Devamı

KIRK SEKİZİNCİ BÖLÜM
Peygamber Eşi Olmanın Kurtuluşa Yetmemesi
Tahrîm Suresi 10
Allah, inkâr edenlere Hz. Nuh’un eşi ile Hz. Lût’un eşini örnek verir.Bu iki kadın, Allah’ın salih kullarından olan iki peygamberin nikâhı altında bulunmalarına rağmen onların iman yoluna bağlı kalmamıştır. Peygamber eşleri olmaları, ilahî hüküm karşısında kendilerine bir fayda sağlamamıştır.Onlara diğer inkârcılarla birlikte ateşe girmeleri bildirilmiştir.
İki Peygamber Eşinin Birlikte Anılması
Hz. Nuh’un eşi ile Hz. Lût’un eşinin aynı ayette anılması önemli bir ortak ölçüyü ortaya koyar:
İkisi de peygamber evinde yaşamıştır.
İkisi de tebliği yakından işitmiştir.
İkisi de salih bir eşe sahip olmuştur.
Fakat iman bakımından peygamberlerin yoluna katılmamıştır.
Bu yakınlık onların kişisel sorumluluğunu ortadan kaldırmamıştır.
İhanetin Anlamı
Ayette onların eşlerine ihanet ettiği bildirilir.Buradaki ihanet, zina veya cinsel sadakatsizlik anlamında yorumlanmamalıdır. Kur’an peygamber eşlerine böyle bir suç isnat etmez.İhanet:
iman bakımından karşı tarafta bulunmak,
peygamberin tebliğine sadakat göstermemek,
onun güvenini zedelemek,
inkârcı toplumla iş birliği yapmak
anlamlarıyla değerlendirilir.Hz. Lût’un eşinin, misafirlerin gelişini kavme haber verdiğine dair rivayetler bulunmakla birlikte bu ayrıntı Kur’an’da açıkça bildirilmez. Kesin olan, onun iman ve sadakat bakımından Hz. Lût’un yolunda bulunmamasıdır.
Salih Eşin Fayda Sağlayamaması
Hz. Nuh ve Hz. Lût salih peygamberlerdir.Fakat eşlerini:
zorla iman ettirememiş,
onların yerine tövbe edememiş,
kişisel tercihlerini ortadan kaldıramamıştır.
Peygamber bile bir insanın iradesini zorla değiştiremez.
Manevi Yakınlık
Allah katındaki gerçek yakınlık:
aynı evde yaşamak,
aynı aile adını taşımak,
salih bir insanla evli olmak
değildir.Gerçek yakınlık:
iman,
takva,
sadakat,
salih amel
ile kurulur.
Aile Bağının Sınırı
Aile insan hayatındaki en güçlü bağlardan biridir. Fakat aile sevgisi ilahî adaletin yerine geçmez.Bir kişi yakınını:
sevebilir,
korumaya çalışabilir,
onun hidayeti için dua edebilir.
Ancak kimse başka bir kişinin inkârını veya zulmünü kendi iyiliğiyle silemez.
Peygamber Evinde Yaşamanın Sorumluluğu
Vahyin yakından işitilmesi büyük bir nimettir. Fakat bu nimet sorumluluğu da artırır.Hz. Lût’un eşi:
peygamberin uyarısını biliyor,
kavmin saldırganlığını görüyor,
yaklaşan hüküm hakkında bilgi sahibi olabilecek bir yakınlıkta bulunuyordu.
Buna rağmen doğru tarafta yer almamıştır.Bilgi, davranışa dönüşmediğinde kurtuluş sağlamaz.
KIRK SEKİZİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Peygambere bedenen yakın olmak, onun imanına ve ahlakına katılmadan kurtuluş sağlamaz.Aile bağı değerlidir; fakat insan Allah’ın huzuruna kendi inancı ve kendi davranışlarıyla çıkar.
KIRK DOKUZUNCU BÖLÜM
Hz. Lût’un Ahlakı
Hz. Lût’un Kur’an’da anlatılan ahlakı, iffet ve toplumsal güven etrafında birleşir.Onun mücadelesi yalnız belirli bir günaha karşı çıkmak değildir. Aynı zamanda:
beden dokunulmazlığını,
misafir hakkını,
yol güvenliğini,
aile sorumluluğunu,
toplumsal temizliği
koruma mücadelesidir.
1. Tevhid
Hz. Lût, Hz. İbrahim’in tevhid çağrısına iman etmiş ve onunla birlikte hicret etmiştir.Kavmini yalnız Allah’a kulluğa çağırmış, ahlaki ölçünün kaynağını toplumun arzusunda değil Allah’ın hükmünde görmüştür.
2. İffet
Hz. Lût’un temsili kitabının merkezi iffettir.İffet:
bedeni korumak,
arzuyu ahlaki sınır içinde yönetmek,
başkasının mahremiyetine saygı göstermek,
cinselliği zorbalık ve saldırıdan uzak tutmaktır.

3. Rızaya Saygı
Kavmi misafirleri zorla ele geçirmek istemiştir.Hz. Lût bu saldırıya karşı durmuş ve başkasının bedeninin hiçbir topluluğun arzusu sebebiyle kullanılamayacağını göstermiştir.Arzu, başkasının rızasını ve dokunulmazlığını ortadan kaldırmaz.
4. Misafirperverlik
Hz. Lût gelen yabancıları kendi misafirleri olarak kabul etmiş ve onları korumaya çalışmıştır.Misafirin:
canı,
onuru,
mahremiyeti
ev sahibine emanet hâline gelmiştir.
5. Cesaret
Hz. Lût kalabalık ve saldırgan bir toplumun karşısında tek başına durmuştur.Kavminin evine doğru koştuğu anda bile:
doğruyu söylemiş,
temiz yolu göstermiş,
misafirlerini teslim etmemiştir.

6. Merhametli Uyarı
Hz. Lût kavmini aşağılamak için değil, kurtarmak için uyarmıştır.Onlara:
Allah’tan sakınmalarını,
temiz ve meşru yolu seçmelerini,
saldırganlıktan vazgeçmelerini
söylemiştir.
7. Güvenilirlik
Kendisini güvenilir bir elçi olarak tanıtmıştır.Tebliğ karşılığında:
ücret,
makam,
toplumsal üstünlük
istememiştir.
8. Toplumsal Sorumluluk
Hz. Lût yalnız bireysel temizliği savunmamıştır.Aynı zamanda:
yolların güvenliğini,
yabancıların korunmasını,
toplantılarda kötülüğün yayılmamasını,
iyiliğin susturulmamasını
istemiştir.
9. Kötülüğe Razı Olmamak
Hz. Lût kavminin davranışından uzak olduğunu açıkça ilan etmiştir.Bu tavır:
kişilere sebepsiz kin beslemek,
insanlara zulmetmek
değil; kötülüğü ahlaken doğru saymamaktır.
10. Aile Sorumluluğu
Hz. Lût iman eden ailesini gece şehirden çıkarmış ve onların güvenliğini gözetmiştir.Fakat eşi kendi tercihi sebebiyle geride kalmıştır.Bu durum aile sorumluluğuyla bireysel iradenin sınırını birlikte gösterir.
11. Dua
Hz. Lût, bozguncu kavme karşı Allah’tan yardım istemiştir.Duası kişisel intikam için değil:
zulmün durması,
ailesinin korunması,
toplumsal bozgunculuğun sona ermesi
içindir.
12. Sabır
Kavmini uzun süre uyarmış, tehdit ve sürgün baskısına rağmen görevini bırakmamıştır.Sabır, kötülüğe razı olmak değil; doğruyu ölçülü ve kararlı biçimde sürdürmektir.
13. Hüküm ve İlim
Allah ona hüküm ve ilim vermiştir.Bu sebeple kavmine karşı tavrı yalnız kişisel duyguya değil:
vahye,
bilgiye,
hikmete
dayanmıştır.
14. Salihlik
Kur’an Hz. Lût’u salihlerden biri olarak tanıtır.Onun salihliği:
doğru inanç,
temiz davranış,
misafiri koruma,
zulme karşı durma,
Allah’ın emrine uyma
ile görünür hâle gelmiştir.
15. Tevekkül
Hz. Lût kavmine karşı maddi gücü bulunmadığını hissetmiştir.Fakat sonunda Allah’ın korumasına sığınmış ve kendisine verilen gece çıkışı emrini uygulamıştır.Tevekkül:
tedbiri bırakmak değil,
tedbiri aldıktan sonra sonucu Allah’a emanet etmektir.

KIRK DOKUZUNCU BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. Lût’un ahlakı şu temel değerlerde toplanır:İffet
Misafir hakkı
Rıza ve dokunulmazlık
Cesaret
Toplumsal güvenlik
Aile sorumluluğu
Dua ve tevekkülHz. Lût’un iffeti yalnız kendi bedenini koruması değildir. Başkasının bedenini, onurunu ve güvenliğini de savunmasıdır.
ELLİNCİ BÖLÜM
Kitâbü’l-İffet’in Temel Öğretileri
Hz. Lût’un kıssası insanlığa yalnız belirli bir toplumun sonunu anlatmaz. Bireysel ve toplumsal ahlakın temel sınırlarını öğretir.
Beden Emanettir
İnsan bedeni:
kişinin sınırsız mülkü,
başkasının arzusu için kullanılabilecek bir nesne
değildir.Beden Allah’ın emanetidir ve dokunulmazlığı vardır.
Arzu Hak Oluşturmaz
Bir insanın bir şeyi istemesi, ona sahip olma hakkı vermez.Özellikle başkasının:
bedenine,
mahremiyetine,
onuruna
yönelik arzu, rıza olmadan hiçbir meşruiyet taşımaz.
Rıza Zorbalıkla Ortadan Kaldırılamaz
Lût kavmi kalabalığın gücünü kullanarak misafirlere ulaşmak istemiştir.Bu kıssa açıkça gösterir:Güç, rızanın yerine geçmez.
Misafir Dokunulmazdır
Bir toplumun ahlakı, yabancı ve savunmasız kişiye nasıl davrandığıyla ölçülür.Misafir:
istismar edilmemeli,
tehdit edilmemeli,
güven içinde ağırlanmalıdır.

Yol Güvenliği Toplumsal Emanettir
Kavmin yol kestiği bildirilmiştir.Yol güvenliği:
yolcunun canını,
malını,
onurunu
korumayı gerektirir.Yabancının savunmasızlığını kullanmak büyük bir zulümdür.
Kötülüğün Toplumsallaşması Daha Ağırdır
Kavim kötülüğü:
toplantılarda yapmış,
alenen savunmuş,
sevinçle karşılamış,
engellenmesini yasaklamıştır.
Günahın normalleştirilmesi, bireysel hatayı toplumsal bozgunculuğa dönüştürür.
Temiz İnsanları Dışlamak Değerlerin Tersine Dönmesidir
Kavim Hz. Lût ailesini:“Temiz kalmak isteyenler”oldukları için şehirden çıkarmak istemiştir.Bu, bozulmanın ağır bir göstergesidir:
kötülük normalleşir,
temizlik alay konusu olur,
doğru insan tehdit kabul edilir.

Aile Yakınlığı İman Yerine Geçmez
Hz. Lût’un eşi peygamber evinde yaşamış; fakat doğru tarafta yer almamıştır.Kurtuluşun ölçüsü:
evlilik,
soy,
toplumsal unvan
değil; iman ve sadakattir.
Ahlaki Eleştiri Zulüm Hakkı Vermez
Kur’an belirli davranışları günah olarak değerlendirir. Ancak bu değerlendirme hiç kimseye:
hakaret,
şiddet,
işkence,
keyfî ceza,
özel hayatı araştırma
hakkı vermez.Hz. Lût tebliğ etmiş; ilahî cezayı kendi eliyle uygulamamıştır.
İlahi Hüküm İnsanların Keyfî Cezası Değildir
Lût kavmine gelen hüküm:
Allah’ın emriyle,
melekler aracılığıyla,
müminler şehirden çıkarıldıktan sonra
gerçekleşmiştir.Bu olay insanların kendisini Allah adına cezalandırıcı ilan etmesine dayanak yapılamaz.
İffet Yalnız Cinsellikle Sınırlı Değildir
İffet:
beden,
göz,
söz,
mahremiyet,
başkasının hakkı
konularında ölçülü olmaktır.İnsan yalnız kendi davranışını değil, başkasının onuruna yaklaşımını da korumalıdır.
ELLİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Kitâbü’l-İffet şu yolu öğretir:Arzudan sorumluluğa,
zorbalıktan rızaya,
saldırıdan güvenliğe,
hayâsızlıktan temizliğe,
toplumsal baskıdan adalete yönelmek.
ELLİ BİRİNCİ BÖLÜM
Hz. Lût Kıssasının Toplumsal Uyarıları
Hz. Lût’un kıssasında bir toplumun ahlaki çöküşe nasıl ilerlediği aşamalar hâlinde görülür.
Birinci Aşama: Günahın İşlenmesi
Başlangıçta belirli yanlış davranışlar ortaya çıkar.Kişi yanlışını:
gizleyebilir,
vicdanında rahatsızlık duyabilir,
dönüş ihtimali taşıyabilir.
Bu aşamada tövbe ve ıslah yolu açıktır.
İkinci Aşama: Günahın Tekrarlanması
Yanlış tekrarlandıkça:
vicdan zayıflar,
alışkanlık güçlenir,
utanma duygusu azalır.
Kavmin daha önce de kötülük işlediği bildirilmiştir.
Üçüncü Aşama: Günahın Alenileşmesi
Kötülük gizli olmaktan çıkar ve toplum içinde açıkça uygulanır.Bu aşamada kişi yalnız kendi yanlışını taşımakla kalmaz, başkalarına da örnek olur.
Dördüncü Aşama: Kötülüğe Sevinmek
Kavim misafirlerin gelişini sevinçle karşılamıştır.Zulüm fırsatının sevinç sebebi olması, vicdanın ağır biçimde bozulduğunu gösterir.
Beşinci Aşama: Kötülüğü Toplantılarda Yaymak
Yanlış davranış sosyal eğlence ve ortak alışkanlık hâline gelir.Topluluk kişisel vicdanı bastırır ve insanları birbirini destekleyerek suça yöneltir.
Altıncı Aşama: İyiliği Yasaklamak
Kavim Hz. Lût’a yabancıları korumamasını ve kendilerine müdahale etmemesini söylemiştir.Bu noktada:
kötülük serbest,
iyilik yasak,
saldırgan güçlü,
koruyucu tehdit altındadır.

Yedinci Aşama: Temiz İnsanları Sürmek
Kavim Hz. Lût ve ailesini şehirden çıkarmak istemiştir.Toplum artık kendi yanlışını düzeltmek yerine doğru kişiyi ortadan kaldırmaya çalışır.
Sekizinci Aşama: Uyarıyla Alay Etmek
Kavim azabı istemiş ve peygamberin sözlerini küçümsemiştir.Tövbe kapısına yönelmek yerine hesabı alaya almıştır.
Dokuzuncu Aşama: Toplu Saldırı
Son gece şehir halkı Hz. Lût’un evine koşarak gelmiştir.Bireysel yanlış, toplu zorbalığa dönüşmüştür.
Onuncu Aşama: Hükmün Gelmesi
Müminler çıkarıldıktan sonra bozguncu düzen sona erdirilmiştir.Hüküm:
uyarıdan,
mühlet verilmesinden,
kavmin ısrarından
sonra gelmiştir.
ELLİ BİRİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Lût kavminin çöküş yolu şöyledir:Yanlış davranış
↓
Tekrar ve alışkanlık
↓
Alenileştirme
↓
Kötülüğe sevinme
↓
Toplumsallaştırma
↓
İyiliği yasaklama
↓
Temiz insanları sürme
↓
Peygambere meydan okuma
↓
Toplu saldırı
↓
İlahî hükümToplumsal çöküş bir anda başlamaz. Küçük görülen yanlışlar normalleştirildikçe vicdan, hukuk ve güvenlik birlikte zayıflar.
ELLİ İKİNCİ BÖLÜM
Kitâbü’l-İffet’in Özeti
Hz. Lût’un manevi mücadelesi şu şekilde özetlenebilir:Hz. İbrahim’e iman etmesi
↓
Onunla birlikte hicret etmesi
↓
Bir topluma peygamber olarak gönderilmesi
↓
Kavmini iffete ve takvaya çağırması
↓
Cinsel taşkınlığı, yol kesmeyi ve toplumsal kötülüğü uyarması
↓
Temiz kalmak isteyenlerin şehirden çıkarılmak istenmesi
↓
Hz. Lût’un sürgünle tehdit edilmesi
↓
Melek misafirlerin gelişi
↓
Kavmin eve topluca yönelmesi
↓
Hz. Lût’un misafirlerini korumaya çalışması
↓
Meleklerin kimliklerini açıklaması
↓
Ailenin gece çıkarılması
↓
Eşinin geride kalması
↓
Kavmin saldırı gücünün etkisiz bırakılması
↓
Şehrin altüst edilmesi ve taş yağmuru
↓
Hz. Lût’un rahmetle kurtarılması
İFFET KİTABI’NIN ANA MESAJI
İffet, insanın yalnız kendi bedenini koruması değil; başkasının bedenini, mahremiyetini, rızasını ve onurunu da dokunulmaz bilmektir.Lût kavmi:
arzuyu hak saymış,
kalabalığı güç kaynağı yapmış,
yabancıları hedef almış,
yol güvenliğini bozmuş,
kötülüğü eğlence hâline getirmiş,
temiz insanları sürmek istemiştir.
Hz. Lût ise:
meşru yolu göstermiş,
misafirini korumuş,
zorbalığa karşı durmuş,
ailesini güvenli yere çıkarmış,
yardımını Allah’tan istemiştir.

HZ. LÛT’UN TEMEL SÖZLERİ
Takva Çağrısı
Allah’a karşı sorumluluk taşıyın ve bana itaat edin.
Güvenilirlik Sözü
Ben sizin için güvenilir bir elçiyim.
Ücret İstememesi
Bunun karşılığında sizden hiçbir ücret istemiyorum. Benim karşılığım yalnız âlemlerin Rabbine aittir.
İffet Çağrısı
Rabbinizin sizin için yarattığı temiz ve meşru yolu bırakıp sınırı mı aşıyorsunuz?
Misafirleri Koruma Sözü
Bunlar benim misafirlerimdir. Allah’tan sakının ve beni onların önünde utandırmayın.
Sağduyu Çağrısı
İçinizde doğru düşünen bir kişi yok mudur?
Uzaklık İlanı
Ben sizin işlediğiniz bu davranıştan uzağım.
Kurtuluş Duası
Rabbim! Beni ve ailemi onların yaptıklarından kurtar.
Yardım Duası
Rabbim! Bozgunculuk yapan bu topluluğa karşı bana yardım et.
YEDİNCİ KİTABIN SONU
Hz. Lût — Kitâbü’l-İffet
Temsil ettiği ahlak: İffet, mahremiyet ve toplumsal güven
Temel mücadelesi: Şehvetin zorbalığa dönüşmesi, yol kesme ve kötülüğün toplumsallaşması
Koruduğu emanet: Misafirin canı, bedeni, onuru ve mahremiyeti
Kavminin temel hastalığı: Sınır tanımayan arzu, saldırganlık ve iyiliği susturma
En ağır imtihanı: Misafirlerine yönelen toplu saldırı
Aile dersi: Peygamber eşi olmak iman ve sadakat olmadan kurtuluş sağlamaz
Kurtuluşu: İman eden ailesiyle gece şehirden çıkarılması
İnsanlığa bıraktığı ders: Arzu hiçbir zaman rızanın, dokunulmazlığın ve adaletin önüne geçirilemez.
SEKİZİNCİ KİTAP
HZ. İSMAİL
KİTÂBÜ’L-VEFÂ
Sözünde Durmak, Sabır, Teslimiyet, Namaz ve Aile Sorumluluğu
Hz. İsmail’in temsili kitabı:Kitâbü’l-Vefâ — Vefa Kitabıolarak adlandırılmıştır.Bu adlandırma, kendisine indirilmiş bağımsız bir ilahî kitabın adı değildir. Kur’an’da anlatılan ahlakını temsil eden edebî bir başlıktır.Hz. İsmail Kur’an’da:
sözünde duran,
peygamber ve elçi,
ailesine namazı ve zekâtı emreden,
Rabbi katında razı olunan,
babası Hz. İbrahim’le Kâbe’nin temellerini yükselten,
büyük teslimiyet imtihanında sabır gösteren
bir peygamber olarak anlatılır.Hz. İsmail’le ilgili başlıca ayetler:Bakara Suresi 125–129, 133, 136 ve 140
Âl-i İmrân Suresi 84
Nisâ Suresi 163
İbrahim Suresi 37–41
Meryem Suresi 54–55
Enbiyâ Suresi 85–86
Sâffât Suresi 100–107
Sâd Suresi 48
BİRİNCİ BÖLÜM
Sözünde Duran Peygamber
Meryem Suresi 54
Kur’an’da Hz. İsmail’in anılması emredilir. Onun sözünde duran, elçi ve peygamber olduğu bildirilir.Bu kısa ayet Hz. İsmail’in ahlakının üç büyük temelini açıklar:Vefa
Elçilik
Peygamberlik
“Kitapta İsmail’i An”
Hz. İsmail’in Kur’an’da anılması, onun hayatının ve ahlakının sonraki nesiller için örnek olduğunu gösterir.Peygamberler:
yalnız tarihî kişiler olarak hatırlanmak,
isimleriyle övünülmek
için değil; iman ve ahlakları yaşanmak için anlatılır.
Sözünde Doğru Olması
Hz. İsmail’in en belirgin vasıflarından biri sözünde durmasıdır.Vefa:
verilen sözü unutmamak,
yüklenilen sorumluluğu tamamlamak,
zorlaşınca sözden dönmemek,
güveni boşa çıkarmamaktır.

Sözün Emanet Oluşu
İnsan bir söz verdiğinde karşısındaki kişide beklenti ve güven oluşturur.Bu sebeple söz:
yalnız ağızdan çıkan bir cümle,
geçici bir niyet
değildir.Ahlaki bir emanettir.
Allah’a Verilen Söz
Hz. İsmail’in vefası yalnız insanlar arasındaki sözlerle sınırlı değildir.O:
Allah’ın emrine teslim olmuş,
babasıyla Kâbe hizmetine katılmış,
ağır imtihanda sabır göstereceğini bildirmiştir.
Bu yönüyle bütün hayatı verdiği iman sözünün doğrulanmasıdır.
Elçi ve Peygamber Olması
Hz. İsmail yalnız salih bir evlat değildir. Allah tarafından seçilmiş bir elçi ve peygamberdir.Elçi:
vahyi ulaştırır,
insanları Allah’a çağırır,
kendisine verilen emaneti değiştirmez.
Peygamberlik, Hz. İsmail’in sözündeki güvenilirliği daha büyük bir sorumlulukla birleştirir.
BİRİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. İsmail’in Vefa Kitabı, sözün emanet olduğunu öğretir. İnsan söylediği sözle güven kurar; o sözü tuttuğunda ahlakını doğrular.