Bölümler 28Şu an: Bölüm Vı.
- 1 Arthur Gordon Pym'in Öyküsü.134 kelime
- 2 Önsöz.469 kelime
- 3 A. Gordon Pym.2.488 kelime
- 4 Iı. Bölüm3.620 kelime
- 5 Bölüm Iıı.2.098 kelime
- 6 Bölüm IV1.869 kelime
- 7 Bölüm V.1.877 kelime
- 8 Bölüm Vı.2.288 kelime · Okuduğun bölüm
- 9 Vıı. Bölüm1.757 kelime
- 10 Bölüm Vııı.2.002 kelime
- 11 Bölüm Ix.1.896 kelime
- 12 Bölüm X.1.255 kelime
- 13 Bölüm Xı.1.620 kelime
- 14 Bölüm Xıı.2.057 kelime
- 15 Bölüm Xııı.2.602 kelime
- 16 Bölüm Xıv.2.218 kelime
- 17 Xv. Bölüm1.167 kelime
- 18 Xvı. Bölüm1.333 kelime
- 19 Xvıı. Bölüm1.371 kelime
- 20 Xvııı. Bölüm1.683 kelime
- 21 Bölüm Xıx.1.270 kelime
- 22 Bölüm Xx.1.614 kelime
- 23 Xxı. Bölüm991 kelime
- 24 Bölüm Xxıı.1.571 kelime
- 25 Bölüm Xxııı.1.198 kelime
- 26 Bölüm Xxıv.1.643 kelime
- 27 Xxv. Bölüm1.267 kelime
- 28 Not.622 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM VI.
Augustus, bu anlatının başlıca ayrıntılarını sandığın yakınında kaldığımız süre boyunca bana aktardı. Olayların tüm ayrıntılarına ancak sonradan girdi. Yokluğunun fark edilmesinden korkuyordu; ben de nefret ettiğim bu esaret yerinden çıkmak için sabırsızlanıyordum. Hemen bölmedeki deliğe gitmeye karar verdik. Şimdilik orada kalacaktım; o ise keşif yapmak için delikten geçecekti. Tiger’ı sandıkta bırakmayı ikimiz de aklımızdan bile geçiremiyorduk; ama başka ne yapabileceğimiz de ayrı bir sorundu. Şimdi tamamen sessiz gibiydi; kulaklarımızı sandığa iyice yaklaştırdığımızda soluk alışını bile duyamıyorduk. Öldüğüne kanaat getirip kapağı açmaya karar verdim. Boylu boyunca yatıyordu; derin bir uyuşukluk içinde görünse de hâlâ yaşıyordu. Vakit kaybedemezdik; ama hayatımı iki kez kurtarmada payı olan bu hayvanı, onu kurtarmak için hiç çaba göstermeden bırakıp gidemezdim. Bu nedenle onu olabildiğince sürükleyerek yanımızda götürdük; iş büyük güçlük ve yorgunluk veriyordu. Yolumuzu kesen engellerin üzerinden tırmanırken Augustus bir süre koca köpeği kollarında taşımak zorunda kaldı; benim güçsüz bedenim bu işi yapmama kesinlikle elvermiyordu. Sonunda deliğe ulaşmayı başardık. Augustus delikten geçti, ardından Tiger’ı da içeri ittik. Her yerin güvenli olduğunu gördük. Atlatmış olduğumuz yakın tehlikeden kurtuluşumuz için Tanrı’ya içtenlikle şükretmeyi de ihmal etmedik. Şimdilik açıklığın yakınında kalmam kararlaştırıldı. Yoldaşım buradan bana her gün ayırdığı yiyeceklerin bir kısmını kolayca ulaştırabilecek, ben de görece temiz hava soluyabilecektim.
Brigdeki istiften söz ettiğim bu anlatının bazı bölümleri, düzgün ve kurallara uygun bir istif görmüş okurlarıma belirsiz gelebilir. Bu yüzden, Grampus’ta bu son derece önemli işin nasıl yapıldığını açıklamalıyım. Kaptan Barnard’ın bu konuda gösterdiği ihmal utanç vericiydi. Görev yaptığı işin tehlikeli doğasının gerektirdiği ölçüde dikkatli ya da deneyimli bir denizci değildi. Düzgün bir istif özensizce yapılamaz. Bu konuda ihmal ya da bilgisizlik yüzünden, kendi deneyimlerim içinde bile, son derece yıkıcı pek çok kaza yaşandı. Kıyı seferi yapan gemiler, yük alıp boşaltırken sık sık yaşanan telaş ve koşuşturmadan ötürü, istife gereken özen gösterilmediğinde kazaya en açık gemilerdir. Temel mesele, gemi en şiddetli biçimde yalpalarken bile yükün ya da balastın yerinden oynamasına hiçbir fırsat bırakmamaktır. Bunun için yalnızca yükün miktarına değil, türüne ve geminin tam yük mü yoksa kısmi yük mü taşıdığına da büyük dikkat gösterilmelidir. Çoğu yük türünde istif, vidalı preslerle sıkıştırılarak yapılır. Örneğin tütün ya da un yüklenirken bütün yük ambarın içine öyle sıkıştırılır ki boşaltma sırasında varillerin ya da büyük tütün fıçılarının tümüyle yassılaştığı görülür; eski biçimlerine dönmeleri de zaman alır. Ancak bu sıkıştırma yöntemine başlıca ambarlarda daha çok yer kazanmak için başvurulur. Un ya da tütün gibi mallarla tam yüklenmiş bir gemide yükün yer değiştirme tehlikesi yok denecek kadar azdır; en azından böyle bir kayma zarara yol açmaz. Gerçi sıkıştırma yönteminin, yükün yer değiştirmesinden kaynaklanan tehlikeden bambaşka bir nedenle, son derece acı sonuçlara yol açtığı da olmuştur. Örneğin belirli koşullarda sıkıca preslenmiş bir pamuk yükünün hacmi genişleyerek denizde gemiyi ortadan ikiye ayırdığı bilinmektedir. Tütünün olağan fermantasyon sürecinde de, varillerin yuvarlaklığından kaynaklanan boşluklar olmasa aynı sonucun ortaya çıkacağından kuşku yoktur.
Asıl yük kayması tehlikesi kısmi yük alındığında baş gösterir; böyle bir felaketi önlemek için her zaman tedbir alınmalıdır. Şiddetli bir fırtınaya yakalanmış ya da daha doğrusu fırtınanın ardından aniden esen rüzgârsızlıkta geminin nasıl yalpaladığını yaşamış kişiler, geminin korkunç savruluşlarının ve bunun sonucunda gemideki sabitlenmemiş eşyaların kazandığı muazzam ivmenin nasıl bir şey olduğunu anlayabilir. Kısmi yükte dikkatli istifin ne kadar gerekli olduğu o zaman anlaşılır. Özellikle başta küçük bir yelken açıkken rüzgâra karşı sürüklenmeden durduğu sırada, baş kısmı doğru biçimlendirilmemiş bir gemi sık sık yan yatar; bu durum ortalama her on beş ya da yirmi dakikada bir yaşanır. Yük düzgün istif edilmişse bunun ciddi bir sonucu olmaz. Ancak istife gereken özen gösterilmemişse, bu ağır yatışların ilkinde yükün tamamı geminin suya gömülen yanına devrilir. Böylece geminin yeniden dengesini bulması engellenir; oysa yük kaymasaydı bunu mutlaka yapacaktı. Bunun sonucunda gemi birkaç saniye içinde su alıp batar. Denizde şiddetli fırtınalarda batan gemilerin en az yarısının, yükün ya da balastın yer değiştirmesi yüzünden battığını söylemek abartı olmaz.
Herhangi bir türde kısmi yük gemiye alındığında, önce olabildiğince sıkı istiflenmeli, sonra geminin bir bordasından ötekine tamamen uzanacak sağlam yük kaydırma tahtalarıyla örtülmelidir. Bu tahtaların üzerine, üstteki kemere kadar uzanan sağlam geçici destek dikmeleri kurulmalı ve böylece her şey yerinde sabitlenmelidir. Tahıl ya da benzeri maddelerden oluşan yüklerde ek önlemler gerekir. Limandan ayrılırken ambarı ağzına kadar tahılla dolu olan bir geminin varış noktasına ulaştığında ambarın ancak dörtte üç dolu olduğu görülür. Üstelik alıcı tahılı kile kile ölçtüğünde, tahılın şişmesi nedeniyle teslim edilen miktardan çok daha fazlası çıkacaktır. Bu sonuç, yolculuk sırasında yükün oturmasından kaynaklanır ve yaşanan hava ne kadar sertse o kadar belirginleşir. Öyleyse bir gemiye gelişigüzel dökülmüş tahıl, yük kaydırma tahtaları ve destek dikmeleriyle ne kadar iyi sabitlenirse sabitlensin, uzun bir yolculukta öyle çok yer değiştirebilir ki son derece acı felaketlere yol açabilir. Bunu önlemek için limandan ayrılmadan önce yükü olabildiğince oturtacak her yöntem kullanılmalıdır. Bu amaçla başvurulabilecek çeşitli yöntemler vardır; tahılın içine takoz çakmak bunlardan biridir. Bütün bunlar yapılıp yük kaydırma tahtalarını sabitlemek için olağanüstü özen gösterilse bile işini bilen hiçbir denizci, gemide tahıl yükü varken şiddetli bir fırtınada kendini tümüyle güvende hissetmez; kısmi yük taşıyorsa bu kaygı özellikle büyüktür. Buna rağmen kıyı seferi yapan yüzlerce gemi, Avrupa limanlarından yola çıkan daha da çok sayıda gemi olması muhtemeldir, en tehlikeli türlerden kısmi yüklerle ve hiçbir önlem almadan her gün sefere çıkar. Gerçekten yaşananlardan daha fazla kaza olmaması şaşırtıcıdır. Bu dikkatsizliğin üzücü bir örneği, 1825 yılında Richmond, Virginia’dan Madeira’ya mısır yüküyle yola çıkan Firefly uskuna’sının Kaptan Joel Rice’ın başına gelenlerdi. Kaptan, yükünü olağan biçimde sabitlemek dışında istifine hiçbir dikkat göstermeden pek çok sefer yapmış ve ciddi bir kazayla karşılaşmamıştı. Daha önce hiç tahıl yüküyle sefere çıkmamıştı; bu kez mısır gelişigüzel gemiye döküldü ve yük, geminin yarısından biraz fazlasını doldurdu. Yolculuğun ilk bölümünde yalnızca hafif esintilere rastladı. Ama Madeira’ya bir günlük mesafedeyken kuzey-kuzeydoğudan sert bir fırtına çıktı ve gemiyi rüzgâra karşı sürüklenmeden durmaya zorladı. Uskunayı yalnızca çift camadan vurulmuş ön yelkenle rüzgâra yatırdı. Gemi, böyle bir durumda beklenebilecek kadar iyi dayandı ve bir damla bile su almadı. Akşama doğru fırtına biraz dindi. Gemi öncekinden daha dengesiz yalpalıyordu ama yine de iyi durumdaydı; ta ki şiddetli bir savruluş onu sancak tarafına yan yatırana kadar. O sırada mısır yükünün tümüyle yer değiştirdiği duyuldu; hareketin gücü ana ambar ağzını patlatıp açtı. Gemi kurşun gibi dibe battı. Olay, Madeira’dan gelen küçük bir şalupanın görüş mesafesinde yaşandı. Şalupa tayfalardan birini, kurtulan tek kişiyi, denizden aldı ve fırtınayı güvenle atlattı. Doğru yönetilseydi bir filika bile aynı şeyi yapabilirdi.
Grampus’taki istif son derece beceriksizce yapılmıştı; yağ fıçılarının¹ ve gemi eşyalarının gelişigüzel yığılmasından pek de farklı olmayan bu işe istif denebilirse tabii. Ambarın içindeki eşyaların durumundan daha önce söz etmiştim. Ambar güvertesinde, söylediğim gibi, yağ fıçılarıyla üst güverte arasında bedenimin sığacağı kadar yer vardı; ana ambar ağzının çevresinde boşluk bırakılmıştı ve istifte başka büyük boşluklar da bulunuyordu. Augustus’un bölme duvarında açtığı deliğin yakınında koca bir fıçının sığacağı kadar yer vardı; şimdilik kendime bu boşlukta rahatça yer buldum.
¹ Balina gemilerine genellikle demir yağ tankları takılır. Grampus’a neden takılmadığını hiçbir zaman öğrenemedim.
Dostum ranzaya güvenle yerleşip kelepçelerini ve ipi yeniden ayarladığında gün ağarmıştı. Tehlikeyi kıl payı atlatmıştık; çünkü o her şeyi düzene koyar koymaz ikinci kaptan, Dirk Peters ve aşçıyla birlikte aşağı indi. Cape Verd Adaları’ndan gelen gemi hakkında uzun süre konuştular ve onun görünmesini fazlasıyla sabırsızlıkla bekliyor gibiydiler. Sonunda aşçı Augustus’un yattığı ranzaya gelip başucuna oturdu. Saklandığım yerden her şeyi görüp duyabiliyordum; kesilip çıkarılan parça yerine konmamıştı ve deliği gizlemek için asılan kalın denizci ceketine zencinin çarpmasını her an bekliyordum. Böyle bir şey olursa her şey ortaya çıkacak, hepimiz de hiç kuşkusuz hemen öldürülecektik. Ancak talih bizden yanaydı. Gemi yalpaladıkça ceketine sık sık dokunsa da deliği ortaya çıkaracak kadar üstüne abanmadı. Ceketin alt ucu, bir yana savrulup deliği göstermesin diye bölme duvarına dikkatle tutturulmuştu. Bütün bu süre boyunca Tiger ranzanın ayak ucunda yatıyordu. Bir ölçüde kendine gelmiş görünüyordu; ara sıra gözlerini açıp derin bir nefes aldığını görebiliyordum.
Birkaç dakika sonra ikinci kaptanla aşçı yukarı çıktı, Dirk Peters ise geride kaldı. Onlar gider gitmez gelip ikinci kaptanın az önce oturduğu yere yerleşti. Augustus’la son derece dostça konuşmaya başladı. Artık, öteki ikisi yanındayken sarhoşmuş gibi görünmesinin büyük ölçüde rol olduğunu anlayabiliyorduk. Yoldaşımın bütün sorularını son derece açık yüreklilikle yanıtladı; Augustus’un babasının kurtarıldığından kuşkusu olmadığını söyledi, çünkü Augustus’un başıboş bırakıldığı gün gün batımından hemen önce ufukta en az beş yelken görmüşlerdi. Ayrıca onu teselli edecek başka şeyler de söyledi; bunlar beni hem şaşırttı hem sevindirdi. Gerçekten de Peters’ın yardımıyla brig’i sonunda yeniden ele geçirebileceğimizi ummaya başlamıştım. İlk fırsatta bu düşüncemi Augustus’a açtım. Bunun mümkün olduğunu düşündü, ama girişimde son derece dikkatli davranmamız gerektiğini söyledi; çünkü melezin davranışlarına yalnızca keyfî kaprisleri yön veriyor gibiydi ve herhangi bir anda aklı başında olup olmadığını kestirmek zordu. Peters yaklaşık bir saat sonra güverteye çıktı. Öğleye kadar dönmedi; döndüğünde Augustus’a bolca tuzlanmış sığır eti ve puding getirdi. Yalnız kaldığımızda, delikten geçmeden bunları afiyetle yedim. Gün boyunca baş kasaranın altına başka kimse inmedi. Gece Augustus’un ranzasına geçip şafak sökene yakın, güvertede bir hareketlilik duyunca beni uyandırdığı ana kadar deliksiz ve huzurlu uyudum. Olabildiğince çabuk saklandığım yere döndüm. Gün iyice ağarınca Tiger’ın gücünü neredeyse bütünüyle geri kazandığını gördük. Kuduz olduğuna dair hiçbir belirti göstermiyordu; önüne konan suyu büyük bir istekle biraz içti. Gün içinde eski gücünü ve iştahını tamamen geri kazandı. Tuhaf davranışına, kuşkusuz ambar havasının zararlı niteliği yol açmıştı; bunun köpek kuduzluğuyla ilgisi yoktu. Onu sandıktan yanımda getirmekte diretmiş olduğuma ne kadar sevindiğimi anlatamam. O gün 30 Haziran’dı; Grampus Nantucket’tan yola çıkalı on üç gün olmuştu.
2 Temmuz’da ikinci kaptan her zamanki gibi sarhoş, üstelik son derece keyifli bir hâlde aşağı indi. Augustus’un ranzasına gelip sırtına bir şaplak attı ve onu serbest bırakırsa uslu durup duramayacağını, bir daha kamaraya girmeyeceğine söz verip veremeyeceğini sordu. Dostum elbette olumlu yanıt verdi. Bunun üzerine serseri, ceketinin cebinden çıkardığı bir şişe romu ona içirdikten sonra özgürlüğünü verdi. İkisi de güverteye çıktı ve Augustus’u yaklaşık üç saat görmedim. Sonra aşağı indi ve brig’in baş direğinin ilerisinde, istediği gibi dolaşmasına izin aldığını; her zamanki gibi baş kasarada yatmasının emredildiğini müjdeledi. Bana güzel bir akşam yemeğiyle bolca su da getirmişti. Brig hâlâ Cape Verd Adaları’ndan gelen gemiyi arıyordu; şimdi ufukta görünen bir yelkenlinin aradıkları gemi olduğu düşünülüyordu. Sonraki sekiz günde yaşananlar pek önem taşımadığından ve anlatımımın başlıca olaylarıyla doğrudan ilgisi bulunmadığından, onları bütünüyle atlamak istemediğim için burada bir günlük biçiminde aktaracağım.
3 Temmuz. Augustus bana üç battaniye getirdi; bunlarla saklandığım yerde rahat bir yatak yaptım. Gün boyunca yoldaşımdan başka kimse aşağı inmedi. Tiger deliğin hemen yanındaki ranzaya yerleşti ve hastalığının etkilerinden henüz bütünüyle kurtulmamış gibi derin uyudu. Akşama doğru yelkenleri küçültmeye fırsat kalmadan ansızın bir rüzgâr bastırdı ve brig’i neredeyse alabora ediyordu. Ancak rüzgâr hamlesi hemen dindi; ön gabya yelkeninin yırtılması dışında zarar olmadı. Dirk Peters o gün Augustus’a son derece nazik davrandı. Onunla Pasifik Okyanusu ve o bölgede ziyaret ettiği adalar hakkında uzun uzun konuştu. İsyancılarla birlikte o taraflarda keşif ve eğlence amaçlı bir yolculuğa çıkmak istemez mi diye sordu; adamların da yavaş yavaş ikinci kaptanın düşüncelerini benimsemeye başladığını söyledi. Augustus, daha iyi bir seçenek olmadığı için böyle bir serüvene seve seve katılacağını, korsan gibi yaşamaktansa her şeyin yeğ olduğunu söylemenin en iyisi olacağını düşündü.
4 Temmuz. Ufukta görünen geminin Liverpool’dan gelen küçük bir brig olduğu anlaşıldı; geminin yoluna müdahale etmeden devam etmesine izin verildi. Augustus, isyancıların niyetleri hakkında elinden geldiğince bilgi toplamak için vaktinin çoğunu güvertede geçirdi. Adamlar kendi aralarında sık sık şiddetli kavgalara tutuşuyordu. Bu kavgalardan birinde, zıpkıncı Jim Bonner denize atıldı. İkinci kaptanın tarafı güç kazanıyordu. Jim Bonner, Peters’ın da yanında olduğu aşçının grubundandı.
5 Temmuz. Şafak sökerken batıdan sert bir rüzgâr çıktı; öğle vakti fırtınaya dönüştü ve brig yalnızca fırtına yelkeniyle ön yelkenini taşıyabilir hâle geldi. Ön gabya yelkeni indirilirken, yine aşçının grubundan olan tayfalardan Simms, çok sarhoş olduğu için denize düştü ve boğuldu. Onu kurtarmak için hiçbir girişimde bulunulmadı. Gemideki toplam kişi sayısı artık on üçtü: Dirk Peters; siyah aşçı Seymour; —— Jones; —— Greely; Hartman Rogers ve William Allen, aşçının grubundandı; adını hiçbir zaman öğrenemediğim ikinci kaptan; Absalom Hicks; —— Wilson; John Hunt ve Richard Parker ise ikinci kaptanın grubundandı. Bunlara Augustus ve ben de dahildik.
6 Temmuz. Fırtına gün boyunca şiddetli sağanaklar ve yağmurla sürdü. Brig, dikiş yerlerinden epey su aldı; pompalardan biri durmadan çalıştırıldı ve Augustus da sırayla pompa başına geçmek zorunda kaldı. Alacakaranlıkta, görülmeden yanımıza kadar yaklaşmış büyük bir gemi hemen yakınımızdan geçti. İsyancıların beklediği geminin bu olduğu sanılıyordu. İkinci kaptan ona seslendi, ama yanıt fırtınanın uğultusunda kayboldu. Saat on birde geminin ortasına bir dalga bindi; iskele küpeştesinin büyük bir bölümünü kopardı ve başka küçük hasarlara yol açtı. Sabaha karşı hava yatıştı; gün doğarken rüzgâr neredeyse kalmamıştı.
7 Temmuz. Gün boyunca büyük bir ölü dalga vardı. Brig hafif yük taşıdığından aşırı yalpalıyordu; saklandığım yerden ambarın içindeki birçok eşyanın yerinden koptuğunu açıkça duyabiliyordum. Deniz tutmasından çok çektim. Peters o gün Augustus’la uzun uzun konuştu ve grubundan Greely ile Allen’ın ikinci kaptanın tarafına geçtiğini, korsan olmaya kararlı olduklarını anlattı. Augustus’a o sırada tam anlayamadığı birkaç soru sordu. Akşamın bir bölümünde geminin su alması hızlandı. Brig’in kasılması ve dikişlerinden su alması buna yol açtığından, kaçağı onarmak için pek bir şey yapılamıyordu. Bir yelken ipliklerle donatılıp baş tarafın altına verildi; bir ölçüde işe yaradı ve su alma miktarı azalmaya başladı.
8 Temmuz. Gün doğarken doğudan hafif bir rüzgâr esmeye başladı. İkinci kaptan korsanlık tasarıları uyarınca Batı Hint Adaları’ndan bazılarına ulaşmak amacıyla brig’i güneybatıya çevirdi. Peters ya da aşçı buna karşı çıkmadı; en azından Augustus’un duyduğu kadarıyla. Ümit Burnu’ndan gelen gemiyi ele geçirme düşüncesinden vazgeçilmişti. Artık tek bir pompayı her kırk beş dakikada bir çalıştırmak suyu boşaltmaya yetiyordu. Yelken baş tarafın altından çıkarıldı. Gün içinde iki küçük uskuna ile karşılaşıp konuştuk.
9 Temmuz. Hava güzel. Bütün tayfa küpeşteleri onarmakla meşguldü. Peters, Augustus’la yine uzun bir konuşma yaptı ve daha önce olduğundan daha açık konuştu. Hiçbir şeyin onu ikinci kaptanın tarafına geçmeye ikna edemeyeceğini söyledi; hatta brig’i onun elinden almayı düşündüğünü ima etti. Böyle bir durumda yardıma güvenip güvenemeyeceğini dostuma sordu. Augustus hiç duraksamadan “Evet,” dedi. Peters, grubundaki öteki adamların nabzını yoklayacağını söyleyip gitti. Günün geri kalanında Augustus onunla baş başa konuşma fırsatı bulamadı.
Bölüm etkileşimi
