Bölümler 34Şu an: Boabdil’den Kalan İzler
- 1 Elhamra88 kelime
- 2 Sunuş2.111 kelime
- 3 Yolculuk7.175 kelime
- 4 Elhamra Sarayı2.755 kelime
- 5 Önemli Görüşmeler.—yazar, Boabdıl’in Tahtına Geçiyor1.574 kelime
- 6 Elhamra’nın Sakinleri1.016 kelime
- 7 Elçiler Salonu1.139 kelime
- 8 Gizemli Odalar1.932 kelime
- 9 Comares Kulesi’nden Panorama1.457 kelime
- 10 Balkon1.378 kelime
- 11 Duvarcının Macerası784 kelime
- 12 Aslanlı Avlu1.465 kelime
- 13 Boabdil’den Kalan İzler912 kelime · Okuduğun bölüm
- 14 Rüzgârgülü Evi475 kelime
- 15 Arap Müneccimin Efsanesi4.178 kelime
- 16 Elhamra’yı Ziyaret Edenler878 kelime
- 17 Generalife376 kelime
- 18 Prens Ahmed Al Kamel Efsanesi; — Ya da — Aşkın Hacısı7.123 kelime
- 19 Tepelerde Bir Gezinti1.984 kelime
- 20 Mağribi’nin Mirası Efsanesi4.924 kelime
- 21 İnfantalar Kulesi329 kelime
- 22 Üç Güzel Prensesin Efsanesi5.106 kelime
- 23 Elhamra’nın Gülü Efsanesi3.533 kelime
- 24 Gazi441 kelime
- 25 Vali ve Noter1.435 kelime
- 26 Vali Manco ve Asker3.755 kelime
- 27 Elhamra’da Bir Şenlik1.076 kelime
- 28 İki Sağduyulu Heykelin Efsanesi4.107 kelime
- 29 Alcántara Büyük Üstadı’nın Haçlı Seferi1.739 kelime
- 30 Diploma Peşinde Bir Sefer726 kelime
- 31 Büyülenmiş Asker Efsanesi2.682 kelime
- 32 Yazarın Granada’ya Vedası678 kelime
- 33 Dipnotlar137 kelime
- 34 Macmıllan’ın — Popüler Yazarların — Eserlerinden Oluşan — Üç Şilin Altı Pens’lik — Kitaplığı4.515 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BOABDİL’DEN KALAN İZLER
Talihsiz Boabdil üzerine zihnim hâlâ düşüncelerle doluyken, egemenliği ve talihsizliklerinin sahnesi olan bu yerde ondan kalan izleri sürmek için yola çıktım. Comares Kulesi’nde, Elçiler Salonu’nun hemen altında, dar bir geçitle birbirinden ayrılan iki tonozlu oda var. Bunların onunla annesi, erdemli Ayxa la Horra’nın hapishaneleri olduğu söyleniyor; zaten kulenin başka hiçbir bölümü bu işe uygun düşmezdi. Odaların dış duvarları olağanüstü kalın; küçük pencerelerine demir parmaklıklar geçirilmiş. Kulenin üç yanı boyunca pencerelerin hemen altından, yerden epey yüksekte, alçak korkuluklu dar bir taş galeri uzanıyor. Kraliçenin, kendisinin ve kadın hizmetkârlarının şallarıyla oğlunu gecenin karanlığında bu galeriden aşağıya, yamaçtaki tepeye sarkıttığı sanılıyor. Orada sadık adamlarından bazıları, onu dağlara götürmek üzere çevik atlarla bekliyormuş.
Aradan üç yüz, belki dört yüz yıl geçmiş; yine de bu dramın sahnesi neredeyse hiç değişmemiş. Galeride gezinirken hayal gücüm, endişeli kraliçeyi korkuluğa eğilmiş, oğlunun Darro’nun dar vadisinde hızla uzaklaşan atının ayak seslerini bir annenin yüreği çarparak dinlerken canlandırdı.
Sonra Boabdil’in başkentini ve krallığını teslim etmek üzere Elhamra’dan son kez ayrılırken kullandığı kapıyı aradım. Kırılmış bir ruhun melankolik bir kaprisiyle, belki de batıl bir inançla, Katolik hükümdarlardan kendisinden sonra hiç kimsenin o kapıdan geçmesine izin verilmemesini istedi. Eski kroniklere göre Isabella bu dileği anlayışla karşılayıp kabul etmiş, kapı da duvarla örülmüş.
Böyle bir kapıyı bir süre boşuna aradım. Sonunda mütevazı hizmetkârım Mateo Ximenes, bunun taşlarla örülmüş kapılardan biri olması gerektiğini söyledi; babasıyla dedesinden duyduğuna göre Kral Chico kaleden bu kapıdan çıkmıştı. Kapının bir sırrı vardı ve kasabanın en yaşlı sakininin bile hatırladığı kadarıyla hiç açılmamıştı.
Beni oraya götürdü. Kapı, bir zamanlar Yedi Katlı Kule (la Torre de los siete suelos) denen devasa yapının ortasında. Çevrede tuhaf hayaletlerin ve Mağribi büyülerinin görüldüğü yer olarak ün salmış. Gezgin Swinburne’e göre burası aslında ana giriş kapısıymış. Granada’nın eski eser uzmanları, buranın kraliyet ikametgâhının kralın muhafızlarının konuşlandığı bölümüne açıldığını söylüyor. Dolayısıyla saraya doğrudan bir giriş çıkış sağlamış olabilir; büyük Adalet Kapısı ise kalenin törensel girişi olarak kullanılıyormuş. Boabdil, şehrin anahtarlarını İspanyol hükümdarlarına teslim etmek üzere bu kapıdan Vega’ya indiğinde, veziri Aben Comixa’yı Adalet Kapısı’nda bırakmış; vezir, kaleyi teslim alacak Hristiyan ordusunun müfrezesini ve subaylarını orada karşılayacakmış.
Bir zamanlar korku salan Yedi Katlı Kule şimdi bir harabeden ibaret; Fransızlar kaleden çekilirken barutla havaya uçurmuşlar. Duvarın büyük parçaları, gür otların arasına gömülmüş ya da asma ve incir ağaçlarının gölgesinde kalmış hâlde çevreye saçılmış. Patlamanın sarsıntısıyla çatlamış olsa da kapı kemeri hâlâ ayakta. Zavallı Boabdil’in son dileği bir kez daha, bu kez istemeden yerine gelmiş:
kapı, yıkıntılardan toplanan gevşek taşlarla kapatılmış ve geçilmez durumda.
Atıma binip Müslüman hükümdarın buradan ayrıldığı güzergâhı izledim. Los Martyros Tepesi’ni aşıp aynı adı taşıyan manastırın bahçe duvarı boyunca ilerledim; aloe ve Hint inciri çalılıklarıyla kaplı, mağaralar ve çingene barakalarıyla dolu sarp bir yarıntıya indim. İniş o kadar dik ve engebeliydi ki attan inip onu yularından çekerek yürütmek zorunda kaldım. Zavallı Boabdil, kentten geçmemek için bu acı yol üzerinden hüzünlü yolculuğuna çıkmıştı; belki halkının aşağılanışını görmesini istemiyordu ama büyük olasılıkla asıl nedeni bir halk ayaklanmasına yol açmaktan kaçınmaktı. Kaleyi teslim almak üzere gönderilen müfreze de kuşkusuz bu nedenle aynı yoldan çıkmıştı.
Hüzünlü anılarla dolu bu sarp yarıntıdan çıkıp değirmenlerin kapısının (puerta de los molinos) yanından geçerek Prado adı verilen halka açık gezinti yoluna ulaştım. Xenil boyunca ilerleyip bir zamanlar cami olan, şimdiyse San Sebastian inziva yeri diye anılan küçük şapele vardım. Geleneğe göre Boabdil, Granada’nın anahtarlarını burada Kral Ferdinand’a teslim etmiş. Oradan Vega’yı ağır ağır geçip talihsiz kralın ailesiyle maiyetinin onu beklediği bir köye gittim. Annesiyle karısı kişisel aşağılanışına ortak olmasın ya da fatihlerin bakışlarına maruz kalmasın diye onları bir önceki gece Elhamra’dan önden göndermişti. Sürgüne giden hüzünlü kraliyet kafilesinin izinden devam edip Alpuxarra Dağları’nın eteğini oluşturan çorak ve kasvetli yükseltilerin dibine vardım.
Talihsiz Boabdil, Granada’ya son kez bu yükseltilerden birinin tepesinden bakmış; buraya kederini anlatan bir ad verilmiş: La Cuesta de las Lagrimas (Gözyaşı Tepesi). Ötesinde, kumlu bir yol sarp ve kasvetli bir ıssızlığın içinden kıvrılarak geçiyor; sürgüne götürdüğü için talihsiz hükümdara burası iki kat daha kederli görünmüş olmalı.
Atımı, Boabdil’in gözlerini son kez çevirip veda ederken kederli haykırışını dile getirdiği kayanın tepesine sürdüm. Burası hâlâ el ultimo suspiro del Moro (Mağribi’nin son iç çekişi) diye anılıyor. Böyle bir krallıktan, böyle bir yuvadan kovulmanın acısına kim şaşabilir? Elhamra’yla birlikte soyunun bütün onurunu, hayatın bütün görkemini ve zevkini de bırakıyor gibiydi.
Annesi Ayxa’nın sitemi de acısını burada artırmıştı. Tehlikeli zamanlarında ona sık sık yardım etmiş, kendi kararlı ruhunu oğluna aşılamaya boşuna çalışmıştı. “Bir erkek gibi savunamadığın şey için bir kadın gibi ağlaman yerinde,” demişti. Bu söz, bir annenin şefkatinden çok prensesin gururunu yansıtıyordu.
Piskopos Guevara bu anekdotu V. Charles’a anlattığında, imparator kararsız Boabdil’in zayıflığını küçümseyenlere katılmış. “Ben o olsaydım ya da o ben olsaydı,” demiş kibirli hükümdar, “krallıksız Alpuxarra’da yaşamaktansa bu Elhamra’yı mezarım yapardım.” Güç ve refah içindekilerin yenilmişlere kahramanlık öğütlemesi ne kolay! Hayattan başka hiçbir şeyi kalmamış talihsizler için yaşamın kendi değerinin artabileceğini ne kadar az anlıyorlar!
“Gözyaşı Tepesi”nden ağır ağır inerken atımın Granada’ya doğru kendi ağır temposuyla yürümesine izin verdim; ben de talihsiz Boabdil’in hikâyesini zihnimde evirip çevirdim.
Olayları tartıp biçince terazinin onun lehine eğildiğini gördüm. Kısa, çalkantılı ve felaketlerle dolu hükümdarlığı boyunca yumuşak ve sevimli bir karakter sergiliyor. Öncelikle nazik ve cana yakın tavırlarıyla halkının gönlünü kazanmış; her zaman uzlaşmacı davranmış, ara sıra kendisine başkaldıranları hiçbir zaman ağır biçimde cezalandırmamış. Kişisel cesareti varmış ama ahlaki cesaretten yoksunmuş; güçlük ve kararsızlık zamanlarında bocalayıp iradesini yitirirmiş. Bu ruh zayıflığı düşüşünü hızlandırırken, kaderine yücelik ve vakar katacak, İspanya’daki Müslüman egemenliğinin görkemli dramını sona erdirmeye onu layık kılacak kahramanca incelikten de yoksun bırakmış.
San Sebastian inziva yerinin duvarındaki anı levhasından alınmış kopya.
Lope Geçidi.
Bölüm etkileşimi
