Bölümler 34Şu an: Alcántara Büyük Üstadı’nın Haçlı Seferi
- 1 Elhamra88 kelime
- 2 Sunuş2.111 kelime
- 3 Yolculuk7.175 kelime
- 4 Elhamra Sarayı2.755 kelime
- 5 Önemli Görüşmeler.—yazar, Boabdıl’in Tahtına Geçiyor1.574 kelime
- 6 Elhamra’nın Sakinleri1.016 kelime
- 7 Elçiler Salonu1.139 kelime
- 8 Gizemli Odalar1.932 kelime
- 9 Comares Kulesi’nden Panorama1.457 kelime
- 10 Balkon1.378 kelime
- 11 Duvarcının Macerası784 kelime
- 12 Aslanlı Avlu1.465 kelime
- 13 Boabdil’den Kalan İzler912 kelime
- 14 Rüzgârgülü Evi475 kelime
- 15 Arap Müneccimin Efsanesi4.178 kelime
- 16 Elhamra’yı Ziyaret Edenler878 kelime
- 17 Generalife376 kelime
- 18 Prens Ahmed Al Kamel Efsanesi; — Ya da — Aşkın Hacısı7.123 kelime
- 19 Tepelerde Bir Gezinti1.984 kelime
- 20 Mağribi’nin Mirası Efsanesi4.924 kelime
- 21 İnfantalar Kulesi329 kelime
- 22 Üç Güzel Prensesin Efsanesi5.106 kelime
- 23 Elhamra’nın Gülü Efsanesi3.533 kelime
- 24 Gazi441 kelime
- 25 Vali ve Noter1.435 kelime
- 26 Vali Manco ve Asker3.755 kelime
- 27 Elhamra’da Bir Şenlik1.076 kelime
- 28 İki Sağduyulu Heykelin Efsanesi4.107 kelime
- 29 Alcántara Büyük Üstadı’nın Haçlı Seferi1.739 kelime · Okuduğun bölüm
- 30 Diploma Peşinde Bir Sefer726 kelime
- 31 Büyülenmiş Asker Efsanesi2.682 kelime
- 32 Yazarın Granada’ya Vedası678 kelime
- 33 Dipnotlar137 kelime
- 34 Macmıllan’ın — Popüler Yazarların — Eserlerinden Oluşan — Üç Şilin Altı Pens’lik — Kitaplığı4.515 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ALCÁNTARA BÜYÜK ÜSTADI’NIN
HAÇLI SEFERİ
Üniversite Kütüphanesi’nde eski kronikleri araştırdığım bir sabah, Granada tarihinden küçük bir olaya rastladım. Bu olay, Hristiyanların göz kamaştırıcı ama yıkıma mahkûm bu kente karşı giriştiği seferleri zaman zaman alevlendiren bağnaz coşkuyu öylesine iyi anlatıyordu ki, onu gömülü bulunduğu parşömen kaplı kitaptan çıkarıp okura sunmaya karar verdim.
Miladi 1394 yılında, Martin Yanez de Barbudo adında yiğit ve dindar bir Alcántara Büyük Üstadı vardı. Tanrı’ya hizmet etmek ve Mağribilere karşı savaşmak için içinde büyük bir arzu yanıp tutuşuyordu. Bu cesur ve dindar beyefendinin talihsizliğine, Hristiyan ve Müslüman güçler arasında derin bir barış hüküm sürüyordu. III. Henry daha yeni Kastilya tahtına çıkmış, Yusef bin Muhammed de Granada tahtını devralmıştı; ikisi de babalarının sürdürdüğü barışı devam ettirmeye kararlıydı. Büyük üstat, seleflerinin başarılarından kalma ganimetler olarak kale salonunu süsleyen Mağribi sancaklarına ve silahlarına iç geçirerek bakıyor, böylesine şan getirmeyen bir huzur döneminde yaşamak zorunda kaldığına hayıflanıyordu.
Sonunda sabrı taştı. Katılabileceği açık bir savaş bulamayınca kendine küçük bir savaş çıkarmaya karar verdi. En azından bazı eski kroniklerin anlattığı buydu; başkaları ise sefer açmaya yönelik bu ani kararın nedeni olarak şunları gösteriyordu.
Büyük üstat bir gün birkaç beyefendiyle sofrada otururken salona bir adam girdi. Uzun, sıska ve kemikliydi; yüzü çökmüş, gözleri ateş saçıyordu. Herkes onun, gençliğinde askerlik yapmış, şimdi ise bir mağarada tövbe içinde yaşayan bir münzevi olduğunu anladı. Masaya yaklaşıp demir gibi görünen yumruğuyla masaya vurdu. “Beyefendiler,” dedi, “inancın düşmanları ülkenin en güzel bölgesine hükmederken silahlarınız duvara dayalı hâlde burada neden boş oturuyorsunuz?”
“Kutsal peder, savaşlar sona ermiş ve kılıçlarımız barış antlaşmalarıyla bağlanmışken bizden ne yapmamızı istersiniz?” diye sordu büyük üstat.
“Sözlerimi dinleyin,” diye karşılık verdi münzevi. “Geçenlerde gece geç vakit mağaramın girişinde oturmuş gökyüzünü seyrederken derin düşüncelere dalmıştım; o sırada olağanüstü bir görüntü belirdi. Sadece bir hilal olan, ama en parlak gümüş gibi ışıldayan ayı gördüm; Granada Krallığı’nın üzerinde gökte asılı duruyordu. Ona bakarken göklerden alev alev bir yıldız fırladı. Yıldız ilerledikçe gökteki bütün yıldızları peşinden sürükledi; hep birlikte aya saldırıp onu gökyüzünden kovdular. Bütün gökkubbe alev alev yıldızın görkemiyle doldu. Gözlerim bu harika görüntüyle hâlâ kamaşmışken yanımda biri belirdi; kanatları kar gibi beyaz, yüzü ışıl ışıldı. ‘Ey dua insanı,’ dedi, ‘Alcántara Büyük Üstadı’na git ve gördüğün görüntüyü ona anlat. O, Müslümanların simgesi olan hilali bu topraklardan kovmaya yazgılı alevli yıldızdır. Kılıcını cesaretle çeksin, eskiden Pelazo’nun başlattığı hayırlı işi sürdürsün; sancağına mutlaka zafer eşlik edecek.’”
Büyük üstat münzeviyi gökten gelen bir elçi gibi dinledi ve onun öğütlerini harfiyen izledi. Münzevinin tavsiyesi üzerine en yiğit iki savaşçısını tepeden tırnağa silahlı olarak Mağribi kralına elçi gönderdi. Uluslar barış hâlinde olduğundan Granada kapılarından engellenmeden girdiler; Elhamra’ya varıp hemen kralın huzuruna çıkarıldılar. Kral onları Elçiler Salonu’nda kabul etti. Elçiler mesajlarını dosdoğru ve sertçe ilettiler: “Ey Kral, Alcántara Büyük Üstadı Don Martin Yanez de Barbudo’nun elçileri olarak geldik. İsa’nın inancının gerçek ve kutsal, Muhammed’inkinin ise yanlış ve iğrenç olduğunu söylüyor; aksini savunman için seni teke tek çarpışmaya çağırıyor. Reddedersen iki yüz kişiye karşı yüz şövalyeyle ya da aynı oranda, bin kişiye kadar çarpışmayı öneriyor; senin inancına her zaman iki katı sayıda savaşçı tanıyor. Ey Kral, bu meydan okumayı reddedemeyeceğini unutma; çünkü peygamberin, öğretilerini akıl yoluyla savunmanın imkânsız olduğunu bildiğinden, yandaşlarına onları kılıçla dayatmalarını buyurmuştur.”
Kral Yusef’in sakalı öfkeden titredi. “Alcántara Büyük Üstadı böyle bir mesaj göndermekle delilik etmiş,” dedi, “siz de bunu getirmekle küstahlık eden alçaklarsınız.”
Bunun üzerine, elçilere diplomasi dersi vermek için zindana atılmalarını emretti. Halk, hükümdarlarına ve inançlarına edilen bu hakarete öfkelendiğinden, elçiler zindana götürülürken onlara hoyratça davrandı.
Alcántara Büyük Üstadı, elçilerinin kötü muamele gördüğü haberine güçlükle inanabildi; münzevi ise haberi duyunca sevindi. “Tanrı,” dedi, “bu kâfir kralı yıkımına uğrasın diye kör etmiş. Meydan okumana yanıt vermediğine göre kabul etmiş say. Öyleyse kuvvetlerini topla, Granada’ya doğru yürü; Elvira Kapısı’nı görene dek durma. Senin yararına bir mucize gerçekleşecek. Büyük bir savaş olacak, düşman yenilecek ama askerlerinden biri bile ölmeyecek.”
Büyük üstat, Hristiyan davasına bağlı bütün savaşçıları bu haçlı seferinde kendisine yardım etmeye çağırdı. Çok geçmeden üç yüz atlı ve bin piyade sancağının altında toplandı. Atlılar, savaşta deneyim kazanmış, iyi silahlanmış askerlerdi; piyadelerse acemi ve disiplinsizdi. Ne var ki zafer mucizevi olacaktı; büyük üstadın imanı herkesten güçlüydü ve araçlar ne kadar yetersizse mucizenin de o kadar büyük olacağını biliyordu. Bu yüzden küçük ordusuyla güven içinde yola çıktı. Münzevi önden yürüyordu; uzun bir sırığın ucuna takılmış haçı, onun altında da Alcántara tarikatının flamasını taşıyordu.
Kurtuba kentine yaklaştıklarında, Kastilya hükümdarının seferi yasaklayan mektuplarını taşıyan haberciler büyük bir hızla at sürerek onlara yetişti. Büyük üstat, aklı da iradesi de tek bir şeye odaklanmış bir adamdı; başka bir deyişle, tek fikirliydi. “Başka bir görevde olsaydım, kralım efendimden gelen bu mektuplara itaat ederdim,” dedi. “Ama beni kraldan daha yüce bir güç görevlendirdi. Onun buyruğuna uyarak haçı kâfirlere karşı buraya kadar ilerlettim; görevimi tamamlamadan geri dönmek, İsa’nın sancağına ihanet olur.”
Bunun üzerine borular çalındı; haç yeniden havaya kaldırıldı ve bağnazlar topluluğu yürüyüşüne devam etti. Kurtuba sokaklarından geçerken halk, savaşçı kalabalığın başında haç taşıyan bir münzeviyi görünce şaşırdı. Ama mucizevi bir zafer kazanılacağı ve Granada’nın yıkılacağı haberini alınca işçilerle zanaatkârlar el aletlerini bırakıp haçlı seferine katıldı; ganimet uman çapulcu bir güruh da peşlerine takıldı.
Vaat edilen mucizeye inanmayan ve Mağribi ülkesine sebepsiz yere girmenin sonuçlarından korkan birtakım yüksek rütbeli beyefendiler, büyük üstadı sınırı geçmekten vazgeçirmek için Guadalquivir Köprüsü’nde toplandı. Büyük üstat dualara, uyarılara ya da tehditlere kulak asmadı. Yandaşları, inanç davasına karşı çıkılmasına öfkelendi; bağrışmalarıyla görüşmeyi sona erdirdiler. Haç yeniden havaya kaldırıldı ve zafer kazanmışçasına köprünün öte yanına taşındı.
Kalabalık ilerledikçe büyüdü. Büyük üstat, Granada Vega’sına bakan bir dağın üzerinde bulunan Alcala la Real’e ulaştığında, sancağına beş binden fazla piyade katılmıştı.
Alcala’da Aguilar Lordu Alonzo Fernandez de Cordova, kardeşi Kastilya Mareşali Diego Fernandez ve başka yiğit, deneyimli beyefendiler karşılarına çıktı. Büyük üstadın yolunu keserek, “Bu nasıl bir delilik, Don Martin?” dediler. “Mağribi kralının surlarının içinde iki yüz bin piyadesi ve beş bin atlısı var. Senin bir avuç şövalyenle gürültücü çapulcu takımın böyle bir güce karşı ne yapabilir? Bu kayalık sınırları seninkinin on katı kuvvetle aşmış başka Hristiyan komutanların başına gelen felaketleri düşün. Senin rütbende ve öneminde, Alcántara Büyük Üstadı olan bir adamın işlediği böylesi bir taşkınlığın bu krallığa getireceği zararı da aklından çıkarma. Ateşkes hâlâ bozulmamışken durman için yalvarıyoruz. Granada kralının meydan okumana vereceği yanıtı sınırlarımız içinde bekle. Tek başına ya da iki üç yoldaşıyla karşılaşmayı kabul ederse bu senin kişisel çarpışman olur; Tanrı’nın adıyla savaş. Reddederse büyük bir onurla evine dönebilirsin; utanç da Mağribilerin üzerine kalır.”
O zamana dek büyük üstadı büyük bir bağlılıkla izlemiş birkaç beyefendi bu uyarılardan etkilendi ve ona bu öğütleri dinlemenin yerinde olacağını söyledi.
“Beyefendiler,” dedi Alonzo Fernandez de Cordova ve yanındakilere, “bana bu iyiliksever öğüdü verdiğiniz için teşekkür ederim. Yalnızca kişisel şan peşinde olsaydım bu sözleriniz fikrimi değiştirebilirdi. Ama Tanrı’nın benim aracılığımla bir mucize yaratarak gerçekleştireceği büyük bir inanç zaferine adandım. Size gelince, beyefendiler,” diye kararsız kalan yandaşlarına döndü, “yüreğiniz dayanmadıysa ya da bu hayırlı işe el attığınıza pişman olduysanız, Tanrı aşkına geri dönün; hayır duam sizinle olsun. Benim yanımda bu kutsal münzeviden başka kimse kalmasa da mutlaka yoluma devam edeceğim; ya bu kutsal sancağı Granada surlarına dikeceğim ya da bu uğurda öleceğim.”
Beyefendiler, “Don Martin Yanez de Barbudo,” diye karşılık verdi, “girişimi ne kadar gözü kara olursa olsun komutanına sırtını dönecek adamlar değiliz. Yalnızca tedbir amacıyla konuştuk. Öyleyse önden buyur; ölüm bizi bekliyor olsa bile sonuna dek peşinden geleceğimizden emin ol.”
Bu sırada sıradan askerlerin sabrı tükenmişti. “İleri! İleri!” diye bağırdılar. “İnanç uğruna ileri!” Büyük üstat işaret verdi; münzevi haçı yeniden havaya kaldırdı ve hep birlikte dağın dar geçidinden, zafer ilahileri söyleyerek aşağı indiler.
O gece Azores Irmağı’nda konakladılar. Ertesi sabah, pazar günü, sınırı aştılar. İlk durakları, bir kayanın üzerine kurulmuş, sınırı gözetleyip işgal haberini ileten, sınır karakolu niteliğindeki ıssız bir gözetleme kulesi oldu. Bu nedenle buraya el Torre del Exea, yani Gözcü Kulesi deniyordu. Büyük üstat kulenin önünde durup küçük garnizonu teslim olmaya çağırdı. Yanıt olarak üzerine taş ve ok yağdı; elinden yaralandı, adamlarından üçü öldü.
“Bu nasıl iş, peder?” diye sordu münzeviye. “Yandaşlarımdan birinin bile ölmeyeceğine dair güvence vermiştin!”
“Doğru, oğlum; ama ben bunu kâfir kralıyla yapılacak büyük savaşta kastetmiştim. Küçük bir kuleyi ele geçirmek için mucizeye ne gerek var?”
Büyük üstat ikna oldu. Kuleyi yakıp yıkmak için kapısına odun yığılmasını emretti. Bu sırada erzak yük katırlarından indirildi; haçlılar ok menzilinin dışına çekilip önlerindeki zorlu günün işlerini güçlendirmek için çimenlere oturarak yemek yedi. Yemek yerlerken büyük bir Mağribi ordusunun aniden belirmesiyle irkildiler. Gözetleme kuleleri dağ doruklarından ateş ve dumanla “sınırın ötesinde düşman var” alarmı vermiş, Granada kralı da büyük bir kuvvetle karşılarına çıkmak üzere yola koyulmuştu.
Haçlılar, neredeyse hazırlıksız yakalanarak silaha sarıldı ve savaşa hazırlandı. Büyük üstat, üç yüz atlısına atlarından inip piyadeleri desteklemek için yaya savaşmalarını emretti. Ancak Mağribiler öyle ansızın saldırdı ki atlılarla piyadeleri birbirinden ayırıp birleşmelerini önlediler. Büyük üstat eski savaş narasını attı: “Santiago! Santiago! Safları sıklaştırın!” O ve şövalyeleri savaşın öfkesine göğüs gerdi; ama sayısız düşman tarafından kuşatılıp ok, taş, cirit ve tüfek ateşine tutuldu.
Yine de korkusuzca savaştılar ve düşmanı korkunç biçimde kırdılar. Münzevi, çarpışmanın en kızıştığı yerde savaşa katılmıştı. Bir elinde haç taşıyor, öbüründe savurduğu kılıçla çevresindekilere bir deli gibi saldırıp düşmandan birkaçını öldürüyordu; sonunda yaralar içinde yere yığıldı. Büyük üstat onun düştüğünü gördü ve kehanetlerinin boş olduğunu çok geç anladı. Umutsuzluk onu daha da azgınca savaştırdı; sonunda o da düşman kalabalığının gücü karşısında yere serildi. Kendini ona adamış atlıları, onun kutsal gayretine özenerek savaştı. Hiçbiri arkasını dönmedi, hiçbiri merhamet dilemedi; hepsi yere düşene dek çarpıştı. Piyadelerin çoğu öldürüldü, çoğu esir alındı; geri kalanlar Alcalá la Real’e kaçtı. Mağribiler öldürülenleri soymaya geldiklerinde, atlıların yaralarının hep önlerinde olduğu görüldü.
İşte bu fanatik girişimin sonu böyle oldu. Mağribiler bunu inançlarının üstün kutsallığının kesin kanıtı diye övündüler; zaferle Granada’ya dönen krallarını göklere çıkardılar.
Bu haçlı seferinin bir kişinin girişimi olduğu ve Kastilya kralının açık emirlerine aykırı yürütüldüğü kesin biçimde ortaya konduğundan, iki krallık arasındaki barış bozulmadı. Hatta Mağribiler, talihsiz büyük üstadın yiğitliğine saygı duyduklarını gösterdiler ve cesedini, onu aramak için Alcalá’dan gelen Don Alonzo Fernandez de Cordova’ya seve seve teslim ettiler. Sınır boyundaki Hristiyanlar, anısını son görevlerini yerine getirerek onurlandırmak üzere birleşti. Cesedi bir cenaze sedyesine kondu ve Alcántara Tarikatı’nın sancağıyla örtüldü; kendinden emin umutlarının ve ölümcül hayal kırıklığının simgesi olan kırık haç da sedyenin önünde taşındı. Böylece naaşı, kararlılıkla geçtiği dağlık araziden cenaze alayıyla geri götürüldü. Alay bir kasaba ya da köyden her geçtiğinde halk peşine takılıyor, yiğit bir şövalye ve inanç uğruna şehit olmuş biri diye ağlayıp yas tutuyordu. Cesedi Santa Maria de Almocovara Manastırı’nın şapeline gömüldü. Mezar taşında, yiğitliğini belgeleyen şu sözler hâlâ eski, tuhaf İspanyolcayla kazılıdır:
BURADA YATANIN YÜREĞİ KORKUYU HİÇ TANIMADI.
(Aqui yaz aquel, que par neua cosa nunca eve pavor en seu corazon.)
Bölüm etkileşimi
