Bölümler 34Şu an: Comares Kulesi’nden Panorama
- 1 Elhamra88 kelime
- 2 Sunuş2.111 kelime
- 3 Yolculuk7.175 kelime
- 4 Elhamra Sarayı2.755 kelime
- 5 Önemli Görüşmeler.—yazar, Boabdıl’in Tahtına Geçiyor1.574 kelime
- 6 Elhamra’nın Sakinleri1.016 kelime
- 7 Elçiler Salonu1.139 kelime
- 8 Gizemli Odalar1.932 kelime
- 9 Comares Kulesi’nden Panorama1.457 kelime · Okuduğun bölüm
- 10 Balkon1.378 kelime
- 11 Duvarcının Macerası784 kelime
- 12 Aslanlı Avlu1.465 kelime
- 13 Boabdil’den Kalan İzler912 kelime
- 14 Rüzgârgülü Evi475 kelime
- 15 Arap Müneccimin Efsanesi4.178 kelime
- 16 Elhamra’yı Ziyaret Edenler878 kelime
- 17 Generalife376 kelime
- 18 Prens Ahmed Al Kamel Efsanesi; — Ya da — Aşkın Hacısı7.123 kelime
- 19 Tepelerde Bir Gezinti1.984 kelime
- 20 Mağribi’nin Mirası Efsanesi4.924 kelime
- 21 İnfantalar Kulesi329 kelime
- 22 Üç Güzel Prensesin Efsanesi5.106 kelime
- 23 Elhamra’nın Gülü Efsanesi3.533 kelime
- 24 Gazi441 kelime
- 25 Vali ve Noter1.435 kelime
- 26 Vali Manco ve Asker3.755 kelime
- 27 Elhamra’da Bir Şenlik1.076 kelime
- 28 İki Sağduyulu Heykelin Efsanesi4.107 kelime
- 29 Alcántara Büyük Üstadı’nın Haçlı Seferi1.739 kelime
- 30 Diploma Peşinde Bir Sefer726 kelime
- 31 Büyülenmiş Asker Efsanesi2.682 kelime
- 32 Yazarın Granada’ya Vedası678 kelime
- 33 Dipnotlar137 kelime
- 34 Macmıllan’ın — Popüler Yazarların — Eserlerinden Oluşan — Üç Şilin Altı Pens’lik — Kitaplığı4.515 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
COMARES KULESİ’NDEN PANORAMA
Sakin, güzel bir sabah; güneş gecenin serinliğini yok edecek kadar yükselmemiş. Granada’yı ve çevresini kuş bakışı görmek için Comares Kulesi’nin tepesine çıkmaya ne güzel bir sabah!
Öyleyse gel, değerli okurum, yol arkadaşım; zengin işlemelerle süslü ve Elçiler Salonu’na açılan bu girişe adımlarımı izle. Ancak salona girmeyecek, duvardaki şu küçük kapıya yöneleceğiz. Dikkat et! Basamaklar dik ve dönemeçli, ışık da pek az. Yine de Granada’nın mağrur hükümdarlarıyla kraliçeleri, işgalci orduların yaklaşmasını izlemek ya da Vega’daki savaşlara kaygıyla bakmak için bu dar, karanlık, helezonik merdivenlerden sık sık siperlere çıkmışlardır.
Nihayet teraslı çatıya vardık; kentle kırın, kayalık dağın, yeşil vadinin ve verimli ovanın, kalelerin, katedralin, Mağribi kulelerinin ve Gotik kubbelerin, yıkılmakta olan harabelerin ve çiçek açmış koruların oluşturduğu görkemli manzaraya genel bir bakış atarken bir an soluklanabiliriz. Siperlere yaklaşalım ve hemen aşağıya bakalım. Şu tarafta Elhamra’nın bütün düzlüğü önümüzde açılıyor; avlularına ve bahçelerine bakabiliyoruz. Kule dibinde, çiçeklerle çevrili büyük havuzu ya da balık göletiyle Alberca Avlusu var. Şurada ünlü çeşmesi ve hafif Mağribi revaklarıyla Aslanlı Avlu; yapının ortasında ise, binanın kalbine gömülmüş gibi duran, gülleri, turunç ağaçları ve zümrüt yeşili çalılıklarıyla Lindaraxa’nın küçük bahçesi.
Kare kulelerle bezenmiş ve tepenin bütün çevresini dolanan şu siper kuşağı, kalenin dış sınırını oluşturuyor. Fark edeceğin gibi kulelerden bazıları yıkılmış; iri parçaları asmaların, incir ağaçlarının ve sarısabırların arasında kalmış.
Şimdi kulenin kuzey tarafına bakalım. Baş döndürücü bir yükseklik; kulenin temelleri bile dik yamacın korularından yukarıda kalıyor. Bak! Kalın duvardaki uzun bir yarık, Granada’yı zaman zaman dehşete düşüren depremlerden birinin kuleyi parçaladığını gösteriyor. Er ya da geç bu yıkılmakta olan yapıyı yalnızca bir harabe yığınına çevirecek depremler bunlar. Aşağıdaki derin, dar vadi, dağlardan çıkıp ilerledikçe yavaş yavaş genişliyor; burası Darro Vadisi. Küçük ırmağın ağaçlıklı terasların altından, meyve bahçeleriyle çiçekli bahçelerin arasından kıvrılarak aktığını görüyorsun. Eski çağlarda altın vermesiyle ün salmış bir akarsu bu; değerli cevheri aramak için kumları hâlâ ara sıra elenir. Koruların ve bağların arasından yer yer parlayan beyaz köşklerin bazıları, bahçelerinin serinliğinden yararlanmak isteyen Mağribilerin kır evleriydi. Şairlerinden birinin bunları zümrüt yatağına dizilmiş incilere benzetmesi boşuna değil.
Şu dağın yamacında, görkemli koruların ve asma bahçelerin arasında yükselen, uzun beyaz kuleleri ve geniş revaklarıyla havadar saray, Mağribi kralların yazlık sarayı Generalife. Bunaltıcı aylarda, Elhamra’dan da serin esintili bir yerde dinlenmek için oraya giderlerdi. Üstündeki tepenin çıplak zirvesi, üzerinde biçimsiz harabeler gördüğün yer, Mağribi’nin Koltuğu anlamına gelen Silla del Moro’dur. Adı, bir ayaklanma sırasında talihsiz Boabdil’in sığındığı yer olmasından gelir; burada oturup isyankâr şehrine kederle bakmıştır.
Arada bir vadiden su şırıltısı yükseliyor. Ses, tepenin neredeyse eteğindeki şu Mağribi değirmeninin su kemerinden geliyor. Ötedeki ağaçlı yol, Darro kıyısındaki Alameda; akşamları gözde bir gezinti yeri, yaz gecelerindeyse âşıkların buluşma noktasıdır. Yürüyüş yollarındaki sıralardan geç saatlere kadar gitar sesleri duyulur. Şimdilik orada oyalanan birkaç keşişten ve bir grup su taşıyıcısından başka kimse yok. Su taşıyıcılarının yükündeki testiler, Mağribilerin kullandığı, eski Doğu biçiminde yapılmış kaplar. Bunlar Avellanos Çeşmesi denen soğuk, berrak kaynaktan doldurulmuş. Şu dağ yolu, hem Müslümanların hem Hristiyanların uğrak yeri olan çeşmeye çıkar. Burasının, gezgin İbn Batuta’nın sözünü ettiği ve Mağribilerin tarihleriyle romanslarında anılan Adinamar, yani “Gözyaşı Çeşmesi” olduğu söyleniyor.
İrkildin! Korkutup yuvasından kaçırdığımız bir şahinden başka bir şey değil. Bu eski kule başıboş kuşlar için tam bir üreme yeri; kırlangıçlar ve ebabiller her çatlakla kovuğa doluşmuş, gün boyu çevresinde dönüp duruyor. Geceleri, öteki kuşlar dinlenmeye çekilince, kasvetli baykuş saklandığı yerden çıkıp siperlerden uğursuz sesiyle ötüyor. Yerinden ettiğimiz şahin nasıl da aşağıya doğru süzülüyor; ağaç tepelerinin üzerinden geçip Generalife’ın üstündeki harabelere doğru yükseliyor!
Pinos Köprüsü.
Bakışını şu dağ kümesinin karlı zirvesine kaldırdığını görüyorum; mavi gökte beyaz bir yaz bulutu gibi parlıyor. Burası Granada’nın gururu ve sevinci Sierra Nevada; serin esintilerinin, hiç eksilmeyen yeşilliğinin, çağlayıp duran çeşmelerinin ve yıl boyu akan derelerinin kaynağı. Granada’ya, güney kentlerinde pek az rastlanan o hazlar bileşimini veren de bu görkemli dağ kümesidir: Kuzey ikliminin taze bitki örtüsü ve ılıman havası, tropik güneşin canlandırıcı sıcaklığı ve güney göğünün bulutsuz maviliğiyle birleşir. Yaz sıcağı arttıkça eriyen karların oluşturduğu bu göksel hazine, Alpuxarras’ın her vadisine ve yarıntısına dereler gönderir; mutlu ve kuytu vadiler zincirinin her yanına zümrüt yeşilliği ve bereket yayar.
Bu dağlara pekâlâ Granada’nın görkemi denebilir. Endülüs’ün bütün genişliğine hâkimdirler ve en uzak köşelerinden bile görülürler. Katırcı, ovanın bunaltıcı düzlüklerinden kırağı tutmuş zirvelerine bakınca dağları selamlar; İspanyol denizci de gemisinin güvertesinden, mavi Akdeniz’in enginliğinde çok uzaklarda onları izler. Hüzünlü gözlerle bakıp güzel Granada’yı düşünür ve Mağribiler üzerine eski bir romansı alçak sesle söyler.
Güneyde, şu dağların eteğinde, kurak tepelerin üzerinden ağır ağır ilerleyen uzun bir katır katarı gör. Müslüman egemenliğinin son sahnesi burada yaşandı. Talihsiz Boabdil, tepelerden birinin zirvesinden Granada’ya son kez dönüp baktı ve ruhunun acısını haykırdı. Şarkılarda ve öykülerde ün salmış şu yer burasıdır: “Mağribi’nin Son İç Çekişi.”
Santa Fe.
Şu yönde kurak tepeler, az önce çıktığı bereketli Vega’ya doğru alçalıyor: korularla bahçelerin çiçek açtığı, meyve bahçelerinin ürünle dolup taştığı bir yaban cenneti. Xenil, içinden gümüş halkalar gibi kıvrılarak geçiyor, sayısız küçük kanalı besliyor; bu sular eski Mağribi kanallarından geçirilip manzarayı yıl boyu yemyeşil tutuyor. Talihsiz Mağribilerin uğruna böylesine umutsuz bir yiğitlikle savaştığı sevimli korulukları, bahçeleri ve kır köşkleri buradaydı. Şimdi köylülerin yaşadığı yoksul kulübeler ve kaba çiftlik yapıları bile, üzerlerinde kalan arabesklerle özenli süslemelerden, Müslümanların döneminde zarif konutlar olduklarını belli ediyor. Şu olaylarla dolu ovanın tam ortasında, Eski Dünya’nın tarihini Yeni Dünya’nınkine bir bakıma bağlayan bir yer var. Sabah güneşinde parlayan şu sur ve kule sırası, Granada kuşatması sırasında Katolik hükümdarların, ordugâhlarını yok eden bir yangından sonra kurduğu Santa Fe kentidir. Kahraman kraliçe Kolomb’u bu surlara geri çağırmış, Batı Dünyası’nın keşfine yol açan antlaşma da bu surların içinde yapılmıştı. Batıda, şu burunun arkasında, Mağribilerle Hristiyanlar arasındaki nice kanlı savaşa tanıklık etmiş Pinos Köprüsü var. İspanyol hükümdarlarını ikna etme umudunu yitirip keşif tasarısını Fransa sarayına götürmek üzere yola çıkan Kolomb’u, haberci bu köprüde yakalamıştı.
Elvira Geçidi.
Alcala.
Köprünün yukarısında bir dağ sırası Vega’yı batıdan sınırlıyor; Granada ile Hristiyan toprakları arasındaki eski sınır burası. Yükseklerde, gri surları ve siperleri üzerine kuruldukları kayalarla bir bütün gibi görünen savaşçı kasabaları hâlâ seçebilirsin. Şurada burada, bir dağ zirvesine tünemiş yalnız bir atalaya, yani gözetleme kulesi, sanki gökten her iki yandaki vadiye bakıyor. Bu atalayalar, gece ateşle, gündüz dumanla yaklaşan düşmanı kaç kez haber vermiştir! Hristiyan orduları, Lope Geçidi denen bu dağların sarp bir boğazından Vega’ya inerdi. Şu gri ve çıplak Elvira Dağı’nın eteğini dolanıp ovanın içine doğru uzanan kayalık çıkıntısının çevresinden, işgalci birlikler dalgalanan sancakları, davul ve boru sesleriyle birdenbire görünürdü.
Alcaudete.
Beş yüz yıl önce Granada’nın Mağribi kralı İsmail bin Ferrag, aynı türden bir istilayı ve Vega’nın aşağılayıcı biçimde yağmalanışını tam da bu kuleden görmüştü. O sırada, Müslüman hükümdarlar arasında sık rastlanan şövalyece bir yüce gönüllülük örneği sergilemişti. Bir Arap yazarın dediği gibi, “Tarihleri, çağlar boyunca sürecek ve insanın belleğinde sonsuza dek yaşayacak cömert davranışlarla soylu işlerle doludur.” Ama gel, şu korkuluğa oturalım da sana öyküyü anlatayım.
Illora.
1319 yılında, İsmail bin Ferrag bu kuleden, Hristiyan ordugâhının şu Elvira Dağı’nın eteklerinde beyaz bir leke gibi yayıldığını gördü. Kastilya’nın kral naipleri prensler Don Juan ile Don Pedro, XI. Alfonso’nun çocukluğu sırasında Alcaudete’den Alcalá la Real’e kadar bölgeyi çoktan harap etmiş, Illora Kalesi’ni ele geçirip banliyölerini ateşe vermişlerdi. Şimdiyse kralı karşılarına çıkıp savaşmaya zorlayarak aşağılayıcı yağmalarını Granada kapılarına kadar taşımışlardı.
İsmail genç ve gözü pek bir prens olmasına rağmen meydan okumayı kabul etmekte tereddüt etti. Elinin altında yeterli kuvvet yoktu; komşu kasabalardan çağırdığı birliklerin gelişini bekliyordu. Hristiyan prensler onun niyetini yanlış anlayıp kendisini dışarı çıkarmaktan umutlarını kestiler. Yağmaya doymuşçasına, çadırlarını söküp yurtlarına doğru yola koyuldular. Öncü kuvvetlere Don Pedro, artçıya Don Juan komuta ediyordu; ama ordu, ele geçirdiği ganimetler ve tutsakların yükü altında, karmaşık ve düzensiz bir halde ilerliyordu.
Bu sırada Kral İsmail beklediği takviye kuvvetlere kavuşmuştu. Onları en yiğit generallerinden Osmyn’in komutasına vererek düşmanın peşine saldı. Hristiyanlara dağ geçitlerinde yetiştiler. Bir panik başladı; Hristiyanlar tümüyle bozguna uğratıldı ve büyük kayıplar vererek sınırın ötesine sürüldü. Prenslerin ikisi de hayatını kaybetti. Don Pedro’nun naaşını askerleri alıp götürdü, ama Don Juan’ınki gecenin karanlığında kayboldu. Oğlu, babasının naaşının aranıp ona layık biçimde muamele edilmesini rica ederek Mağribi krala mektup yazdı. İsmail, Don Juan’ın başkentin kapılarına kadar yağma ve hakaret taşıyan bir düşman olduğunu bir anda unuttu; aklında yalnızca yiğit bir şövalye ve bir prens vardı. Buyruğuyla naaş özenle arandı. Bir yarıntıda bulundu ve Granada’ya getirildi. İsmail, Elhamra’nın bu salonlarından birinde naaşı yüksek bir katafalka yatırttı; çevresine meşaleler ve mumlar dizildi. Osmyn ile en soylu şövalyelerden bazıları şeref kıtası olarak görevlendirildi; Hristiyan tutsaklar da çevresinde dua etmeleri için toplandı.
Bu arada İsmail, Prens Juan’ın oğluna bir mektup yazarak naaşı almak üzere bir kafile göndermesini istedi ve naaşın güven içinde teslim edileceğine dair güvence verdi. Vakti gelince, bu amaçla bir grup Hristiyan şövalye geldi. İsmail onları onurlarına yaraşır biçimde ağırladı. Naaşla yola çıktıklarında Müslüman şövalyelerden oluşan şeref kıtası cenaze alayına sınıra kadar eşlik etti.
Ama artık yeter; güneş dağların üstünde yükseldi, bütün yakıcılığıyla tepemize vuruyor. Teraslı dam bile ayaklarımızın altında ısındı. Buradan inelim de Aslanlı Çeşme’nin yanındaki revakların altında serinleyelim.
Bölüm etkileşimi
