Arthur Gordon Pym'in Öyküsü kitap kapağı

5. bölüm / 28

Bölüm Iıı.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 28Şu an: Bölüm Iıı.

BÖLÜM III.
Kâğıdın Augustus'tan gelen bir not olduğu düşüncesi hemen aklıma geldi; onu zindandan kurtarmasına engel olan açıklanamaz bir kaza başına gelmiş, olup biteni bana bildirmek için de bu yöntemi bulmuş olmalıydı. Heyecanla titreyerek fosforlu kibritlerimi ve fitillerimi yeniden aramaya başladım. Uykuya dalmadan hemen önce onları dikkatle bir yere koyduğumu bulanık biçimde hatırlıyordum; hatta kapağa son yolculuğumdan önce bıraktığım yeri tam olarak anımsayabilmiştim. Ama şimdi ne kadar uğraşsam da bunu aklıma getiremedim; kayıp eşyaları bulmak için tam bir saat boyunca boşuna ve sinir bozucu bir arayışla oyalanıp durdum. Herhâlde hiç kimse böyle işkence verici bir kaygı ve belirsizlik içinde kalmamıştır. Sonunda, sandığın girişinin yakınında, balastın yanında ve sandığın dışında başım yere yakın biçimde etrafı yoklarken, geminin alt güverte bölümüne doğru soluk bir ışık parıltısı gördüm. Çok şaşırarak ona doğru ilerlemeye çalıştım; bulunduğum yere yalnızca birkaç adım uzakta gibiydi. Bu niyetle kımıldar kımıldamaz ışığı tümüyle kaybettim. Onu yeniden görebilmem için sandığı yoklaya yoklaya ilerleyip tam olarak ilk bulunduğum yere dönmem gerekti. Şimdi başımı dikkatle bir yandan ötekine hareket ettirerek yavaş ve çok temkinli ilerler, ilk başta yöneldiğimin ters tarafına gidersem ışığa yaklaşabileceğimi ve onu gözden kaçırmayacağımı anladım. Sayısız dar geçitten sıkışarak geçtikten sonra sonunda doğrudan ışığın yanına vardım. Yana yatırılmış boş bir fıçının içinde duran kibrit parçalarından geliyordu. Oraya nasıl geldiklerini düşünürken elime, köpeğin besbelli çiğneyip ezdiği iki üç parça fitil mumu geldi. Mumlarımın tümünü yediği sonucuna hemen vardım ve Augustus'un notunu okuyabileceğimden umudumu kestim. Mumun küçücük kalıntıları fıçıdaki öteki çöplerin arasında öylesine ezilmişti ki işime yarayacaklarını ummadım ve oldukları yerde bıraktım. Bir iki zerreden ibaret fosforu elimden geldiğince topladım; sonra büyük güçlükle sandığıma döndüm. Tiger bu sırada hep orada kalmıştı.

Bundan sonra ne yapacağımı bilmiyordum. Ambar öylesine karanlıktı ki elimi yüzüme ne kadar yaklaştırsam da göremiyordum. Beyaz kâğıt parçası zar zor seçiliyordu; ona doğrudan baktığımda görünmüyor, ancak retinanın dış kısımlarını ona çevirip biraz yandan bakınca bir ölçüde fark edilebiliyordu. Zindanımın karanlığı böylece gözünüzde canlanabilir. Dostumun notu, gerçekten ondan geldiyse bile, zaten güçsüz ve çalkantılı zihnimi boş yere altüst edip başıma yeni dert açacak gibiydi. Işık elde etmek için aklımdan bir sürü saçma yöntem geçirdim; afyonun yol açtığı huzursuz bir uykudaki insanın aynı amaçla aklına getirebileceği türden yöntemlerdi bunlar. Muhakeme ya da hayal gücü, sırayla öne çıkıp sönerek değiştikçe, her biri düş görene önce en akla yatkın, sonra da en saçma düşünce gibi görünüyordu. Sonunda aklıma mantıklı görünen bir fikir geldi; bunu daha önce düşünmemiş olmama haklı olarak şaştım. Kâğıt parçasını bir kitabın arkasına koydum; fıçıdan getirdiğim fosforlu kibrit parçalarını toplayıp kâğıdın üzerine yerleştirdim. Sonra avucumla hepsini hızlı ama düzenli biçimde ovuşturdum. Hemen ardından kâğıdın bütün yüzeyine berrak bir ışık yayıldı; üzerinde yazı olsaydı, eminim okumakta en ufak bir güçlük çekmezdim. Ama tek hece bile yoktu; yalnızca kasvetli, iç karartıcı bir boşluk. Işık birkaç saniyede sönüp gitti; onunla birlikte yüreğim de içimde sönüverdi.

Daha önce, bu dönemden bir süre önce zihnimin neredeyse budalalığa varan bir durumda olduğunu birden fazla kez söylemiştim. Elbette ara sıra aklım bütünüyle başımda oluyor, hatta zaman zaman enerjim de yerine geliyordu; ama bu anlar pek seyrek yaşanıyordu. Günlerdir, kuşkusuz, balina gemisinin havasız ambarındaki neredeyse salgın hastalık saçan havayı soluduğumu; bu sürenin büyük bölümünde de pek az su bulabildiğimi unutmamak gerekir. Son on dört ya da on beş saattir hiç suyum kalmamıştı; bu sürede uyumamıştım da. En keskin tuzlu yiyecekler başlıca, koyun budunu kaybettikten sonra ise gemi peksimeti dışında tek besin kaynağım olmuştu. Peksimetler, boğazım şişip kuruduğundan yutulamayacak kadar kuru ve sertti; bu nedenle bana hiçbir yararları yoktu. Ateşim şimdi çok yükselmişti ve her bakımdan son derece hastaydım. Fosforla son uğraşımdan sonra, kâğıdın yalnızca bir yüzünü incelediğimi aklıma getirmem saatlerce süren sefil bir umutsuzluk gerektirdi; bunun nedeni de işte buydu. Yaptığım büyük dikkatsizlik birden aklıma gelince duyduğum öfkeyi anlatmaya kalkışmayacağım; çünkü sanırım en çok öfkelenmiştim. Kendi aptallığım ve aceleciliğim olmasa, bu hata önemsiz kalırdı. Kâğıtta birkaç sözcük bulamayınca hayal kırıklığıyla onu çocukça parçalara ayırıp atmıştım; nereye attığımı söylemek imkânsızdı.

Bu çıkmazın en kötü yanından Tiger'ın zekâsı sayesinde kurtuldum. Uzun bir arayıştan sonra notun küçük bir parçasını bulunca onu köpeğin burnuna tuttum ve geri kalanını bana getirmesi gerektiğini anlatmaya çalıştım. Şaşırtıcı biçimde, çünkü cinsinin ünlü olduğu alışılmış numaralardan hiçbirini ona öğretmemiştim, ne demek istediğimi hemen anlamış gibiydi. Birkaç dakika etrafı eşeleyip karıştırdıktan sonra başka, büyükçe bir parça buldu. Onu bana getirdi; sonra biraz durdu, burnunu elime sürttü ve yaptığından ötürü onayımı bekliyor gibiydi. Başını okşadım, o da hemen yeniden yola koyuldu. Geri dönmesi birkaç dakika sürdü; döndüğünde yanında büyük bir kâğıt parçası getirmişti. Eksik kâğıdın tamamı olduğu anlaşıldı; meğer yalnızca üç parçaya ayrılmış. Fosforun geriye kalan birkaç zerresini bulmakta da neyse ki zorlanmadım; parçacıklardan birinin ya da ikisinin hâlâ yaydığı belli belirsiz ışık bana yol gösterdi. Yaşadığım güçlükler bana dikkatli olmam gerektiğini öğretmişti; şimdi ne yapacağımı düşünmek için zaman ayırdım. Kâğıdın incelenmemiş yüzünde bazı sözcükler yazılı olması kuvvetle muhtemeldi; ama hangi yüzüydü? Parçaları birleştirmek bu konuda bana ipucu vermedi; yalnız, yazı varsa hepsinin aynı yüzde bulunacağını ve yazıldığı biçimde düzgünce birleşeceğini gösterdi. Bu meseleyi kuşkuya yer bırakmadan çözmek daha da önemliydi; çünkü kalan fosfor, başarısız olursam üçüncü bir denemeye kesinlikle yetmeyecekti. Kâğıdı önceki gibi bir kitabın üzerine koydum ve birkaç dakika oturup meseleyi düşündüm. Sonunda, yazılı yüzün dokununca fark edilebilecek kadar hafif bir pürüzü olabileceği aklıma geldi. Bunu denemeye karar verip önce önüme gelen yüzeyde parmağımı çok dikkatle gezdirdim; hiçbir şey hissedilmiyordu. Kâğıdı çevirdim ve kitap üzerindeki yerini düzelttim. İşaret parmağımı yeniden dikkatle gezdirdiğimde, ilerledikçe peşinden gelen son derece hafif ama seçilebilir bir parıltı gördüm. Bunun, önceki denememde kâğıdın üzerine sürdüğüm fosforun geriye kalmış küçücük parçacıklarından kaynaklandığını anladım. Öyleyse yazı varsa öteki, yani alt yüzdeydi. Notu yeniden çevirdim ve önce yaptığım gibi işe koyuldum. Fosforu ovalayınca yine parlak bir ışık yayıldı; bu kez büyük harflerle, görünüşe göre kırmızı mürekkeple yazılmış birkaç el yazısı satırı belirgin biçimde ortaya çıktı. Işıltı yeterince parlaktı, ama yalnızca bir an sürdü. Yine de heyecanım bu denli büyük olmasaydı önümdeki üç cümlenin tümünü okumaya yetecek kadar vaktim olurdu; üç cümle olduğunu görmüştüm. Ama hepsini birden okuma telaşıyla yalnızca sondaki yedi sözcüğü seçebildim. Şöyleydi: “kan—hayatın yakın yatmana bağlı.”

Notun bütün içeriğini, dostumun bana ulaştırmaya çalıştığı uyarının tam anlamını öğrenebilseydim, bu uyarı dile getirilmesi imkânsız bir felaket öyküsünü açığa vurmuş olsa bile, kesinlikle inanıyorum ki zihnimi, aldığım bu parçalı uyarının içime saldığı yürek parçalayıcı ama tanımlanamaz dehşetin onda biri kadar bile etkileyemezdi. Bir de “kan”; bütün sözcükler içinde en gizemli, en acı ve en ürkütücü olanı. Şimdi anlamı nasıl da üç katına çıkmış gibiydi; önceki sözcüklerden onu açıklayıp belirginleştirecek herhangi biri olmaksızın kopuk duran belirsiz heceleri, zindanımın koyu karanlığında ruhumun en derin köşelerine nasıl da soğuk ve ağır düşüyordu!

Augustus'un gizli kalmamı istemek için kuşkusuz iyi nedenleri vardı; bunların ne olabileceğine dair bin türlü varsayımda bulundum, ama esrara tatmin edici bir açıklama getirecek hiçbir şey aklıma gelmedi. Kapağa son yolculuğumdan döndükten hemen sonra, Tiger'ın tuhaf davranışları dikkatimi dağıtmadan önce, ne olursa olsun gemidekilere sesimi duyurmaya; bunu doğrudan başaramazsam ambar güvertesini kesip geçmeye karar vermiştim. Bu iki yoldan birini son çare olarak başarabileceğime yarı yarıya inanmam, yoksa sahip olamayacağım bir cesaret vermiş ve içinde bulunduğum durumun eziyetlerine dayanmamı sağlamıştı. Ama okuyabildiğim birkaç sözcük bu son çarelerin kapısını kapatmıştı; şimdi ilk kez kaderimin bütün sefaletini hissettim. Umutsuzluğun şiddetli bir nöbeti içinde kendimi yeniden yatağın üzerine attım; yaklaşık bir gün bir gece boyunca, yalnızca kısa akıl ve hatırlama aralıklarıyla bölünen bir tür uyuşukluk içinde yattım.

Sonunda bir kez daha ayağa kalktım ve etrafımı saran dehşetler üzerine düşünmeye koyuldum. Susuz yirmi dört saat daha dayanabilmem belki mümkündü; daha uzun süre dayanamazdım. Tutsaklığımın ilk bölümünde Augustus'un bana verdiği likörleri bol bol içmiştim, ama bunlar susuzluğumu zerre kadar dindirmeden yalnızca ateşimi yükseltmişti. Şimdi elimde ancak bir gill kadar kalmıştı; bu, midemin kaldırmadığı sert bir şeftali likörüydü. Sosislerin hepsi tükenmişti; jambondan geriye yalnızca derisinden küçük bir parça kalmıştı. Bir tanesinden kalan birkaç kırıntı dışında bütün peksimetleri de Tiger yemişti. Sıkıntılarıma ek olarak baş ağrımın durmadan şiddetlendiğini, onunla birlikte ilk uykuya dalışımdan beri az ya da çok beni rahatsız eden türden bir hezeyanın da arttığını fark ettim. Saatlerdir zar zor nefes alabiliyordum; şimdi her nefes alma girişimime göğsümde son derece rahatsız edici kasılmalar eşlik ediyordu. Ama beni huzursuz eden, üstelik yatağın üzerinde uyuşup kalmışken çabalamamı sağlayan başlıca etken olan bir başka, bambaşka kaygı kaynağı daha vardı. Köpeğin davranışlarından kaynaklanıyordu.

Son denememde kâğıda fosfor sürerken davranışlarının değiştiğini ilk kez fark ettim. Ben ovaladıkça hafifçe hırlayarak burnunu elime sürtüyordu; ama o sırada öylesine heyecanlıydım ki bu duruma pek dikkat edemedim. Kısa süre sonra, anımsanacağı üzere, kendimi yatağın üzerine atmış ve bir tür uyuşukluğa dalmıştım. Birden kulaklarımın dibinde tuhaf bir tıslama duydum. Sesin kaynağının Tiger olduğunu anladım: Köpek soluk soluğa kalmış, hırıltıyla nefes alıyor, görünüşe göre son derece heyecanlı bir halde gözbebekleri karanlıkta öfkeyle parlıyordu. Ona seslendim; alçak sesle hırladı, sonra sustu. Biraz sonra yeniden uyuşukluğa daldım ve yine aynı şekilde uyandım. Bu üç dört kez tekrarlandı. Sonunda davranışları beni öylesine korkuttu ki kendime bütünüyle geldim. Şimdi kutunun kapısının dibinde yatıyor, dehşet verici ama kısık bir sesle hırlıyor, sanki şiddetli kasılmalar geçiriyormuş gibi dişlerini gıcırdatıyordu. Su bulamamanın ya da ambarın havasızlığının onu çıldırttığından hiç kuşkum yoktu; ne yapacağımı bilemiyordum. Onu öldürme düşüncesine katlanamıyordum, ama kendi güvenliğim için bu kesinlikle gerekli görünüyordu. Gözlerini üzerime diktiğini, bakışlarının ölümcül bir düşmanlık taşıdığını açıkça görüyordum; her an saldırmasını bekliyordum. Sonunda korkunç durumuma daha fazla dayanamadım. Ne pahasına olursa olsun kutudan çıkmaya ve karşı koyarsa onu öldürmeye karar verdim. Dışarı çıkmak için bedeninin üzerinden geçmem gerekiyordu. Niyetimi sezmiş gibiydi; gözlerinin değişen konumundan anladığım kadarıyla ön ayaklarının üzerine doğruluyor, kolayca seçilebilen bembeyaz dişlerinin tümünü gösteriyordu. Jambon derisinden kalan parçayı ve likör şişesini alıp üzerime yerleştirdim; Augustus'un bana bıraktığı büyük kasap bıçağını da yanıma aldım. Sonra pelerinimi olabildiğince sıkı sarınıp kutunun ağzına doğru hamle ettim. Bunu yapar yapmaz köpek yüksek sesle hırlayarak boğazıma atıldı. Bütün ağırlığı sağ omzuma çarptı; şiddetle sola düştüm, kudurmuş hayvan da üzerimden aşıp geçti. Dizlerimin üzerine düşmüş, başımı battaniyelerin arasına gömmüştüm; battaniyeler beni ikinci bir saldırıdan korudu. Bu sırada keskin dişlerinin boynumu saran yünlü kumaşa kuvvetle bastırıldığını hissettim; neyse ki kumaşın bütün katlarını delemedi. Şimdi köpeğin altındaydım ve birkaç dakika içinde bütünüyle onun eline düşecektim. Umutsuzluk bana güç verdi. Bütün gücümle doğrulup onu üzerimden silkeledim; yataktaki battaniyeleri de beraberimde sürükledim. Battaniyeleri köpeğin üzerine attım; o kurtulmaya fırsat bulamadan kapıdan çıktım ve peşimden gelmesini önleyecek biçimde kapıyı sıkıca kapattım. Ne var ki boğuşma sırasında jambon derisi parçasını düşürmüştüm. Şimdi bütün erzağımın bir gill liköre indiğini gördüm. Bu düşünce aklımdan geçerken, benzer bir durumda şımartılmış bir çocuğu etkileyebileceği düşünülebilecek türden bir terslik nöbetine kapıldım. Şişeyi dudaklarıma götürüp son damlasına kadar içtim ve öfkeyle yere çarptım.

Çarpma sesinin yankısı daha dinmemişti ki tayfa bölümü yönünden gelen, telaşlı ama bastırılmış bir sesle adımın söylendiğini duydum. Böyle bir şey hiç beklemediğimden ve bu ses içimde öylesine yoğun bir duygu uyandırdığından karşılık vermeye boşuna uğraştım. Konuşma gücüm tamamen tükenmişti. Dostumun beni ölü sanıp bana ulaşmaya çalışmadan geri dönmesinden dehşetle korkarak kutunun kapısına yakın sandıkların arasında ayağa kalktım; titriyor, nefes nefese kalıyor, sesimi çıkarmaya çalışıyordum. Bin dünya tek bir heceye bağlı olsaydı bile onu söyleyemezdim. Bulunduğum yerin ilerisinde, bir yerlerdeki eşya yığınının arasında hafif bir hareket duyuldu. Ses önce daha belirsizleşti, sonra daha da, daha da belirsiz. Bu andaki duygularımı hiç unutabilir miyim? Gidiyordu; dostum, yoldaşım, kendisinden bu kadar çok şey beklemeye hakkım olan kişi gidiyordu; beni bırakıp gidecekti, gitmişti! Beni korkunç, iğrenç bir zindanda sefilce ölmeye, can vermeye bırakacaktı; oysa tek bir sözcük, küçücük bir hece beni kurtarabilirdi. Ama o tek heceyi bile söyleyemiyordum! Eminim, ölümün kendisinin acısını on bin katından fazla hissediyordum. Beynim dönmeye başladı; fenalık geçirerek kutunun ucuna yığıldım.

Düşerken kasap bıçağı pantolonumun belinden sıyrılıp şangırtıyla yere düştü. En güzel ezgilerin hiçbir tınısı kulağıma bundan daha tatlı gelemezdi! Gürültünün Augustus üzerindeki etkisini anlamak için büyük bir kaygıyla dinledim; çünkü adımı seslenen kişinin ondan başkası olamayacağını biliyordum. Bir süre her şey sessiz kaldı. Sonunda yine “Arthur!” sözünü duydum; alçak sesle, tereddüt dolu bir tonda yineleniyordu. Umudun yeniden canlanması konuşma gücümü bir anda geri getirdi; var gücümle, “Augustus! Ah Augustus!” diye bağırdım. “Sus, Tanrı aşkına sus!” diye karşılık verdi. Sesi heyecandan titriyordu. “Hemen yanına geleceğim; ambardan yolumu bulur bulmaz.” Uzun süre eşya yığınlarının arasında hareket ettiğini duydum; her dakika bana bir ömür gibi geliyordu. Sonunda elini omzumda hissettim ve aynı anda dudaklarıma bir şişe su dayadı. Yalnızca mezarın pençesinden ansızın kurtulanlar ya da benim kasvetli zindanımda çevremi saranlar kadar ağır koşullar altında dayanılmaz susuzluk azabını yaşayanlar, o uzun yudumun, bedensel hazların en büyüğünün, bana verdiği anlatılmaz sevinci anlayabilir.

Susuzluğumu bir ölçüde giderince Augustus cebinden üç dört soğuk haşlanmış patates çıkardı; büyük bir iştahla yedim. Yanında kapalı bir fener içinde ışık getirmişti. Minnetle karşıladığım ışınlar bana yiyecek ve içecek kadar, hatta neredeyse onlar kadar rahatlık verdi. Ama bu kadar uzun süre ortalıkta görünmemesinin nedenini öğrenmek için sabırsızlanıyordum; o da gemide ben tutsakken olup bitenleri anlatmaya koyuldu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…