Elhamra kitap kapağı

6. bölüm / 34

Elhamra’nın Sakinleri

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 34Şu an: Elhamra’nın Sakinleri

ELHAMRA’NIN SAKİNLERİ
Bir konağa en parlak döneminde ne kadar gururlu sakinler yerleşmişse, çöküş döneminde sakinleri o kadar mütevazı oluyor; bir kral sarayı da sonunda çoğu zaman dilencilerin yuvasına dönüşüyor. Bunu sık sık gözlemledim.

Elhamra da benzer bir değişim sürecine hızla giriyor. Bir kule harap olmaya yüz tuttu mu, üstüne başına doğru dürüst bir şey giymeyen bir aile hemen oraya yerleşiyor; yarasa ve baykuşlarla birlikte yaldızlı salonların ortak kiracısı oluyorlar. Yoksulluğun bayrakları olan paçavralarını pencerelerden ve mazgallardan sarkıtıyorlar.

Bir zamanlar kraliyetin yaşadığı yeri böylece sahiplenen alacalı bulacalı tipleri gözlemlemek beni eğlendirdi. Sanki insan gururunun oyununa gülünç bir son vermek için buraya yerleştirilmiş gibiler. İçlerinden biri, alaycı bir kraliyet unvanı bile taşıyor. Bu, Maria Antonia Sabonea adında yaşlı bir kadın; ama ona la Reyna Coquina, yani Deniz Tarağı Kraliçesi diyorlar. Bir peri kadar küçük; kimse nereden geldiğini bilmediğine göre, belki de gerçekten bir peridir. Sarayın dış merdiveninin altındaki bir tür daracık odada yaşıyor. Serin taş koridorda oturup sabahtan akşama dikiş dikiyor, şarkı söylüyor; yanından geçen herkese hazır bir şakası var. Kadınların en yoksullarından biri olsa da nefes alanların en neşelilerinden. En büyük meziyeti öykü anlatma yeteneği. Binbir Gece Masalları’nın tükenmez Şehrazat’ı kadar çok öyküyü aklında tuttuğuna gerçekten inanıyorum. Bunlardan bazılarını, ara sıra mütevazı bir konuk olarak katıldığı Antonia Hanım’ın akşam sohbetlerinde anlattığını duydum.

Bu gizemli küçük yaşlı kadında peri işi bir şeyler olmalı; olağanüstü talihi bunu düşündürüyor. Boyu pek küçük, üstelik çok çirkin ve çok yoksul olmasına rağmen, kendi anlattığına göre beş buçuk kocası olmuş. Flört döneminde ölen genç bir süvariyi yarım kocası sayıyor. Bu küçük peri kraliçesinin rakibi, şişe gibi bir burnu olan, göbekli yaşlı bir adam. Eskimiş giysiler içinde, yağlı kumaştan yapılmış kenarları kıvrık bir şapkayla ortalıkta dolaşıyor; şapkasında kırmızı bir kokart var. Elhamra’nın gerçek oğullarından biri; ömrünü burada geçirmiş ve vekil alguazil, kilise görevlisi, kulelerden birinin eteğinde kurulmuş fives sahasının çizgi hakemi gibi çeşitli görevler üstlenmiş. Fare kadar yoksul ama paçavralar içindeki hâli kadar da gururlu. Büyük komutan Gonzalvo de Cordova’nın da çıktığı seçkin Aguilar ailesinden geldiğiyle övünüyor. Hatta Granada’nın Fethi tarihindeki ünüyle bilinen Alonzo de Aguilar’ın adını taşıyor. Yalnız kalenin şakacıları ona el padre santo, yani kutsal baba adını takmış; bu, Papa için kullanılan olağan hitap ve gerçek Katoliklerin gözünde böyle gülünç biçimde kullanılmayacak kadar kutsal olduğunu düşündüğüm bir unvan. Talihin tuhaf bir cilvesiyle, bu paçavralı adamın kişiliğinde, bir zamanlar Endülüs şövalyeliğinin aynası olan mağrur Alonzo de Aguilar’ın adaşı ve soyundan gelen birini görüyoruz. Atasının ele geçirmeye yardım ettiği bu vaktiyle kibirli kalenin çevresinde neredeyse dilenci gibi yaşıyor. Oysa Agamemnon ile Akhilleus’un soyundan gelenlerin Truva yıkıntılarının çevresinde oyalanmaları hâlinde başlarına gelecek olan da belki buydu!

Bu alacalı bulacalı topluluğun içinde, dedikoducu yoldaşım Mateo Ximenes’in ailesi, en azından kalabalıklığı bakımından, önemli bir yer tutuyor. Elhamra’nın oğlu olduğu iddiası temelsiz değil. Ailesi, Granada’nın Fethi’nden beri kalede yaşıyor; babadan oğula miras kalan yoksullukları sürüp gidiyor. İçlerinden birinin bile bir maravedi edecek varlığı olduğu bilinmiyor. Mesleği şerit dokumacılığı olan babası, ailenin başında efsanevi terzinin yerini almış. Şimdi yetmişine yaklaşmış ve demir kapının hemen yukarısında, kendi elleriyle yaptığı saz ve sıva kulübesinde yaşıyor. Eşyası dökük bir yatak, bir masa, iki üç sandalyeden ibaret. Tahta bir sandıkta ise az sayıdaki giysisinin yanı sıra “aile arşivi” bulunuyor. Arşiv dedikleri, farklı kuşakların açtığı türlü davaların kâğıtlarından başka bir şey değil. Görünüşte tasasız ve iyi huylu olsalar da dava düşkünü bir aile oldukları belli. Davaların çoğu, kanlarının saflığını sorgulayan ve Yahudi ya da Mağribi köken taşımayan eski Hristiyanlar olduklarını inkâr eden dedikoducu komşularına karşı açılmış. Hatta kanlarının saflığı konusundaki bu hassasiyetin onları para bakımından yoksul bırakmış olmasından kuşkulanıyorum: bütün kazançlarını noterlerle alguazillere harcıyorlar. Kulübenin gurur kaynağı, duvara asılmış bir armadır. Üzerinde Caiesedo Markisi’nin ve bu yoksul ailenin akrabalık iddiasında bulunduğu çeşitli soylu ailelerin armaları bölümlere ayrılarak işlenmiş.

Yaklaşık otuz beş yaşında olan Mateo ise soyunu sürdürmek ve ailesinin yoksulluğunu devam ettirmek için elinden geleni yapmış. Bir karısı ve kalabalık bir çocuk topluluğu var; hepsi köydeki neredeyse yıkılmış bir kulübede yaşıyor. Nasıl geçindiklerini ancak bütün sırları bilen O söyleyebilir. Bu türden bir İspanyol ailesinin geçimi bana hep bilmece gibi gelmiştir; yine de geçiniyor, hatta görünüşe göre hayatın tadını çıkarıyorlar. Karısı, kucağında bir çocuk, peşinde yarım düzine çocukla Granada’nın Paseo’sunda tatil gezintisine çıkıyor. Artık genç kızlığa adım atmakta olan en büyük kızları saçlarını çiçeklerle süslüyor, kastanyetler eşliğinde neşeyle dans ediyor.

Hayatın insana uzun bir tatil gibi göründüğü iki insan sınıfı var: çok zenginler ve çok yoksullar. Biri hiçbir şey yapmak zorunda olmadığı için, ötekiyse yapacak hiçbir şeyi olmadığı için. Ama hiçbir şey yapmama ve hiçbir şeyle geçinme sanatını İspanya’nın yoksul halkından iyi anlayan yok. İklim işin yarısını, mizaç da geri kalanını hallediyor. Bir İspanyol’a yazın gölgeyi, kışın güneşi; biraz ekmek, sarımsak, yağ ve nohut; eski bir kahverengi pelerin ve gitar verin, bırakın dünya dilediği gibi dönsün. Yoksulluk mu? Onun için yoksulluk ayıp değildir. Yırtık pelerini gibi gösterişli bir havayla taşır onu. Paçavralar içinde bile bir hidalgodur.

“Elhamra’nın oğulları” bu hayat felsefesinin seçkin örnekleridir. Mağribiler göksel cennetin bu ayrıcalıklı yerin üzerinde asılı olduğuna inanmışlardı; ben de zaman zaman Altın Çağ’dan bir parıltının hâlâ bu paçavralı topluluğun üzerinde kaldığını düşünmeye yatkınım. Hiçbir şeyleri yok, hiçbir şey yapmıyor, hiçbir şeyi umursamıyorlar. Yine de bütün hafta aylak görünmelerine rağmen, bütün kutsal günleri ve aziz yortularını en çalışkan zanaatkâr kadar dikkatle kutluyorlar. Granada’da ve çevresinde düzenlenen bütün şenliklere ve danslara katılıyor, Aziz Yuhanna arifesinde tepelerde ateş yakıyor, kalenin sınırları içindeki küçük bir tarlanın hasat şenliğinde ay ışıklı geceler boyunca dans ediyorlar. Bu tarlanın ürünü birkaç kile buğdaydan ibaret.

Bu gözlemlerimi bitirmeden önce, buranın beni özellikle etkileyen eğlencelerinden birinden söz etmeliyim. Kulelerden birinin tepesine tünemiş, iki üç olta kamışını oynatan uzun boylu, sıska bir adamı defalarca gördüm; sanki yıldızları oltayla avlıyordu. Bu göksel balıkçının hareketleri bir süre aklımı karıştırdı. Mazgallı siperlerin ve burçların çeşitli yerlerinde aynı şekilde çalışan başka kişileri görünce şaşkınlığım daha da arttı. Gizemi ancak Mateo Ximenes’e danışınca çözebildim.

Anlaşılan, bu kalenin temiz ve yüksek konumu onu Macbeth’in şatosu gibi kırlangıçların ve ebabillerin üreme yeri hâline getirmiş. Kuşlar, okuldan yeni salıverilmiş çocukların tatil neşesiyle kulelerin çevresinde binlerce uçuşuyor. Elhamra’nın paçavralı “oğullarının” gözde eğlencelerinden biri, bu kuşları baş döndürücü dönüşleri sırasında, sinek takılmış kancalarla yakalamak. Tam bir aylak takımının o işe yaramaz yaratıcılığıyla gökte olta balıkçılığını işte böyle icat etmişler.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…