Elhamra kitap kapağı

18. bölüm / 34

Prens Ahmed Al Kamel Efsanesi; — Ya da — Aşkın Hacısı

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 34Şu an: Prens Ahmed Al Kamel Efsanesi; — Ya da — Aşkın Hacısı

PRENS AHMED AL KAMEL EFSANESİ;

YA DA

AŞKIN HACISI
Bir zamanlar Granada’da, Ahmed adını verdiği tek bir oğlu olan bir Mağribi kral yaşardı. Daha bebekliğinden onda gördükleri tartışılmaz üstünlük belirtileri yüzünden saraylılar adına el Kamel, yani Kusursuz lakabını eklemişlerdi. Astrologlar da öngörülerini destekleyerek, kusursuz bir prens ve başarılı bir hükümdar olmasını sağlayacak her şeyin lehine olacağını bildirdiler. Kaderinin üzerinde yalnızca tek bir bulut vardı; üstelik onun da rengi pembeydi: Ahmed âşık olmaya yatkın bir mizaca sahip olacak, bu tutku yüzünden büyük tehlikelere düşecekti. Ancak olgun yaşa gelene kadar aşkın çekiciliğinden uzak tutulabilirse bu tehlikeler önlenecek ve bundan sonraki hayatı kesintisiz bir mutluluk içinde geçecekti.

Bu türden her türlü tehlikeyi önlemek için kral, prensi hiçbir kadın yüzü görmeyeceği, aşkın adını bile duymayacağı bir yalnızlık içinde yetiştirmeye akıllıca karar verdi. Bu amaçla Elhamra’nın üstündeki tepenin doruğunda, hoş bahçelerin ortasına güzel bir saray yaptırdı; sarayın çevresi yüksek duvarlarla kuşatılmıştı. Bugün Generalife adıyla bilinen sarayın ta kendisiydi bu. Genç prens burada kapalı tutuldu; koruyuculuğu ve eğitimi, hayatının büyük bölümünü Mısır’da hiyeroglifleri inceleyip mezarlarla piramitleri araştırarak geçirmiş, yaşayan güzellerin en çekicisindense Mısırlı bir mumyada daha çok cazibe bulan, Arap bilgelerinin en bilgililerinden ve en kuru yaradılışlılarından Eben Bonabben’e emanet edildi. Bilgeye, prensin bir konu dışında her alanda eğitimini vermesi buyuruldu: prens aşktan tümüyle habersiz kalmalıydı. Kral, “Bu amaçla uygun gördüğün her türlü önlemi al,” dedi, “ama unutma, ey Eben Bonabben, oğlum senin gözetimin altındayken bu yasak bilginin herhangi bir kırıntısını öğrenirse bunun bedelini başınla ödersin.” Tehdit karşısında bilge Bonabben’in kuru yüzünde solgun bir gülümseme belirdi. “Majestelerinin oğluyla ilgili yüreği, benim başımla ilgili yüreğim kadar rahat olsun. Ben boş bir tutku hakkında ders verecek biri miyim?”

Prens, filozofun gözetiminde sarayın ve bahçelerinin yalnızlığında büyüdü. Hizmetinde siyah köleler vardı; aşk nedir bilmeyen ya da bilseler bile bunu anlatacak sözcükleri olmayan, çirkin ve dilsiz kişilerdi bunlar. Prensin zihinsel yetenekleriyle özel olarak Eben Bonabben ilgilendi; onu Mısır’ın derin bilgeliğine alıştırmaya çalıştı. Ama prens bu konuda pek ilerleyemedi ve felsefeye yatkın olmadığı kısa sürede anlaşıldı.

Buna karşılık genç bir prens için şaşırtıcı ölçüde uysaldı; her öğüdü dinlemeye hazırdı ve kendisine son akıl veren kişinin yolundan giderdi. Esnemelerini bastırıp Eben Bonabben’in uzun, bilgince söylevlerini sabırla dinledi; bunlardan türlü türlü bilgilerden biraz edindi ve böylece yirminci yaşına, prenslere yaraşır bir bilgelik mucizesi olarak ama aşktan tümüyle habersiz ulaştı.

Generalife Fıskiyesi.

Ne var ki bu sıralarda prensin davranışları değişti. Derslerini tümüyle bıraktı; bahçelerde gezinmeye, fıskiyelerin kıyısında düşüncelere dalmaya başladı. Becerileri arasında biraz müzik de öğrenmişti; artık vaktinin büyük bir kısmını müzik alıyor, şiire yatkınlığı da ortaya çıkıyordu. Bilge Eben Bonabben telaşa kapıldı ve bu boş hevesleri içinden söküp atmak için ona ağır bir cebir dersi vermeye çalıştı. Prensse bu dersten tiksinerek uzaklaştı. “Cebire dayanamıyorum,” dedi. “Bana iğrenç geliyor. Kalbe daha çok seslenen bir şey istiyorum.”

Bilge Eben Bonabben bu sözleri duyunca kuru başını salladı.

“Felsefenin sonu geldi,” diye düşündü. “Prens bir yüreği olduğunu keşfetti!” Artık öğrencisini kaygıyla gözetliyor; doğasında gizli duran şefkatin harekete geçtiğini ve yalnızca bir nesne beklediğini görüyordu. Generalife bahçelerinde, nedenini bilmediği duyguların sarhoşluğuyla dolaşıyordu. Bazen tatlı bir düşe dalar, sonra udunu eline alıp en dokunaklı ezgileri çalar, ardından onu bir kenara bırakıp iç çekişlere ve haykırışlara başlardı.

Zamanla bu sevdalı yaradılış cansız nesnelere de yöneldi. Özenle bakıp büyüttüğü gözde çiçekleri vardı; sonra çeşitli ağaçlara bağlandı. Bunlardan biri, zarif biçimi ve sarkık yapraklarıyla özellikle dikkatini çekiyordu. Aşkını ona cömertçe sunuyor; adını kabuğuna kazıyor, dallarına çelenkler asıyor ve udunun eşliğinde övgüsüne beyitler söylüyordu.

Eben Bonabben öğrencisinin bu coşkulu hâlinden kaygılandı. Yasak bilginin eşiğinde olduğunu, en küçük bir imanın bile ölümcül sırrı açığa çıkarabileceğini gördü. Prensin güvenliği ve kendi başının selameti için titreyerek onu bahçenin baştan çıkarıcı etkilerinden uzaklaştırmaya koyuldu ve Generalife’ın en yüksek kulesine kapattı. Kulede güzel daireler vardı ve neredeyse sınırsız bir manzaraya hâkimdi; ama aşırı duygulu Ahmed için tehlike taşıyan o tatlı kokulu havadan ve büyüleyici çardaklardan çok yüksekteydi.

Peki bu kısıtlamaya alışması ve sıkıcı saatlerini geçirmesi için ne yapılabilirdi? Hoş bilgilerden neredeyse hepsini öğrenmişti; cebirden söz etmek bile olmazdı. Neyse ki Eben Bonabben Mısır’dayken, Bilge Süleyman’ın öğrettiği ve onun da Saba Melikesi’nden öğrendiği, nesilden nesle kesintisiz aktarılan kuş dilini bilen bir Yahudi hahamından ders almıştı. Böyle bir çalışma anılır anılmaz prensin gözleri heyecanla parladı. Öyle bir hevesle sarıldı ki kısa sürede ustası kadar yetkin oldu.

En Yüksek Kule.

Generalife kulesi artık ıssız değildi; konuşabileceği dostları yanı başındaydı. İlk tanıştığı kuş, yüksek mazgalların bir kovuğuna yuva yapmış, oradan av peşinde uzaklara süzülen bir şahindi. Ancak prens onda sevilecek ya da saygı duyulacak pek az şey buldu. Havaların korsanından başka bir şey değildi; böbürlenip duran, övüngen biriydi ve konuştuğu tek şey yağma, kıyım ve gözü kara serüvenlerdi.

Sonraki tanıştığı kuş, kocaman başı ve faltaşı gibi gözleriyle bilge görünen bir baykuştu. Gündüzleri duvardaki bir delikte oturup gözlerini kırpıştırarak bakınır, geceleri dışarı çıkardı. Bilge geçinirdi; astrolojiyle aydan söz eder, karanlık bilimlere üstü kapalı göndermeler yapardı. Metafiziğe fena hâlde düşkündü; prens, gevezeliklerini bilge Eben Bonabben’inkilerden bile daha ağır buluyordu.

Bir de gün boyu mahzenin karanlık bir köşesinde ayaklarından asılı duran, alacakaranlıkta özensizce dışarı süzülen bir yarasa vardı. Ama bütün konularda fikirleri de ancak alacakaranlık kadar bulanıktı. Üzerine eksik bir bakış attığı şeylerle alay eder, hiçbir şeyden keyif almaz gibi görünürdü.

Bunların yanı sıra, prensin başta çok hoşlandığı bir kırlangıç da vardı. Çevik dilli, ama huzursuz ve telaşlıydı; sürekli kanat çırpar, uzun bir konuşmaya yetecek kadar bile yerinde durmazdı. Sonunda her şeyin yüzeyinden şöyle bir geçen, her şeyi bildiğini iddia edip hiçbir şeyi derinlemesine bilmeyen, bilgiç bir geveze olduğu anlaşıldı.

Prens, yeni öğrendiği dili kullanma fırsatı bulduğu tek tüylü dostlar bunlardı; kule başka kuşların uğramayacağı kadar yüksekti. Kafaya pek seslenmeyen, kalbe ise hiç dokunmayan bu yeni tanışlarının sohbetinden kısa sürede sıkıldı ve yavaş yavaş yeniden yalnızlığına gömüldü. Kış geçti; bahar tüm çiçekleri, yeşilliği ve mis kokularıyla geldi. Kuşların çiftleşip yuva yapma zamanı mutlulukla yaklaştı. Birden, sanki tüm koruluklar ve bahçeler şarkı ve ezgiyle dolup taştı; Generalife’ın her yanından yükselen sesler, kulenin yalnızlığındaki prense ulaştı. Her yönden aynı evrensel ezgiyi duyuyordu: aşk, aşk, aşk; her türlü nota ve tonda söyleniyor, karşılık buluyordu. Prens sessizce ve şaşkınlık içinde dinledi. “Dünya bu aşktan böylesine doluyken ve ben ondan hiçbir şey bilmiyorken, aşk denen şey ne olabilir?” diye düşündü. Bilgi almak için dostu şahine başvurdu. Kaba saba kuş küçümseyerek cevap verdi: “Havaların prensi bizlere yem olsun diye yaratılmış, yeryüzünün sıradan, barışçıl kuşlarına sormalısın. Benim işim savaş, zevkim dövüşmektir. Ben bir savaşçıyım; aşk denen şeyi bilmem.”

Prens tiksintiyle ondan uzaklaşıp baykuşun bulunduğu yere gitti. “Bu kuş barışçıl yaradılışlı,” dedi, “sorumu çözmeme yardım edebilir.” Sonra baykuşa aşağıdaki koruluklarda bütün kuşların söylediği bu aşkın ne olduğunu anlatmasını istedi.

Bunun üzerine baykuş incinmiş bir vakarla yüzünü astı. “Gecelerimi inceleme ve araştırmayla, gündüzlerimi hücremde öğrendiklerim üzerine düşünmekle geçiririm,” dedi. “Sözünü ettiğin şarkıcı kuşlarıysa hiç dinlemem; onları da ezgilerini de küçümserim. Allah’a şükür, şarkı söyleyemem. Ben bir filozofum; aşk denen şeyi bilmem.”

Prens şimdi mahzene gitti; dostu yarasa orada ayaklarından asılı duruyordu. Ona da aynı soruyu sordu. Yarasa burnunu buruşturup son derece ters bir ifade takındı. “Sabah uykumu böyle boş bir soruyla neden bölüyorsun?” diye huysuzca karşılık verdi. “Yalnızca alacakaranlıkta, bütün kuşlar uyurken uçarım; onların işleriyle hiç uğraşmam. Ne kuşum ne de hayvan; buna şükürler olsun. Hepsinin hainliğini çözdüm ve her birinden nefret ediyorum. Kısacası, insan düşmanıyım; aşk denen şeyi bilmem.”

Son çare olarak prens kırlangıcı aradı ve onu kulenin tepesinde daireler çizerken durdurdu. Kırlangıç her zamanki gibi müthiş telaşlıydı; cevap vermeye neredeyse vakit bulamıyordu. “Doğrusunu istersen,” dedi, “öylesine çok kamu işiyle ilgilenmem, peşinde koştuğum öylesine çok uğraşım var ki bu konuyu düşünmeye hiç fırsat bulamadım. Her gün bin ziyaret yapmam, boş vaktimi zerre bırakmayan bin önemli işle ilgilenmem gerekiyor. Bu küçük şarkı türü işlere ayıracak bir anım yok. Kısacası ben dünya vatandaşıyım; aşk denen şeyi bilmem.” Bunları söyleyip vadiye daldı ve gözden kayboldu.

Prens hayal kırıklığına uğramış ve şaşkındı; merakını gidermenin güçlüğü, merakını daha da körüklemişti. Tam bu hâldeyken yaşlı koruyucusu kuleye girdi. Prens hevesle ona doğru ilerledi. “Ey Eben Bonabben,” diye seslendi, “bana yeryüzünün bilgeliğinin çoğunu gösterdin; ama bilmediğim ve öğrenmeyi çok istediğim bir şey var.”

“Prensim yalnızca sorsun; kulunun aklının sınırlı erişimi içindeki her şey emrindedir.”

“Öyleyse, ey bilgelerin en derini, aşk denen şeyin doğası nedir, bana anlat.”

Eben Bonabben’i sanki yıldırım çarpmıştı. Titredi, yüzü soldu; başı omuzlarında gevşekçe duruyormuş gibi hissetti.

“Prensime böyle bir soruyu ne düşündürdü? Bu boş sözcüğü nereden öğrenmiş olabilir?”

Prens onu kulenin penceresine götürdü. “Dinle, Eben Bonabben,” dedi. Bilge dinledi. Kulenin altındaki çalılıkta bir bülbül, sevgilisi güle şarkı söylüyordu; çiçek açmış her daldan ve ağaçlıklı her korudan ezgiler yükseliyordu. Tekrarlanan ezgi yine aşktı, aşktı, aşk.

“Allahüekber! Tanrı büyüktür!” diye haykırdı bilge Bonabben. “Havada uçan kuşlar bile ele vermek için işbirliği yapıyorken, insanın yüreğinden bu sırrı kim saklayabilir?”

Sonra Ahmed’e dönüp, “Ey prensim,” diye seslendi, “bu baştan çıkarıcı ezgileri duyma. Zihnini bu tehlikeli bilgiye kapat. Bil ki bu aşk, zavallı fanilerin dertlerinin yarısına yol açar. Kardeşlerle dostların arasına acı ve çekişme sokan, haince cinayetlere ve yıkıcı savaşlara neden olan odur. Kaygı ve keder, bitmek bilmeyen günler ve uykusuz geceler onun yoldaşlarıdır. Gençliğin güzelliğini soldurur, sevincini kurutur; insanı erken yaşlılığın dertlerine ve kederlerine sürükler. Allah seni aşk denen şeyden tümüyle habersiz tutsun, prensim!”

Bilge Eben Bonabben aceleyle çekip gitti; prensi daha da büyük bir şaşkınlığa gömülmüş hâlde bıraktı. Prens konuyu aklından çıkarmaya boşuna çalıştı: düşüncelerinin en başında yer almaya devam ediyor, onu beyhude tahminlerle yorup tüketiyordu. Kuşların ahenkli ezgilerini dinlerken kendi kendine şöyle diyordu: “Bu notalarda hiç keder yok. Her şey şefkat ve neşe dolu görünüyor. Aşk böyle bir mutsuzluk ve çekişme kaynağıysa bu kuşlar neden yalnızlık içinde başlarını öne eğmiyor ya da birbirlerini parçalamıyor da koruluklarda neşeyle kanat çırpıyor, çiçeklerin arasında birlikte oynaşıyor?”

Bir sabah sedirine uzanmış, çözümsüz bu meseleyi düşünüyordu. Odasının penceresi, Darro Vadisi’nden portakal çiçeği kokusu taşıyan yumuşak sabah meltemi içeri girsin diye açıktı. Bülbülün sesi hafifçe duyuluyor, bildik ezgisini söylemeyi sürdürüyordu. Prens dinleyip iç çekerken havada birden kanat sesleri işitildi. Bir şahinin kovaladığı güzel bir güvercin pencereden içeri daldı ve soluk soluğa yere düştü; avını kaçıran takipçisi ise dağlara doğru süzüldü.

Darro üzerindeki köprü.

Prens soluk soluğa kalmış kuşu eline aldı, tüylerini okşayıp göğsüne soktu. Sevecen okşayışlarıyla onu yatıştırınca altın bir kafese koydu; kendi elleriyle en beyaz, en ince buğdayı ve en duru suyu önüne bıraktı. Ama kuş yiyeceği reddetti; başı öne düşmüş, kederli hâlde oturup acıklı iniltiler çıkardı.

“Neyin var?” diye sordu Ahmed. “Yüreğinin isteyebileceği her şey elinde değil mi?”

“Ah, hayır!” diye cevap verdi güvercin. “Yüreğimin eşinden ayrılmış değil miyim? Üstelik aşk mevsiminin, mutlu ilkbaharın tam ortasında!”

“Aşk mı!” diye yankıladı Ahmed. “Rica ederim, güzel kuşum, bana aşkın ne olduğunu anlatabilir misin?”

Mağribi Darphanesi.

“Çok iyi bilirim, prensim. Birinin azabı, iki kişinin mutluluğu, üçünün kavgası ve düşmanlığıdır. İki varlığı birbirine çeken, onları tatlı duygudaşlıklarla birleştiren bir büyüdür; birbirlerinin yanında olmak mutluluk, ayrı kalmaksa acıdır. Bu şefkatli bağlarla kendisine çekildiğiniz biri yok mu?”

“Yaşlı öğretmenim Eben Bonabben’i herkesten çok severim; ama sık sık canımı sıkar, zaman zaman da onunla olmamaktan daha mutlu olduğumu hissederim.”

“Benim kastettiğim duygudaşlık bu değil. Aşktan söz ediyorum: hayatın o büyük sırrı ve ilkesi; gençliğin baş döndürücü şöleni, yaşlılığın dingin hazzı. Bak dışarı, prensim; şu kutlu mevsimde bütün doğa aşkla dolu. Yaratılmış her canlının bir eşi var; en küçük kuş bile sevdiğine şarkı söylüyor; şu tozun içinde böcek bile dişisinin gönlünü kazanmaya çalışıyor. Kulelerin üzerinde uçuşup havada oynaşan kelebekler de birbirlerine duydukları aşkla mutlu. Ah, prensim! Gençliğinin bunca değerli gününü aşktan hiçbir şey bilmeden mi geçirdin? Kalbini tuzağa düşüren, göğsünü tatlı acılarla ve şefkatli özlemlerle dolduran karşı cinsten nazik biri, güzel bir prenses ya da sevimli bir genç kız yok mu?”

“Anlamaya başlıyorum,” dedi prens iç çekerek. “Böyle bir çalkantıyı, sebebini bilmeden birden çok kez yaşadım. Ama şu kasvetli yalnızlıkta, anlattığın gibi birini nerede arayayım?”

Bir süre daha konuştular; böylece prens ilk aşk dersini tamamlamış oldu.

“Ah!” dedi, “aşk gerçekten böyle bir zevk, kesintiye uğraması da böyle bir acıysa, Allah aşkın peşinden gidenlerin sevincini bozmayı bana nasip etmesin.” Kafesi açtı, güvercini çıkardı ve sevgiyle öptükten sonra pencereye götürdü. “Git, mutlu kuş,” dedi. “Gençlik ve bahar günlerinde yüreğinin eşiyle sevin. Aşkın asla giremeyeceği bu kasvetli kulede seni neden benim gibi bir mahkûm yapayım?”

Güvercin sevinçle kanatlarını çırptı, havaya bir kez sıçradı, sonra ıslık gibi kanat sesleriyle Darro’nun çiçekli bahçelerine doğru süzüldü.

Prens gözleriyle onu izledi, sonra acı bir kedere kapıldı. Bir zamanlar kendisini sevindiren kuşların şarkısı şimdi kederini artırıyordu. Aşk! Aşk! Aşk! Zavallı genç, artık o ezginin ne dediğini anlamıştı.

Bilge Bonabben’i bir sonraki görüşünde gözlerinden ateş saçılıyordu. “Beni bu kadar zavallı bir bilgisizlik içinde neden tuttun?” diye haykırdı. “Hayatın şu büyük sırrını ve ilkesini benden neden sakladın? En küçük böcek bile bu konuda benden bilgili! Bak, bütün doğa bir sevinç şöleni içinde. Yaratılmış her canlı eşiyle mutluluğa eriyor. İşte, işte öğrenmek istediğim aşk bu. Ben neden bu mutluluktan yoksun bırakıldım? Gençliğimin bunca yılı, aşkın coşkusunu bilmeden neden heba oldu?”

Generalife. İlk Avlu’nun Serin Kanalı.

Bilge Bonabben, daha fazla saklamanın yararsız olduğunu gördü; prens artık tehlikeli ve yasak bilgiyi edinmişti. Bunun üzerine astrologların kehanetlerini ve uğursuzlukları önlemek için eğitiminde alınan tedbirleri ona açıkladı. “Şimdi, prensim,” diye ekledi, “hayatım senin ellerinde. Baban, kral, gözetimim altındayken aşk tutkusunu öğrendiğini keşfederse bunun bedelini başımla öderim.”

Prens, kendi yaşındaki gençlerin çoğu kadar makul biriydi; karşılarında hiçbir gerekçe bulamadığı için hocasının uyarılarını kolayca dinledi. Üstelik Eben Bonabben’e gerçekten bağlıydı. Aşk tutkusunu henüz yalnızca kuramsal olarak tanıdığından, filozofun başını tehlikeye atmaktansa bu bilgiyi kendi içinde saklamayı kabul etti.

Ne var ki sağduyusunun daha da ağır sınavlardan geçmesi gerekiyordu. Birkaç sabah sonra kule surlarında düşüncelere dalmışken, salıverdiği güvercin havada süzülerek geldi ve korkusuzca omzuna kondu.

Prens onu şefkatle göğsüne bastırdı. “Ne mutlu sana, kuşum,” dedi, “sabahın kanatlarıyla dünyanın en uzak köşelerine uçabiliyorsun. Ayrıldığımızdan beri nerelerdeydin?”

Sevilla Katedrali.

“Uzak bir ülkedeydim, prensim; özgürlüğümün karşılığı olarak sana haberler getirdim. Ovaları ve dağları aşan uçuşum sırasında havada süzülürken aşağıda türlü meyve ve çiçeklerle dolu güzel bir bahçe gördüm. Bahçe, kıvrılarak akan bir derenin kıyısında, yeşil bir çayırın içindeydi; tam ortasında da görkemli bir saray vardı. Yorucu uçuşumdan sonra dinlenmek için bir çardağa indim. Aşağımdaki yeşil kıyıda, gençliğinin tam baharındaki bir prenses vardı. Çevresinde kendisi gibi genç hizmetçi kadınlar bulunuyor, onu çiçek çelenkleri ve taçlarıyla süslüyorlardı; ama kırların ya da bahçelerin hiçbir çiçeği güzellikte onunla boy ölçüşemezdi. Ne var ki burada gizlice açıyordu; çünkü bahçenin çevresi yüksek duvarlarla çevriliydi ve hiçbir ölümlü erkeğin içeri girmesine izin verilmiyordu. Bu güzel genç kızı görünce, dünyanın lekesinden uzak, böylesine genç ve masum hâliyle, prensime aşkı aşılamak için göklerin yarattığı kişi işte bu, diye düşündüm.”

Bu tasvir Ahmed’in yanıcı yüreğine bir kıvılcım düşürdü; mizacındaki bütün gizli aşk duygusu bir anda bir hedef buldu ve prenses için ölçüsüz bir tutkuya kapıldı. En ateşli dili kullanarak, coşkun bağlılığını dile getiren ama kendisini prensesi aramaya ve ayaklarına kapanmaya gitmekten alıkoyan mutsuz esaretinden yakınan bir mektup yazdı. Doğuştan şair olduğu ve aşktan ilham aldığı için mektuba en şefkatli, en dokunaklı şiirlerden birkaç beyit ekledi. Mektubun üzerine “Bilinmeyen Güzellik’e, tutsak Prens Ahmed’den” diye yazdı; sonra misk ve gülsuyuyla kokulandırıp güvercine verdi.

“Haydi, en güvenilir ulak!” dedi. “Dağların, vadilerin, ırmakların ve ovaların üzerinden uç; bu mektubu gönlümün sultanına verene dek hiçbir çardakta dinlenme, yere ayak basma.”

Güvercin havada yükseldi, yönünü belirleyip hiç sapmadan uçtu. Prens, bulut üzerinde küçücük bir noktaya dönüşene kadar onu gözleriyle izledi; kuş giderek uzaklaştı ve bir dağın ardında kayboldu.

Günlerce aşk ulakçısının dönüşünü bekledi, ama boşuna. Bir akşam gün batımına doğru sadık kuş odasına kanat çırparak girdi ve ayaklarının dibine düşüp can verdi. Bir avcının keyif için attığı ok göğsünü delmişti; yine de görevini yerine getirebilmek için son nefesine kadar direnmişti. Prens sadakatin bu nazik şehidi üzerine kederle eğilince boynunda bir inci dizisi gördü. Kanadının altına, bu diziye iliştirilmiş küçük, emaye bir resim vardı. Resimde, gençliğinin tam baharındaki güzel bir prenses betimlenmişti. Kuşkusuz bu, bahçedeki bilinmeyen güzellikti; ama kimdi, nerede yaşıyordu? Mektubunu nasıl almıştı? Bu resim, aşkını onayladığının bir işareti olarak mı gönderilmişti? Ne yazık ki sadık güvercinin ölümü her şeyi gizem ve şüphe içinde bırakmıştı.

Prens gözleri yaşlarla bulanıklaşıncaya dek resme baktı. Onu dudaklarına ve yüreğine bastırdı; saatlerce, neredeyse şefkatten çılgına dönmüş hâlde resme dalıp gitti. “Güzel suret!” dedi. “Ah, sen yalnızca bir suretsin! Yine de çiy damlası gibi gözlerin bana şefkatle ışıldıyor; gül dudakların sanki beni yüreklendirecekmiş gibi. Boş hayaller! Daha mutlu bir rakibine de aynı gözlerle bakmış olamaz mısın? Ama bu geniş dünyada aslına kavuşmayı nerede umabilirim? Aramıza hangi dağlar, hangi ülkeler girmiş olabilir; ne talihsizlikler çıkabilir karşımıza? Belki şimdi, tam şu anda, ben burada bir kulede tutsak, boyalı bir gölgeye taparak zamanımı tüketirken âşıklar çevresinde toplanmıştır.”

Prens Ahmed kararını vermişti. “Bu saraydan kaçacağım,” dedi, “artık iğrenç bir hapishaneye dönüştü; aşkın hacısı olup bilinmeyen bu prensesi dünyanın dört bir yanında arayacağım.” Herkesin uyanık olduğu gündüz vakti kuleden kaçmak zor olabilirdi; ama geceleri saray pek az korunuyordu. Prensin böylesi bir girişimde bulunacağı kimsenin aklına gelmezdi; çünkü tutsaklığı boyunca hep boyun eğmişti. Peki ülkeyi tanımadığına göre, karanlıkta yolunu nasıl bulacaktı? Gece dolaşmaya alışık olan ve bütün ara yolları, gizli geçitleri bilmesi gereken baykuşu düşündü. İnine gidip onu buldu ve ülke hakkındaki bilgisini sordu. Baykuş bunun üzerine kendinden son derece emin, kibirli bir tavır takındı. “Bilmelisin ki, ey prens,” dedi, “biz baykuşlar çok eski ve geniş bir aileden geliriz; gerçi soyumuz biraz gerilemiştir. İspanya’nın dört bir yanında harap kalelerimiz ve saraylarımız vardır. Dağlardaki bir kulede, ovalardaki bir kalede ya da kentlerdeki eski bir hisarda bir erkek kardeşimiz, amcamız ya da kuzenimiz bulunmayanı pek azdır. Bu kalabalık akrabalarımı ziyaret etmek için dolaşırken ülkenin her köşesini didik didik ettim, bütün gizli yollarını öğrendim.”

Baykuşun ülke coğrafyasını bu kadar iyi bilmesine prens çok sevindi; şimdi ona gizlice tutkulu aşkını ve kaçma niyetini anlattı, kendisine yoldaşlık ve danışmanlık etmesi için ısrar etti.

“Hadi canım!” dedi baykuş hoşnutsuz bir ifadeyle. “Ben aşk işlerine karışacak bir kuş muyum? Bütün vaktimi düşünmeye ve aya bakmaya ayıran ben mi?”

“Gücenme, ey ağırbaşlı baykuş,” diye karşılık verdi prens. “Bir süre düşünmeyi ve aya bakmayı bırak da kaçışıma yardım et; yüreğin ne isterse senin olsun.”

“İstediklerim zaten var,” dedi baykuş. “Tutumlu soframa birkaç fare yeter; duvardaki şu delik de araştırmalarıma yetecek kadar geniş. Benim gibi bir filozof daha ne ister?”

“Düşün, ey bilge baykuş: hücrende miskin miskin oturup aya bakarken bütün yeteneklerin dünyaya yararsız kalıyor. Bir gün hükümdar prens olacağım; seni şeref ve itibar sahibi bir makama getirebilirim.”

Filozof olan ve hayatın sıradan ihtiyaçlarının üzerinde duran baykuş, hırstan muaf değildi. Sonunda prensle kaçmaya, aşk hac yolculuğunda ona rehberlik edip akıl hocalığı yapmaya razı oldu.

Âşığın planları çabucak uygulamaya konur. Prens bütün mücevherlerini topladı ve yol parası olarak kullanmak üzere üstünde sakladı. O gece boyun atkısıyla kulenin balkonundan aşağı indi, Generalife’ın dış duvarlarını aştı ve baykuşun rehberliğinde sabah olmadan dağlara kaçmayı başardı.

Şimdi gelecekte izleyeceği yol hakkında akıl hocasıyla görüştü.

Sevilla’daki Giralda Kulesi.

Sevilla Alkazarı.

“Fikrimi sorarsanız,” dedi baykuş, “Sevilla’ya gitmenizi öneririm. Yıllar önce oradaki Alkazar’ın yıkık bir kanadında yaşayan, çok itibarlı ve güçlü bir baykuş olan amcamı ziyarete gitmiştim. Geceleri kentin üzerinde uçarken ıssız bir kulede sık sık yanan bir ışık görürdüm. Sonunda surlarına kondum; ışığın Arap bir büyücünün lambasından geldiğini gördüm. Büyü kitapları çevresinde duruyordu; omzuna da Mısır’dan onunla birlikte gelmiş yaşlı bir kuzgun konmuştu. O kuzgunu tanırım; sahip olduğum bilgilerin çoğunu ona borçluyum. Büyücü artık öldü, ama kuzgun hâlâ kulede yaşıyor; çünkü bu kuşlar olağanüstü uzun yaşar. Ey prens, o kuzgunu aramanı öneririm; kendisi bir kâhin ve büyücüdür, kara büyüyle uğraşır. Bütün kuzgunlar, özellikle de Mısır’dan gelenler, bu konuda ün salmıştır.”

Prens bu akıllıca öğütten etkilendi ve Sevilla’ya doğru yola koyuldu. Yoldaşına uymak için yalnızca geceleri yol aldı; gündüzleri karanlık bir mağarada ya da yıkılmakta olan bir gözetleme kulesinde dinlendi. Baykuş bu tür saklanma yerlerinin hepsini biliyordu ve harabelere karşı tam bir eski eser merakı besliyordu.

Sonunda bir sabah şafak sökerken Sevilla kentine vardılar. Kalabalık sokakların parlak ışığından ve gürültüsünden nefret eden baykuş, kapının dışında durup kovuk bir ağaca yerleşti.

Prens kapıdan içeri girdi ve büyü kulesini kolayca buldu. Kule, çöldeki çalılıkların arasından yükselen bir hurma ağacı gibi kent evlerinin üzerinde yükseliyordu. Bu, gerçekten de bugün hâlâ ayakta duran ve Sevilla’nın ünlü Mağribi kulesi Giralda adıyla bilinen aynı kuleydi.

Prens, geniş ve dolambaçlı bir merdivenden kulenin tepesine çıktı. Orada, tüyleri dağınık, yaşlı ve gizemli, başı ağarmış büyücü kuzgunu buldu. Bir gözünün üzerindeki perde, ona bir hayaletin bakışını veriyordu. Tek ayağının üzerinde tünemiş, başını yana çevirmişti; kalan gözüyle döşemeye çizilmiş bir şekli dikkatle inceliyordu.

Prens, kuzgunun saygıdeğer görünüşünün ve doğaüstü bilgeliğinin uyandırdığı huşu ve hürmetle ona yaklaştı. “Bağışla beni, ey en yaşlı ve gizemli bilge kuzgun,” diye seslendi. “Bir an için dünyayı hayrete düşüren çalışmalarını bölüyorsam affet. Karşında aşkın bir adanmışı var; tutkusunun nesnesine nasıl kavuşacağı konusunda öğüdünü almak ister.”

“Başka bir deyişle,” dedi kuzgun anlamlı bir bakışla, “el falındaki ustalığımı sınamak istiyorsun. Haydi, elini göster de kaderinin gizemli çizgilerini çözeyim.”

“Affet beni,” dedi prens. “Ölümlülerin gözünden Allah’ın gizlediği kader hükümlerini öğrenmeye gelmedim. Ben aşkın hacısıyım; hac yolculuğumun hedefine ulaşmak için yalnızca bir ipucu arıyorum.”

“Âşık Endülüs’te aradığın kişiyi bulmakta nasıl zorlanabilirsin?” dedi yaşlı kuzgun tek gözüyle ona yandan bakarak. “Hele de her portakal korusunda kara gözlü genç kızların zambra dansı ettiği şen Sevilla’da nasıl zorlanabilirsin?”

Prensin yanakları kızardı; mezara bir ayağı girmiş yaşlı bir kuşun böylesine laubali konuşması onu biraz sarstı. “İnan bana,” dedi ciddi bir sesle, “senin ima ettiğin gibi hafif ve başıboş bir iş için yola çıkmadım. Guadalquivir’in portakal korularında dans eden kara gözlü Endülüs güzelleri benim gözümde hiçtir. Ben, şu resimdeki benzersiz ve lekesiz güzelliğin aslını arıyorum. Ey kudretli kuzgun, bilginin yettiği ya da gönlünün elverdiği ölçüde, onun nerede bulunabileceğini bana söylemeni dilerim.”

Prensin ağırbaşlılığı, başı ağarmış kuzgunu utandırdı.

“Gençlikten ve güzellikten ne anlarım?” diye kuru bir sesle karşılık verdi. “Benim ziyaretlerim taze ve güzellere değil, yaşlı ve solmuş olanlaradır. Ben kaderin habercisiyim; bacaların üstünde ölüm kehanetleriyle öter, hastanın penceresinde kanatlarımı çırparım. Bilinmeyen güzelliğinle ilgili haberleri başka yerde aramalısın.”

“Peki kader kitabını bilen bilgelik sahiplerinin arasında aramayacaksam nerede arayacağım? Bil ki ben kraliyet soyundan bir prensim; yıldızların yazgısıyla, imparatorlukların kaderini belirleyebilecek gizemli bir göreve gönderildim.”

Kurtuba Hurma Ağacı.

Kuzgun, yıldızların ilgilendiği büyük bir mesele söz konusu olduğunu duyunca sesini ve tavrını değiştirdi; prensin öyküsünü derin bir dikkatle dinledi. Öykü bitince şöyle dedi: “Bu prenses hakkında kendi bilgimle sana bir şey söyleyemem; çünkü ben bahçelerde, hanımların çardaklarının çevresinde uçmam. Ama Kurtuba’ya git ve başlıca caminin avlusunda duran büyük Abdurrahman’ın hurma ağacını bul. Dibinde, bütün ülkeleri ve sarayları gezmiş, kraliçelerle prenseslerin gözdesi olmuş büyük bir gezgin bulacaksın. Aradığın kişi hakkında sana haber verecektir.”

“Bu değerli bilgi için çok teşekkür ederim,” dedi prens. “Hoşça kal, ey saygıdeğer büyücü.”

“Hoşça kal, aşk hacısı,” dedi kuzgun kuru bir sesle ve yeniden çizimi düşünmeye daldı.

Prens Sevilla’dan çıktı, kovuk ağacında hâlâ kestirmekte olan yoldaşı baykuşu buldu ve Kurtuba’ya doğru yola koyuldu.

Guadalquivir’in güzel vadisine bakan asma bahçelerle portakal ve turunç korularının arasından kente yaklaştı. Kapılarına varınca baykuş karanlık bir duvar kovuğuna uçtu; prens ise vaktiyle büyük Abdurrahman’ın diktiği hurma ağacını aramaya koyuldu. Ağaç, caminin büyük avlusunun ortasında, portakal ve selvi ağaçlarının arasından yükseliyordu. Avlunun revaklarının altında dervişler ve fakirler kümeler hâlinde oturmuştu; müminlerin çoğu da camiye girmeden önce çeşmelerde abdest alıyordu.

Hurma ağacının dibinde, büyük bir konuşkanlıkla konuşuyor görünen birini dinleyen kalabalık vardı. Prens kendi kendine, “Bana bilinmeyen prenses hakkında haber verecek büyük gezgin bu olmalı,” dedi. Kalabalığa karıştı; ama parlak yeşil tüyleri, kendini beğenmiş bakışları ve gösterişli ibiğiyle kendinden gayet memnun görünen bir kuş havasındaki papağanı dinlediklerini fark edince şaşırdı.

“Nasıl oluyor da,” diye sordu çevresindekilerden birine, “bunca ağırbaşlı kişi geveze bir kuşun laf kalabalığından hoşlanıyor?”

Kurtuba Camisi’ne Giriş.

“Kimin hakkında konuştuğunu bilmiyorsun,” dedi öteki. “Bu papağan, hikâye anlatma yeteneğiyle ün salmış İranlı meşhur papağanın soyundan geliyor. Doğu’nun bütün bilgeliği dilinin ucunda; konuştuğu kadar hızlı şiir de okuyabiliyor. Çeşitli yabancı sarayları gezdi; oralarda engin bilgisiyle bir kâhin gibi görüldü. Kadınların da gözdesi oldu; şiir okuyabilen bilgili papağanlara hayranlıkları büyüktür.”

“Yeter,” dedi prens. “Bu seçkin gezginle baş başa konuşacağım.”

Prens onunla özel olarak görüşmek istedi ve yolculuğunun amacını anlattı. Daha sözünü bitiremeden papağan kuru, hırıltılı bir kahkaha krizine tutuldu; gözlerinden yaşlar geldi. “Neşeme ver,” dedi, “ama aşk lafının geçmesi bile beni güldürmeye yeter.”

Prens, yersiz bu neşeye şaşırdı. “Aşk,” dedi, “doğanın büyük gizemi, hayatın saklı ilkesi, evrensel duygu ve yakınlık bağı değil midir?”

“Hadi oradan!” diye bağırdı papağan, sözünü keserek. “Bu duygusal gevezeliği nereden öğrendin, söylesene? Bana güven, aşkın modası çoktan geçti; nüktedanların ve zarif insanların bulunduğu ortamlarda artık kimse ondan söz etmiyor.”

Prens, kumru dostunun bambaşka sözlerini hatırlayıp iç çekti. Ama bu papağan, diye düşündü, saray çevresinde yaşamış; nüktedan ve zarif bir beyefendi havasına bürünüyor; aşk dedikleri şeyden haberi yok. Yüreğini dolduran duyguyla yeniden alay edilmesini istemediğinden, sorularını ziyaretinin asıl konusuna yöneltti.

“Söyle bana,” dedi, “ey en hünerli papağan; güzelliğin en gizli çardaklarına her yerde kabul edilen sen, yolculukların sırasında bu portrenin aslını gördün mü?”

Papağan resmi pençesine aldı, başını bir o yana bir bu yana çevirdi ve iki gözüyle de merakla inceledi. “Şerefim üzerine,” dedi, “çok güzel bir yüz, gerçekten çok güzel; ama insan yolculuklarında o kadar çok güzel kadın görüyor ki, neredeyse... Ama dur, aman Tanrım! Yeniden bakınca anladım: Bu, Prenses Aldegonda! Nasıl olur da benim böylesine gözdem olan birini unutmuşum!”

“Prenses Aldegonda!” diye tekrarladı prens. “Peki onu nerede bulabilirim?”

“Yavaş, yavaş,” dedi papağan. “Bulması elde etmesinden kolay. Toledo’da hüküm süren Hristiyan kralın tek kızı ve astrolog denilen şu baş belalarının bir kehaneti yüzünden on yedi yaşına basana kadar dünyadan uzak tutuluyor. Onu göremezsin; hiçbir ölümlü göremez. Ben onu eğlendirmek için huzuruna kabul edildim; dünyayı görmüş bir papağanın sözüne inan, hayatımda ondan çok daha aptal prenseslerle sohbet ettim.”

“Aramızda kalsın, sevgili papağan,” dedi prens. “Bir krallığın varisiyim; bir gün tahta oturacağım. Anlıyorum ki sen yetenekli bir kuşsun, dünyayı da tanıyorsun. Bu prensesi elde etmeme yardım et, ben de seni sarayda seçkin bir göreve getireyim.”

“Seve seve,” dedi papağan. “Ama mümkünse iş yapmayı gerektirmeyen bir görev olsun; biz nüktedanlar çalışmaktan hiç hoşlanmayız.”

Hazırlıklar hemen yapıldı. Prens, Kurtuba’dan geldiği kapıdan çıktı; baykuşu duvar kovuğundan çağırdı, onu yeni yol arkadaşıyla tanıştırırken ikisinin de bilgin olduğunu söyledi ve yola koyuldular.

Prensin sabırsızlığına kıyasla çok ağır ilerliyorlardı. Papağan lüks hayata alışkındı; sabah erkenden rahatsız edilmekten hoşlanmıyordu. Baykuş ise öğle vakti uyumayı sever, uzun siestalarıyla çok vakit kaybederdi. Antik eserlere düşkünlüğü de işleri aksatıyordu; her harabede durup incelemek için tutturuyor, ülkedeki her eski kule ve şato hakkında uzun efsaneler anlatıyordu. Prens, ikisi de bilgili kuş olduğundan, papağanla baykuşun birbirinin arkadaşlığından hoşlanacağını sanmıştı; ama hiç bu kadar yanılmamıştı. Durmadan didişiyorlardı. Biri nüktedandı, öteki filozof. Papağan şiir okuyor, yeni metin yorumlarını eleştiriyor, küçük bilgi ayrıntıları üzerine güzel sözler ediyordu; baykuş bütün bunları önemsiz buluyor, yalnızca metafizikten hoşlanıyordu. Sonra papağan şarkılar söylüyor, nükteli sözler tekrarlıyor, ciddi görünümlü yol arkadaşıyla alay ediyor ve kendi zekâsına kahkahalarla gülüyordu. Baykuş bütün bunları vakarına ağır bir saldırı sayıyor; kaşlarını çatıp somurtuyor, kabarıyor ve koca bir gün boyunca susuyordu.
Prens, kendi hayallerine ve güzel prensesin portresine dalmış olduğundan yol arkadaşlarının tartışmalarına aldırmıyordu.
Böylece Sierra Morena’nın çetin geçitlerinden, güneşin kavurduğu La Mancha ve Kastilya ovalarından geçtiler; İspanya ile Portekiz’in yarısını büyülü kıvrımlarıyla dolanan “Altın Tejo”nun kıyıları boyunca ilerlediler. Sonunda, eteklerini Tejo’nun gürül gürül akan sularla çevrelediği kayalık bir burun üzerine kurulmuş, surları ve kuleleri sağlam bir kent göründü.

“Bakın,” diye seslendi baykuş, “antik eserleriyle ünlü, kadim ve şanlı Toledo! Zamanın ağarttığı, efsanelerin görkemiyle bezenmiş şu saygıdeğer kubbelere ve kulelere bakın; atalarımın ne kadarı oralarda düşüncelere dalmıştır.”

“Hadi canım!” diye bağırdı papağan, baykuşun ağırbaşlı antikacı coşkusunu bölerek. “Antik eserlerin, efsanelerin ve senin soyunun bizimle ne ilgisi var? Bak, asıl önemli olana: Gençliğin ve güzelliğin yurduna bak; ey prens, uzun zamandır aradığın prensesin yurdu işte sonunda karşında!”

Toledo.

Prens papağanın işaret ettiği yöne baktı. Tejo kıyısındaki güzel, yemyeşil bir çayırda, olağanüstü güzellikte bir bahçenin çardakları arasından görkemli bir saray yükseliyordu. Kumrunun, portrenin aslındaki güzelin yaşadığı yer diye tarif ettiği yer tam da böyle bir yerdi. Yüreği çarparak saraya baktı. “Belki de şu anda,” diye düşündü, “güzel prenses o gölgeli çardakların altında oynuyor, görkemli teraslarda zarif adımlarla dolaşıyor ya da yüksek tavanlı odalarda dinleniyordur!” Daha dikkatle bakınca bahçe duvarlarının aşılması olanaksız denecek kadar yüksek olduğunu, çevresinde çok sayıda silahlı muhafızın devriye gezdiğini gördü.

Prens papağana döndü. “Ey kuşların en hünerlisi,” dedi, “insan gibi konuşma yeteneğin var. Şu bahçeye uç; ruhumun putu olanı bul ve ona, Aşkın Hacısı Prens Ahmed’in yıldızların rehberliğinde onu aramak üzere Tejo’nun çiçekli kıyılarına geldiğini söyle.”

Elçiliğiyle gururlanan papağan bahçeye doğru uçtu, yüksek duvarlarının üstüne çıktı; çimenliklerle koruların üzerinden bir süre süzüldükten sonra nehrin üzerine uzanan bir köşkün balkonuna kondu. Pencereden içeri baktı ve prensesi sedire uzanmış, gözlerini bir kâğıda dikmiş hâlde gördü; solgun yanağından gözyaşları usulca, peş peşe süzülüyordu.

Papağan bir an kanatlarını düzeltti, parlak yeşil ceketini çekiştirdi ve tepesindeki sorgucu dikleştirdi. Sonra şık bir tavırla prensesin yanına kondu ve sesine şefkat katarak, “Gözyaşlarını sil, ey prenseslerin en güzeli,” dedi. “Yüreğine teselli getirdim.”

Bir ses duyunca irkilen prenses dönüp baktı; önünde eğilip kalkan, yeşil ceketli küçücük bir kuştan başka bir şey göremeyince, “Ah, sen yalnızca bir papağanken bana nasıl teselli verebilirsin?” dedi.

Papağan bu soruya alındı. “Hayatımda pek çok güzel hanımı teselli ettim,” dedi. “Ama bunu geçelim. Şimdi bir kraliyet prensinin elçisi olarak geldim. Bil ki Granada Prensi Ahmed seni aramak üzere geldi ve şu anda Tejo’nun çiçekli kıyılarında konaklıyor.”

Bu sözleri duyan güzel prensesin gözleri tacındaki elmaslardan bile daha parlak ışıldadı. “Ey papağanların en tatlısı!” diye haykırdı. “Getirdiğin haber ne büyük sevinç! Bitkin ve yorgundum; Ahmed’in vefasına dair kuşkudan neredeyse ölecek kadar hastaydım. Hemen geri dön ve mektubundaki sözlerin yüreğime kazındığını, şiirlerinin ruhumun gıdası olduğunu söyle. Ama aşkını silah zoruyla kanıtlamaya hazır olması gerektiğini de bildir. Yarın benim on yedinci doğum günüm; babam kral büyük bir turnuva düzenliyor. Birkaç prens meydana çıkacak ve galip gelen elimi kazanacak.”

Papağan yeniden havalandı, koruların içinden hışırdayarak geçip dönüşünü bekleyen prensin yanına uçtu. Ahmed’in, hayran olduğu portrenin aslını bulup onun da kendisine karşı sevgi dolu ve vefalı olduğunu öğrenince duyduğu mutluluğu ancak düşlerini gerçekleştirme, gölgeyi gerçeğe dönüştürme talihine erişmiş bahtlı ölümlüler anlayabilirdi. Yine de sevincini gölgeleyen bir şey vardı: Yaklaşan turnuva. Nitekim Tejo kıyıları çoktan silahlarla ışıldıyor, törene katılmak üzere gösterişli maiyetleriyle Toledo’ya doğru ilerleyen çeşitli şövalyelerin borazanlarıyla yankılanıyordu. Prensin yazgısını yöneten yıldız, prensesin yazgısını da yönetmişti; onu şefkat tutkusundan korumak için on yedi yaşına kadar dünyadan uzak tutmuşlardı. Ne var ki güzelliğinin ünü, bu inziva yüzünden azalmamış, tersine artmıştı. Güçlü birkaç prens elini kazanmak için yarışmış; babası, taraf tutup düşman edinmemek adına, olağanüstü kurnaz bir kral olarak kararı silahlı mücadeleye bırakmıştı. Rakip taliplerin arasında güç ve yiğitlikleriyle ün salmış birkaç kişi vardı. Silahsız ve şövalye savaşlarında deneyimsiz zavallı Ahmed ne yapacaktı? “Ne talihsiz prensim ben!” dedi. “Bir filozofun gözetiminde, herkesten uzak yetiştirildim! Aşk işlerinde cebirle felsefenin ne faydası var? Ah, Eben Bonabben! Silah kullanmayı öğretmeyi neden ihmal ettin?” Bunun üzerine baykuş, dindar bir Müslüman olduğundan, söylevine başlamadan önce içten bir yakarışla sessizliğini bozdu.

“Allahuekber! Tanrı büyüktür!” diye haykırdı. “Bütün gizli şeyler onun elindedir; prenslerin yazgısını yalnızca o yönetir! Bil ki ey prens, bu ülke gizemlerle doludur; karanlıkta bilgi aramaya benim gibi yatkın olanlar dışında herkesten saklıdır. Yakınlardaki dağlarda bir mağara var; o mağarada demir bir masa, masanın üzerinde büyülü bir zırh, yanında da nice kuşaktır kapalı duran, büyülenmiş bir at bulunuyor.”

Prens hayretle baktı. Baykuş iri, yuvarlak gözlerini kırpıştırıp boynuzlarını dikleştirerek devam etti.

“Yıllar önce babama mülklerini gezdiği bir yolculukta eşlik ederek buralara gelmiş, o mağarada kalmıştık; gizemi de böylece öğrenmiştim. Ailemizde kuşaktan kuşağa aktarılan bir söylenceye göre, ben daha minicik bir baykuş yavrusuyken dedemden işittiğim gibi, bu zırh Toledo Hristiyanların eline geçtiğinde mağaraya sığınan bir Mağribi büyücününmüş. Büyücü burada ölmüş; atıyla silahlarını, yalnızca bir Müslümanın kullanabileceği ve onun da sadece gün doğumundan öğleye kadar yararlanabileceği gizemli bir büyüyle mühürlemiş. O zaman aralığında onları kullanan kişi her rakibini alt eder.”

“Yeter, hadi bu mağarayı arayalım!” diye haykırdı Ahmed.

Efsanevi akıl hocasının rehberliğinde prens, Toledo çevresindeki kayalık yamaçların en ıssız kuytularından birinde bulunan mağarayı keşfetti. Girişi, ancak bir baykuşun ya da antikacı bir bilginin gözü bulabilirdi. Bitmeyen yağla yanan bir mezar lambası mağaraya ağır ve kasvetli bir ışık yayıyordu. Mağaranın ortasındaki demir masanın üzerinde büyülü zırh duruyordu; mızrak ona yaslanmış, savaş için koşumlanmış Arap atı ise heykel gibi kıpırtısız yanında bekliyordu. Zırh, eski günlerde parladığı gibi ışıl ışıl ve lekesizdi; at da sanki az önce meradan gelmişçesine iyi durumdaydı. Ahmed elini atın boynuna koyunca at yeri eşeledi ve mağaranın duvarlarını sarsan sevinçli bir kişnemeyle ses verdi. Böylece “at, binici ve kuşanılacak silahla” eksiksiz donanan prens, yaklaşan turnuvada rakiplerine meydan okumaya karar verdi.

Önemli sabah geldi. Çarpışmalar için Toledo’nun kayalıklara kurulmuş surlarının hemen altındaki Vega’da, yani ovada, alan hazırlanmıştı. Seyirciler için gösterişli duvar halılarıyla kaplı, güneşi ipek tentelerle gölgeleyen tribünler ve galeriler kurulmuştu. Ülkenin bütün güzelleri galerilerde toplanmış, aşağıda ise sorguçlu şövalyeler uşakları ve silahşorlarıyla at koşturuyordu; turnuvada yarışacak prensler aralarında hemen göze çarpıyordu. Ne var ki Prenses Aldegonda kraliyet köşkünde görününce ülkenin bütün güzelleri gölgede kaldı; hayranlıkla bakan dünyanın karşısına ilk kez çıkıyordu. Olağanüstü güzelliğini gören kalabalığın içinden bir şaşkınlık uğultusu yükseldi. Yalnızca güzelliği hakkındaki söylentilere inanarak eline talip olan prenslerin çatışma arzusu şimdi on kat artmıştı.

Toledo.

Ancak prensesin yüzü kaygılıydı. Yanaklarının rengi solup geri geliyor, gözü sorguçlu şövalyeler kalabalığında huzursuz ve arayış içindeki bir ifadeyle dolaşıyordu. Borazanlar çarpışmanın başladığını duyurmak üzereyken tellal yabancı bir şövalyenin geldiğini ilan etti; Ahmed meydana çıktı. Sarığının üstünde mücevherlerle bezeli çelik miğferi yükseliyordu; zırhının göğüs kısmı altın kabartmalarla süslüydü. Eğrilen kılıcıyla hançeri Fez işi, değerli taşlarla ışıldıyordu. Omzunda yuvarlak bir kalkan, elinde büyülü bir mızrak taşıyordu. Arap atının zengin işlemeli örtüsü yere kadar uzanıyordu. Gururlu hayvan şahlanıp havayı kokladı; silah donanımını yeniden görünce sevinçle kişnedi. Prensin heybetli ve zarif duruşu herkesin dikkatini çekti. Unvanı “Aşkın Hacısı” diye duyurulunca galerilerdeki güzel hanımların hepsi heyecanla kıpırdandı.

Şato, Toledo.

Ancak Ahmed turnuva alanına geldiğinde içeri alınmadı. Kendisine, yarışmaya yalnızca prenslerin kabul edildiği söylendi. Adını ve rütbesini açıkladı. Daha da kötüsü, Müslümandı; ödülü Hristiyan bir prensesin eli olan turnuvaya katılamazdı.

Rakip prensler kibirli ve tehditkâr bakışlarla çevresini sardı. İri yarı, küstah tavırlı biri Ahmed’in ufak tefek, genç görünüşüne sırıtıp aşk dolu unvanıyla alay etti. Prensin öfkesi kabardı; rakibini çarpışmaya çağırdı. Uzaklaşıp atlarını döndürdüler ve hücuma kalktılar. Büyülü mızrak ilk dokunduğu anda iri yarı alaycı adamı eyerinden uçurdu. Prens o noktada durmak isterdi; ne var ki şeytani atla zırhın elindeydi ve harekete geçtikten sonra onları durdurmak olanaksızdı. Arap atı kalabalığın en sık yerine daldı; mızrak karşısına çıkan her şeyi devirdi. Uysal prens alan boyunca oradan oraya sürüklendi; soylu olsun sıradan olsun, önüne geleni yere seriyor ve kendi isteği dışında yaptığı işlerden keder duyuyordu. Kral, tebaasına ve konuklarına yapılan bu hakarete öfkeyle köpürdü. Bütün muhafızlarını meydana sürdü; yaklaştıkları anda hepsi atlarından düşürülüyordu. Kral kaftanını çıkarıp kalkanla mızrağı kavradı ve yabancıyı bizzat heybetiyle sindirmek için atına binip meydana çıktı. Ama heybetin de sıradan insanların hâlinden farkı olmadı; çelikle mızrak kimseye ayrıcalık tanımıyordu. Ahmed dehşet içinde krala doğru tam gaz sürüklendi; bir anda kralın ayakları havaya kalktı, tacı tozun içinde yuvarlandı.

Tam o sırada güneş tepe noktasına ulaştı; büyülü tılsım yeniden gücünü kazandı. Arap atı ovayı dörtnala geçti, engeli aştı, Tejo’nun azgın akıntısına daldı ve yüzerek karşıya geçti; prensi soluğu kesilmiş, şaşkın hâlde mağaraya taşıdı. Sonra demir masanın yanında, heykel gibi kıpırtısız durduğu eski yerine döndü. Prens sevinçle attan indi, zırhı yerine koydu ve kaderin bundan sonraki hükümlerini beklemek üzere mağaraya oturdu. Şeytani atla zırhın onu düşürdüğü bu umutsuz durumu düşündü. Toledo’ya dönmeye cesaret edemezdi; şövalyelerini böylesine küçük düşürmüş, kralına böylesine hakaret etmişti. Prenses, bu kaba ve taşkın başarı hakkında ne düşünürdü? Kaygı içindeki prens, haber toplasınlar diye kanatlı ulaklarını gönderdi. Papağan kentin halka açık yerlerine, kalabalık uğrak noktalarına gitti ve kısa sürede bir sürü dedikoduyla döndü. Bütün Toledo şaşkınlık içindeydi. Prenses baygın hâlde saraya taşınmış, turnuva kargaşayla son bulmuştu. Herkes Müslüman şövalyenin ansızın ortaya çıkışını, inanılmaz başarılarını ve esrarengiz kayboluşunu konuşuyordu. Kimi onun Mağribi bir büyücü olduğunu söylüyor, kimi insan kılığına girmiş bir iblis sanıyordu. Bazıları da dağ mağaralarında gizlenen büyülü savaşçılara ilişkin söylenceleri anlatıyor ve bunun ininden birden çıkıp gelmiş onlardan biri olabileceğini düşünüyordu. Herkes, sıradan bir ölümlünün böyle olağanüstü işler yapamayacağında ve böylesine usta, güçlü Hristiyan savaşçıları atlarından indirebileceğinde hemfikirdi.

Kraliyet Sarayı.

Baykuş geceleyin uçup alacakaranlığa gömülmüş kentin üzerinde dolandı; çatılara ve bacalara kondu. Sonra uçuşunu Toledo’nun kayalık bir tepesinde yükselen kraliyet sarayına çevirdi; teraslarında ve mazgallarında sinsice dolaştı, her kuytuya kulak verdi, ışık yanan her pencereden iri, fal taşı gibi açılmış gözleriyle içeri baktı; böylece iki üç nedimenin bayılmasına yol açtı. Fare avından ancak dağların ardından gri şafak sökmeye başlayınca döndü ve gördüklerini prense anlattı.

“Sarayın en yüksek kulelerinden birinin çevresinde dolaşırken,” dedi, “bir pencerenin ardından güzel bir prenses gördüm. Etrafında hizmetkârları ve hekimleriyle bir sedire uzanmıştı; ama ne hizmetlerini ne de tesellilerini kabul ediyordu. Onlar çekilince göğsünden bir mektup çıkardığını, okuyup öptüğünü ve yüksek sesle ağıt yakmaya başladığını gördüm. Filozof olmama rağmen bu manzara beni derinden etkiledi.”

Ahmed’in yufka yüreği bu habere dayanamadı.

“Bilge Eben Bonabben, sözlerin ne kadar da doğruymuş!” diye haykırdı. “Kaygı, keder ve uykusuz geceler âşıkların yazgısıdır. Allah prensesi aşk denen şeyin yıkıcı etkisinden korusun!”

Toledo’dan gelen başka haberler de baykuşun anlattıklarını doğruladı. Kent huzursuzluk ve korku içindeydi. Prenses, sarayın en yüksek kulesine götürülmüş; kuleye çıkan bütün yollar sıkı sıkıya korunmaya başlanmıştı. Bu sırada onu yiyip bitiren bir melankoliye kapılmıştı; kimse nedenini anlayamıyordu. Yemek yemeyi reddediyor, hiçbir teselliye kulak asmıyordu. En usta hekimler hünerlerini boş yere denemişti. Üzerinde büyülü bir tılsımın etkili olduğu sanılıyor, kral da bir duyuru yayımlayarak onu iyileştirecek kişiye kraliyet hazinesinin en değerli mücevherini vereceğini bildiriyordu.

Bir köşede kestirmekte olan baykuş bu duyuruyu duyunca iri gözlerini yuvarladı ve her zamankinden de gizemli göründü.

“Allahuekber!” diye haykırdı. “Kraliyet hazinesinden ne isteyeceğini bilen biri için, onu iyileştirecek kişi olmak ne büyük mutluluk!”

“Ne demek istiyorsun, muhterem baykuş?” diye sordu Ahmed.

“Prensim, anlatacaklarımı dinle. Bilmelisin ki biz baykuşlar âlim bir topluluğuz; karanlık ve tozlu araştırmalara pek düşkünüz. Geçenlerde gece Toledo’nun kubbeleriyle kuleciklerinin çevresinde dolanırken, saray hazinesinin bulunduğu büyük, tonozlu bir kulede toplantılarını yapan antikacı baykuşlardan oluşan bir akademi keşfettim. Burada hazinede yığılmış eski mücevherlerle değerli taşların biçimlerini, üzerlerindeki yazıları ve desenleri; altın ve gümüş kapları, her ülkenin ve çağın üslubunu tartışıyorlardı. Ama en çok da Got Roderick’in zamanından beri hazinede duran bazı kutsal emanetlerle tılsımlarla ilgileniyorlardı. Bunların arasında, Doğu işi çelik kuşaklarla tutturulmuş, üzerine yalnızca birkaç âlimin bildiği gizemli harfler kazınmış bir sandal ağacı kutu vardı. Akademi birkaç toplantıdır bu kutuyu ve üzerindeki yazıyı inceliyor, uzun ve ciddi tartışmalara dalıyordu. Ben oradayken, kısa süre önce Mısır’dan gelmiş çok yaşlı bir baykuş kutunun kapağına oturmuş, yazıyı açıklıyordu. Bu yazıdan yola çıkarak sandığın, bilge Süleyman’ın tahtındaki ipek halıyı içerdiğini kanıtladı; kuşkusuz Kudüs’ün yıkılışından sonra oraya sığınan Yahudiler halıyı Toledo’ya getirmişti.”

Baykuş antikacılık üzerine söylevini bitirince prens bir süre düşüncelere daldı. “Bilge Eben Bonabben’den,” dedi, “Kudüs’ün düşüşünde ortadan kaybolan ve insanlığın elinden çıktığı sanılan o tılsımın olağanüstü özelliklerini duymuştum. Toledo’daki Hristiyanlar için hâlâ çözülememiş bir sır olduğu belli. O halıyı ele geçirebilirsem talihim artık güvence altında demektir.”

Ertesi gün prens gösterişli giysilerini çıkarıp çöl Araplarının sade kıyafetlerini giydi. Tenini esmerleştirdi; turnuvada hayranlık ve dehşet uyandıran görkemli savaşçıyı onda kimse tanıyamazdı. Elinde değnek, yanında azığı ve küçük bir çoban kavalıyla Toledo’ya gitti. Kraliyet sarayının kapısında kendini prensesi iyileştirme ödülüne talip biri olarak tanıttı. Muhafızlar onu sopalarla kovacaklardı. “Senin gibi başıboş bir Arap, ülkenin en bilginlerinin bile başaramadığı bir işte ne yapabilir?” dediler. Ne var ki kral gürültüyü duymuştu; Arabın huzuruna getirilmesini emretti.

“Kudretli kralım,” dedi Ahmed, “karşınızda, ömrünün büyük bölümünü çölün ıssızlığında geçirmiş bir Bedevi Arap görüyorsunuz. Bilindiği gibi bu ıssız yerler, yalnız nöbetlerimizde biz zavallı çobanların başına üşüşen, sürülerimize girip onları ele geçiren, hatta bazen sabırlı develeri bile kudurmuşçasına azgınlaştıran cinlerle kötü ruhların yatağıdır. Onlara karşı kullandığımız tılsım müziktir. Bu kötü ruhları kovmak için kuşaktan kuşağa aktarılan ezgilerimiz vardır; bunları söyleyip kaval çalarız. Ben özel yetenekli bir soydan geliyorum ve bu güce bütünüyle sahibim. Kızınızın üzerine çöken büyü de bu türden kötü bir etkinin işi ise, onu bu etkiden kurtaracağıma başımla kefilim.”

Anlayışlı bir adam olan ve Arapların bildiği olağanüstü sırları tanıyan kral, prensin kendinden emin sözlerinden umutlandı. Onu hemen, birkaç kapıyla korunan yüksek kuleye götürdü; prensesin odası kulenin en üstündeydi. Pencereler, Toledo’yu ve çevresindeki bütün ülkeyi gören korkuluklu bir terasa açılıyordu. Prenses içeride, hiçbir şeyin hafifletemediği yutucu bir keder içinde yattığından pencereler karartılmıştı.

Prens terasa oturup, Granada’daki Generalife’da hizmetkârlarından öğrendiği birkaç coşkulu Arap ezgisini çoban kavalıyla çaldı. Prenses hâlâ kendinde değildi; orada bulunan hekimler başlarını sallayıp inançsızlıkla ve küçümsemeyle gülümsediler. Sonunda prens kavalı bıraktı ve basit bir ezgi eşliğinde, aşkını ilan ettiği mektuptaki aşk şiirlerini söyledi.

Prenses ezgiyi tanıdı; kalbine sevinçten bir ürperti yayıldı. Başını kaldırıp dinledi. Gözleri yaşlarla doldu, yaşlar yanaklarından süzüldü; göğsü karmakarışık duygularla inip kalkıyordu. Ozanın huzuruna getirilmesini isteyecekti ama genç kız utangaçlığı onu susturdu. Kral ne istediğini anladı ve emriyle Ahmed odaya alındı. Âşıklar ölçülü davrandı; yalnızca bakıştılar ama o bakışlar çok şey anlatıyordu. Müziğin zaferi bundan daha eksiksiz olamazdı. Prensesin yumuşak yanağına gül rengi, dudaklarına canlılık, dalgın gözlerine çiy gibi bir parıltı geri dönmüştü.

Oradaki bütün hekimler şaşkınlıkla birbirlerine baktılar.

Kral, Arap ozana hayranlıkla karışık bir korkuyla baktı. “Olağanüstü genç adam!” diye haykırdı. “Bundan böyle sarayımın başhekimi olacaksın; senin ezginden başka hiçbir ilaç kabul etmeyeceğim. Şimdilik hazinemdeki en değerli mücevheri ödül olarak al.”

“Kralım,” diye karşılık verdi Ahmed, “gümüş, altın ya da değerli taşlarda gözüm yok. Hazinende bir emanet var: Toledo’ya bir zamanlar sahip olmuş Müslümanlardan kalma, içinde ipek bir halı bulunan sandal ağacı bir kutu. Bana o kutuyu ver, başka bir şey istemem.”

Oradakilerin hepsi Arabın bu ölçülü isteğine şaşırdı; sandal ağacı kutu getirilip halı çıkarılınca şaşkınlıkları daha da arttı. İnce yeşil ipekten yapılmış halının üzerine İbranice ve Keldanice harfler işlenmişti. Saray hekimleri birbirlerine baktılar, omuz silkip bu yeni şifacının böylesine değersiz bir ücretle yetinmesine gülümsediler.

“Bu halı,” dedi prens, “bir zamanlar Bilge Süleyman’ın tahtını örtüyordu; güzelliğin ayakları altına serilmeye layıktır.”

Bunları söylerken halıyı prenses için dışarı çıkarılmış bir sedirin altındaki terasa serdi; ardından prensesin ayaklarının dibine oturup—

“Kader kitabında yazılanı kim değiştirebilir?” dedi. “Astrologların kehanetinin gerçekleştiğini görün. Bil ki kralım, kızınızla ben uzun zamandır gizlice birbirimizi seviyoruz. Karşınızda Aşkın Hacısı duruyor!”

Bu sözler daha ağzından çıkar çıkmaz halı havalandı; prensi ve prensesi de beraberinde götürdü. Kral ve hekimler, halı bulutun ak göğsünde küçücük bir noktaya dönüşene dek ağızları açık, gözleri faltaşı gibi ardından baktılar; sonra halı göğün mavi kubbesinde kayboldu.

Kral öfkeyle hazinedarını çağırdı. “Bu nasıl iş?” dedi. “Bir kâfirin böyle bir tılsımı ele geçirmesine nasıl izin verdin?”

“Ne yazık ki efendim, onun ne olduğunu bilmiyorduk; kutunun üzerindeki yazıyı da çözemedik. Eğer gerçekten bilge Süleyman’ın tahtının halısıysa, büyülü bir güce sahiptir ve sahibini havadan bir yerden başka bir yere taşıyabilir.”

Kral büyük bir ordu topladı ve kaçakların peşinden Granada’ya doğru yola çıktı. Uzun ve yorucu bir yürüyüşten sonra Vega’da konakladı ve kızının geri verilmesini istemek üzere bir ulak gönderdi. Granada kralı bütün sarayıyla birlikte onu karşılamaya çıktı. Kralın karşısında gerçek ozanı buldu; çünkü Ahmed babasının ölümünden sonra tahta çıkmış, güzel Aldegonda da onun sultanı olmuştu.

Hristiyan kral, kızının inancını sürdürmesine izin verildiğini öğrenince kolayca yatıştı; gerçi dindarlığıyla tanınmazdı, ama din, prensler için her zaman bir gurur ve görgü meselesidir. Kanlı savaşlar yerine art arda şölenler ve kutlamalar düzenlendi. Ardından kral, gönlü hoş bir biçimde Toledo’ya döndü; genç çift de Elhamra’da hem mutlu hem bilgece hüküm sürmeye devam etti.

Şunu da eklemek gerekir: Baykuşla papağan, rahat tempolu etaplarla prensi Granada’ya kadar izlemişti. Baykuş geceleri yol alıyor ve ailesinin kuşaktan kuşağa geçen mülklerinde konaklıyordu; papağan ise güzergâhındaki her kasaba ve kentin şen çevrelerinde boy gösteriyordu.

Ahmed, hac yolculuğunda kendisine ettikleri hizmetlerin karşılığını minnetle verdi. Baykuşu başvezir, papağanı ise tören ustası yaptı. Hiçbir diyarın daha bilgece yönetilmediğini, hiçbir sarayda görgü kurallarına daha sıkı uyulmadığını söylemeye gerek yok.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…