Elhamra kitap kapağı

8. bölüm / 34

Gizemli Odalar

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 34Şu an: Gizemli Odalar

GİZEMLİ ODALAR
Bir gün Mağribi salonlarında dolaşırken, uzak bir galerideki bir kapı ilk kez dikkatimi çekti. Kapı, görünüşe bakılırsa Elhamra’nın henüz keşfetmediğim bir bölümüne açılıyordu. Açmaya çalıştım, kilitliydi. Kapıyı çaldım ama cevap veren olmadı; ses, boş odalarda yankılanıyor gibiydi. Demek burada bir gizem vardı. Kalenin perili kanadı burasıydı. Halkın gözünden saklanan karanlık sırları nasıl öğrenecektim? Romantik öykü kahramanlarının meraklı âdetine uyarak geceleyin lamba ve kılıçla gizlice mi gelecektim? Yoksa kekeleyen bahçıvan Pepe’den, saf Dolores’ten ya da geveze Mateo’dan sırrı öğrenmeye mi çalışacaktım? Belki de doğrudan ve açıkça, kalenin hanımı Antonia Hanım’a gidip her şeyi sormalıydım. En basit, ama en az romantik yol bu olduğu için sonuncusunu seçtim; biraz hayal kırıklığıyla, ortada hiçbir gizem olmadığını öğrendim. Odayı araştırmamdan memnuniyet duyacaklardı; kapının anahtarı da oradaydı.

Anahtarı alıp hemen kapıya döndüm. Tahmin ettiğim gibi kapı boş bir dizi odaya açılıyordu; ama bu odalar sarayın geri kalanından epey farklıydı. Mimari zengin ve eski olmakla birlikte Avrupa üslubundaydı. Mağribi hiçbir yanı yoktu. İlk iki oda yüksek tavanlıydı; birçok yeri kırılmış tavanları sedir ağacındandı, derin panellere ayrılmıştı ve aralarına meyve, çiçek ve grotesk maskeler ya da yüzler ustalıkla oyulmuştu.

Duvarlar eski zamanlarda belli ki damask kumaşla kaplanmıştı; ama şimdi çıplaktı ve soylu anıtları değersiz adlarıyla kirleten, kendini beğenmiş gezginler tarafından karalanmıştı. Sökülmüş, rüzgârla yağmura açık pencereler, kuytu ve sevimli küçük bir bahçeye bakıyordu. Güllerle mersinlerin arasında kaymaktaşından bir çeşme parıldıyor; çevresini portakal ve turunç ağaçları sarıyordu. Ağaçlardan bazılarının dalları odalara uzanmıştı. Bu odaların ötesinde, daha uzun ama daha alçak tavanlı iki salon daha vardı; onlar da bahçeye bakıyordu. Panelli tavanların bölmelerinde meyve sepetleriyle çiçek çelenkleri resmedilmişti; bunlar usta bir elden çıkmış ve oldukça iyi korunmuştu. Duvarlara İtalyan üslubunda freskler yapılmış, ama resimler neredeyse silinmişti. Pencereler de öteki odalardakiler gibi harap durumdaydı. Bu hayal gücüyle düzenlenmiş oda dizisi, korkuluklu açık bir galeride son buluyordu; galeri bahçenin öteki kenarı boyunca dik açıyla uzanıyordu. Dekorasyonu böylesine narin ve zarif, konumu bu kuytu küçük bahçenin yanı başında böylesine seçkin ve gözlerden uzak, mimarisi de komşu salonlardan böylesine farklı olan bu daire, geçmişini merak etmeme yol açtı. Araştırınca, geçen yüzyılın başlarında, V. Felipe ile ikinci eşi, Parma Dükü’nün kızı güzel Farnese’li Elizabetta’nın Elhamra’yı ziyaret etmelerinin beklendiği sırada İtalyan sanatçılara döşetilmiş bir daire olduğunu öğrendim. Kraliçeyle maiyetindeki hanımlar için hazırlanmıştı. En yüksek odalardan biri onun yatak odasıydı. Şimdi örülerek kapatılmış dar bir merdiven, eskiden Mağribi sultanlarının haremiyle bağlantılı bir mirador olan, hoş bir seyir köşküne çıkıyordu. Burası güzel Elizabetta için bir boudoir olarak döşenmişti ve hâlâ el tocador de la Reyna, yani kraliçenin tuvalet odası adını taşıyordu.

Lindaraxa Bahçesi

Lindaraxa Çeşmesi.

Kraliyet yatak odasının pencerelerinden biri, çardaklarla gölgelenen teraslarıyla Generalife’a bakıyordu; ötekiyse sözünü ettiğim kuytu küçük bahçeye açılıyordu. Bahçenin karakteri kesinlikle Mağribiydi ve onun da bir öyküsü vardı. Burası, Elhamra tasvirlerinde sık sık anılan Lindaraxa’nın bahçesiydi; ama bu Lindaraxa’nın kim olduğunu açıklayanı hiç duymamıştım. Biraz araştırınca onun hakkında bilinen birkaç ayrıntıyı öğrendim. Solak Muhammed’in sarayında yaşamış bir Mağribi güzeliymiş. Muhammed tahttan indirildiğinde onu kentinde barındıran Malaga alcayde’sinin sadık kızıymış. Tahtını geri alınca kral, alcayde’ye bağlılığının karşılığını vermiş. Kızına Elhamra’da bir daire tahsis etmiş ve onu, Adil Aben Hud’un soyundan gelen genç Cetimerien prensi Nasar’la evlendirmiş. Düğünleri kuşkusuz kraliyet sarayında kutlanmış, balayı da belki bu bahçelerin arasında geçmişti.[3]

Güzel Lindaraxa’nın ölümünün üzerinden dört yüzyıl geçmişti; yine de yaşadığı sahnelerin narin güzelliğinden ne kadarı kalmıştı! Sevdiği bahçe hâlâ çiçek açıyordu; bir zamanlar güzelliğini yansıtmış olabilecek billur ayna gibi çeşme hâlâ duruyordu. Kaymaktaşı, doğru, beyazlığını yitirmişti; altındaki havuzu otlar kaplamış, kertenkelelerin saklandığı bir yere dönüşmüştü. Ama bu çürümenin kendisinde bile sahnenin ilgisini artıran bir şey vardı; insanın ve bütün eserlerinin geri çevrilemez yazgısı olan değişkenliğe tanıklık ediyordu.

Bir zamanlar mağrur ve zarif Elizabetta’nın yaşadığı bu odaların ıssızlığı da, saray alayının ışıltısıyla ilk günkü görkemlerinde karşıma çıksalardı duyacağımdan daha dokunaklı bir çekicilik taşıyordu.

Valinin dairesindeki odama döndüğümde, geride bıraktığım şiirsel dünyanın ardından her şey sıradan ve yavan göründü. Aklıma şu düşünce geldi: Neden bu boş odalara taşınmıyordum? Elhamra’da yaşamak, Mağribi hükümdarların çağındaki gibi bahçeler ve çeşmelerle çevrili olmak, işte bu olurdu. Bu değişikliği Antonia Hanım’a ve ailesine önerince büyük şaşkınlık yarattı. Böyle ıssız, uzak ve yalnız bir daireyi seçmem için akla yatkın hiçbir neden bulamıyorlardı. Dolores, korkunç yalnızlığından söz etti; etrafta uçuşup duran yarasalarla baykuşlardan başka kimse yoktu. Üstelik komşu hamamların mahzenlerinde tutulan bir tilkiyle yaban kedisi geceleri ortalıkta dolaşıyordu. İyi yürekli Antonia Teyze’nin daha makul itirazları vardı. Çevre serserilerle doluydu; bitişik tepelerin mağaralarında çingeneler kaynaşıyordu. Saray harap olduğundan birçok yerinden kolayca girilebilirdi. Uzak ve yıkık dairelerden birinde tek başına kalan bir yabancının söylentisi, özellikle de yabancıların her zaman yüklü miktarda para taşıdığı düşünüldüğünden, geceleyin davetsiz konukları çekebilirdi. Yine de bu hevesimden vazgeçmeyecektim; bu iyi insanların yanında benim sözüm yasaydı. Bir marangozla her işe burnunu sokan Mateo Ximenes’in yardımıyla kapı ve pencereler kısa sürede yeterince güvenli hâle getirildi; soylu Elizabetta’nın yatak odası da beni ağırlamaya hazırlandı. Mateo, ön odamda uyuyup korumam olmayı nazikçe önerdi; ama yiğitliğini sınamaya değeceğini düşünmedim.

Kuşandığım bütün cesarete ve aldığım bütün önlemlere rağmen, bu dairedeki ilk gecemin tarif edilemeyecek kadar kasvetli geçtiğini itiraf etmeliyim. Beni etkileyenin dışarıdan gelebilecek tehlikelerden korkmak olduğunu sanmıyorum; asıl, mekânın kendisi ve uyandırdığı tuhaf çağrışımlardı: orada işlenmiş şiddet eylemleri, bir zamanlar ihtişam içinde hüküm sürenlerin çoğunun trajik sonu. Odamın yolunda Comares Kulesi’nin uğursuz salonlarının altından geçerken, çocukluğumda beni ürperten bir dizeyi hatırladım:

“Kader şu karanlık mazgallarda oturmuş, kaşlarını çatıyor;

Ve kapı beni içeri almak için açılırken,

Avlularda kederli yankılarla bir ses

Adsız bir eylemi haber veriyor!”

Bütün aile beni odama kadar geçirdi ve tehlikeli bir işe girişen biriymişim gibi benimle vedalaştı. Uzak ön odalarla yankılı galeriler boyunca uzaklaşan ayak seslerinin kesildiğini duyunca kapımın anahtarını çevirdim; büyülü bir evin serüvenini tamamlamak üzere yalnız bırakılan kahramanların cin öykülerini hatırladım.

Elçiler Salonu’ndan Manzara.

Bir zamanlar bu odalara güzellik katan güzel Elizabetta’yı ve sarayının güzellerini düşünmek bile şimdi, hayal gücümün bir oyunuyla, kasveti artırıyordu. Geçici neşelerinin ve güzelliklerinin sahnesi burasıydı; zarafetlerinin ve zevklerinin izleri hâlâ buradaydı. Ama şimdi ne oldular, neredeler? Tozla kül! Mezarın sakinleri! Belleğin hayaletleri!

Üzerime belirsiz, tarif edilemez bir ürperti çökmeye başlamıştı. Bunu akşamki konuşmanın aklıma düşürdüğü haydut düşüncesine bağlamak isterdim ama hissettiğim şeyin daha gerçek dışı ve akıl almaz olduğunu biliyordum. Çocukluğumdan kalma, zihnimin derinlerine gömülmüş batıl inançlar yeniden canlanıyor, hayal gücüm üzerindeki güçlerini geri kazanıyordu. Zihnimde olup bitenler her şeyi etkilemeye başlamıştı. Penceremin altındaki turunç ağaçlarının arasında fısıldayan rüzgârın sesinde uğursuz bir şey vardı. Gözlerimi Lindaraxa’nın bahçesine çevirdim; ağaçlıklar bir gölge uçurumu, çalılıklar belirsiz ve ürkütücü şekiller hâlinde görünüyordu. Pencereyi kapatabildiğime sevindim ama bu kez de bu kasvet odama da bulaştı. Tepemde hafif bir hışırtı duyuldu; tavandaki kırık bir panelden bir yarasa fırlayıp odayı ve yalnız lambamın ışığını boydan boya geçti. Uğursuz kuş sessiz kanadıyla neredeyse yüzüme çarparken, çıktığı oyma sedir tavanın kabartma grotesk yüzleri bana somurtup yüz buruşturuyor gibiydi.

Kendimi toparladım; bu geçici korkaklığıma yarı yarıya gülümseyerek, büyülü evin kahramanına yaraşır bir cesaretle korkumun üzerine gitmeye karar verdim. Lambayı elime alıp sarayı dolaşmak üzere dışarı çıktım. Zihnimi ne kadar zorlarsam zorlayayım, bu iş hiç de kolay değildi. Lambanın ışığının çevremde ancak kısa bir mesafeyi aydınlattığı ıssız salonlardan ve gizemli galerilerden geçmem gerekiyordu. Sanki etrafıma yalnızca dar bir ışık halkası düşüyor, onun ötesini aşılmaz bir karanlık duvarı kuşatıyordu. Tonozlu koridorlar mağarayı, salonların tavanlarıysa karanlıkta yitip gitmiş göğü andırıyordu. Bu uzak ve harap dairelere sızabilecek davetsiz kişilerden söz edildiğini hatırladım. Karanlığın içinde, önümde ya da arkamda bir serseri düşman gizleniyor olabilir miydi? Duvara düşen kendi gölgem bile beni tedirgin etmeye başlamıştı. Koridorlarda yankılanan ayak seslerim beni durup çevreme bakmaya zorluyordu. İç karartıcı anılarla yüklü yerlerden geçiyordum. Karanlık bir geçit, Elhamra’yı tamamlayan Mağribi hükümdar Yusef’in alçakça öldürüldüğü camiye iniyordu. Başka bir yerdeyse, aşkına engel olduğu bir yakınının hançeriyle öldürülen başka bir hükümdarın vurulduğu galeriden geçiyordum.

Boğuk seslere ve şakırdayan zincirlere benzeyen alçak bir mırıltı kulağıma geldi. Ses, Abencerraje’ler Salonu’ndan geliyor gibiydi. Yeraltı kanallarından akan suyun sesi olduğunu biliyordum ama gecenin içinde tuhaf duyuluyor, türlü kasvetli öykülere kaynaklık ettiğini hatırlatıyordu.

Ne var ki çok geçmeden hayal gücünün yaratamayacağı kadar ürkütücü ve gerçek sesler duymaya başladım. Elçiler Salonu’ndan geçerken ayaklarımın altından boğuk inlemeler ve kesik kesik haykırışlar yükseliyordu sanki. Durup dinledim. Sesler bu kez kulenin dışından geliyor gibiydi; ardından yeniden içeriden duyuldu. Sonra bir hayvanın ulumasını andıran sesler, boğuk çığlıklar ve anlaşılmaz haykırışlar koptu. Gecenin bu ölü saatinde, böylesine tuhaf bir yerde duyulan sesler insanın içine işliyordu. Daha fazla dolaşmak istemedim; odama, dışarı çıkarken olduğundan çok daha büyük bir telaşla döndüm. Kapıyı arkamdan sürgüleyip duvarların içine yeniden sığındığımda derin bir nefes aldım. Sabah uyandığımda güneş penceremden içeri giriyor, yapının her yanını aydınlatan neşeli, gerçeği ortaya seren ışınlarını saçıyordu. Bir önceki gecenin karanlığının zihnimde canlandırdığı gölgeleri ve kuruntuları neredeyse hatırlayamıyor; çevremdeki çıplak, apaçık sahnelerin böylesine hayalî dehşetlere bürünebilmiş olduğuna inanamıyordum.

Yine de duyduğum o kasvetli ulumalar ve haykırışlar hayal ürünü değildi. Hizmetçim Dolores kısa süre içinde ne olduklarını açıkladı: Bunlar, zaman zaman şiddetli nöbetler geçiren ve bu sırada Elçiler Salonu’nun altındaki tonozlu bir odaya kapatılan zavallı bir akıl hastasının sesleriydi. Adam, Dolores’in teyzesinin erkek kardeşiydi.

Birkaç akşam içinde sahne ve ona eşlik eden çağrışımlar bütünüyle değişti. Yeni dairelerime yerleştiğimde görünmeyen ay, her akşam gecenin karanlığından biraz daha fazlasını yenerek sonunda kulelerin üzerinde bütün görkemiyle yükseldi; her avluya ve salona yumuşak bir ışık seli döktü. Önceleri karanlığa gömülmüş olan penceremin altındaki bahçe usulca aydınlandı; portakal ve turunç ağaçlarının uçları gümüşe kesmişti, çeşme ay ışığında parıldıyordu; gülün pembeliği bile belli belirsiz seçilebiliyordu.

Artık duvarlardaki Arapça yazıtın şiirsel güzelliğini anlayabiliyordum:

“Ne güzeldir bu bahçe; yeryüzünün çiçekleri göğün yıldızlarıyla yarışıyor. Şu billur sularla dolu kaymaktaşı çeşme tasıyla ne karşılaştırılabilir? Yalnızca bulutsuz göğün ortasında parlayan dolunay!”

Böyle göksel gecelerde saatlerce penceremin önünde oturur, bahçenin hoş kokularını içime çeker, çevremdeki zarif anıtlarda silik izleri kalmış insanların inişli çıkışlı talihleri üzerine düşünürdüm. Bazen her yer sessizliğe büründüğünde, uzaktaki Granada katedralinin saati gece yarısını vurunca yeniden dışarı çıkar, yapının her yanını dolaşırdım. Ama ilk gezintimden ne kadar farklıydı! Artık karanlık ve gizemli değildi; artık gölgeli düşmanlarla dolu değildi; artık şiddeti ve cinayeti hatırlatmıyordu. Her yer açık, geniş ve güzeldi; her şey hoş ve romantik düşünceler uyandırıyordu. Lindaraxa yeniden bahçesinde dolaşıyor; Müslüman Granada’nın neşeli şövalyeleri yeniden Aslanlı Avlu’nun çevresinde ışıldıyordu! Böylesi bir iklimde ve böyle bir yerde ay ışığında geçen geceyi kim hakkıyla anlatabilir? Endülüs’te bir yaz gecesinin ılıklığı bütünüyle dünya dışı gibidir. Kendimizi daha temiz bir havaya yükselmiş gibi hisseder; ruhumuzda bir dinginlik, içimizde bir canlılık, bedenimizde öyle bir hafiflik duyarız ki sırf var olmak bile mutluluk verir. Ay ışığı da bunlara eklenince etkisi büyüye dönüşür. Ayın biçim veren ışığında Elhamra eski ihtişamına kavuşmuş gibi görünür. Zamanın her çatlağı ve yarığı, her dökülen renk ve hava lekesi silinip gider; mermer eski beyazlığına döner, uzun sütunlu revaklar ay ışığında parlar, salonlar yumuşak bir ışıkla aydınlanır: Bir Arap masalındaki büyülü sarayda yürüyoruz!

Kraliçenin Tuvalet Köşkü (El Tocador de la Reyna).

Böyle bir zamanda kraliçenin küçük, havadar tuvalet köşküne (el tocador de la reyna) çıkmak ne büyük bir zevk! Darro Vadisi’nin üzerine kuş kafesi gibi sarkan köşkün hafif kemerli revaklarından ay ışığındaki manzarayı seyretmek… Sağda, Sierra Nevada’nın yükselen dağları engebeli görünümünü yitirip masal diyarına dönüşmüş; karla kaplı zirveleri koyu mavi göğe karşı gümüş bulutlar gibi parlıyor. Sonra Tocador’un korkuluğuna yaslanıp aşağıda harita gibi serilmiş Granada’ya ve Albayzín’e bakmak… Her yer derin bir uykuya dalmış; beyaz saraylarla manastırlar ay ışığında uyukluyor, onların ötesinde sisli Vega uzakta bir düşler diyarı gibi silikleşiyor.

Büyük Kaptan’ın Evi.

Bazen Alameda’dan kastanyetlerin hafif şıkırtısı yükselir; neşeli Endülüslüler yaz gecesini dans ederek geçiriyordur. Bazen bir gitarın belirsiz tınılarıyla âşık bir sesin ezgisi duyulur; belki de mehtaba kapılmış bir âşık, sevgilisinin penceresine serenat yapıyordur.

İşte bu düşündürücü yapının avluları, salonları ve balkonlarında gezinerek geçirdiğim ay ışıklı gecelerin silik bir tablosu böyle; “hayalimi tatlı varsayımlarla besliyor,” güney ikliminin varoluş duygusunu alıp götüren o dalgınlıkla duyumsama karışımının tadını çıkarıyordum. Öyle ki yatağıma çekilmem neredeyse sabahı buluyor, Lindaraxa Çeşmesi’nin dökülen suları beni uykuya yatırıyordu.

Demir Kule.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…