Bölümler 28Şu an: Xvı. Bölüm
- 1 Arthur Gordon Pym'in Öyküsü.134 kelime
- 2 Önsöz.469 kelime
- 3 A. Gordon Pym.2.488 kelime
- 4 Iı. Bölüm3.620 kelime
- 5 Bölüm Iıı.2.098 kelime
- 6 Bölüm IV1.869 kelime
- 7 Bölüm V.1.877 kelime
- 8 Bölüm Vı.2.288 kelime
- 9 Vıı. Bölüm1.757 kelime
- 10 Bölüm Vııı.2.002 kelime
- 11 Bölüm Ix.1.896 kelime
- 12 Bölüm X.1.255 kelime
- 13 Bölüm Xı.1.620 kelime
- 14 Bölüm Xıı.2.057 kelime
- 15 Bölüm Xııı.2.602 kelime
- 16 Bölüm Xıv.2.218 kelime
- 17 Xv. Bölüm1.167 kelime
- 18 Xvı. Bölüm1.333 kelime · Okuduğun bölüm
- 19 Xvıı. Bölüm1.371 kelime
- 20 Xvııı. Bölüm1.683 kelime
- 21 Bölüm Xıx.1.270 kelime
- 22 Bölüm Xx.1.614 kelime
- 23 Xxı. Bölüm991 kelime
- 24 Bölüm Xxıı.1.571 kelime
- 25 Bölüm Xxııı.1.198 kelime
- 26 Bölüm Xxıv.1.643 kelime
- 27 Xxv. Bölüm1.267 kelime
- 28 Not.622 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XVI. BÖLÜM
Kaptan Guy'ın ilk niyeti, Aurora Adaları hakkındaki araştırmasını tamamladıktan sonra Macellan Boğazı'ndan geçip Patagonya'nın batı kıyısı boyunca kuzeye ilerlemekti; ancak Tristan d'Acunha'da aldığı bilgiler, 60° güney enlemi ve 41° 20' batı boylamı dolaylarında bulunduğu söylenen birkaç küçük adaya rastlama umuduyla güneye yönelmesine yol açtı. Bu toprakları bulamazsa ve mevsim elverişli olursa kutba doğru ilerlemeyi tasarlıyordu. Bu nedenle 12 Aralık'ta o yönde yelken açtık. Ayın 18'inde kendimizi Glass'ın işaret ettiği konumun yakınlarında bulduk ve sözünü ettiği adalardan hiçbir iz bulamadan o çevrede üç gün dolaştık. 21'inde, hava alışılmadık ölçüde güzeldi; mümkün olduğunca ilerleme kararlılığıyla yeniden güneye yelken açtık. Anlatımımın bu bölümüne geçmeden önce, bu bölgelerdeki keşiflerin ilerleyişine pek dikkat etmemiş okurlara bilgi vermek için, şimdiye dek güney kutbuna ulaşmak amacıyla girişilen çok az sayıdaki denemeyi kısaca anlatmak yerinde olur.
Hakkında açık ve ayrıntılı bilgi sahibi olduğumuz ilk girişim Kaptan Cook'unkidir. Cook, 1772'de Resolution'la güneye doğru yelken açtı; Teğmen Furneaux da Adventure'la ona eşlik ediyordu. Aralık ayında 58. güney enlemine, 26° 57' doğu boylamına kadar ulaştı. Orada, sekiz ya da on inç kalınlığında, kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda uzanan dar buz şeritleriyle karşılaştı. Bu buzlar büyük kütleler hâlindeydi ve genellikle öylesine sıkışık duruyordu ki gemiler aralarından geçmekte büyük güçlük çekiyordu. O sırada Kaptan Cook, görülen çok sayıdaki kuştan ve başka belirtilerden yola çıkarak karanın yakınında bulunduğunu düşündü. Şiddetli soğukta güneye ilerlemeyi sürdürdü ve 38° 14' doğu boylamında 64. güney enlemine ulaştı. Orada beş gün boyunca ılıman bir hava ve hafif esintiler hüküm sürdü; termometre otuz altı dereceyi gösteriyordu. Gemiler Ocak 1773'te Antarktika Dairesi'ni geçti, ancak çok daha ileri gidemedi; çünkü 67° 15' enlemine vardıklarında, güney ufkunu göz alabildiğine kaplayan devasa bir buz kütlesi ilerlemelerini tümüyle engelledi. Her türden buz vardı; kilometrelerce uzanan büyük buz parçalarından bazıları sıkı bir kütle oluşturuyor, suyun on sekiz ya da yirmi fit üzerine yükseliyordu. Mevsim ilerlemişti ve bu engelleri dolaşmanın mümkün olacağına dair hiçbir umut kalmamıştı. Kaptan Cook bu yüzden istemeye istemeye kuzeye döndü.
İzleyen kasım ayında Antarktika'daki arayışını yeniledi. 59° enleminde güneye doğru akan güçlü bir akıntıyla karşılaştı. Aralıkta gemiler 67° 31' enleminde, 142° 54' batı boylamındayken aşırı soğuk, şiddetli fırtınalar ve sis vardı. Burada da özellikle albatroslar, penguenler ve fırtına kuşları olmak üzere bolca kuş görülüyordu. 70° 23' enleminde büyük buz adalarına rastlandı; kısa süre sonra güneydeki bulutların kar gibi bembeyaz olduğu fark edildi. Bu, buz sahalarının yakınlarda olduğunu gösteriyordu. 71° 10' enlemi ve 106° 54' batı boylamında denizciler, önceki seferde olduğu gibi, güney ufkunun tamamını dolduran uçsuz bucaksız bir donmuş alan tarafından durduruldu. Bu alanın kuzey kenarı pürüzlü ve parçalıydı; buzlar öylesine sıkı biçimde birbirine geçmişti ki geçmek kesinlikle olanaksızdı ve alan yaklaşık bir mil güneye doğru uzanıyordu. Gerisinde donmuş yüzey bir süre görece düzdü; en dipteyse dev buz dağları sıralarıyla son buluyor, dağlar birbirinin üzerine yükseliyordu. Kaptan Cook bu uçsuz bucaksız buz sahasının güney kutbuna ulaştığı ya da bir kıtaya bağlandığı sonucuna vardı. Bu bölgeleri keşfetmek amacıyla da ulusal bir sefer düzenlenmesini sağlamak için büyük çaba ve azim gösteren Bay J. N. Reynolds, Resolution'ın bu girişimi hakkında şöyle yazar: “Kaptan Cook'un 71° 10' enleminin ötesine geçememesine şaşmıyoruz; ancak 106° 54' batı boylamı meridyeni üzerinde bu noktaya ulaşmış olmasına hayret ediyoruz. Palmer's Land, Shetland'ın güneyinde, altmış dört derece enlemindedir ve herhangi bir denizcinin şimdiye dek ilerlediğinden daha güneye ve batıya uzanır. Cook, buz ilerleyişini durdurduğunda bu topraklara doğru yol alıyordu; bu noktada ve mevsimin bu kadar erken bir döneminde, yani 6 Ocak'ta, bunun her zaman böyle olacağını düşünüyoruz. Anlatılan buz dağlarının bir bölümünün Palmer's Land'in ana kütlesine ya da daha güneyde ve batıda bulunan başka topraklara bağlı çıkmasına da şaşırmayız.”
1803'te Rusya Çarı Aleksandr, dünyayı dolaşmaları amacıyla Kaptan Kreutzenstern ile Kaptan Lisiausky'yi sefere gönderdi. Güneye ulaşmaya çalışırken 70° 15' batı boylamında 59° 58' enleminden daha ileri gidemediler. Burada doğuya doğru akan güçlü akıntılarla karşılaştılar. Balinalar boldu, ama buz görmediler. Bay Reynolds bu sefer hakkında, Kreutzenstern belirtilen yere mevsimin daha erken bir döneminde ulaşsaydı buzla karşılaşmasının kaçınılmaz olacağını söylüyor; söz konusu enleme vardığında mart ayıydı. Güneyden ve batıdan esen hâkim rüzgârlar, akıntıların da yardımıyla buz kütlelerini kuzeyde Georgia, doğuda Sandwich Land ve Güney Orkney Adaları, batıda ise Güney Shetland Adaları ile sınırlanan bu buzlu bölgeye taşımıştı.
1822'de İngiliz donanmasından Kaptan James Weddell, iki çok küçük gemiyle, olağanüstü güçlüklerle karşılaşmaksızın, kendisinden önceki denizcilerin hepsinden daha güneye ilerledi. Yetmiş ikinci paraleli geçmeden önce sık sık buzla çevrildiğini; ancak o enleme ulaştığında tek bir buz parçası bile görülmediğini, 74° 15' enlemine vardığındaysa buz sahası bulunmadığını ve yalnızca üç buz adası gördüklerini anlatır. Büyük kuş sürüleri görülmesine, karanın olağan belirtilerine rastlanmasına ve Shetland'ın güneyinde güney yönünde uzanan bilinmeyen kıyıların direk tepesinden fark edilmesine rağmen Weddell'in güney kutup bölgelerinde kara bulunduğu düşüncesini desteklememesi biraz şaşırtıcıdır.
11 Ocak 1823'te Amerikan uskuna Wasp'ın Kaptanı Benjamin Morrell, olabildiğince güneye ilerlemek amacıyla Kerguelen's Land'den yelken açtı. 1 Şubat'ta kendisini 64° 52' güney enlemi ve 118° 27' doğu boylamında buldu. O güne ait günlüğünden şu bölüm alınmıştır: “Rüzgâr kısa sürede kuvvetlenip on bir knot hızında esmeye başladı; batıya ilerlemek için bu fırsatı değerlendirdik. Bununla birlikte, altmış dördüncü enlemin ötesinde güneye gittikçe buzla karşılaşma olasılığının azaldığına kanaat getirdiğimizden, Antarktika Dairesi'ni geçip 69° 15' doğu enlemine ulaşıncaya kadar biraz güneye yöneldik. Bu enlemde buz sahası yoktu ve göz alabildiğine uzanan denizde çok az buz adası görülüyordu.”
14 Mart tarihli kayıtta şu satırları da buluyorum: “Deniz artık buz sahalarından bütünüyle arınmıştı ve görüş alanında bir düzineden fazla buz adası yoktu. Aynı sırada havanın ve suyun sıcaklığı, güneyin altmışıncı ve altmış ikinci paralelleri arasında şimdiye dek ölçtüğümüzden en az on üç derece daha yüksekti (daha ılıktı). Şimdi 70° 14' güney enlemindeydik; hava sıcaklığı kırk yedi, suyunki kırk dört dereceydi. Bu konumda azimut ölçümüne göre sapmayı doğuya doğru 14° 27' buldum. Antarktika Dairesi'ni farklı meridyenlerde birkaç kez geçtim ve her seferinde, güneyin altmış beşinci enleminin ötesinde ilerledikçe hem havanın hem suyun sıcaklığının giderek arttığını, aynı oranda sapmanın da azaldığını gördüm. Bu enlemin kuzeyinde, diyelim ki güneyin altmışıncı ile altmış beşinci enlemleri arasında, çevresi bir ila iki mil, su yüzeyinden yüksekliği beş yüz fiti aşan sayısız dev buz adasının arasından gemiye geçit bulmakta sık sık büyük güçlük çekiyorduk.”
Yakıtı ve suyu neredeyse tükenmiş, gerekli araç gereçlerden de yoksun olan Kaptan Morrell, mevsimin ilerlemiş olması nedeniyle, önünde bütünüyle açık bir deniz bulunmasına rağmen güneye doğru daha fazla ilerlemeyi denemeden geri dönmek zorunda kaldı. Bu ağır basan koşullar onu geri çekilmeye mecbur bırakmasaydı kutbun kendisine değilse bile en azından seksen beşinci paralele ulaşabileceğini düşündüğünü belirtir. Okurun bu düşüncelerin kendi sonraki deneyimlerimle ne ölçüde doğrulandığını görebilmesi için, onun bu konudaki görüşlerini biraz uzun aktardım.
1831'de Londralı balina gemisi sahipleri Enderby'lerin hizmetindeki Kaptan Briscoe, Lively adlı brig ile Güney Denizleri'ne açıldı; yanında Tula adlı kotra da vardı. 28 Şubat'ta, 66° 30' güney enlemi ve 47° 31' doğu boylamındayken kara gördü ve “karların arasından doğu-güneydoğu yönünde uzanan bir sıradağın kara doruklarını açıkça seçti.” Sonraki ayın tamamını bu civarda geçirdi, ancak havanın fırtınalı oluşu yüzünden kıyıya on fersahtan daha fazla yaklaşamadı. O mevsimde keşfi daha ileri götürmenin olanaksız olduğunu görünce, Van Diemen's Land'de kışlamak üzere kuzeye döndü.
1832'nin başında yeniden güneye ilerledi. 4 Şubat'ta, 67° 15' enleminde ve 69° 29' batı boylamında güneydoğuda kara görüldü. Bunun, daha önce keşfettiği ülkenin burun kesimi yakınlarında bir ada olduğu kısa sürede anlaşıldı. Ayın 21'inde karaya çıkmayı başardı ve İngiltere Kralı IV. William adına burayı sahiplenerek, İngiltere Kraliçesi'nin onuruna Adelaide's Island adını verdi. Bu bilgilerin Londra Kraliyet Coğrafya Cemiyeti'ne bildirilmesinin ardından cemiyet şu sonuca vardı: “66 ila 67 derece güney enlemlerinde, 47° 30' doğu boylamından 69° 29' batı boylamına kadar uzanan kesintisiz bir kara parçası vardır.” Bay Reynolds bu sonuç hakkında şöyle der: “Bunun doğruluğunu hiçbir şekilde kabul etmiyoruz; Briscoe'nun keşifleri de böyle bir çıkarımı haklı kılmaz. Weddell, Georgia'nın, Sandwich Land'in, Güney Orkney ve Shetland Adaları'nın doğusundaki bir meridyen üzerinde güneye ilerlerken bu sınırlar içinde bulunuyordu.” Kendi deneyimlerim, cemiyetin vardığı sonucun yanlışlığını doğrudan ortaya koyacaktır.
Bunlar, yüksek güney enlemlerine ulaşmak için yapılan başlıca girişimlerdir. Şimdi görüleceği üzere, Jane'in seferinden önce Antarktika Dairesi'nin hiç geçilmediği yaklaşık üç yüz derecelik bir boylam aralığı hâlâ keşfedilmeyi bekliyordu. Önümüzde elbette geniş bir keşif alanı vardı ve Kaptan Guy'ın cesaretle güneye ilerleme kararını dile getirdiğini duyduğumda büyük bir heyecan içindeydim.
Bölüm etkileşimi
