Elhamra kitap kapağı

28. bölüm / 34

İki Sağduyulu Heykelin Efsanesi

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 34Şu an: İki Sağduyulu Heykelin Efsanesi

İKİ SAĞDUYULU HEYKELİN EFSANESİ
Bir zamanlar Elhamra’nın kullanılmayan bir dairesinde, Lope Sanchez adında neşeli, ufak tefek bir adam yaşardı. Bahçelerde çalışır, çekirge gibi kıpır kıpır ve şen olur, bütün gün şarkı söylerdi. Kalenin neşesi ve canıydı. İşini bitirince gezinti alanındaki taş sıralardan birine oturur, gitarını tıngırdatıp Cid, Bernardo del Carpio, Fernando del Pulgar ve başka İspanyol kahramanları üzerine uzun türküler söyler, kalenin yaşlı askerlerini eğlendirirdi. Ya da daha neşeli bir ezgiye başlayıp kızları bolero ve fandango oynamaya kaldırırdı.

Çoğu ufak tefek adam gibi Lope Sanchez’in de kendisini neredeyse cebine koyabilecek, iri yarı ve dolgun bir karısı vardı. Ama yoksul adama özgü olağan dertten yoksundu: On çocuğu olacağına yalnızca bir çocuğu vardı. Sanchica adındaki bu kara gözlü kız yaklaşık on iki yaşındaydı; babası kadar neşeliydi ve onun gönlünün neşesiydi. Lope bahçelerde çalışırken çevresinde oynar, o gölgede oturup gitar çalarken dans eder, Elhamra’nın koruluklarında, ağaçlı yollarında ve yıkık salonlarında genç bir ceylan gibi başına buyruk koşardı.

Şimdi kutsal Aziz Yuhanna yortusunun arifesiydi. Elhamra’da tatili seven, erkekli kadınlı, çoluk çocuk herkes geceleyin Generalife’ın üstünde yükselen Güneş Dağı’na çıkıp düz zirvesinde yaz ortası nöbetini tutmaya gitti. Ay ışığıyla aydınlanmış parlak bir geceydi; bütün dağlar gri ve gümüş rengindeydi. Kubbeleri ve kuleleriyle kent aşağıda gölgelerin içinde uzanıyor, Vega ise karanlık koruluklarının arasında ışıldayan perili dereleriyle bir masal diyarını andırıyordu. Dağın en yüksek yerinde, Mağriplilerden kalma eski bir ülke geleneğine uyarak büyük bir ateş yaktılar. Çevredeki bölgenin sakinleri de benzer bir nöbet tutuyordu; Vega’nın dört bir yanında ve dağların kıvrımları boyunca yanan ateşler ay ışığında solgun parıltılar saçıyordu.

Akşam, Lope Sanchez’in gitarı eşliğinde dans ederek neşeyle geçti; Lope böyle bir tatil şenliğinde olduğu kadar hiç keyiflenmezdi. Dans sürerken küçük Sanchica birkaç oyun arkadaşıyla dağın tepesindeki eski bir Mağribi kalesinin yıkıntıları arasında oynuyordu. Hendekte çakıl taşı toplarken, jet taşından, parmakları kapanmış ve başparmağı sıkıca üstlerine bastırılmış küçük bir el buldu; el tuhaf bir biçimde oyulmuştu. Bu değerli buluşa sevinerek annesinin yanına koştu. Buluntu hemen ciddi ciddi tartışılmaya başladı; bazıları ona batıl inançlarla kuşkuyla baktı. “At gitsin,” dedi biri. “Mağribi işi olduğu belli; bunda bir uğursuzluk, bir büyü vardır.” “Sakın,” dedi bir başkası. “Zacatin’deki kuyumculara satıp para kazanabilirsin.” Tartışma sürerken Afrika’da askerlik yapmış, Mağribi kadar kara yağız, esmer tenli yaşlı bir asker yanlarına yaklaştı. Asker, eli ne olduğunu bilircesine inceledi. “Berberi kıyısındaki Mağriplilerde bu tür şeyler gördüm,” dedi. “Kem gözden, her tür büyü ve efsundan koruyucu büyük bir gücü vardır. Dostum Lope, seni kutlarım; bu, çocuğuna iyi talih getirecek.”

Bunu duyan Lope Sanchez’in karısı jet taşından küçük eli bir kurdeleye bağlayıp kızının boynuna astı.

Bu tılsım Mağriplilerle ilgili sevilen bütün batıl inançları akıllara getirdi. Dansı bırakıp yerde kümeler hâlinde oturdular ve atalarından kalma eski efsaneler anlatmaya koyuldular. Hikâyelerden bazıları oturdukları dağın harikalarıyla ilgiliydi; dağ, perili yerleriyle ünlüydü. Yaşlı bir nine, dağın derinliklerindeki yeraltı sarayını uzun uzun anlattı; Boabdil’in ve bütün Müslüman saray halkının orada büyülenmiş hâlde kaldığı söylenirmiş. “Şu uzaktaki yıkıntıların arasında,” dedi, dağın öteki yanındaki çökmüş duvarlarla toprak yığınlarını göstererek, “dağın tam kalbine kadar inen, zifiri karanlık bir kuyu var. Granada’nın bütün parasını verseler içine bakmam. Bir zamanlar Elhamra’dan yoksul bir adam bu dağda keçi güdermiş. Bir oğlak kuyuya düşünce peşinden oraya inmiş. Yeniden dışarı çıktığında gözleri faltaşı gibi açılmış, deliye dönmüşmüş; gördüklerini öyle şeyler diye anlatmış ki herkes aklını kaçırdığını sanmış. Mağarada peşine düşen hortlak Mağriplilerden bir iki gün boyunca sayıklamış; keçilerini yeniden dağa sürmeye de zor ikna olmuş. Sonunda gitmiş ama zavallı adam bir daha aşağı inmemiş. Komşuları keçilerini Mağribi yıkıntılarının çevresinde otlarken, şapkasını ve pelerinini de kuyunun ağzının yakınında bulmuş; ama adamdan bir daha haber alınmamış.”

Küçük Sanchica bu hikâyeyi nefesini tutarak dinledi. Meraklı bir yaradılışı vardı; tehlikeli kuyuya göz atmayı hemen aklına koydu. Arkadaşlarından gizlice uzaklaşıp dağın öteki ucundaki yıkıntılara gitti. Bir süre el yordamıyla çevreyi araştırdıktan sonra, Darro vadisine doğru dikçe inen dağ yamacının yakınında küçük, çanak biçimli bir çukur buldu. Çukurun ortasında kuyunun ağzı açılıyordu. Sanchica kıyısına kadar gidip içeri baktı. Her yer zifiri karanlıktı; kuyu ölçülemeyecek kadar derin görünüyordu. Kanı dondu; geri çekildi, sonra yeniden baktı, kaçacak gibi oldu, ardından bir kez daha göz attı. Bütün o dehşet ona tuhaf bir haz veriyordu. Sonunda büyük bir taşı yuvarlayıp uçurumdan aşağı itti. Taş bir süre sessizce düştü; sonra sert bir gürültüyle kayalık bir çıkıntıya çarptı, yanlara çarpa çarpa gümbürdeyip yuvarlandı; gök gürültüsünü andıran sesler çıkardı ve en sonunda çok ama çok aşağıdaki suya düştü. Sonra yine sessizlik çöktü.

Ama sessizlik uzun sürmedi. Bu kasvetli uçurumun dibinde bir şey uyanmış gibiydi. Kuyudan arı kovanının vızıltısını andıran mırıltılı bir ses yavaş yavaş yükseldi. Ses giderek güçlendi; uzaktaki bir kalabalığın sesini andıran karmakarışık uğultulara silahların belli belirsiz şakırtısı, zillerin çarpışması ve trompetlerin gürültüsü karıştı. Sanki dağın tam bağrında bir ordu savaşa hazırlanıyordu.

Çocuk sessiz bir ürpertiyle geri çekilip anne babasını ve arkadaşlarını bıraktığı yere doğru acele etti. Herkes gitmişti. Büyük ateş sönüyordu; son duman halkası ay ışığında kıvrılarak yükseliyordu. Dağlarda ve Vega’da uzaktan alev alev yanan ateşlerin hepsi sönmüş, her şey dinlenmeye çekilmiş gibiydi. Sanchica anne babasına ve arkadaşlarından birkaçına seslendi ama karşılık alamadı. Dağ yamacından, Generalife bahçelerinin yanından aşağı koştu; Elhamra’ya uzanan ağaçlı yola varınca soluklanmak için ağaçlık bir kuytudaki sıraya oturdu. Elhamra’nın gözetleme kulesindeki çan gece yarısını vurdu. Görünmeyen bir derenin çalılıkların altından akan hafif şırıltısı dışında, bütün doğa uyuyormuşçasına derin bir sessizlik vardı. Havanın tatlı, rahatlatıcı kokusu onu uykuya daldırmak üzereyken uzakta parıldayan bir şey gözüne ilişti. Şaşkınlıkla dağ yamacından ve yapraklı yollardan aşağı dökülen uzun bir Mağribi savaşçı kafilesi gördü. Kimi mızrak ve kalkanla, kimi kılıç ve savaş baltasıyla silahlanmıştı; parlatılmış zırhları ay ışığında ışıldıyordu. Atları gururla şahlanıp gemlerini çiğniyor, ama nal sesleri sanki keçe kaplıymış gibi duyulmuyordu. Binicilerin hepsi ölüm kadar solgundu. Aralarında, başında taç, uzun altın sarısı saçlarına inciler örülmüş güzel bir hanım da vardı. Küçük atının eyer örtüsü altın işlemeli koyu kırmızı kadifedendi ve yere kadar uzanıyordu. Ama hanım keder içinde ilerliyor, gözlerini hiç yerden kaldırmıyordu.

Ardından çeşitli renklerde kaftanlar ve sarıklar içinde görkemli bir saray erkânı geldi. Aralarında krem renkli bir atın üzerinde, mücevherlerle kaplı kraliyet pelerini ve elmaslarla ışıldayan tacıyla Kral Boabdil el Chico ilerliyordu. Küçük Sanchica onu sarı sakalından ve Generalife’ın resim galerisinde sık sık gördüğü portresine benzerliğinden tanıdı. Bu kraliyet alayını ağaçların arasında ışıldayarak geçerken hayret ve hayranlıkla seyretti. Bu solgun, sessiz hükümdarların, saraylıların ve savaşçıların doğanın olağan düzenine ait olmadığını, büyü ve efsunla ortaya çıktığını biliyordu; ama boynunda asılı gizemli el tılsımından aldığı cesaretle korkusuzca bakmayı sürdürdü.

Kafile geçip gidince Sanchica ayağa kalkıp peşlerine düştü. Alay, ardına kadar açık duran büyük Adalet Kapısı’na doğru ilerledi. Nöbetçi yaşlı malul askerler ön savunma yapısının taş sıralarına uzanmış, derin ve büyülenmiş gibi bir uykuya dalmışlardı. Hayalet alay, gösterişli bayrakları ve muzaffer havasıyla yanlarından sessizce geçti. Sanchica da onları izleyecekti; ama ön savunma yapısının içinde, kulenin temellerinin altına inen bir açıklık görünce şaşırdı. Biraz ilerledi. Kayaya kabaca oyulmuş basamaklar ve yer yer gümüş lambalarla aydınlatılmış tonozlu bir geçit bulunca devam etmek için cesaretlendi; lambalar ışık verirken hoş bir koku da yayıyordu. İlerleyip sonunda dağın kalbinden oyulmuş, Mağribi tarzında görkemle döşenmiş ve gümüşle kristal lambalarla aydınlatılmış büyük bir salona vardı. Burada Mağribi giysileri içindeki yaşlı bir adam bir sedire oturmuş, elindeki değnek sanki her an parmaklarının arasından kayacakmış gibi başı öne düşe kalka uyukluyordu. Biraz ötede, eski İspanyol giysileri içinde, elmaslarla ışıldayan küçük bir taç takmış, saçlarına inciler örülmüş güzel bir hanım gümüş lirini usulca çalıyordu. Küçük Sanchica, Elhamra’nın yaşlılarından duyduğu bir hikâyeyi hatırladı: Eski bir Arap büyücüsü bir Got prensesini dağın ortasında tutsak etmiş; prenses de müziğin gücüyle onu büyülü bir uykuya hapsetmişti.

Hanım, bu büyülü salonda ölümlü birini görünce şaşkınlıkla durdu. “Kutsal Aziz Yuhanna yortusunun arifesi mi?” diye sordu.

“Evet,” diye karşılık verdi Sanchica.

“Öyleyse büyü bu gece için bir geceliğine askıya alınır. Buraya gel çocuğum, korkma. Ben de senin gibi bir Hristiyan’ım, ama burada büyüyle tutsak edildim. Boynunda asılı tılsımla zincirlerime dokun; bu gece özgür kalayım.”

Bunu söylerken giysisini açtı; beline dolanmış geniş bir altın şeridi ve onu yere bağlayan altın bir zinciri gösterdi. Çocuk tereddüt etmeden jet taşından küçük eli altın şeride dokundurdu; zincir hemen yere düştü. Sesle yaşlı adam uyandı ve gözlerini ovuşturmaya başladı. Ama hanım parmaklarını lirin tellerinde gezdirince adam yeniden uykuya daldı, başı öne düştü, elindeki değnek tutunamaz hâle geldi. “Şimdi,” dedi hanım, “jet taşından tılsımlı elinle değneğine dokun.” Çocuk dediğini yaptı; değnek adamın elinden düştü ve adam sedire yığılıp derin bir uykuya daldı. Hanım gümüş liri usulca sedire koydu, uyuyan büyücünün başına dayadı; sonra telleri kulağında titreşene kadar çalmayı sürdürüp şöyle dedi: “Ey güçlü uyum ruhu, gün ağarana dek onun duyularını böyle esaret altında tut.” Ardından, “Şimdi beni izle çocuğum,” diye devam etti. “Sana Elhamra’yı en görkemli günlerindeki hâliyle göstereceğim; çünkü bütün büyüleri açığa çıkaran tılsımlı bir eşyan var.” Sanchica sessizce hanımın peşinden gitti. Mağaranın girişinden geçip Adalet Kapısı’nın burcuna, oradan da kalenin içindeki gezinti alanı olan Plaza de los Algibes’e çıktılar.

Meydan, sancakları açılmış, bölükler hâlinde dizilmiş atlı ve yaya Mağribi askerleriyle doluydu. Kapıda kraliyet muhafızları, yan yana sıralanmış çekilmiş kılıçlı Afrikalı siyah askerler de vardı. Kimse tek kelime konuşmadı; Sanchica rehberinin ardından korkusuzca ilerledi. Büyüdüğü kraliyet sarayına girince şaşkınlığı arttı. Geniş ay ışığı salonları, avluları ve bahçeleri neredeyse gündüzmüş gibi aydınlatıyordu; ama alışık olduğu manzara tümüyle değişmişti. Dairelerin duvarları artık zamanla lekelenmiş ve çatlamış değildi. Örümcek ağlarının yerini zengin Şam ipeklileri almış; yaldızlarla arabesk resimler ilk parlaklığına ve tazeliğine kavuşmuştu. Çıplak ve eşyasız salonlara en nadide kumaşlardan, incilerle işlenmiş ve değerli taşlarla bezenmiş divanlarla sedirler yerleştirilmişti; avlulardaki ve bahçelerdeki bütün çeşmeler akıyordu.

Mutfaklar yeniden tam kapasite çalışıyordu: aşçılar gölgemsi yemekler hazırlamakla, hayalet piliçleri ve keklikleri kızartıp haşlamakla meşguldü. Hizmetkârlar gümüş tepsilerde üst üste yığılmış nefis yiyecekleri bir o yana bir bu yana taşıyor, enfes bir ziyafet sofrası kuruyordu. Aslanlı Avlu, eski Mağribi zamanlarındaki gibi muhafızlarla, saraylılarla ve fakihlerle dolup taşıyordu. Üst uçta, hüküm salonunda Boabdil tahtına oturmuş, çevresinde saray erkânı toplanmış, gece boyunca hayalî asasını sallıyordu. Bunca kalabalığa ve görünürdeki telaşa rağmen ne bir ses ne de bir ayak sesi duyuluyordu; gece yarısının sessizliğini yalnızca çeşmelerin şırıltısı bozuyordu. Küçük Sanchica, şaşkınlıktan dili tutulmuş hâlde rehberinin ardından sarayı dolaştı; sonunda Comares Kulesi’nin altındaki tonozlu geçitlere açılan bir kapıya vardılar. Kapının iki yanında, kaymaktaşından yontulmuş birer su perisi heykeli oturuyordu. Başları yana dönüktü; bakışları tonozun içinde aynı noktaya çevrilmişti. Büyülenmiş hanım durdu ve çocuğu yanına çağırdı. “İşte,” dedi, “sana inancının ve cesaretinin ödülü olarak açıklayacağım büyük bir sır. Bu sağduyulu heykeller, eski zamanlarda bir Mağribi kralının sakladığı hazineyi gözetiyor. Babana, gözlerinin çevrildiği yeri aramasını söyle; Granada’daki herkesten daha zengin olmasını sağlayacak şeyi bulacak. Ancak tılsım da verilmiş olan senin masum ellerin bu hazineyi yerinden oynatabilir. Babana onu sağduyuyla kullanmasını ve beni bu kutsal olmayan büyüden kurtarması için bir bölümünü her gün ayin okutmaya ayırmasını söyle.”

Hanım bunları söyledikten sonra çocuğu, heykellerin bulunduğu tonozun hemen yakınındaki Lindaraxa’nın küçük bahçesine götürdü. Ay, bahçenin ortasındaki ıssız çeşmenin sularında titreşiyor, portakal ve turunç ağaçlarına yumuşak bir ışık düşürüyordu. Güzel hanım bir mersin dalı koparıp çocuğun başına çelenk yaptı. “Bunu,” dedi, “sana açıkladıklarımın anısı ve doğruluğunun kanıtı olarak sakla. Vaktim geldi; büyülü salona dönmeliyim. Ardımdan gelme; yoksa başına kötü bir şey gelebilir. Elveda. Söylediklerimi unutma ve kurtuluşum için ayinler okut.” Bunları söyledikten sonra hanım, Comares Kulesi’nin altına uzanan karanlık bir geçide girdi ve bir daha görünmedi.

Elhamra’nın aşağısında, Darro Vadisi’ndeki kulübelerden bir horozun cılız ötüşü duyuldu; doğu dağlarının üzerinde soluk bir ışık çizgisi belirmeye başladı. Hafif bir rüzgâr çıktı. Avlu ve koridorlarda kuru yaprak hışırtısını andıran bir ses duyuldu; kapılar birbiri ardına gıcırtıyla kapandı.

Sanchica az önce hayalî kalabalıklarla dolup taştığını gördüğü yerlere döndü; ama Boabdil ve hayalet sarayı ortadan kaybolmuştu. Ay, geçici görkeminden soyulmuş, zamanla lekelenip harap olmuş ve örümcek ağlarına bürünmüş boş salonlarla galerileri aydınlatıyordu. Yarasa belirsiz ışıkta uçuşuyor, balık havuzundan kurbağa sesleri yükseliyordu.

Sanchica, ailesinin yaşadığı mütevazı daireye çıkan, gözlerden uzak merdivene doğru elinden geldiğince çabuk yürüdü. Lope Sanchez sürgüye ya da kapı demirine ihtiyaç duyacak kadar zengin değildi; kapı her zamanki gibi açıktı. Sessizce yatağına sokuldu, mersin çelengini yastığının altına koydu ve kısa süre sonra uykuya daldı.

Sabah olunca başına gelenleri babasına anlattı. Lope Sanchez ise bütün bunları sıradan bir düş saydı ve saflığı yüzünden çocuğa güldü. Bahçedeki alışılmış işlerine gitti; ama çok geçmeden küçük kızı neredeyse soluğu kesilmiş hâlde koşarak yanına geldi. “Baba! Baba!” diye seslendi. “Bak, Mağribi hanımın başıma sardığı mersin çelengi!”

Lope Sanchez şaşkınlıkla baktı: mersin dalının gövdesi saf altındandı, her yaprağıysa ışıl ışıl bir zümrüttü! Değerli taşlara pek alışık olmadığından bu servetin gerçek kıymetini bilmiyordu; yine de bunun düşlerin yapıldığı türden bir şeyden çok daha elle tutulur olduğunu, her hâlükârda kızın gördüğü düşten bir kazançla çıktığını anlayacak kadarını görmüştü. Önce kızına kesinlikle kimseye söylememesini tembihledi. Bu konuda içi rahattı; çünkü kızın sağduyusu yaşının, hatta cinsiyetinin gerektirdiğinden çok ileriydi. Ardından iki kaymaktaşı su perisi heykelinin durduğu tonozlu yere gitti. Heykellerin başlarının kapıdan öte yana döndüğünü, bakışlarının ikisinin de yapının içindeki aynı noktaya yöneldiğini fark etti. Lope Sanchez bu son derece sağduyulu sır saklama düzenine hayran kalmaktan kendini alamadı. Heykellerin gözlerinden baktıkları noktaya bir çizgi çekti, duvara gizli bir işaret koydu ve oradan ayrıldı.

Ne var ki Lope Sanchez’in aklı gün boyu binbir kaygıyla meşguldü. İki heykeli uzaktan görebileceği bir yerde dolanıp duruyor, altın sırrın ortaya çıkarılacağı korkusuyla sinirleniyordu. Oraya yaklaşan her ayak sesi onu ürpertiyordu. Heykellerin başlarını çevirebilse her şeyini verirdi; oysa onların yüzlerce yıldır tam da aynı yöne baktığını ve kimsenin bundan haberi olmadığını unutuyordu.

“Lanet olsun onlara,” diye kendi kendine söyleniyordu. “Her şeyi ele verecekler; böyle sır mı korunur?” Birinin yaklaştığını duyunca, orada gizlice dolanmasının bile kuşku uyandıracağından korkar gibi uzaklaşıyordu. Sonra temkinle geri dönüp her şey yolunda mı diye uzaktan bakıyor, ama heykelleri görünce öfkesi yeniden kabarıyordu. “Evet, işte orada duruyorlar,” diyordu. “Bakıp duruyorlar, bakıp duruyorlar, bakıp duruyorlar; üstelik bakmamaları gereken yere! Kahrolasıcalar! Tam kendi cinsleri gibiler; dedikodu edecek dilleri yoksa gözleriyle ederler.”

Nihayet, uzun ve kaygılı gün sona erince içi rahatladı. Elhamra’nın yankılı salonlarında ayak sesleri kesildi; son yabancı eşikten geçti, büyük kapı sürgülenip kilitlendi. Terk edilmiş sarayda yarasa, kurbağa ve baykuş gece işlerine yavaş yavaş geri döndü.

Lope Sanchez, küçük kızıyla iki su perisi heykelinin bulunduğu salona gitmeye cesaret etmeden önce gecenin iyice ilerlemesini bekledi. Heykeller, gizli hazinenin yerini her zamanki gibi bilmiş ve gizemli bir ifadeyle gözetliyordu. “İzninizle, nazik hanımlar,” diye düşündü aralarından geçerken, “son iki üç yüzyıldır zihninizi ağırlaştırmış olması gereken bu yükü üzerinizden alacağım.” İşaretlediği duvar bölümünü kazmaya başladı; kısa süre sonra içinde iki büyük porselen küp bulunan gizli bir oyuk açığa çıktı. Küpleri dışarı çekmeye çalıştı, ama kızının masum eli dokunana kadar yerlerinden kımıldamadılar. Kızının yardımıyla onları nişlerinden çıkardı; büyük sevinçle, Mağribi altın sikkelerinin mücevher ve değerli taşlarla karışık hâlde içlerini doldurduğunu gördü. Gün doğmadan onları odasına taşımayı başardı; geride, bakışları hâlâ boş duvara çevrili iki bekçi heykeli kaldı.

Böylece Lope Sanchez bir anda zengin olmuştu; ama zenginlik, her zamanki gibi, şimdiye dek tanımadığı bir yığın kaygıyı da beraberinde getirdi. Servetini güvenle nasıl taşıyacaktı? Kuşku uyandırmadan bu servetten yararlanmaya nasıl başlayacaktı? Hayatında ilk kez aklına hırsız korkusu düştü. Evinin güvensizliğine dehşetle bakıp kapı ve pencereleri barikatlarla kapatmaya koyuldu; yine de aldığı bütün önlemlere rağmen rahat uyuyamıyordu. Her zamanki neşesi sönmüştü; komşularına artık şaka yapmıyor, şarkı söylemiyordu. Kısacası Elhamra’nın en mutsuz insanına dönüşmüştü. Eski arkadaşları bu değişikliği fark edip ona çok acıdılar, sonra da onu terk etmeye başladılar; yoksulluğa düşüp kendilerinden yardım isteyeceğini sandılar. Tek felaketinin zenginlik olduğundan hiç şüphelenmediler.

Lope Sanchez’in karısı da aynı kaygıyı taşıyordu; ama en azından ruhani tesellisi vardı. Şunu daha önce söylemeliydik: Hafif ve düşüncesiz yaradılışlı bir adam olan Lope’un karısı, ciddi konularda günah çıkarıcısı Keşiş Simon’un öğüt ve hizmetine başvururdu. Simon; iri yapılı, geniş omuzlu, mavi sakallı, yuvarlak kafalı bir keşişti ve yakındaki San Francisco manastırında yaşardı. Mahalledeki iyi eşlerin yarısının ruhani tesellicisiydi. Çeşitli rahibe toplulukları arasında da büyük saygı görürdü. Kadınlar, ruhani hizmetlerinin karşılığını manastırlarda yapılan küçük yiyecek ve süs eşyalarını ona sık sık armağan ederek öderdi: nefis şekerlemeler, tatlı bisküviler ve oruçlarla gece nöbetlerinden sonra harika dirilticiler olduğu anlaşılan baharatlı içki şişeleri.

Keşiş Simon görevini yerine getirirken semirip duruyordu. Sıcak bir günde Elhamra tepesine tırmanırken yağlı derisi güneşte parlıyordu. Bu dolgun hâline rağmen beline doladığı düğümlü ip, öz disiplininin katılığını gösteriyordu. Kalabalık, dindarlığın timsali olarak şapkalarını çıkarıp onu selamlıyor; köpekler bile giysilerinden yayılan kutsallık kokusunu alıp o geçerken kulübelerinden uluyorlardı.

İşte Lope Sanchez’in güzel karısının ruhani danışmanı Keşiş Simon böyle biriydi. İspanya’da günah çıkarıcısı, mütevazı ailelerden kadınların sırdaşı olduğundan, gizli hazinenin hikâyesini de kısa sürede öğrendi.

Keşiş, haberi duyunca gözlerini ve ağzını açtı; bir düzine kez haç çıkardı. Bir an durduktan sonra, “Canım kızım!” dedi. “Bil ki kocan iki ayrı günah işledi: Hem devlete hem kiliseye karşı! Kraliyet topraklarında bulunmuş bu hazine elbette kraliyete aittir; ne var ki kâfirlerin serveti olduğundan, âdeta Şeytan’ın pençesinden kurtarılmış sayılır ve kiliseye adanmalıdır. Yine de bu işi bir çözüme bağlayabiliriz. Mersin çelenkini buraya getir.”

İyi baba çelengi görünce, zümrütlerin büyüklüğüne ve güzelliğine hayranlıkla gözleri her zamankinden fazla parladı.

“Bu,” dedi, “buluntunun ilk ürünü olduğundan dindar bir amaca adanmalı. Şapeldeki San Francisco tasvirinin önüne bir adak olarak asacağım; bu gece de kocanın servetini huzur içinde elinde tutabilmesi için ona hararetle dua edeceğim.”

İyi hanım, cennetle bu kadar ucuza barışmaktan memnundu. Keşiş çelengi cüppesinin altına koydu ve azizlere yaraşır adımlarla manastırına doğru yola çıktı.

Lope Sanchez eve döndüğünde karısı olanları anlattı. Lope çok öfkelendi; karısı kadar dindar değildi ve keşişin eve yaptığı ziyaretlerden bir süredir içten içe yakınıyordu. “Kadın,” dedi, “ne yaptın? Gevezeliğinle her şeyi tehlikeye attın.”

“Ne!” diye haykırdı iyi kadın. “Günah çıkarıcımın yanında vicdanımı rahatlatmamı mı yasaklayacaksın?”

“Hayır karıcığım! Kendi günahlarından dilediğin kadarını itiraf et; ama bu hazine kazma işi benim günahım ve vicdanımın yükü pek hafif.”

Yakınmanın artık faydası yoktu; sır açığa çıkmıştı ve kuma dökülen su gibi yeniden toplanamazdı. Tek umutları, keşişin ağzını sıkı tutmasıydı.

Ertesi gün, Lope Sanchez evde yokken kapı çekingen bir biçimde tıklandı. Keşiş Simon ağırbaşlı ve munis bir ifadeyle içeri girdi.

“Kızım,” dedi, “San Francisco’ya hararetle dua ettim, duamı kabul etti. Gecenin bir vakti aziz düşümde karşıma çıktı; yüzü asıktı. ‘Şapelin ne denli yoksul olduğunu görüyorken neden bana bu putperestlerin hazinesinden vazgeçmem için dua ediyorsun?’ dedi. ‘Lope Sanchez’in evine git, adıma Mağribi altınlarından bir bölümünü iste; ana sunağa iki şamdan yapılsın, geriye kalanı da huzur içinde elinde tutsun.’”

İyi kadın bu düşü duyunca huşu içinde haç çıkardı. Lope’un hazineyi sakladığı gizli yere giderek büyük bir deri keseyi Mağribi altınlarıyla doldurdu ve keşişe verdi. Dindar keşiş karşılığında ona, Cennet kabul ettiği takdirde soyunu son kuşaklarına kadar zengin edecek kadar çok hayır duası sundu. Sonra keseyi cüppesinin koluna soktu, ellerini göğsünde birleştirdi ve alçakgönüllü bir şükran havasıyla oradan ayrıldı.

Lope Sanchez kiliseye yapılan bu ikinci bağışı duyunca neredeyse aklını yitirecekti. “Zavallı ben!” diye feryat etti. “Hâlim ne olacak? Beni parça parça soyacaklar; mahvolup dilenci durumuna düşeceğim!”

Karısı, geriye hâlâ sayısız servet kaldığını ve San Francisco’nun bu kadar küçük bir payla yetinmesinin ne büyük bir anlayış olduğunu hatırlatarak onu güçlükle yatıştırdı.

Ne yazık ki Keşiş Simon’un geçindirmesi gereken bir sürü yoksul akrabası vardı. Üstelik koruması altına aldığı, altı kadar iri yapılı, yuvarlak kafalı yetim ve kimsesiz çocuğu da vardı. Bu yüzden günden güne Aziz Dominik, Aziz Andreas ve Aziz Yakup adına bağış istemek için ziyaretlerini tekrarladı. Zavallı Lope sonunda umutsuzluğa kapıldı; kutsal keşişten kurtulmazsa takvimdeki her azize barışma armağanı vermesi gerekeceğini anladı. Bunun üzerine kalan servetini toplayıp gece gizlice kaçmaya ve krallığın başka bir bölgesine gitmeye karar verdi.

Planını uygulamak için sağlam bir katır satın alıp onu yedi katlı kulenin altındaki karanlık bir mahzene bağladı. Rivayete göre Belludo, yani cin at, gece yarısı tam da oradan çıkıp bir cehennem köpekleri sürüsü tarafından kovalanarak Granada sokaklarını arşınlardı. Lope Sanchez bu hikâyeye pek inanmazdı; ama kimsenin hayalet atın yeraltı ahırını kurcalamayacağını bildiğinden, söylentinin yarattığı korkudan yararlandı. Gün içinde ailesini, Vega’daki uzak bir köyde kendisini beklemeleri için yola çıkardı. Gece ilerleyince hazinesini kulenin altındaki mahzene taşıdı; katırını yükledikten sonra dışarı çıkardı ve alacakaranlığa gömülmüş caddeden dikkatle aşağı indi.

Dürüst Lope her şeyi büyük bir gizlilikle ayarlamış, olan biteni gönülden bağlı karısından başka kimseye söylememişti. Ama mucizevi bir vahiy sayesinde Keşiş Simon’un haberi olmuştu. Gayretli keşiş, bu kâfir hazinelerinin bir daha eline geçmemek üzere kaçmak üzere olduğunu gördü ve kilise ile San Francisco yararına onlara bir kez daha el atmaya karar verdi. Çanlar ölüler için çalındıktan ve Elhamra sessizliğe büründükten sonra manastırından çıktı. Adalet Kapısı’ndan aşağı inip büyük caddenin kenarındaki gül ve defne çalılıklarına saklandı. Burada nöbet kulesinin çanında çeyrek saatlerin vuruşlarını sayarak, baykuşların kasvetli ötüşlerini ve çingene mağaralarından gelen uzak köpek havlamalarını dinleyerek bekledi.

Nihayet nal sesleri duydu; üstünü örten ağaçların karanlığında caddeden aşağı inen bir atı güçlükle seçebildi. İri yapılı keşiş, dürüst Lope’a yapacağı kurnazca oyunu düşünüp kıkırdadı.

Cüppesinin eteklerini yukarı toplayıp fare bekleyen bir kedi gibi kıvrılarak avının tam önüne gelmesini bekledi. Yapraklı siperinden fırladı; bir eliyle omzuna, ötekiyle sağrısına tutunup en deneyimli biniciyi bile utandırmayacak bir sıçrayışla atın sırtına bacaklarını iki yana atarak indi. “Hah hah!” dedi iri yapılı keşiş. “Bakalım bu oyunu kim daha iyi biliyormuş.” Daha sözünü bitiremeden katır tekme atmaya, şahlanıp debelenmeye ve ardından yokuş aşağı son sürat fırlamaya başladı. Keşiş onu durdurmaya çalıştı, ama boşuna. Katır kayadan kayaya, çalıdan çalıya sıçradı; keşişin cüppesi paramparça olup rüzgârda uçuştu, tıraşlı tepesi ağaç dallarından defalarca sertçe darbe aldı, dikenli çalılardan da nice çizik yedi. Korku ve sıkıntısına bir de, peşinde avaz avaz havlayan yedi köpeklik bir sürü olduğunu fark etmesi eklendi. İş işten geçtikten sonra, korkunç Belludo’nun sırtında olduğunu anladı!

Böylece, eski deyişle “şeytanla keşiş çekişe çekişe”, büyük caddeden aşağı, Plaza Nueva’dan geçerek Zacatin boyunca, Vivarrambla’nın çevresinden dolanarak gittiler. Avcıyla tazının daha çılgınca koştuğu, daha şeytani bir gürültü kopardığı görülmemişti. Keşiş takvimdeki bütün azizlere, üstüne bir de kutsal Bakire’ye boşuna yakardı; bu türden bir ad her andığında, sanki ata yeni bir mahmuz dokundurulmuş gibi Belludo daha da yükseğe, neredeyse bir ev boyu şahlanıyordu. Talihsiz Keşiş Simon gece boyunca oradan oraya, kendi isteği dışında sürüklendi; sonunda bütün kemikleri sızlıyor, derisi de söz etmeye değmeyecek kadar fena hırpalanmıştı. Nihayet bir horozun ötüşü günün ağarmakta olduğunu haber verdi. Bu sesi duyan cin atı dönüp kulesine doğru dörtnala koştu. Yeniden Vivarrambla’yı, Zacatin’i, Plaza Nueva’yı ve çeşmeli caddeyi aştı; yedi köpek havlayıp uluyarak sıçrıyor, korkudan dehşete düşmüş keşişin topuklarına diş atmaya çalışıyordu. Kuleye vardıklarında günün ilk ışıkları belirmişti. Cin atı arka ayaklarını savurup keşişi havada takla attırdı; ardından cehennem sürüsüyle birlikte karanlık mahzene daldı. Az önceki sağır edici gürültünün yerini derin bir sessizlik aldı.

Kutsal bir keşişe bundan daha şeytanca bir oyun oynanmış mıdır? Sabah erkenden işine giden bir köylü, talihsiz Keşiş Simon’u kulenin dibinde, bir incir ağacının altında yatarken buldu; keşiş öyle hırpalanmış, öyle sersemlemişti ki ne konuşabiliyor ne de kıpırdayabiliyordu. Onu büyük bir özen ve şefkatle hücresine taşıdılar. Anlatılanlara göre haydutlar yolunu kesip ona kötü davranmıştı. Bir iki gün geçtikten sonra yeniden hareket edebilir hâle geldi. Bu arada, hazineli katır elinden kaçmış olsa da daha önce kâfirlerin ganimetinden epeyce güzel paylar aldığı düşüncesiyle avundu. Hareket edebilecek duruma gelir gelmez ilk işi, Antonia Sanchez Hanım’ın dindarlığından koparıp aldığı mersin çelengini ve altın keselerini sakladığı yatağının altını aramak oldu. Çelengi, gerçekte kurumuş bir mersin dalından ibaret; deri keseleri de kumla çakılla dolu bulunca nasıl dehşete kapıldı!

Keşiş Simon bütün öfkesine rağmen susacak kadar sağduyuluydu; çünkü sırrı açığa vurursa halkın alayına ve üstünün cezasına uğrayabilirdi. Yıllar sonra, ölüm döşeğindeyken, Belludo’nun sırtında yaptığı gece yolculuğunu günah çıkardığı rahibe anlattı.

Lope Sanchez’in Elhamra’dan kayboluşundan sonra uzun süre kendisinden haber alınmadı. Neşeli bir yoldaş olarak anısı hep yaşatıldı; ancak gizemli ayrılışından kısa süre önce davranışlarında görülen kaygı ve keder, yoksullukla sıkıntının onu çaresiz bir duruma düşürdüğü korkusunu uyandırmıştı. Yıllar sonra, eski arkadaşlarından malul bir asker Málaga’dayken altı atın çektiği bir araba tarafından çarpılıp neredeyse eziliyordu. Araba durdu; gösterişli giyimli, peruklu ve kılıçlı yaşlı bir bey, zavallı malul askere yardım etmek için dışarı çıktı. Askerin, bu görkemli beyefendinin eski dostu Lope Sanchez olduğunu görünce şaşkınlıktan dili tutuldu. Lope, ülkenin en soylu büyüklerinden biriyle kızı Sanchica’nın evliliğini kutluyordu.

Arabada gelin alayı vardı. Artık bir fıçı kadar tombullaşmış olan Sanchez Hanım da oradaydı; tüylerle, mücevherlerle, inci ve elmas kolyelerle, her parmağındaki yüzüklerle öyle süslenmişti ki, bu denli gösterişli bir giyime Saba Melikesi’nin zamanından beri rastlanmamıştı. Küçük Sanchica artık genç bir kadına dönüşmüştü; zarafeti ve güzelliğiyle bir düşes, hatta düpedüz bir prenses sanılabilirdi. Damat yanında oturuyordu. Biraz buruşuk, ince bacaklı, ufak tefek bir adamdı; ama bu, onun gerçek soydan geldiğini kanıtlıyordu: meşru bir İspanyol soylusu boyca nadiren üç arşını geçerdi. Bu evliliği annesi ayarlamıştı.

Servet, dürüst Lope’un yüreğini bozmamıştı. Eski yoldaşını birkaç gün yanında tuttu; ona bir kral gibi ziyafet çekti, oyunlara ve boğa güreşlerine götürdü. Sonunda onu, kendisi için büyük bir para kesesiyle Elhamra’daki eski silah arkadaşlarına dağıtması için bir başka keseyi de vererek sevinç içinde uğurladı.

Lope, Amerika’da zengin bir erkek kardeşinin öldüğünü ve kendisini bir bakır madeninin varisi bıraktığını hep söylerdi. Ama Elhamra’nın kurnaz dedikoducuları, servetinin tamamını Elhamra’daki iki mermer perinin koruduğu sırrı keşfetmesine bağlar. Bu son derece ketum heykellerin, günümüze dek gözlerini anlamlı bir biçimde hep duvarın aynı noktasına diktiği söylenir. Bu da birçok kişiyi, orada hâlâ girişken bir gezginin ilgisine değecek gizli bir hazine kaldığını düşünmeye yöneltir. Öte yandan, özellikle kadın ziyaretçiler, bu heykelleri kadınların sır saklayabildiğinin kalıcı kanıtları olarak büyük bir memnuniyetle görürler.

Elvira Kapısı.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…