Bölümler 34Şu an: Üç Güzel Prensesin Efsanesi
- 1 Elhamra88 kelime
- 2 Sunuş2.111 kelime
- 3 Yolculuk7.175 kelime
- 4 Elhamra Sarayı2.755 kelime
- 5 Önemli Görüşmeler.—yazar, Boabdıl’in Tahtına Geçiyor1.574 kelime
- 6 Elhamra’nın Sakinleri1.016 kelime
- 7 Elçiler Salonu1.139 kelime
- 8 Gizemli Odalar1.932 kelime
- 9 Comares Kulesi’nden Panorama1.457 kelime
- 10 Balkon1.378 kelime
- 11 Duvarcının Macerası784 kelime
- 12 Aslanlı Avlu1.465 kelime
- 13 Boabdil’den Kalan İzler912 kelime
- 14 Rüzgârgülü Evi475 kelime
- 15 Arap Müneccimin Efsanesi4.178 kelime
- 16 Elhamra’yı Ziyaret Edenler878 kelime
- 17 Generalife376 kelime
- 18 Prens Ahmed Al Kamel Efsanesi; — Ya da — Aşkın Hacısı7.123 kelime
- 19 Tepelerde Bir Gezinti1.984 kelime
- 20 Mağribi’nin Mirası Efsanesi4.924 kelime
- 21 İnfantalar Kulesi329 kelime
- 22 Üç Güzel Prensesin Efsanesi5.106 kelime · Okuduğun bölüm
- 23 Elhamra’nın Gülü Efsanesi3.533 kelime
- 24 Gazi441 kelime
- 25 Vali ve Noter1.435 kelime
- 26 Vali Manco ve Asker3.755 kelime
- 27 Elhamra’da Bir Şenlik1.076 kelime
- 28 İki Sağduyulu Heykelin Efsanesi4.107 kelime
- 29 Alcántara Büyük Üstadı’nın Haçlı Seferi1.739 kelime
- 30 Diploma Peşinde Bir Sefer726 kelime
- 31 Büyülenmiş Asker Efsanesi2.682 kelime
- 32 Yazarın Granada’ya Vedası678 kelime
- 33 Dipnotlar137 kelime
- 34 Macmıllan’ın — Popüler Yazarların — Eserlerinden Oluşan — Üç Şilin Altı Pens’lik — Kitaplığı4.515 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
Üç Güzel Prensesin Efsanesi
Eski zamanlarda Granada’da Muhamed adında bir Mağribi kral hüküm sürüyordu. Halkı ona “Solak” anlamına gelen El Hayzari lakabını takmıştı. Kimi, gerçekten sol eliyle sağ elinden daha ustaca iş gördüğü için bu adı aldığını söyler; kimi de her şeyi tersinden ele almaya, başka deyişle el attığı her şeyi berbat etmeye yatkın olduğunu ileri sürerdi. Şu kesindi: Talihsizlikler ya da kötü yönetim yüzünden sürekli başı beladaydı. Üç kez tahtından edildi; bir keresinde de balıkçı kılığına girip canını zor kurtararak Afrika’ya kaçtı. Yine de beceriksiz olduğu kadar cesurdu. Solak olsa da pala kılıcını öyle etkili kullanıyordu ki her defasında çetin savaşlarla tahtını yeniden ele geçiriyordu. Ne var ki sıkıntılardan bilgelik öğrenmek yerine inatçılığı arttı, sol kolu da dikbaşlılıkla katılaştı. Böylece kendisinin ve krallığının başına açtığı kamusal nitelikteki dertleri, Granada’nın Arap yıllıklarını araştıranlar öğrenebilir; bu efsane ise yalnızca onun ev içindeki siyasetini konu alır.
Bir gün Muhammed maiyetiyle birlikte Elvira Dağı’nın eteğinden at sürerken, Hristiyan topraklarına akın düzenleyip geri dönen bir süvari birliğine rastladı. Birlik, ganimet yüklü uzun bir katır katarını ve hem kadın hem erkek çok sayıda tutsağı götürüyordu. Aralarında, zengin giysilere bürünmüş güzel bir genç kadın kralın dikkatini çekti. Alçak bir rahvan ata binmiş, yanında at süren refakatçisinin teselli sözlerine aldırmadan ağlıyordu.
Kral onun güzelliğine vuruldu. Birliğin komutanına sorunca, genç kadının akın sırasında basılıp yağmalanan bir sınır kalesinin alcayde’sinin kızı olduğunu öğrendi. Muhammed onu ganimetten kendisine düşen kraliyet payı olarak aldı ve Elhamra’daki haremine götürülmesini emretti. Orada kederini dindirmek için her şey yapıldı; giderek daha çok âşık olan kral onu kraliçesi yapmak istedi. İspanyol genç kadın önce onun kur yapışını geri çevirdi: O bir kâfirdi; ülkesinin açık düşmanıydı; daha da kötüsü, yaşını başını almıştı!
Kral, gösterdiği yakınlığın işe yaramadığını görünce, yanında tutsak edilen yaşlı refakatçiyi kendi tarafına çekmeye karar verdi. Endülüs doğumlu bu kadının Hristiyan adı unutulmuştu; Mağribi efsanelerinde yalnızca sağduyulu Kadiga diye anılırdı. Öyküsünün bütünü de gösteriyor ki gerçekten sağduyulu bir kadındı. Mağribi kral onunla kısa bir özel görüşme yapar yapmaz, kadın gerekçelerinin ağırlığını hemen kavradı ve genç hanımının yanında kralın davasını üstlendi.
“Hadi ama!” diye çıkıştı kadın. “Bütün bunlar için ağlayıp sızlayacak ne var? Bu güzel sarayda, bahçeleriyle çeşmeleriyle birlikte hanım olmak, babanın eski sınır kalesine kapatılmaktan daha iyi değil mi? Muhammed’in kâfir olmasının ne önemi var? Sen onun diniyle değil, kendisiyle evleniyorsun; biraz yaşlanıyorsa da o kadar çabuk dul kalıp kendi hayatının efendisi olursun. Her hâlükârda onun elindesin; ya kraliçe olacaksın ya da köle. Bir haydudun eline düşünce, malını zorla aldırmaktansa ederine satmak yeğdir.”
Sağduyulu Kadiga’nın sözleri etkili oldu. İspanyol hanım gözyaşlarını sildi ve Solak Muhammed’in eşi oldu. Hatta görünüşte kocasının inancını benimsedi. Sağduyulu yaşlı refakatçisi de hemen Müslüman öğretilerinin ateşli bir mühtedisi kesildi. Kadının Kadiga adını alması da o sırada oldu; hanımının yakın hizmetinde kalmasına izin verildi.
Zamanı gelince Mağribi kral, üç güzel kızın aynı doğumda dünyaya gelmesiyle gururlu ve mutlu bir baba oldu. Oğulları olmasını isterdi ama bir doğumda üç kız sahibi olmanın, yaşı başı almış ve üstelik solak bir adam için hiç de fena olmadığını düşünerek kendini teselli etti!
Bütün Müslüman hükümdarların yaptığı gibi, bu mutlu olay üzerine astrologlarını çağırdı. Üç prensesin yıldız falına baktılar ve başlarını salladılar. “Kız evlat, ey kral, her zaman elden kaçabilecek bir servettir,” dediler. “Ama bunlar evlenme çağına geldiklerinde özellikle göz kulak olmanız gerekecek. O vakit onları kanatlarınızın altına alın, başka kimsenin gözetimine bırakmayın.”
Saraylıları Solak Muhammed’i bilge bir kral sayıyordu; kendisi de kesinlikle öyle olduğuna inanıyordu. Astrologların kehaneti onu pek kaygılandırmadı; kızlarını koruyacak ve Kader’i alt edecek kadar becerikli olduğuna güveniyordu.
Kralın evlilik hayatındaki son sevinci bu üçüz doğum oldu. Kraliçe ona başka çocuk doğurmadı ve birkaç yıl içinde öldü; bebek kızlarını sevgisine ve sağduyulu Kadiga’nın sadakatine emanet etti.
Prenseslerin tehlikeli döneme, yani evlenme çağına gelmesine daha yıllar vardı. “Yine de önceden tedbir almakta yarar var,” dedi kurnaz kral ve kızlarının Salobreña’daki kraliyet şatosunda büyütülmesine karar verdi. Burası, Akdeniz’e bakan bir tepenin zirvesindeki güçlü bir Mağribi kalesine adeta gömülmüş, görkemli bir saraydı. Müslüman hükümdarlar güvenliklerini tehlikeye atabilecek akrabalarını buraya kapatır, onlara her türlü lüks ve eğlenceyi sunarlardı; onlar da hayatlarını bu zevklerin ortasında, haz dolu bir aylaklıkla geçirirlerdi. Prensesler burada dünyadan yalıtılmış, ama keyif içinde, isteklerini önceden sezen kadın kölelerin hizmetinde yaşadılar. Dinlenmeleri için en nadide meyve ve çiçeklerle dolu güzel bahçeleri, kokulu ağaçlıkları ve güzel kokulu hamamları vardı. Şato üç cephesinde, her türlü ekinle işlenmiş zengin bir vadiye bakıyordu; vadinin sınırını yüksek Alpuxarra dağları çiziyordu. Diğer cephesinden ise geniş, güneşli deniz görünüyordu.
Bu hoş yuvada, elverişli bir iklimin ve bulutsuz bir göğün altında üç prenses büyüyüp olağanüstü güzelleşti. Hepsi aynı biçimde yetiştirilmiş olsa da karakterlerinin farklılığı daha küçük yaşlarda kendini göstermişti. Adları Zayda, Zorayda ve Zorahayda’ydı; büyüklük sıraları da böyleydi, çünkü doğumlarının arasında tam üçer dakika vardı.
En büyükleri Zayda gözü pekti ve dünyaya gelişinde öne geçtiği gibi her işte kız kardeşlerine öncülük ederdi. Meraklıydı, her şeyi sorgular, işin aslını öğrenmeyi severdi.
Zorayda’nın güzelliğe duyduğu büyük ilgi, kuşkusuz, aynada ya da çeşmede kendi yansımasını seyretmekten, çiçeklere, mücevherlere ve zevkli başka süslere düşkünlüğünden belliydi.
En küçükleri Zorahayda ise yumuşak huylu, ürkek ve son derece hassastı; başkalarına gösterecek kocaman bir şefkat hazinesi vardı. Bunu, en şefkatli özenle baktığı evcil çiçeklerinin, kuşlarının ve hayvanlarının çokluğundan anlamak mümkündü. Eğlenceleri de sakin şeylerdi; düşlere ve dalıp gitmelere karışırdı. Saatlerce balkonda oturup yaz gecesinin ışıldayan yıldızlarına ya da ay ışığıyla aydınlanan denize bakardı. Böyle zamanlarda kumsaldan güçlükle duyulan bir balıkçı türküsü ya da süzülüp giden bir kayıktan yükselen Mağribi flütünün sesi, duygularını kendinden geçirecek kadar coşturmaya yeterdi. Ama doğanın en hafif gürültüsü bile onu korkuya boğar, bir gök gürültüsü onu bayıltmaya yeterdi.
Yıllar sakin ve huzurlu bir biçimde akıp geçti. Prenseslerin emanet edildiği sağduyulu Kadiga, görevine sadık kaldı ve onlara hiç aksatmadan özenle baktı.
Daha önce de söylendiği gibi, Salobreña Şatosu deniz kıyısındaki bir tepe üzerine kurulmuştu. Dış duvarlarından biri tepenin yamacını izleyerek aşağıya iniyor, sonunda denize doğru çıkıntı yapan bir kayaya ulaşıyordu. Kayanın dibinde, dalgaların usulca yaladığı dar, kumlu bir kumsal vardı. Kaya üzerindeki küçük bir gözetleme kulesi, deniz meltemini içeri alan kafesli pencereleriyle bir köşke dönüştürülmüştü. Prensesler gün ortasının bunaltıcı saatlerini burada geçirirdi.
Bir gün meraklı Zayda köşkün penceresinde otururken kız kardeşleri sedirlere uzanmış, öğle uykusuna dalmıştı. Düzenli kürek çekişlerle kıyı boyunca ilerleyen bir kadırga dikkatini çekti. Yaklaşınca geminin silahlı adamlarla dolu olduğunu gördü. Kadırga kulenin dibinde demirledi. Birkaç Mağribi askeri dar kumsala çıkıp Hristiyan tutsakları getirdi. Meraklı Zayda kız kardeşlerini uyandırdı; üçü de onları gizleyen sık kafeslerin arkasından temkinle baktı. Tutsakların arasında gösterişli giyinmiş üç İspanyol beyefendi vardı. Gençliklerinin baharındaydılar, soylu bir görünümleri vardı. Zincirlerle yüklü ve düşmanlarla çevrili oldukları hâlde başlarını dik tutuşları, ruhlarının asaletini belli ediyordu. Prensesler soluklarını tutarak, büyük bir ilgiyle onlara baktı. Kadın hizmetçilerin arasında bu şatoya kapatılmış, erkek olarak da yalnızca kara kölelerini ya da kıyının kaba balıkçılarını görmüşlerdi. Bu yüzden gençliğin ve erkek güzelliğinin gururuyla ışıldayan üç yiğit beyefendinin görünüşünün yüreklerinde bir heyecan uyandırmasına şaşmamak gerek.
“Şu kızıl giyimli beyefendiden daha soylusu yeryüzünde yürümüş müdür hiç?” diye haykırdı kız kardeşlerin en büyüğü Zayda. “Etrafındaki herkes kölesiymiş gibi başını nasıl da dik tutuyor!”
“Ama yeşiller içindeki şuna bakın!” diye haykırdı Zorayda. “Ne zarafet! Ne incelik! Ne canlılık!”
Narin Zorahayda hiçbir şey söylemedi ama gönlünde mavi giyimli beyefendiyi seçti.
Tutsaklar gözden kaybolana dek bakmayı sürdürdüler. Derin birer iç çekip birbirlerine döndüler, bir süre göz göze kaldılar, sonra dalgın ve düşünceli bir hâlde sedirlerine oturdular.
Sağduyulu Kadiga onları bu hâlde buldu. Gördüklerini anlattılar; yaşlı refakatçinin kurumuş yüreği bile ısındı. “Zavallı gençler!” diye haykırdı. “Tutsaklıkları, memleketlerinde soylu ve güzel nice hanımın yüreğini sızlatıyordur, bahse girerim! Ah çocuklarım, bu beyefendilerin kendi ülkelerinde nasıl bir hayat sürdüğünü bilmezsiniz. Turnuvalarda ne şenlikler! Hanımlara ne büyük bağlılık! Ne kur yapmalar, ne serenatlar!”
Zayda’nın merakı iyice kabardı; sorulara doymuyor, yaşlı refakatçiden gençliğinin ve memleketinin sahnelerini en canlı biçimde anlatmasını istiyordu. Güzel Zorayda, konu İspanyol hanımlarının cazibesine gelince dikleşip gizlice aynada kendine baktı. Zorahayda ise ay ışığında söylenen serenatlardan söz edilince bastırmaya çalıştığı bir iç çekişe engel olamadı.
Meraklı Zayda her gün sorularını yineliyor, bilge yaşlı refakatçi de her gün hikâyelerini tekrarlıyordu. Yumuşak huylu dinleyicileri bu hikâyeleri büyük bir ilgi ve sık sık iç çekerek dinliyordu. Sonunda sağduyulu yaşlı kadın, yol açıyor olabileceği tehlikeyi fark etti. Prensesleri çocuk sanmaya alışmıştı; oysa onlar gözünün önünde fark ettirmeden serpilmeye başlamış, şimdi evlenme çağına gelmiş üç güzel genç hanıma dönüşmüşlerdi. Artık krala haber verme vakti, diye düşündü kadın.
Bir sabah Solak Muhammed, Elhamra’nın serin bir salonunda sedire oturmuştu. Salobreña Kalesi’nden gelen bir köle, bilge Kadiga’dan kızlarının doğum yıldönümünü kutlayan bir mesaj getirdi. Köle aynı zamanda çiçeklerle süslenmiş zarif, küçük bir sepet sundu. Asma ve incir yapraklarından bir yatağın üstünde; taze, kadifemsi, çiy gibi tatlı kokularıyla olgunlaşmanın tam başındaki bir şeftali, bir kayısı ve bir nektarin duruyordu. Doğu’nun meyve ve çiçek dilini bilen kral, bu simgesel armağanın anlamını hemen kavradı.
“Demek,” dedi kendi kendine, “astrologların sözünü ettiği kritik dönem geldi: kızlarım evlenme çağına erişti. Ne yapmalı? Erkeklerin gözünden uzak tutuluyorlar; bilge Kadiga’nın gözetimindeler —hepsi iyi hoş— ama astrologların buyurduğu gibi kendi gözümün önünde değiller. Onları kanatlarımın altına almalı, başka kimsenin gözetimine bırakmamalıyım.”
Bunu söyledikten sonra Elhamra’daki bir kulenin kızları için hazırlanmasını emretti. Ardından muhafızlarının başında Salobreña Kalesi’ne doğru yola çıktı; onları bizzat eve getirecekti.
Muhammed kızlarını görmeyeli yaklaşık üç yıl olmuştu. Bu kısa sürenin görünüşlerinde yarattığı olağanüstü değişime gözlerine inanamayarak baktı. Bu arada hayatlarında, ham ve biçimsiz, düşüncesiz kız çocuğunu gelişip güzelleşen, utangaç ve düşünceli kadından ayıran o şaşırtıcı sınırı aşmışlardı. Bu, La Mancha’nın düz, çıplak ve tekdüze ovalarından Endülüs’ün haz dolu vadilerine ve kabaran tepelerine geçmek gibiydi.
Zayda uzun boylu ve güzel yapılıydı; vakur bir duruşu, delici bir bakışı vardı. Kararlı ve ağır adımlarla içeri girip Muhammed’e derin bir reverans yaptı; ona babasından çok hükümdarı gibi davrandı. Orta boylu Zorayda’nın baştan çıkarıcı bir bakışı, salınarak yürüyüşü ve tuvaletinin yardımıyla daha da parlayan bir güzelliği vardı. Gülümseyerek babasına yaklaştı, elini öptü ve sevilen bir Arap şairinden birkaç beyit okuyarak onu selamladı; kral buna çok sevindi. Zorahayda utangaç ve ürkekti, kız kardeşlerinden daha ufak tefekti. Güzelliğinde, şefkat ve koruma arayan yumuşak, yalvarır gibi bir ifade vardı. Büyük kız kardeşi gibi hükmetmeye ya da ortanca kardeşi gibi göz kamaştırmaya pek uygun değildi; daha çok, bir erkeğin şefkatli bağrına sokulup orada yuvalanmaya ve bununla yetinmeye yaratılmıştı. Çekingen, neredeyse tereddütlü adımlarla babasına yaklaştı ve elini öpmek için uzandı. Ama başını kaldırıp yüzüne baktığında, babasının gülümseyen yüzünü görünce yumuşak yaradılışının şefkati taştı ve boynuna atıldı.
Solak Muhammed, çiçek açmış kızlarını gurur ve şaşkınlıkla süzdü. Güzellikleriyle övünürken astrologların kehanetini de aklından çıkaramıyordu. “Üç kız! Üç kız!” diye kendi kendine tekrarlayıp durdu. “Hepsi de evlenme çağında! Ejderha gözetimi gerektiren, baştan çıkarıcı Hesperia meyveleri bunlar!”
Granada’ya dönmek için önce haberciler gönderdi. Geçeceği yoldan herkesin çekilmesini, prensesler yaklaşırken bütün kapı ve pencerelerin kapatılmasını emretti. Sonra korkunç görünümlü, parlak zırhlara bürünmüş siyah atlılardan oluşan bir birliğin eşliğinde yola çıktı.
Prensesler kralın yanında, yüzleri sıkı sıkı örtülü hâlde, kadife örtüleri yere kadar uzanan güzel beyaz rahvan atlara binmişti; örtüler altın işlemeliydi. Gemler ve üzengiler altındandı, ipek dizginler inci ve değerli taşlarla süslenmişti. Atların üzeri küçük gümüş çıngıraklarla kaplıydı; usulca ilerlerken son derece ahenkli sesler çıkarıyorlardı. Ama bu çıngırakların sesini duyduğu hâlde yolda oyalanan talihsiz kişinin vay hâline! Muhafızlara onu acımadan yere sermeleri emredilmişti.
Alay Granada’ya yaklaşırken Xenil Nehri kıyısında tutsaklardan oluşan bir kafileye eşlik eden küçük bir Mağribi askeri birliğine yetişti. Askerlerin yoldan çekilmek için vakti kalmadığından yüzüstü yere kapandılar ve tutsaklara da aynısını yapmalarını emrettiler. Tutsakların arasında prenseslerin köşkten gördüğü o aynı üç beyefendi vardı. Ya emri anlamadılar ya da boyun eğmeyecek kadar gururluydular; alay yaklaşırken ayakta kalıp ona baktılar.
Kral, bu açıkça emrine karşı gelinmesine öfkelendi. Pala kılıcını çekip ileri atıldı; seyredenlerden en az birini öldürebilecek solak bir darbe indirecekti ki prensesler çevresini sarıp tutsaklar için merhamet dilemeye başladı. Çekingen Zorahayda bile utangaçlığını unutup onların adına içtenlikle konuştu. Muhammed, kılıcı havada, durakladı. O sırada muhafızların komutanı kendini kralın ayaklarına attı. “Yüce hükümdarım,” dedi, “krallığın her yanına büyük bir skandal yayılmasına yol açacak bir iş yapmayın. Bunlar savaşta aslanlar gibi çarpışırken ele geçirilmiş, soylu ve yiğit üç İspanyol şövalyedir. Yüksek soydan geliyorlar; büyük fidye getirebilirler.”
“Yeter!” dedi kral. “Canlarını bağışlayacağım ama küstahlıklarını cezalandıracağım. Onları Vermilion Kuleleri’ne götürün, ağır işlerde çalıştırın.”
Vermilion Kuleleri.
Muhammed yine olağan solaklığıyla bir gaf yapıyordu. Bu gösterişli sahnenin gürültüsü ve kargaşası sırasında üç prensesin peçeleri geriye düşmüş, güzelliklerinin parıltısı ortaya çıkmıştı. Konuşmayı uzatarak kral, bu güzelliğin bütün etkisini göstermesine de fırsat vermişti. O günlerde insanlar, eski hikâyelerin hepsinin de gösterdiği gibi, bugünkünden çok daha çabuk âşık olurdu. Bu nedenle üç beyefendinin yüreklerinin bütünüyle fethedilmesine şaşmamalı; hayranlıklarına bir de minnet duygusu eklenmişti. Yine de her birinin farklı bir güzele vurulmuş olması biraz tuhaftı, ama kesin olan buydu. Prensesler de tutsakların soylu duruşundan her zamankinden fazla etkilenmiş, cesaretleri ve soylu soyları hakkında duydukları her şeyi içlerinde besleyip durmuşlardı.
Alay yürüyüşüne yeniden başladı. Üç prenses çıngırakları çınlayan rahvan atlarının üzerinde düşünceli düşünceli ilerliyor, ara sıra Hristiyan tutsakları aramak için gizlice arkalarına bakıyordu. Tutsaklar ise kendilerine ayrılan hapishaneye, Vermilion Kuleleri’ne götürüldü.
Prensesler için hazırlanan konut, hayalin tasarlayabileceği en zarif yerlerden biriydi. Elhamra’nın ana sarayından biraz ayrı bir kuledeydi; ancak tepenin zirvesini çepeçevre saran duvarla saraya bağlanıyordu. Bir yanı kalenin içine bakıyor, eteğinde en nadide çiçeklerle dolu küçük bir bahçe uzanıyordu. Diğer yanı, Elhamra’nın arazileriyle Generalife’ın arazilerini birbirinden ayıran, ağaçlarla örtülü derin bir vadiye bakıyordu. Kulenin içi, yüksek bir salonun çevresine dizilmiş küçük, peri masalı gibi dairelere bölünmüştü. Salonun tonozlu tavanı kulenin neredeyse zirvesine kadar yükseliyordu. Duvarlarla tavanlar arabesk desenler ve kafes işi bezemelerle kaplıydı; altın ve parlak renkli çizimlerle ışıldıyordu. Mermer döşemenin ortasında, çevresine kokulu çalılar ve çiçekler dizilmiş kaymaktaşından bir çeşme vardı. Fışkıran su bütün yapıyı serinletiyor, insanın içine huzur veren bir ses çıkarıyordu. Salonun çevresine, en güzel tüylü ya da en tatlı sesli ötücü kuşları barındıran altın ve gümüş telli kafesler asılmıştı.
Prenseslerin Salobreña Şatosu’ndayken her zaman neşeli oldukları anlatılmıştı; kral da Elhamra’da kendilerinden geçeceklerini sanıyordu. Ama şaşırtıcı biçimde, kızları içine kapanıp kederlenmeye, çevrelerindeki her şeyden hoşnutsuz olmaya başladı. Çiçekler onlara hiç koku vermiyor, bülbülün ötüşü gece uykularını kaçırıyor, kaymaktaşından çeşmenin sabahtan geceye, geceden sabaha bitmek bilmeyen damla damla, şapır şupur sesine artık hiç tahammül edemiyorlardı.
Biraz huysuz, zorba yaradılışlı kral önce buna çok öfkelendi; ama kızlarının kadın aklının gelişip arzularının arttığı yaşa geldiklerini düşündü. «Artık çocuk değiller,» dedi kendi kendine, «büyüyüp kadın oldular; ilgilerini çekecek uygun şeyler gerek onlara.» Bu yüzden Granada’daki Zacatin Çarşısı’nın bütün terzilerini, kuyumcularını, altın ve gümüş ustalarını işe koştu. Prensesler ipek, ince kumaş ve brokar elbiseler, kaşmir şallar, inci ve elmas kolyeler, yüzükler, bilezikler, halhallar ve türlü türlü değerli eşyalara boğuldular.
Ama bunların hiçbiri işe yaramadı; prensesler bütün bu süslerin ortasında solgun ve halsiz kaldılar; aynı daldan sarkmış, solmaya yüz tutmuş üç gül goncasına benziyorlardı. Kral ne yapacağını şaşırdı. Genelde kendi yargısına güvenirdi ve kimseden akıl almazdı. «Evlenme çağına gelmiş üç genç kızın kaprisleri ise en zeki insanı bile şaşırtmaya yeter,» dedi. Böylece hayatında ilk kez bir danışmana başvurdu.
Başvurduğu kişi, deneyimli yaşlı refakatçi Kadiga’ydı.
«Kadiga,» dedi kral, «seni dünyanın en sağduyulu ve en güvenilir kadınlarından biri bilirim; kızlarımın yanında seni hep bu yüzden tuttum. Babalar, böyle bir güveni kime duyacakları konusunda ne kadar dikkatli olsalar azdır. Şimdi prensesleri içten içe kemiren gizli derdi bulmanı ve sağlıklarına, neşelerine kavuşmaları için bir yol düşünmeni istiyorum.»
Kadiga kayıtsız şartsız itaat edeceğine söz verdi. Aslında prenseslerin derdini kendilerinden iyi biliyordu. Yine de onlarla baş başa kalıp güvenlerini kazanmaya çalıştı.
«Canım kızlarım, gönlünüzün isteyebileceği her şeye sahip olduğunuz bu güzel yerde neden böyle kederli ve üzgünsünüz?»
Prensesler boş gözlerle odanın çevresine baktılar ve iç çektiler.
«Peki daha ne istersiniz? Granada’nın gözdesi, bütün dilleri konuşan o harika papağanı getirteyim mi size?»
«İğrenç!» diye haykırdı Prenses Zayda. «Düşüncesizce söz geveleyip duran, kulak tırmalayan bir kuş. Böyle bir belaya ancak aklı olmayan katlanır.»
«Sizi türlü numaralarıyla eğlendirsin diye Cebelitarık Kayası’ndan bir maymun getirteyim mi?»
«Maymun mu? Iyy!» diye bağırdı Zorayda. «İnsanın tiksindirici taklitçisi. Bu mide bulandırıcı hayvandan nefret ediyorum.»
«Fas’taki kraliyet hareminden ünlü zenci şarkıcı Kasım’ı getirsem ne dersiniz? Kadın sesi kadar güzel bir sesi varmış.»
«Bu zenci köleleri görünce korkuyorum,» dedi narin Zorahayda. «Hem müzikten de artık hiç zevk almıyorum.»
«Ah yavrum, geçen akşam yolculukta karşılaştığımız üç İspanyol beyefendinin çaldığı müziği duysaydın böyle demezdin,» diye kurnazca karşılık verdi yaşlı kadın. «Ama aman çocuklar, ne oldu da böyle kızardınız, heyecandan titriyorsunuz?»
«Bir şey yok, bir şey yok, sevgili anneciğim; lütfen devam et.»
«Peki. Dün akşam Vermilion Kuleleri’nin yanından geçerken, o üç beyefendiyi günün işinden sonra dinlenirken gördüm. Biri gitarı öyle zarif çalıyordu ki, ötekiler de sırayla şarkı söylüyordu. Öyle güzel söylüyorlardı ki muhafızlar bile heykel kesilmiş, büyülenmiş gibiydi. Allah beni bağışlasın! Kendi memleketimin şarkılarını duyunca kendimi tutamadım. Bir de zincire vurulmuş, köle olmuş o üç soylu, yakışıklı delikanlıya bakınca!»
Cebelitarık.
İyi yürekli yaşlı kadın gözyaşlarını tutamadı.
«Anneciğim, bu beyefendileri görebilmemizi sağlayabilir misin acaba?» dedi Zayda.
«Biraz müzik dinlemek bize çok iyi gelir bence,» dedi Zorayda.
Çekingen Zorahayda bir şey söylemedi, yalnızca kollarını Kadiga’nın boynuna doladı.
«Aman Allahım!» diye haykırdı sağduyulu yaşlı kadın. «Ne diyorsunuz siz çocuklar? Babanız böyle bir şeyden haberdar olsa hepimizin sonu olur. Bu beyefendiler iyi eğitimli, soylu gençlere benziyor, doğru; ama ne olmuş yani? İnancımızın düşmanları onlar. Onları nefretle anmaktan başka bir şey yapmamalısınız.»
Kadın iradesinde, özellikle de evlenme çağına gelindiğinde, tehlike ve yasakların durduramadığı hayranlık verici bir gözüpeklik vardır. Prensesler yaşlı refakatçisinin çevresini sardılar; onu tatlı dille ikna etmeye, yalvarıp yakarmaya koyuldular ve isteklerini geri çevirirse yüreklerini kıracağını söylediler.
Kadiga ne yapabilirdi? Dünyanın en sağduyulu yaşlı kadınlarından biri ve krala en sadık hizmetkârlardan biriydi; ama üç güzel prensesin sırf bir gitarın tıngırtısı yüzünden kederden eriyip gitmesine göz mü yumacaktı? Üstelik Mağribilerin arasında bunca yıl yaşamış, hanımına öykünerek dinini değiştirmiş olsa da, sadık bir hizmetkâr gibi, İspanya’da doğmuştu ve yüreğinde Hristiyanlıktan izler kalmıştı. Bu yüzden prenseslerin dileğini nasıl yerine getirebileceğini tasarlamaya başladı.
Vermilion Kuleleri’nde tutulan Hristiyan tutsaklardan, gür bıyıklı, geniş omuzlu, rüşvet almaya pek meraklı olduğu söylenen Hüseyin Baba adında bir dönme sorumluydu. Kadiga gizlice yanına gitti ve avucuna iri bir altın parçası sıkıştırarak şöyle dedi: «Hüseyin Baba, kulede kapalı tutulan üç prenses, hanımlarım, eğlenceye çok ihtiyaç duyuyor. Üç İspanyol beyefendinin müzik yeteneğini duymuşlar ve becerilerini biraz dinlemek istiyorlar. Böyle masum bir isteklerini geri çevirecek kadar katı yürekli olmadığınızı bilirim.»
Algeciras Kıyısında Gece.
«Ne? Kral bunu öğrenirse, kendi kulemin kapısının üstünde sırıtan kesik başımı sergilerler. Alacağım ödül de bu olur!»
«Öyle bir tehlike yok; bu işi prenseslerin hevesi yerine gelecek ama babalarının haberi olmayacak biçimde ayarlayabiliriz. Surların dışındaki, kulenin hemen altından geçen derin vadiyi bilirsiniz. Üç Hristiyanı orada çalıştırın; çalışmaya ara verdiklerinde de kendi eğlenceleri içinmiş gibi çalıp söylemelerine izin verin. Böylece prensesler onları kulenin pencerelerinden işitebilir; bu iyiliğinizin karşılığını da iyi ödeyeceklerinden emin olabilirsiniz.»
İyi yürekli yaşlı kadın konuşmasını bitirince dönmenin nasırlı elini dostça sıktı ve avucuna bir altın daha bıraktı.
Sözleri karşı konulmazdı. Daha ertesi gün üç beyefendi vadide çalıştırılmaya başlandı. Öğle sıcağında, iş arkadaşları gölgede uyuklarken, muhafız da nöbet yerinde başı düşerek kestirirken, kulenin eteğindeki otların arasına oturup gitar eşliğinde bir İspanyol halk şarkısı söylediler.
Vadi derindi, kule yüksekti; ama sesleri yaz öğlesinin sessizliğinde açıkça yükseliyordu. Prensesler balkonlarından dinledi; refakatçileri onlara İspanyolca öğretmişti ve şarkının içtenliği yüreklerine dokundu. Buna karşılık sağduyulu Kadiga dehşete kapıldı. «Allah bizi korusun!» diye bağırdı. «Kendinize aşk şarkısı söylüyorlar. Böyle bir küstahlığı kimin duyduğu görülmüş? Kölelerin başına koşup onları iyice falakaya yatıracağım.»
«Ne? Bu yiğit beyefendileri, hem de böylesine güzel şarkı söyledikleri için falakaya mı yatıracaksınız!» Üç güzel prenses bu düşünce karşısında dehşete kapıldı. İyi yürekli yaşlı kadın bütün o erdemli öfkesine karşın yumuşak huyluydu, kolayca yatıştı. Üstelik müzik genç hanımlarına iyi gelmişe benziyordu. Yanaklarına şimdiden pembe bir renk gelmiş, gözleri parlamaya başlamıştı. Bu yüzden beyefendilerin aşk şarkısına bir daha itiraz etmedi.
Şarkı bitince prensesler bir süre sessiz kaldı. Sonunda Zorayda udunu aldı ve tatlı ama hafif, titrek bir sesle kısa bir Arap havası mırıldandı. Şarkının nakaratı şöyleydi: «Gül yapraklarının arasına saklanır, ama bülbülün şarkısını sevinçle dinler.»
O günden sonra beyefendiler neredeyse her gün vadide çalıştı. Anlayışlı Hüseyin Baba gittikçe daha hoşgörülü oluyor, nöbet yerinde her geçen gün daha kolay uyukluyordu. Bir süre boyunca halk şarkıları ve aşk hikâyeleriyle belirsiz bir haberleşme sürdü; söyledikleri bir ölçüde birbirine karşılık veriyor, tarafların duygularını dile getiriyordu. Muhafızlara görünmeden yapabildiklerinde prensesler yavaş yavaş balkonda görünmeye başladılar. Çiçeklerin karşılıklı olarak bildikleri simgesel diliyle beyefendilerle konuştular. Aralarındaki güçlükler bu haberleşmenin çekiciliğini artırıyor ve böylesine tuhaf biçimde filizlenen tutkuyu güçlendiriyordu; çünkü aşk zorluklarla mücadele etmeyi sever ve en kıt toprakta en gür biçimde serpilir.
Gizli haberleşme prenseslerin görünüşünde ve neşesinde değişiklik yaratmıştı. Solak kral buna şaşırıp memnun oldu; ama hiç kimse sağduyulu Kadiga kadar sevinmedi. O, bütün bunları kendi ustalıklı düzenine bağlıyordu.
Sonunda bu telgrafvari haberleşme kesildi: beyefendiler birkaç gün boyunca vadide görünmedi. Prensesler kuleden boşuna dışarı baktılar. Balkondan kuğu boyunlarını boşuna uzattılar; kafeslerindeki tutsak bülbüller gibi boşuna şarkı söylediler: Hristiyan sevgililerinden eser yoktu, korulardan tek bir nota bile karşılık vermedi. Sağduyulu Kadiga haber almak için dışarı çıktı ve kısa süre sonra kaygılı bir yüzle geri döndü. «Ah çocuklarım!» diye haykırdı. «Sonunun böyle olacağını anlamıştım ama siz bildiğinizi okudunuz. Artık udlarınızı söğütlere asabilirsiniz. İspanyol beyefendileri aileleri tarafından fidyeyle kurtarılmış; Granada’dalar ve memleketlerine dönmeye hazırlanıyorlar.»
Üç güzel prenses bu habere yıkıldı. Zayda, vedalaşmadan çekip giderek kendilerini küçümsemelerine öfkelendi. Zorayda ellerini ovuşturup ağladı, aynaya baktı, gözyaşlarını sildi, sonra yeniden ağladı. Yumuşak huylu Zorahayda balkona yaslanıp sessizce gözyaşı döktü; gözyaşları, vefasız beyefendilerin sık sık oturduğu kıyıdaki çiçeklerin arasına damla damla düştü.
Sağduyulu Kadiga onların kederini yatıştırmak için elinden geleni yaptı. «Kendinizi üzmeyin çocuklarım,» dedi. «Alışınca bunun bir şey olmadığını görürsünüz. Dünyanın hali böyle. Ah, benim yaşıma geldiğinizde bu erkeklerin değerini anlarsınız. İddiaya girerim ki beyefendilerin Kurtuba ve Sevilla’nın güzel İspanyol kadınları arasında sevgilileri vardır; yakında balkonlarının altında serenat yapıp Elhamra’nın Mağribeli güzellerini çoktan unutacaklardır. Öyleyse rahatlayın çocuklarım, onları gönlünüzden çıkarın.»
Sağduyulu Kadiga’nın teselli sözleri üç prensesin kederini daha da artırdı; iki gün boyunca avutulamadılar. Üçüncü günün sabahı iyi yürekli yaşlı kadın, öfkeden kabarmış halde odalarına girdi.
«Şu ölümlülerin küstahlığına bakın!» diye haykırdı, kendini anlatacak sözleri bulur bulmaz. «Değerli babanızı bu oyuna alet etmelerine göz yumduğum için başıma geleni hak ettim. Bundan sonra bana İspanyol beyefendilerinizden söz etmeyin.»
«Ne oldu, sevgili Kadiga?» diye sordu prensesler nefes nefese, kaygıyla.
«Ne mi oldu? İhanet oldu! Ya da neredeyse onun kadar kötüsü: ihanet teklif edildi. Hem de bana, kulların en sadığına, refakatçilerin en güveniliri olana! Evet çocuklarım, İspanyol beyefendileri beni ayartmaya kalkışmışlar; sizi onlarla birlikte Kurtuba’ya kaçmaya ve karıları olmaya ikna etmemi istediler!»
İyi yürekli yaşlı kadın bunun üzerine elleriyle yüzünü kapattı; keder ve öfkeyle hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı. Üç güzel prenses bir kızardı bir soldu, titredi, gözlerini yere indirdi ve birbirlerine mahcup bakışlar attı ama hiçbir şey söylemedi. Bu arada yaşlı kadın büyük bir çalkantıyla öne arkaya sallanıyor, arada bir «Şu hakarete uğrayacağım günü de görecekmişim! Ben, hizmetkârların en sadığı!» diye haykırıyordu.
Sonunda, en yürekli ve hep önderliği üstlenen en büyük prenses yanına yaklaştı, elini omzuna koydu. «Peki anneciğim,» dedi, «bu Hristiyan beyefendilerle kaçmaya razı olduğumuzu varsayalım; böyle bir şey mümkün mü?»
İyi yürekli yaşlı kadın kederini birden durdurdu, başını kaldırdı. «Mümkün mü?» diye yineledi. «Elbette mümkün. Beyefendiler muhafızların dönme komutanı Hüseyin Baba’ya çoktan rüşvet verip bütün planı ayarlamadı mı? Ama babanızı aldatmayı düşünmek de ne demek! Bana bu kadar güvenen babanızı!» Bunun üzerine saygıdeğer kadın yeniden kedere kapıldı; öne arkaya sallanıp ellerini ovuşturmaya başladı.
«Ama babamız bize hiç güvenmedi,» dedi en büyük prenses. «Bize güvenmek yerine sürgülere ve kilitlere güvendi, bize tutsak muamelesi yaptı.»
«Doğru söylüyorsun,» diye karşılık verdi yaşlı kadın, kederini yine durdurarak. «Sizi burada kapalı tutup eski, kasvetli bir kulede, çiçek kavanozunda solmaya bırakılmış güller gibi güzelliğinizin solmasına göz yumdu; gerçekten de hiç makul davranmadı. Ama yine de insan doğduğu ülkeden kaçar mı!»
«Kaçacağımız ülke annemizin memleketi değil mi; orada özgürce yaşayacağız. Hem katı, yaşlı bir babanın yerine her birimizin genç bir kocası olmayacak mı?»
«Evet, bu da çok doğru. İtiraf etmeliyim ki babanız biraz zorba; ama sonra,» diye kedere yeniden kapılarak sordu, «intikamının bütün yükünü benim taşımam için beni geride mi bırakacaksınız?»
«Asla, iyi Kadiga; bizimle kaçamaz mısın?»
«Doğru yavrum. Açık konuşayım, Hüseyin Baba’yla bu konuyu konuştuğumda kaçışınızda size eşlik edersem beni koruyacağına söz verdi. Ama düşünün çocuklarım, babanızın inancından vazgeçmeye razı mısınız?»
«Hristiyanlık annemizin ilk inancıydı,» dedi en büyük prenses. «Ben o inancı benimsemeye hazırım; kız kardeşlerimin de hazır olduğundan eminim.»
«Yine doğru!» diye haykırdı yaşlı kadın, yüzü aydınlanarak. «Annenizin ilk inancıydı; can verirken bu inançtan vazgeçmiş olduğuna ne acı yakınmıştı. O zaman ruhlarınızla ilgileneceğime söz vermiştim. Şimdi kurtuluşa giden yolda olduğunuzu görmek beni sevindiriyor. Evet çocuklarım, ben de Hristiyan doğdum; yüreğimde hep Hristiyan kaldım ve inancıma dönmeye karar verdim. Bu konuyu doğuştan İspanyol olan ve memleketime yakın bir yerden gelen Hüseyin Baba’yla konuştum. O da kendi ülkesini görmeyi ve Kilise’yle barışmayı çok istiyor. Beyefendiler, memleketimize döndüğümüzde evlenmeye razı olursak ikimize de güzel bir geçim sağlayacaklarına söz verdi.»
Kısacası, son derece sağduyulu ve öngörülü bu yaşlı kadının beyefendilerle ve dönmeyle konuşup bütün kaçış planını hazırladığı anlaşıldı. En büyük prenses hemen razı oldu; her zamanki gibi onun örneği kız kardeşlerinin kararını belirledi. En küçükleri ise tereddüt etti; çünkü yumuşak huylu ve ürkekti, yüreğinde evlat sevgisiyle gençlik tutkusu çatışıyordu. Ama her zamanki gibi tutkusu üstün geldi; sessiz gözyaşları ve bastırılmış iç çekişlerle kaçışa hazırlandı.
Elhamra’nın üzerine kurulduğu sarp tepe, eski zamanlarda kayaların içinden açılmış yeraltı geçitleriyle delik deşik edilmişti. Bu geçitler kaleden şehrin çeşitli yerlerine, Darro ve Xenil kıyılarındaki uzak çıkış kapılarına uzanıyordu. Mağribi kralları bu yolları farklı zamanlarda, ani ayaklanmalardan kaçmak ya da gizli işlere çıkmak için yaptırmıştı. Birçoğu bugün tümüyle kaybolmuş, diğerlerinin bazıları molozla dolmuş, bazıları da duvarla kapatılmıştır; bunlar Mağribi yönetiminin kuşkucu önlemlerinin ve savaş hilelerinin anıtlarıdır. Hüseyin Baba, bu geçitlerden biriyle prensesleri şehir surlarının dışındaki bir çıkış kapısına götürmeyi üstlenmişti. Beyefendiler orada çevik atlarla hazır bekleyecek, bütün kafileyi sınırın ötesine taşıyacaktı.
Kararlaştırılan gece geldi. Prenseslerin kulesi her zamanki gibi kilitlenmiş, Elhamra derin bir uykuya dalmıştı. Gece yarısına doğru sağduyulu Kadiga bahçeye bakan bir pencerenin balkonundan dinledi. Dönme Hüseyin Baba çoktan aşağıdaydı; kararlaştırılan işareti verdi. Refakatçi ip merdivenin ucunu balkona bağladı, merdiveni bahçeye sarkıtıp aşağı indi. İki büyük prenses yürekleri çarparak onu izledi. En küçük prenses Zorahayda’nın sırası gelince duraksadı ve titredi. Birkaç kez narin ayağını merdivene atmaya yeltendi, her seferinde geri çekti; bekledikçe zavallı küçük yüreği daha da hızlı çırpınıyordu. İpekli odasına özlemle baktı. Elbette orada kafesteki bir kuş gibi yaşamıştı ama en azından güvendeydi. Geniş dünyaya kanat çırpsa hangi tehlikelerle karşılaşacağını kim bilebilirdi? Sonra yiğit Hristiyan sevgilisini düşündü ve ayağı hemen merdivene uzandı; ardından babasını düşünüp geri çekildi. Böylesine genç, şefkatli ve sevgi dolu, ama bir yandan da böylesine ürkek ve dünyadan habersiz birinin yüreğindeki çatışmayı anlatmak boşuna bir çabadır.
Kız kardeşlerinin yalvarmaları, refakatçinin azarlamaları, dönmenin balkonun altında lanetler savurması boşunaydı. Yumuşak huylu genç Mağribeli kız, kaçmanın eşiğinde kararsızlıkla duruyordu; günahın çekiciliğine kapılmış, ama tehlikelerinden korkmuştu.
Her an yakalanma tehlikesi büyüyordu. Uzaktan ayak sesleri duyuldu. «Devriyeler turlarına çıktı,» diye bağırdı dönme. «Oyalanırsak mahvoluruz. Prenses, hemen aşağı in, yoksa seni bırakıp gideriz.»
Zorahayda bir an korkudan çılgına dönecek gibi oldu; sonra ip merdiveni çözüp çaresiz bir kararlılıkla balkondan aşağı fırlattı.
«Kararımı verdim!» diye haykırdı. «Artık kaçamam! Allah yolunuzu açık etsin, sevgili kardeşlerim!»
İki büyük prenses, onu geride bırakma düşüncesiyle sarsılmıştı; oyalanmak istediler ama devriye yaklaşıyordu, dönme öfkeden kudurmuştu. Aceleyle yeraltı geçidine götürüldüler. Dağın yüreğini kesip geçen korkunç bir labirentte el yordamıyla ilerlediler ve fark edilmeden surların dışına açılan demir bir kapıya ulaşmayı başardılar. İspanyol beyefendiler onları karşılamak için bekliyordu; dönmenin komutasında, Mağribi muhafız askerleri kılığına girmişlerdi.
Zorahayda’nın sevgilisi, onun kuleden ayrılmayı reddettiğini öğrenince çılgına döndü; ama ağıt yakmaya vakit yoktu. İki prenses sevgililerinin arkasına bindi, sağduyulu Kadiga dönmenin arkasına çıktı ve hep birlikte, dağları aşarak Kurtuba’ya uzanan Lope Geçidi yönünde dörtnala yola koyuldular.
Çok ilerleyemeden Elhamra’nın surlarından davul ve borazan sesleri duydular.
«Kaçtığımızı fark ettiler!» dedi dönme.
«Atlarımız çevik, gece karanlık; peşimizdekilerden uzaklaşabiliriz,» diye karşılık verdi beyefendiler.
Atlarını mahmuzlayıp Vega’yı dörtnala geçtiler. Ovanın içine bir burun gibi uzanan Elvira Dağları’nın eteğine vardılar. Dönme durup dinledi. «Şimdilik izimizde kimse yok,» dedi. «Dağlara kaçmayı başaracağız.» O konuşurken Elhamra’nın gözetleme kulesinin tepesinde parlak bir ateş alev aldı.
«Lanet olsun!» diye haykırdı dönme. «O işaret ateşi geçitlerdeki bütün muhafızları alarma geçirecek. Haydi, haydi! Deliler gibi mahmuzlayın; kaybedecek vaktimiz yok.»
Atlarını dört nala sürdüler; nal sesleri Elvira’nın kayalık dağının çevresinden geçen yolda kayadan kayaya yankılanıyordu. İlerledikçe Elhamra’daki işaret ateşine her yönden karşılık verildi; dağların gözetleme kulelerinde, birbiri ardına ışıklar alevlendi.
«İleri! İleri!» diye bağırdı dönme, peş peşe küfürler savurarak. «Köprüye, köprüye; alarm oraya ulaşmadan!»
Dağların burnunu dönüp hızla akan, suları sık sık Hristiyan ve Müslüman kanıyla boyanan bir ırmağın üzerindeki ünlü Pinos Köprüsü’nü gördüler. Ne var ki köprünün kulesi ışıl ışıl yanıyor, silahlı adamlarla dolup taşıyordu. Dönme atını durdurdu, üzengilerinde doğrulup bir an çevresine baktı. Sonra beyefendilere işaret ederek yoldan saptı, bir süre ırmağın kıyısını izledi ve kendini sulara attı. Beyefendiler prenseslere kendilerine sıkıca tutunmalarını söyledi ve onlar da aynı şeyi yaptı. Akıntı onları bir süre sürükledi; dalgalar çevrelerinde kükredi ama güzel prensesler Hristiyan şövalyelerine sıkıca tutundu ve tek bir şikâyet bile etmedi. Beyefendiler karşı kıyıya sağ salim ulaştı. Dönme onları sarp ve ıssız patikalardan, yabani yarıntılardan geçirip düzenli geçitlerden uzak tutarak dağların içinden götürdü. Sonunda kadim Kurtuba şehrine vardılar. En soylu ailelerden oldukları için ülkelerine ve dostlarına kavuşmaları büyük sevinçle kutlandı. Güzel prensesler hemen Kilise’nin bağrına kabul edildi ve usulünce Hristiyan yapıldıktan sonra mutlu evlilikler yaptılar.
Prensesleri ırmağın ötesine, dağların yukarısına kaçırma telaşında sağduyulu Kadiga’nın başına gelenleri anlatmayı unuttuk. Vega’yı geçerken kedi gibi Hüseyin Baba’ya yapışmış, her sıçrayışta çığlık atarak bıyıklı dönmeden nice küfür işitmesine neden olmuştu. Ama Hüseyin Baba atını ırmağa sürmeye hazırlanırken korkudan ödü kopmuştu. «Bana öyle sıkı sarılma,» diye bağırdı Hüseyin Baba. «Kemerime tutun, korkma.» Kadiga, dönmenin geniş sırtını saran deri kemeri iki eliyle sıkıca kavradı; ama dağın tepesinde beyefendilerle birlikte soluklanmak için durduklarında yaşlı refakatçi ortadan kaybolmuştu.
«Kadiga’ya ne oldu?» diye telaşla sordu prensesler.
«Allah bilir!» diye karşılık verdi dönme. «Irmağın ortasındayken kemerim çözüldü, Kadiga da kemerle birlikte akıntıya kapıldı. Allah’ın takdiri böyleymiş! Ama kemer işlemeliydi ve çok değerliydi.»
Boş yere üzülmeye vakit yoktu; yine de prensesler sağduyulu danışmanlarını yitirdikleri için acı acı dövündü. Ancak o mükemmel yaşlı kadın, suda dokuz canının yarısından fazlasını yitirmemişti: ırmağın aşağılarında ağlarını çeken bir balıkçı onu kıyıya çıkardı; bu mucizevi av karşısında şaşkına dönmüştü. Sağduyulu Kadiga’nın başına bundan sonra ne geldiğini efsane anlatmaz. Kesin olan şu ki Kadiga, Solak Muhammed’in erişebileceği yerlere bir daha hiç gitmeyerek sağduyusunu göstermişti.
Kızlarının kaçtığını ve en sadık hizmetkârının kendisini aldattığını öğrendiğinde bu bilge hükümdarın nasıl davrandığı da pek bilinmez. Birine danıştığı tek olay buydu; sonrasında benzer bir zaaf gösterdiği hiç duyulmadı. Bununla birlikte, kaçma niyeti olmayan geriye kalan kızını gözetim altında tutmaya özen gösterdi. Hatta geride kaldığına gizlice pişman olduğu düşünülür: Ara sıra kulenin surlarında dirseğine dayanmış, Kurtuba yönündeki dağlara kederle bakarken görülürdü. Bazen lavtasının ezgilerine hüzünlü şarkılar eşlik eder; kız kardeşlerini ve sevgilisini yitirişine, yalnız yaşamına ağıt yaktığı söylenirdi. Genç yaşta öldü ve halk söylentisine göre kulenin altındaki bir mahzene gömüldü. Vaktinden önce gelen ölümü birden fazla geleneksel efsaneye kaynak oldu.
Bir bakıma önceki öyküden doğmuş gibi görünen aşağıdaki efsane, tarihî açıdan önemli adlarla öylesine yakından bağlantılıdır ki tümüyle kuşkuyla karşılanamaz. Kont’un kızı ve bazı genç arkadaşları, akşam sohbetlerinden birinde kendilerine okunan bu öykünün kimi bölümlerinde gerçeklikten izler bulmuştu. Elhamra’nın akla sığmaz gerçekleri konusunda onlardan çok daha bilgili olan Dolores ise öyküdeki her söze inanmıştı.
Bölüm etkileşimi
