Devamı

ON SEKİZİNCİ BÖLÜM
Hz. İsmail’in Vefa Ahlakı
Hz. İsmail’in Kur’an’da anlatılan hayatı, söz ile davranışın birbirinden ayrılmadığı bir kulluk örneğidir.Onun vefası:
Allah’ın emrine,
babasına,
ailesine,
peygamberlik görevine,
Kâbe hizmetine
karşı gösterdiği sadakatle görünür hâle gelmiştir.
1. Sözünde Durmak
Kur’an Hz. İsmail’i özellikle sözünde duran biri olarak över.Sözünde durmak:
verilen sözü hatırlamak,
şartlar değişince kaçmamak,
sorumluluk ağırlaşınca vazgeçmemek,
güveni korumaktır.
Hz. İsmail’in sözü yalnız diliyle değil, bütün hayatıyla doğrulanmıştır.
2. Allah’a Teslimiyet
Hz. İsmail büyük imtihan sırasında:“Allah dilerse beni sabredenlerden bulacaksın.”anlamında cevap vermiştir.Bu söz:
teslimiyet,
sabır,
tevekkül,
tevazu
taşır.Kendi gücüne güvenmemiş, sabrını Allah’ın dilemesine bağlamıştır.
3. Babaya Saygı
Hz. İbrahim ağır imtihanı kendisine anlattığında Hz. İsmail babasına sevgi ve saygıyla hitap etmiştir.Onu:
suçlamamış,
küçümsememiş,
peygamberlik emanetine güvenmiştir.
Ancak teslimiyetinin asıl yönü babasına değil, Allah’ın emrinedir.
4. Sabır
Hz. İsmail Kur’an’da sabreden peygamberlerle birlikte anılır.Onun sabrı:
ekinsiz vadide,
aile hayatında,
Kâbe hizmetinde,
kurban imtihanında,
peygamberlik görevinde
görülmüştür.Sabır, pasif bekleyiş değil; doğru yolda kararlı kalmaktır.
5. Namaza Bağlılık
Hz. İsmail ailesine namazı emretmiştir.Bu, onun namazı:
yalnız kişisel bir ibadet,
geçici bir görev
olarak görmediğini gösterir.Namazın evinde ve neslinde devam etmesini istemiştir.
6. Zekât ve Paylaşma
Ailesine zekâtı da emretmiştir.İbadeti yalnız bireysel yönelişle sınırlandırmamış; malın ve nimetin toplumla paylaşılması gerektiğini öğretmiştir.Namaz ile zekâtın birlikte anılması:Allah’a kulluk ile insanlara karşı sorumluluğun ayrılmamasıgerektiğini gösterir.
7. Aile Sorumluluğu
Hz. İsmail ailesinin:
geçimini,
imanını,
ibadet düzenini,
ahlaki gelişimini
gözetmiştir.Gerçek aile sorumluluğu yalnız maddi ihtiyaçları karşılamak değildir. Manevi rehberlik de bu sorumluluğun içindedir.
8. Kâbe Hizmeti
Hz. İsmail babasıyla birlikte Kâbe’nin temellerini yükseltmiştir.Bu büyük hizmette:
çalışmış,
dua etmiş,
kabul istemiş,
temizliği koruma sorumluluğu taşımıştır.
O, kutsal bir görevi yalnız miras almamış; emeğiyle sürdürmüştür.
9. Tevazu
Kâbe’nin temellerini yükseltirken yaptığı hizmetin büyüklüğüne güvenmemiştir.Hz. İbrahim’le birlikte:“Rabbimiz! Bizden kabul et.”anlamında dua etmiştir.Bu dua, salih amelden sonra bile kabulün Allah’ın lütfu olduğunu bilmektir.
10. Dua
Hz. İsmail babasıyla birlikte:
teslimiyet,
salih nesil,
ibadet yollarının öğretilmesi,
tövbenin kabulü,
gelecek nesillere peygamber gönderilmesi
için dua etmiştir.Duaları yalnız kendi zamanını değil, gelecek nesilleri de kapsamıştır.
11. Peygamberlik Emaneti
Hz. İsmail elçi ve peygamberdir.Kendisine verilen vahyi:
gizlememiş,
değiştirmemiş,
ailesinden başlayarak insanlara ulaştırmıştır.
Sözünde durması, peygamberlik emanetine sadakatinin de temelidir.
12. Rabbi Katında Razı Olunmak
Kur’an Hz. İsmail’in Rabbi katında razı olunan bir kul olduğunu bildirir.Bu razı oluş:
sözünde doğruluğu,
ibadetindeki devamlılığı,
ailesine karşı sorumluluğu,
sabrı ve teslimiyeti
ile ilişkilidir.
13. Hayırlı ve Seçkin Olmak
Hz. İsmail seçkin ve hayırlı kullar arasında anılmıştır.Hayırlılığı yalnız kendisine ait değildir.Onun hayrı:
ailesine,
Kâbe’yi ziyaret edenlere,
nesline,
ümmetlere
ulaşmıştır.
14. Tevhid Mirasını Sürdürmek
Hz. İsmail babası Hz. İbrahim’in tevhid mirasını devam ettirmiştir.Bu miras:
soyla övünmek,
geçmişin adıyla yetinmek
değildir.Allah’a teslimiyet ve ibadeti fiilen sürdürmektir.
ON SEKİZİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. İsmail’in ahlakı şu değerlerde toplanır:Vefa
Sabır
Teslimiyet
Namaz
Zekât
Aile sorumluluğu
Kâbe hizmeti
TevazuHz. İsmail verdiği sözü yalnız diliyle değil; canıyla, emeğiyle ve ibadetiyle doğrulamıştır.
ON DOKUZUNCU BÖLÜM
Kitâbü’l-Vefâ’nın Temel Öğretileri
Hz. İsmail’in kıssasından çıkan Vefa Kitabı, insanın Allah’a ve kullara karşı verdiği sözün sorumluluğunu öğretir.
Söz Emanettir
İnsan verdiği sözle karşısındaki kişide güven oluşturur.Bu sebeple söz:
unutulacak bir cümle,
şartlara göre terk edilecek bir niyet
değildir.Yerine getirilmesi gereken ahlaki bir emanettir.
Vefa Zorlukta Belli Olur
Kolay şartlarda sözünde durmak mümkündür.Gerçek vefa:
korku geldiğinde,
çıkar kaybı doğduğunda,
görev ağırlaştığında
ortaya çıkar.Hz. İsmail’in vefası en ağır imtihanda görünmüştür.
Allah’a Verilen Söz Önceliklidir
İnsanlar arasındaki sözler önemlidir. Ancak hiçbir söz Allah’ın emrine aykırı biçimde yerine getirilemez.Vefa:
haram bir sözü sürdürmek,
zulme bağlı kalmak
değildir.Doğru ve meşru sorumluluğu tamamlamaktır.
Sabır Vefanın Koruyucusudur
Söz vermek bir anda gerçekleşir; onu yerine getirmek zaman ve sabır ister.Sabır olmadan vefa:
ilk engelde bozulabilir,
duygulara yenilebilir,
çıkar karşısında terk edilebilir.

Aileye Vefa İbadet Rehberliğiyle Tamamlanır
Aileye bağlılık yalnız:
para kazanmak,
barınma sağlamak,
fiziksel ihtiyaçları karşılamak
değildir.Ailenin:
namazını,
paylaşma ahlakını,
doğruluğunu
gözetmek de vefadır.
Ortak Hizmet Aileyi Güçlendirir
Hz. İbrahim ile Hz. İsmail Kâbe’nin temellerini birlikte yükseltmiştir.Baba ile evladın:
ortak ibadet,
ortak emek,
ortak dua
içinde bulunması manevi bağı kuvvetlendirir.
Büyük Hizmet Tevazuyu Ortadan Kaldırmamalıdır
Kâbe gibi büyük bir hizmetten sonra bile:“Bizden kabul et.”diye dua etmişlerdir.İnsan ne kadar büyük bir iyilik yaparsa yapsın:
gösterişten,
kendini yeterli görmekten,
kabul edildiğini kesin saymaktan
sakınmalıdır.
Nesle Bırakılan En Büyük Miras Tevhiddir
Hz. İsmail’in mirası yalnız Kâbe çevresindeki yerleşim veya soy değildir.Asıl mirası:
Allah’a teslimiyet,
namaz,
vefa,
peygamberlik ahlakıdır.

Rızık Şükürle Tamamlanır
Ekinsiz vadi için rızık duası yapılmış ve nimetin şükre vesile olması istenmiştir.Rızık:
yalnız tüketmek,
biriktirmek,
üstünlük kurmak
için değil; kulluğu ve paylaşmayı sürdürmek içindir.
İbadet Bilgiyle Yapılır
Hz. İbrahim ile Hz. İsmail Allah’tan ibadet yollarını kendilerine göstermesini istemiştir.İbadet:
kişisel hayal,
alışkanlık,
keyfî yöntem
üzerine kurulmaz.Vahyin öğrettiği ölçüyle yerine getirilir.
Gelecek Nesiller İçin Dua Vefadır
İnsan yalnız bugünü düşünmemelidir.Gelecek nesillerin:
imanını,
eğitimini,
ahlakını
düşünmek de vefanın bir çeşididir.
ON DOKUZUNCU BÖLÜMÜN ÖZÜ
Kitâbü’l-Vefâ şu yolu öğretir:Sözden sadakate,
niyetten amele,
zorluktan sabra,
aile bağından manevi sorumluluğa,
hizmetten kabul duasına yönelmek.
YİRMİNCİ BÖLÜM
Hz. İsmail’in Duaları
Hz. İsmail’in Kur’an’da doğrudan tek başına yaptığı uzun dualar aktarılmaz. Ancak babası Hz. İbrahim’le birlikte yaptığı dualar onun kalbini ve vefa anlayışını açıkça gösterir.
Kabul Duası
Rabbimiz! Bizden kabul et. Şüphesiz sen işitensin, bilensin.Bu dua:
yapılan amelin yeterli görülmemesini,
niyetin Allah tarafından bilindiğini,
kabulün yalnız O’ndan beklendiğini
gösterir.
Teslimiyet Duası
Rabbimiz! Bizi sana teslim olanlardan eyle.Hz. İsmail zaten teslimiyet sahibidir. Buna rağmen teslimiyetinin devamı için dua eder.İman korunması gereken bir nimettir.
Salih Nesil Duası
Soyumuzdan sana teslim olan bir ümmet meydana getir.Bu dua, vefanın gelecek nesillere uzanan yönüdür.Hz. İsmail yalnız kendi kurtuluşunu değil, soyundan gelecek insanların imanını istemiştir.
İbadet Yollarını Öğrenme Duası
Bize ibadet yollarımızı göster.Bu dua kulluğun doğru bilgiyle yapılması gerektiğini öğretir.İyi niyet tek başına yeterli değildir; ibadet doğru biçimde yerine getirilmelidir.
Tövbenin Kabulü Duası
Tövbemizi kabul et. Şüphesiz sen tövbeleri çok kabul eden, merhamet edensin.Kâbe hizmeti gibi büyük bir amel sırasında bile tövbe istemişlerdir.Bu, peygamber tevazusudur.
Elçi Gönderilmesi Duası
Soyumuzdan gelenlere içlerinden ayetlerini okuyacak, kitabı ve hikmeti öğretecek, onları arındıracak bir elçi gönder.Bu dua:
vahiy,
eğitim,
hikmet,
manevi arınma
ihtiyacını birlikte taşır.
YİRMİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. İsmail’in ortak duaları şu değerleri taşır:Kabul
Teslimiyet
Salih nesil
Doğru ibadet
Tövbe
Vahiy ve eğitimHz. İsmail taşlardan bir bina yükseltirken dualarıyla imanlı bir toplumun da temellerini yükseltmiştir.
YİRMİ BİRİNCİ BÖLÜM
Kitâbü’l-Vefâ’nın Özeti
Hz. İsmail’in manevi yolculuğu şu şekilde özetlenebilir:Hz. İbrahim’in salih evlat duası
↓
Yumuşak huylu ve sabırlı bir oğul müjdesi
↓
Ekinsiz vadide başlayan hayat
↓
Namaz merkezli bir yerleşimin temeli
↓
Babasıyla birlikte çalışacak çağa ulaşması
↓
Büyük teslimiyet imtihanı
↓
“Allah dilerse beni sabredenlerden bulacaksın” sözü
↓
Baba ile oğlun birlikte teslimiyeti
↓
Büyük kurbanlıkla kurtarılması
↓
Kâbe’nin temellerini babasıyla yükseltmesi
↓
“Rabbimiz, bizden kabul et” duası
↓
Teslim olan bir nesil istemeleri
↓
Gelecek elçi için dua etmeleri
↓
Ailesine namazı ve zekâtı emretmesi
↓
Sözünde duran peygamber olarak övülmesi
↓
Rabbi katında razı olunan kullardan olması
VEFA KİTABI’NIN ANA MESAJI
Vefa, verilen sözü yalnız hatırlamak değil; şartlar ağırlaştığında da onu doğru biçimde yerine getirmektir.Hz. İsmail:
babasına saygı göstermiş,
Allah’ın emrine teslim olmuş,
sabrını kendi gücüne değil Allah’a bağlamış,
Kâbe hizmetine emek vermiş,
ailesine namazı ve zekâtı emretmiş,
gelecek nesiller için dua etmiştir.

HZ. İSMAİL’İN TEMEL SÖZLERİ
Teslimiyet Sözü
Babacığım! Sana emredileni yap.
Sabır Sözü
Allah dilerse beni sabredenlerden bulacaksın.
Kabul Duası
Rabbimiz! Bizden kabul et. Şüphesiz sen işitensin, bilensin.
Teslimiyet Duası
Rabbimiz! Bizi sana teslim olanlardan eyle.
Nesil Duası
Soyumuzdan da sana teslim olan bir ümmet meydana getir.
İbadet Duası
Bize ibadet yollarımızı göster.
Tövbe Duası
Tövbemizi kabul et. Şüphesiz sen tövbeleri çok kabul eden ve merhamet edensin.
Elçi Duası
Onlara içlerinden ayetlerini okuyacak, kitabı ve hikmeti öğretecek ve onları arındıracak bir elçi gönder.
SEKİZİNCİ KİTABIN SONU
Hz. İsmail — Kitâbü’l-Vefâ
Temsil ettiği ahlak: Vefa, sabır ve teslimiyet
En belirgin vasfı: Sözünde durması
En ağır imtihanı: Kurban edilme emri karşısındaki teslimiyeti
En büyük hizmeti: Hz. İbrahim’le birlikte Kâbe’nin temellerini yükseltmesi
Aile görevi: Ailesine namazı ve zekâtı emretmesi
Temel duası: Amelin kabulü, teslim olan nesil ve gelecek elçi
İnsanlığa bıraktığı ders: Gerçek vefa, sözün davranışla ve sabırla doğrulanmasıdır.
DOKUZUNCU KİTAP
HZ. İSHAK
KİTÂBÜ’L-BEŞÂRET
Müjde, Bereket, Salih Nesil ve Peygamberlik Emaneti
Hz. İshak’ın temsili kitabı:Kitâbü’l-Beşâret — Müjde Kitabıolarak adlandırılmıştır.Bu adlandırma, kendisine indirilmiş bağımsız bir kitabın adı değildir. Kur’an’da onun çoğunlukla müjde, bereket, salihlik ve peygamberlik içinde anılmasını temsil eden edebî bir başlıktır.Hz. İshak Kur’an’da:
Hz. İbrahim’e yaşlılığında verilen bir evlat müjdesi,
salih bir peygamber,
bereket verilen bir kul,
Hz. Yakup’un babası,
peygamberlik ve vahiy zincirinin önemli halkası
olarak anlatılır.Hz. İshak’la ilgili başlıca ayetler:Bakara Suresi 133, 136 ve 140
Âl-i İmrân Suresi 84
En‘âm Suresi 84
Hûd Suresi 69–73
İbrahim Suresi 39
Hicr Suresi 51–56
Meryem Suresi 49–50
Enbiyâ Suresi 72–73
Ankebût Suresi 27
Sâffât Suresi 112–113
Sâd Suresi 45–47
Zâriyât Suresi 24–30
BİRİNCİ BÖLÜM
Yaşlılıkta Verilen İshak Müjdesi
Hûd Suresi 69–71
Allah’ın elçileri Hz. İbrahim’e müjdeyle gelir. Misafirlerin yemeğe el uzatmaması üzerine Hz. İbrahim endişelenir.Melekler korkmamasını söyler ve Lût kavmine gönderildiklerini bildirir.Hz. İbrahim’in ayakta bulunan eşi güler veya hayretini gösterir. Ardından ona Hz. İshak, İshak’ın ardından da Hz. Yakup müjdelenir.
Müjdeyle Gelen Melekler
Meleklerin ziyareti iki farklı haber taşır:
Hz. İbrahim ailesi için evlat müjdesi,
Lût kavmi için yaklaşan hüküm.
Aynı ilahî elçiler bir yere rahmet, başka bir yere adalet haberi getirmiştir.
İshak’ın Adıyla Müjdelenmesi
Hz. İshak’ın adı açıkça bildirilmiştir.Müjde yalnız bir çocuğun doğması değildir. Onun ardından Hz. Yakup’un geleceği de açıklanmıştır.Böylece Hz. İbrahim’e:
oğul,
torun,
devam edecek iman nesli
birlikte müjdelenmiştir.
Yaşlılıkta Gelen Nimet
Hz. İbrahim ile eşinin ileri yaşta oluşu, müjdenin şaşkınlıkla karşılanmasına sebep olmuştur.Bu durum:
sebeplerin sınırlı,
Allah’ın kudretinin sınırsız
olduğunu gösterir.Allah’ın bir nimeti geç vermesi, onu veremeyeceği anlamına gelmez.
Müjdenin Geleceği Kuşatması
Hz. İshak henüz doğmadan onun ardından Hz. Yakup’un geleceği bildirilmiştir.Bu, Allah’ın:
bugünü,
geleceği,
nesillerin devamını
bildiğini gösterir.
BİRİNCİ BÖLÜMÜN ÖZÜ
Hz. İshak’ın hayatı, sebeplerin tükendiği düşünülen bir zamanda gelen ilahî müjdeyle başlamıştır.