeşin çocukları olan bir erkek yeğen ve bir kız yeğenden oluşuyor. Yeğeni Manuel Molina, dürüstlüğüyle tanınan, ağırbaşlı bir İspanyol genci. Hem İspanya’da hem Batı Hint Adaları’nda orduda hizmet etmiş; şimdi ise bir gün kalenin doktoru olma umuduyla tıp öğreniyor. Bu görev yılda en az yüz kırk dolar ediyor. Yeğeni, daha önce sözünü ettiğim tombul, kara gözlü küçük Dolores. Bir gün teyzesinin, kalenin içindeki epey harap durumdaki birkaç küçük mülkten oluşan bütün varlığını miras alacağı söyleniyor. Mateo Ximenes’in bana gizlice söylediğine göre, bu mülkler neredeyse yüz elli dolar gelir getiriyor; öyle ki Elhamra’nın paçavralar içindeki oğlunun gözünde Dolores tam bir mirasçı. Aynı dikkatli ve güvenilir kişiden, ağırbaşlı Manuel ile ışıl ışıl gözlü kuzeni arasında sessiz sedasız bir gönül ilişkisi bulunduğunu da öğrendim. El ele verip ortak geleceklerini kurmalarının önündeki tek engel, Manuel’in doktorluk diploması ve akrabalıkları nedeniyle Papa’dan alınması gereken bir izin.

İyi yürekli Antonia, yemek ve konaklama konusundaki anlaşmamıza sadakatle uyuyor. Ben kolay beğenen biri olduğumdan soframı çok iyi buluyorum; neşeli küçük Dolores de odamı düzenli tutuyor ve yemek vakitlerinde hizmetime koşuyor. Emrimde ayrıca Pepe adında, uzun boylu, kekeleyen, sarı saçlı bir delikanlı var. Bahçelerde çalışıyor ve uşağım olmayı çok istiyordu; ama bu görevi Elhamra’nın oğlu Mateo Ximenes ondan önce kaptı. Bu çevik ve her işe burnunu sokan delikanlı, kalenin dış kapısında ilk karşılaştığımız günden beri bir yolunu bulup yanımdan ayrılmadı; bütün planlarıma kendini kattı ve sonunda uşağım, rehberim, kılavuzum, korumam ve tarih yazıcım olarak kendini atayıp göreve başladı. Çeşitli işlerini yüzüne gözüne bulaştırmaması için gardırobunu yenilemek zorunda kaldım. Böylece eski kahverengi pelerinini yılanın deri değiştirmesi gibi üzerinden attı; şimdi şık bir Endülüs şapkası ve ceketiyle kalede dolaşıyor. Bu değişiklik onu sonsuz bir memnuniyete, arkadaşlarını ise büyük bir şaşkınlığa boğdu. Dürüst Mateo’nun başlıca kusuru, yararlı olmaya aşırı heves etmesi. Kendini işime soktuğunun ve benim sade, sakin alışkanlıklarım yüzünden görevinin aslında pek iş gerektirmediğinin farkında; bu yüzden bana nasıl daha önemli bir hizmette bulunabileceğini bulmak için akla karayı seçiyor. Bir bakıma, onun bu burnunu sokmalarının kurbanıyım. Kalenin çevresinde dolaşmak için sarayın eşiğinden adımımı atar atmaz yanı başımda bitiyor ve gördüğüm her şeyi açıklamaya koyuluyor. Çevredeki tepelerde gezinmeye kalksam, korumam olarak peşime takılmakta ısrar ediyor; oysa bir saldırı olursa kollarının gücünden çok bacaklarının hızına güveneceğinden kuşkulanıyorum. Yine de zavallı delikanlı zaman zaman eğlenceli bir yoldaş oluyor. Saf ve son derece iyi huylu; köy berberlerinin gevezeliğine ve dedikoduculuğuna sahip. Yörenin ve çevresinin bütün küçük haberlerini biliyor. Ama en çok övündüğü şey, yerel bilgisi: kalenin her kulesi, mahzeni ve kapısı hakkında en akıl almaz öyküleri anlatıyor ve bunlara yürekten inanıyor.

Kendi anlattığına göre bu öykülerin çoğunu, neredeyse yüz yaşına kadar yaşamış, efsanelere konu olmuş küçük bir terzi olan dedesinden öğrenmiş. Dede, kale sınırlarının dışına ömrü boyunca yalnızca iki kez çıkmış. Dükkânı, yüzyıla yakın bir süre boyunca, gecenin yarısını eski günlerden, buranın olağanüstü olaylarından ve saklı sırlarından söz ederek geçiren saygıdeğer bir dedikoducu topluluğunun buluşma yeri olmuş. Bu tarihî küçük terzinin yaşadığı, hareket ettiği, düşündüğü ve yaptığı her şey böylece Elhamra surlarıyla sınırlı kalmış. Bu surların içinde doğmuş, orada yaşamış, nefes almış, var olmuş; yine orada ölüp gömülmüş. Neyse ki anlattığı eski öyküler kendisiyle birlikte yok olmamış. Güvenilir Mateo, çocukken dedesinin anlattıklarını ve dükkân tezgâhının çevresinde toplanan dedikoducu topluluğun sohbetlerini dikkatle dinlermiş. Böylece kitaplarda bulunmayan, Elhamra hakkında her meraklı gezginin ilgisine değer bir bilgi birikimine sahip olmuş.

Çevredeki Tepeler

İşte benim kraliyet hanemi oluşturan kişiler bunlar. Sarayda benden önce yaşamış, Müslüman ya da Hristiyan hükümdarlardan hangisinin daha sadık hizmet gördüğünü veya daha huzurlu bir yönetim sürdüğünü merak ediyorum.

Sabah kalktığımda bahçelerde çalışan kekeleyerek konuşan delikanlı Pepe, taze koparılmış çiçeklerden oluşan bir armağan getirir. Dolores de odalarımı süslemeyi kadınca bir gurur meselesi sayarak bu çiçekleri ustalıkla vazolara yerleştirir. Keyfim nerede isterse orada yemek yerim: kimi zaman Mağribi salonlarından birinde, kimi zaman Aslanlı Avlu’nun kemerleri altında, çiçekler ve fıskiyeler arasında. Dışarı çıktığımda ise çalışkan Mateo beni dağların en romantik köşelerine ve yakındaki vadilerin en güzel kuytu yerlerine götürür; buraların her biri olağanüstü bir öyküye sahne olmuştur.

Günün büyük bölümünü yalnız geçirmeyi sevsem de akşamları ara sıra Doña Antonia’nın küçük aile çevresine uğrarım. Buluşmalar genellikle iyi hanımefendinin hem oturma odası hem mutfağı hem de kabul salonu olarak kullandığı eski bir Mağribi odasında yapılır. Hâlâ görülebilen izlerden anlaşıldığına göre, Mağribilerin zamanında bu oda görkemliymiş. Ne var ki modern zamanlarda bir köşeye kaba saba bir ocak yapılmış; dumanı duvarları karartıp eski arabesk süslemeleri neredeyse silmiş. Darro Vadisi’ne uzanan balkonlu bir pencere serin akşam esintisini içeri alır. Burada meyve ve sütten oluşan sade akşam yemeğimi yer, ailenin sohbetine katılırım. İspanyollarda, doğal yetenek ya da doğuştan gelen zekâ denilen bir özellik var; bu özellik, hayat koşulları ne olursa olsun, eğitimleri ne kadar eksik kalmış olursa olsun onları zeki ve hoş sohbet arkadaşlar hâline getiriyor. Üstelik asla bayağı değiller; doğa onlara özlerinde bir ruh asaleti vermiş. İyi yürekli Antonia Teyze’nin güçlü ve zeki, ama eğitilmemiş bir zihni var. Bütün hayatı boyunca üç dört kitaptan fazlasını okumamış olan ışıl ışıl gözlü Dolores ise saflıkla sağduyuyu öyle çekici biçimde harmanlıyor ki, yalın ve nükteli çıkışlarıyla beni sık sık şaşırtıyor. Bazen yeğeni, Calderon ya da Lope de Vega’nın eski bir komedisini bize okuyor. Kuzeni Dolores’i hem eğlendirmek hem de kendini geliştirmek istediği belli; ama zavallı delikanlının büyük düş kırıklığına uğramasına yol açarak küçük hanım genellikle ilk perde bitmeden uyuyakalıyor. Bazen Antonia Teyze’nin çevredeki köyden gelen mütevazı dostları ve hizmetlileri ya da malul askerlerin eşleriyle küçük bir kabul toplantısı oluyor. Sarayın koruyucusu olarak ona büyük saygı duyuyorlar; yörenin haberlerini ya da Granada’dan buraya kadar ulaşabilen söylentileri getirerek gönlünü kazanıyorlar. Bu akşam sohbetlerini dinlerken halkın âdetleri ve yörenin kendine özgü yanları üzerine pek çok ilginç şey öğrendim.

Bunlar sade zevklere dair sade ayrıntılar; onlara ilgi ve önem kazandıran yalnızca buranın kendine özgü havası. Perili bir toprağa basıyor, romantik çağrışımlarla çevrili yaşıyorum. Hudson kıyısında, daha çocukluğumun ilk yıllarında, Gines Perez de Hytas’ın Granada’daki iç savaşlar ile yiğit şövalyeleri Zegri’ler ve Abencerraje’ler arasındaki çekişmeleri anlatan, uydurma ama şövalyece bir tarih kitabını ilk kez okuduğumdan beri bu şehir uyanık düşlerimin konusu oldu. Elhamra’nın romantik salonlarında hayalimde defalarca dolaştım. İşte bir kez olsun, gündüz düşüm gerçeğe dönüştü. Yine de duyularıma güçlükle inanıyor, Boabdil’in sarayında gerçekten yaşadığımı ve balkonlarından şövalyeleriyle ünlü Granada’ya baktığımı kabullenemiyorum. Bu Doğu odalarında gezinirken fıskiyelerin şırıltısını ve bülbülün şarkısını duyuyor; gül kokusunu içime çekerken ılık iklimin etkisini hissediyorum. Kendimi neredeyse Muhammed’in cennetinde sanacak oluyorum; tombul küçük Dolores de müminlerin mutluluğuna hizmet etmekle görevli, ışıl ışıl gözlü huri gibi geliyor.

Alcandite

Mağribi Bir Değirmen

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…