Devamı

ELLİ DOKUZUNCU BÖLÜM
Hükümdarın Su Kabının Kardeşinin Yüküne Konulması
Yusuf Suresi 70
Hz. Yusuf kardeşlerinin yüklerini hazırlattığında hükümdara ait su kabını öz kardeşinin yüküne koydurur.Daha sonra bir görevli kafileye seslenerek kayıp eşyanın arandığını bildirir.Böylece Hz. Yusuf’un öz kardeşini yanında tutmasına uzanacak olaylar başlar.
Ayrılıktan Sonra Kavuşma
Hz. Yusuf yıllar sonra öz kardeşine kavuşmuştur.Fakat kardeşleri birazdan yeniden Kenan diyarına dönecektir.Hz. Yusuf kardeşinin kendisiyle kalmasını istemektedir.Bunun gerçekleşmesi için dönemin uygulamaları içerisinde bir sebep ortaya çıkacaktır.
İlahi Planın Yeni Aşaması
Kıssanın başlangıcında kardeşler plan kurmuştu.Ama onların planı:
kıskançlıktan,
öfkeden,
Yusuf’u uzaklaştırma arzusundan
doğmuştu.Şimdi olayların yönü tamamen değişmiştir.Hz. Yusuf artık güçsüz çocuk değil, ülkenin yetkili yöneticisidir.
Su Kabı
Kıssada nesneler dikkat çekici görevler üstlenir:
İlk gömlek sahte kanla yalanın aracı yapılmıştı.
İkinci gömlek Hz. Yusuf’un masumiyetine delil olmuştu.
Şimdi bir su kabı aile birleşmesine uzanan olayların merkezindedir.
İleride başka bir gömlek Hz. Yakup’a müjde taşıyacaktır.

Acele Hüküm Vermemek
Bu bölümün devamındaki ayetler birlikte okunmalıdır.Çünkü olayın yalnız başlangıcına bakıldığında Hz. Yusuf’un kardeşine haksızlık edildiği düşünülebilir.Fakat ilerleyen ayetler olayın:
kardeşinin yanında kalmasına,
kardeşlerin yeniden sınanmasına,
sonunda bütün ailenin birleşmesine
uzandığını gösterecektir.
ELLİ DOKUZUNCU BÖLÜMÜN ÖZÜ
Yıllar önce kardeşleri Hz. Yusuf’u ailesinden ayırmıştı; şimdi olaylar, parçalanmış ailenin yeniden birleşmesine doğru ilerliyordu.
ALTMIŞINCI BÖLÜM
Kayıp Su Kabının Aranması
Yusuf Suresi 71–72
Kardeşler kendilerine seslenen görevlilere neyin kaybolduğunu sorarlar.Görevliler hükümdarın su kabının kayıp olduğunu bildirir.Onu getirene bir deve yükü ödül verileceği ve bunun garanti edildiği söylenir.
Kardeşlerin Şaşkınlığı
Kardeşler Mısır’a:
alışveriş yapmak,
erzak almak,
ailelerine dönmek
amacıyla gelmiştir.Bir anda kayıp bir eşya meselesinin içinde kalırlar.
Su Kabının Değeri
Su kabı hükümdara ait olduğu için sıradan bir eşya değildir.Bu nedenle bulunması önem taşımaktadır.Onu getirene ödül vaat edilmesi de aramanın ciddiyetini gösterir.
Bir Deve Yükü Ödül
Kıtlık döneminde bir deve yükü erzak önemli bir karşılıktır.Böylece kayıp eşyanın bulunmasına güçlü bir teşvik oluşturulur.
Olayların Görünen ve Görünmeyen Yönü
Kardeşler yalnız kayıp bir kap arandığını düşünmektedir.Fakat Hz. Yusuf:
öz kardeşini tanımıştır,
ona kimliğini açıklamıştır,
olayların nereye ulaşacağını bilmektedir.
Kardeşler ise henüz büyük tablonun farkında değildir.
ALTMIŞINCI BÖLÜMÜN ÖZÜ
Kardeşler yalnız kayıp bir kap arandığını sanıyordu; oysa kendilerinin bilmediği daha büyük bir süreç başlamıştı.
ALTMIŞ BİRİNCİ BÖLÜM
Kardeşlerin Hırsız Olmadıklarını Söylemeleri
Yusuf Suresi 73
Kardeşler Allah’a yemin ederek Mısır’a bozgunculuk çıkarmak için gelmediklerini ve hırsız olmadıklarını söylerler.
Kendilerinden Emin Olmaları
Kardeşler suçlamayı kabul etmez.Çünkü kendilerini hırsız olarak görmemektedirler.Bu nedenle güçlü bir şekilde:
bozguncu olmadıklarını,
hırsızlık yapmadıklarını
ifade ederler.
İnsanın Kendi Hakkındaki Bilgisi
Bir insan belirli bir konuda masum olduğundan emin olabilir.Ancak bu, onun hayatındaki bütün davranışlarının doğru olduğu anlamına gelmez.Hz. Yusuf’un kardeşleri hırsız olmadıklarını söylerken geçmişte Yusuf’a yaptıkları zulüm hâlâ kıssanın arka planındadır.
Ahlakın Bütünlüğü
İnsan yalnız:“Ben hırsızlık yapmam.”demekle güzel ahlak sahibi olmaz.Ahlak:
emanete,
kardeşliğe,
doğruluğa,
adalete,
verilen söze
bir bütün olarak bağlı kalmayı gerektirir.
ALTMIŞ BİRİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Kardeşler hırsız olmadıklarından emindi; fakat kıssa onları geçmişte işledikleri başka bir haksızlıkla yüzleşmeye doğru götürüyordu.
ALTMIŞ İKİNCİ BÖLÜM
Cezayı Kendilerinin Belirlemesi
Yusuf Suresi 74–75
Görevliler kardeşlere:Eğer yalan söylüyorsanız bunun cezası ne olsun?diye sorar.Kardeşler, kayıp eşya kimin yükünde bulunursa onun alıkonulmasını ceza olarak belirtirler.Böylece kendi hukuk anlayışlarına göre uygulanacak sonucu kendileri açıklamış olurlar.
Hükmün Onlardan Sorulması
Burada önemli bir ayrıntı vardır:Ceza doğrudan onlara dayatılmaz.Önce kendilerine:“Cezası nedir?”diye sorulur.
Kendi Geleneklerine Göre Cevap
Kardeşler kayıp malın kimin yanında bulunması hâlinde o kişinin alıkonulacağını bildirirler.Böylece daha sonra uygulanacak işlemin ölçüsünü kendileri ifade etmiş olur.
Sözün Sorumluluğu
İnsan verdiği hükmün bir gün kendisini de bağlayabileceğini düşünmelidir.Adalet:
başkası için başka,
kendisi için başka
olmamalıdır.
Zalimlerin Karşılığı
Kardeşler bu tür bir cezayı zulmedenlerin karşılığı olarak tanımlar.Birazdan verdikleri bu hüküm kendi ailelerini doğrudan etkileyecektir.
ALTMIŞ İKİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Kardeşler uygulanacak hükmü kendileri söyledi; insanın adalet ölçüsü, sonuç kendi yakınına dokunduğunda da değişmemelidir.
ALTMIŞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Su Kabının Öz Kardeşinin Yükünden Çıkarılması
Yusuf Suresi 76
Hz. Yusuf aramaya öz kardeşinin yükünden önce diğer kardeşlerin yüklerinden başlar.Sonunda su kabı öz kardeşinin yükünden çıkarılır.Kur’an bunun Allah’ın Hz. Yusuf için hazırladığı bir düzen olduğunu bildirir.Ayrıca Allah’ın dilediği kimsenin derecelerini yükselttiği ve her bilgi sahibinin üzerinde daha iyi bilen birinin bulunduğu açıklanır.
Aramanın Sırası
Hz. Yusuf doğrudan öz kardeşinin yüküne yönelmez.Önce diğer yükler aranır.Böylece olay doğal bir arama süreci içerisinde ilerler.
Kardeşini Yanında Tutabilmesi
Ayet çok önemli bir açıklama yapar:Hz. Yusuf hükümdarın kanununa göre kardeşini yanında tutamayacaktı; ancak Allah’ın dilemesiyle bu mümkün oldu.Bu nedenle olay yalnız Hz. Yusuf’un kişisel planı olarak değerlendirilmez.Kur’an:“İşte Yusuf için böyle bir düzen kurduk.”anlamında bunu Allah’ın takdiriyle ilişkilendirir.
İlahi Tedbir
Bu ifade kıssanın önemli noktalarından biridir.Hz. Yusuf’un kardeşini yanında tutmasına giden yol Allah’ın takdiri içerisinde gerçekleşmektedir.
Derecelerin Yükseltilmesi
Allah dilediği kimseleri derecelerle yükseltir.Hz. Yusuf’un yükselişi:
sabır,
ilim,
iffet,
ihsan,
emanet
ile birlikte gerçekleşmiştir.
Her Bilenden Üstün Bir Bilen Vardır
Ayet insan bilgisinin sınırını gösterir.Bir insan ne kadar bilgili olursa olsun onun üzerinde daha bilgili biri bulunabilir.Mutlak ilim ise Allah’a aittir.Bu, ilim sahibini kibirden koruyan büyük bir ölçüdür.
ALTMIŞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. Yusuf büyük bir ilme sahipti; fakat kıssa tam bu noktada insan bilgisinin sınırını hatırlattı: Her bilenin üzerinde daha iyi bilen vardır ve mutlak ilim Allah’ındır.
ALTMIŞ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kardeşlerin Hz. Yusuf’a Yeniden İftira Etmesi
Yusuf Suresi 77
Su kabının öz kardeşlerinin yükünden çıkması üzerine kardeşler:Eğer o çaldıysa daha önce onun bir kardeşi de çalmıştı.anlamında konuşurlar.Bununla Hz. Yusuf’u kastederler.Hz. Yusuf bu söz karşısında hissettiklerini içinde saklar ve onlara açıklamaz.
Yıllar Sonra Devam Eden Suçlama
Kardeşler karşılarında duran kişinin Hz. Yusuf olduğunu bilmeden onun hakkında yeniden kötü konuşur.Bir zamanlar:
onu kuyuya atmış,
babalarına yalan söylemişlerdi.
Şimdi de onun hakkında yeni bir suçlama dile getirirler.
Hz. Yusuf’un Kendini Tutması
Hz. Yusuf isterse hemen:“Ben Yusuf’um.”diyebilir.Geçmişte yaptıklarını yüzlerine vurabilir.Fakat bunu yapmaz.Sözlerini içinde tutar.
Öfkeyi Yönetmek
Hz. Yusuf’un sessizliği güçsüzlük değildir.Aksine artık bütün güç onun elindedir.Gerçek güç:Karşılık verebildiği hâlde öfkesini yönetebilmektir.
Bilgi ile Sabır
Hz. Yusuf gerçeği bilmektedir.Kardeşleri ise bilmemektedir.Bu bilgi farkını onları aşağılamak için kullanmaz.
ALTMIŞ DÖRDÜNCÜ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Kardeşleri Hz. Yusuf’u yüzüne karşı suçladı; Yusuf ise kimliğini açıklayıp onları utandırmak yerine öfkesini içinde tuttu.
ALTMIŞ BEŞİNCİ BÖLÜM
Yaşlı Baba İçin Yapılan Rica
Yusuf Suresi 78
Kardeşler Hz. Yusuf’a öz kardeşlerinin yaşlı bir babası olduğunu söyler.Onun yerine içlerinden birini alıkoymasını rica ederler.Hz. Yusuf’u iyilik yapan kimselerden biri olarak gördüklerini belirtirler.
Hz. Yakup’un Durumunu Düşünmeleri
Bu kez kardeşler babalarının acısını hesaba katmaktadır.Yıllar önce Yusuf’u götürürken babalarının:
korkusunu,
sevgisini,
üzüntüsünü
yeterince önemsememişlerdi.Şimdi başka bir oğlunun kaybının babalarını nasıl etkileyeceğini düşünmektedirler.
Kardeşlikte Değişim
Yıllar önce kardeşlerinden birini ortadan kaldırmak istemişlerdi.Şimdi ise bir kardeşleri için kendilerinden birini vermeyi teklif etmektedirler.Bu, karakterlerinde önemli bir değişimin işaretidir.
Bir Başkasının Yerine Kalmak
Kardeşlerden birinin diğerinin yerine kalmayı teklif etmesi:
fedakârlık,
sorumluluk,
aileyi koruma
duygusunun geliştiğini gösterir.
Hz. Yusuf’un İhsanının Fark Edilmesi
Kardeşleri yine Hz. Yusuf’u:“Muhsinlerden biri”olarak tanımlar.Yıllar önce zindandaki insanlar da onun hakkında aynı ahlaki niteliği fark etmişti.Hz. Yusuf’un şartları değişmiştir; fakat ihsanı değişmemiştir.
ALTMIŞ BEŞİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Bir zamanlar kardeşlerini feda edenler, şimdi kardeşleri için kendilerini feda etmeyi teklif etmeye başlamıştı.
ALTMIŞ ALTINCI BÖLÜM
Suçsuz Birini Alıkoymayı Reddetmesi
Yusuf Suresi 79
Hz. Yusuf:Malımızı yanında bulduğumuz kişiden başkasını alıkoymaktan Allah’a sığınırız.anlamında cevap verir.Aksi hâlde zalimlerden olacaklarını bildirir.
Başkasının Suçuyla Ceza Verilmemesi
Hz. Yusuf önemli bir adalet ilkesi ortaya koyar:Bir kişinin yerine başka bir kişi cezalandırılamaz.
Yakınlık Adaleti Değiştirmez
Kardeşlerin isteği duygusal açıdan anlaşılabilir.Fakat Hz. Yusuf:
babalarının yaşlı olması,
kardeşlerin yalvarması,
aile bağları
sebebiyle adalet ölçüsünü değiştirmez.
Zulümden Allah’a Sığınması
Hz. Yusuf haksız yere bir insanı alıkoymayı zulüm olarak görür.Bu nedenle Allah’a sığınır.
Kendi Geçmişinden Çıkardığı Adalet
Hz. Yusuf kendisi suçsuz olduğu hâlde yıllarca zindanda tutulmuştur.Şimdi yetki kendisindedir.Fakat kendisine yapılan haksızlığı başkasına uygulamaz.Bu, onun ahlakının büyüklüğünü gösterir.
Güç Sahibinin Gerçek İmtihanı
İnsan güçsüzken adaletten söz edebilir.Asıl sınav güç eline geçtiğinde başlar.Hz. Yusuf:
intikam almamış,
masumu cezalandırmamış,
yetkisini keyfî kullanmamıştır.

ALTMIŞ ALTINCI BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. Yusuf bir zamanlar suçsuzken hapsedilmişti; güç kendisine geçtiğinde hiçbir suçsuzu başkasının yerine cezalandırmadı.
ALTMIŞ YEDİNCİ BÖLÜM
Kardeşlerin Kendi Aralarında Konuşması
Yusuf Suresi 80
Kardeşler Hz. Yusuf’tan ümitlerini kesince bir kenara çekilip kendi aralarında konuşmaya başlar.En büyükleri, babalarının kendilerinden Allah adına sağlam söz aldığını ve daha önce Yusuf konusunda yaptıkları kusuru hatırlatır.Bu nedenle babası izin verinceye veya Allah hakkında hüküm verinceye kadar Mısır’dan ayrılmayacağını söyler.
Geçmişin Açıkça Hatırlanması
Yıllar önce yapılan hata artık gizlenmemektedir.Kardeşlerin büyüğü:Yusuf konusunda yaptığınız kusuru hatırlayın.anlamında konuşur.Bu, vicdani dönüşüm açısından önemlidir.
Verilen Sözün Ağırlığı
Hz. Yakup onlardan Allah adına sağlam söz almıştı.Şimdi o sözün sorumluluğu karşılarına çıkmıştır.
En Büyük Kardeşin Kararı
Büyük kardeş:
kaçmayı,
bahaneye sığınmayı,
sorumluluğu unutmayı
reddeder.Mısır’da kalmaya karar verir.
İlk Olayla Fark
Hz. Yusuf kuyuya atıldığında kardeşler eve dönmüş ve yalan söylemişti.Şimdi ise içlerinden biri:“Ben dönmeyeceğim.”demektedir.Bu, kardeşlerin ahlakındaki değişimin önemli işaretlerinden biridir.
Allah’ın Hükmünü Beklemek
Büyük kardeş nihai hükmü Allah’a bırakır.Bu, olayların yalnız insan iradesiyle çözülemeyeceğini kabul etmektir.
ALTMIŞ YEDİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Yıllar önce Yusuf’u bırakıp eve dönen kardeşlerden biri, bu kez başka bir kardeşini bırakıp dönmeyi reddetti. Geçmiş hata, sorumluluğa dönüşmeye başlamıştı.
ALTMIŞ SEKİZİNCİ BÖLÜM
Hz. Yakup’a Gerçeğin Söylenmesini İstemeleri
Yusuf Suresi 81–82
Büyük kardeş diğerlerine babalarının yanına dönmelerini ve olanları olduğu gibi anlatmalarını söyler.Öz kardeşlerinin hırsızlıkla suçlandığını, kendilerinin yalnız gördüklerine şahitlik ettiklerini ve gaybı bilemeyeceklerini söylemelerini ister.Ayrıca gerekirse olayın gerçekleştiği şehirden ve birlikte yolculuk ettikleri kafileden sorulabileceğini bildirir.
Bu Defa Sahte Kan Yok
İlk olayda kardeşler:
yalan hazırlamış,
sahte kan kullanmış,
kurdu suçlamıştı.
Bu kez:
gerçeği anlatmayı,
şahit göstermeyi,
olayın araştırılmasını
önerirler.Bu, çok büyük bir değişimdir.
“Biz Gaybı Bilemeyiz”
Kardeşler yalnız gördükleri hakkında konuşabileceklerini kabul eder.Bu önemli bir bilgi ahlakıdır.İnsan:
görmediği,
bilmediği,
kesin delili bulunmayan
konularda kesin hüküm vermemelidir.
Şahit Gösterilmesi
Kardeşler:
şehre sorun,
kafileye sorun
demektedir.Yani söylediklerinin araştırılmasına açıktırlar.Yalan araştırılmaktan korkar.Hakikat ise araştırmaya dayanabilir.
Geçmiş ile Bugün Arasındaki Fark
İlk dönüş:Yalan + sahte delil + gizlemeİkinci dönüş:Gerçeği anlatma + şahit gösterme + araştırmaya açıklıkKıssa kardeşlerin dönüşümünü adım adım göstermektedir.
ALTMIŞ SEKİZİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Yusuf olayında gerçeği gizleyen kardeşler, bu kez gerçeğin araştırılmasını istediler. Kalplerindeki değişim davranışlarına yansımaya başlamıştı.
ALTMIŞ DOKUZUNCU BÖLÜM
Hz. Yakup’un Yeniden Güzel Sabra Yönelmesi
Yusuf Suresi 83
Hz. Yakup oğullarının anlattıklarını dinledikten sonra yine nefislerinin kendilerine bir işi güzel gösterdiğini söyler.Ardından yeniden:“Bana düşen güzel sabırdır.”anlamındaki sözünü ifade eder.Fakat bu kez duasına büyük bir ümit ekler:Allah’ın kaybettiği oğullarının hepsini kendisine geri getirmesini umar.Çünkü Allah her şeyi bilen ve hikmet sahibidir.
Aynı Söz, Daha Büyük İmtihan
Hz. Yusuf kaybolduğunda Hz. Yakup:“Güzel sabır.”demişti.Yıllar sonra ikinci oğlunun da dönmemesi üzerine yine aynı sözü söyler.Sabır bir defalık davranış değildir.Bazen yıllar boyunca yeniden seçilmesi gerekir.
Ümidin Büyümesi
Bu defa Hz. Yakup yalnız kayıp oğlundan söz etmez.Hepsinin kendisine dönmesini umut eder.Bu çok önemlidir.Acısı büyürken ümidi küçülmemiştir.
Allah’ın İlmi
Hz. Yakup çocuklarının nerede olduğunu tam olarak bilmez.Fakat Allah bilir.Kulun bilmediği yerde Allah’ın ilmi devam eder.
Allah’ın Hikmeti
Olaylar Hz. Yakup için parçalı görünmektedir:
Yusuf kayıp,
diğer oğlu Mısır’da,
büyük oğlu da dönmemiştir.
Fakat bütün parçalar birazdan büyük kavuşmada birleşecektir.
ALTMIŞ DOKUZUNCU BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. Yakup’un kayıpları arttı; fakat Allah’a olan ümidi azalmadı. Güzel sabır, acının ortasında ümidi korumaktı.
YETMİŞİNCİ BÖLÜM
Hz. Yakup’un Yusuf Hasreti
Yusuf Suresi 84
Hz. Yakup oğullarından yüzünü çevirir ve:“Ah Yusuf!”diyerek üzüntüsünü dile getirir.Kederinden gözleri ağarır.Fakat acısını içinde tutmaktadır.
Yıllar Geçse de Bitmeyen Baba Sevgisi
Hz. Yakup yıllar boyunca Hz. Yusuf’u unutmamıştır.Yeni acı, eski yarayı yeniden açmıştır.Onun kalbinde Yusuf sevgisi yaşamaya devam etmektedir.
Peygamberin Ağlaması
Hz. Yakup’un ağlaması önemli bir hakikati gösterir:Sabır:
ağlamamak,
üzülmemek,
acı hissetmemek
değildir.Peygamber de ağlar.Peygamber de özler.Peygamberin de kalbi acır.
Sabır ile Hüzün Birlikte Olabilir
Hz. Yakup:
üzülmüş,
ağlamış,
Yusuf’u özlemiş,
ama Allah’a isyan etmemiştir.Bu nedenle hüzün ile sabır birbirinin zıddı değildir.
Gözlerinin Ağarması
Kur’an Hz. Yakup’un yoğun üzüntüsü sebebiyle gözlerinin ağardığını bildirir.Bu ifade onun yaşadığı hüznün ne kadar derin olduğunu gösterir.
Acısını İçinde Tutması
Hz. Yakup’un hüznü vardır.Fakat bu hüzün:
Allah’a karşı isyana,
çocuklarına zulme,
ümitsizliğe
dönüşmemiştir.
YETMİŞİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. Yakup ağladı ama ümidini kaybetmedi. Güzel sabır, gözyaşının yokluğu değil; gözyaşının içinde Allah’tan kopmamaktır.