Bölümler 28Şu an: Iı. Bölüm
- 1 Arthur Gordon Pym'in Öyküsü.134 kelime
- 2 Önsöz.469 kelime
- 3 A. Gordon Pym.2.488 kelime
- 4 Iı. Bölüm3.620 kelime · Okuduğun bölüm
- 5 Bölüm Iıı.2.098 kelime
- 6 Bölüm IV1.869 kelime
- 7 Bölüm V.1.877 kelime
- 8 Bölüm Vı.2.288 kelime
- 9 Vıı. Bölüm1.757 kelime
- 10 Bölüm Vııı.2.002 kelime
- 11 Bölüm Ix.1.896 kelime
- 12 Bölüm X.1.255 kelime
- 13 Bölüm Xı.1.620 kelime
- 14 Bölüm Xıı.2.057 kelime
- 15 Bölüm Xııı.2.602 kelime
- 16 Bölüm Xıv.2.218 kelime
- 17 Xv. Bölüm1.167 kelime
- 18 Xvı. Bölüm1.333 kelime
- 19 Xvıı. Bölüm1.371 kelime
- 20 Xvııı. Bölüm1.683 kelime
- 21 Bölüm Xıx.1.270 kelime
- 22 Bölüm Xx.1.614 kelime
- 23 Xxı. Bölüm991 kelime
- 24 Bölüm Xxıı.1.571 kelime
- 25 Bölüm Xxııı.1.198 kelime
- 26 Bölüm Xxıv.1.643 kelime
- 27 Xxv. Bölüm1.267 kelime
- 28 Not.622 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
II. BÖLÜM
Yalnızca önyargıya dayanan meselelerde, ister lehinde ister aleyhinde olsun, en basit verilerden bile bütünüyle kesin sonuçlar çıkaramayız. Az önce anlattığım böyle bir felaketin, denize karşı içimde yeni yeni uyanan tutkuyu iyice soğutacağı düşünülebilirdi. Oysa mucizevi biçimde kurtuluşumuzdan bir hafta geçmeden, denizci yaşamına özgü vahşi maceralara hiç olmadığı kadar büyük bir özlem duymaya başladım. Bu kısa süre, belleğimdeki gölgeleri silmeye; son tehlikeli kazanın bütün heyecan verici, haz veren renklerini ve pitoresk yanlarını canlı biçimde ortaya çıkarmaya fazlasıyla yetmişti. Augustus'la konuşmalarımız her gün daha sıklaşıyor ve daha da ilgi çekici hâle geliyordu. Okyanusta yaşadıklarını anlatma biçimi (şimdi yarısından fazlasının düpedüz uydurma olduğundan kuşkulanıyorum), benim gibi coşkulu yaradılışlı, biraz karamsar ama ateşli bir hayal gücüne sahip biri üzerinde etkili olmaya pek uygundu. Üstelik bir denizcinin yaşamına duyduğum ilgiyi en çok, çektiği acı ve umutsuzluğun en korkunç anlarını anlattığında uyandırması da tuhaftı. Anlatının parlak yanına pek az ilgi duyuyordum. Benim düşlerim gemi kazası ve kıtlık; barbar sürülerin elinde ölüm ya da tutsaklık; erişilmez ve bilinmez bir okyanusun ortasında, gri, ıssız bir kayanın üzerinde gözyaşı ve kederle geçen bir ömürle ilgiliydi. Sonradan öğrendiğime göre, bu tür düşler ya da arzular (çünkü arzu denecek şeylerdi) insanlığın melankolik denilen kalabalık kesiminde yaygındır. Ben o sırada bunları, bir ölçüde yerine getirmek zorunda olduğumu hissettiğim yazgının kehanet dolu görüntüleri olarak görüyordum. Augustus benim ruh hâlime bütünüyle ortak olmuştu. Gerçekten de aramızdaki yakın dostluk, karakterlerimizin kısmen birbirine karışmasına yol açmış olabilir.
Ariel'in uğradığı felaketten yaklaşık on sekiz ay sonra, Lloyd ve Vredenburgh şirketi (sanırım Liverpool'daki Enderby Beyleri'yle bir biçimde bağlantılı bir şirket) Grampus brigini balina avı seferi için onarıp donatmakla meşguldü. Gemi eski ve yıpranmıştı; yapılabilecek her şey yapıldıktan sonra bile denize çıkmaya pek elverişli değildi. Aynı sahiplerin başka iyi gemileri varken neden bunun seçildiğini pek bilmiyorum; ama öyle olmuştu. Kaptanlığa Bay Barnard getirilmişti, Augustus da onunla gidecekti. Brig hazırlanırken bana, yolculuk etme arzumun peşinden gitmek için şimdi karşıma çıkan fırsatın ne kadar mükemmel olduğunu sık sık anlatıyordu. Onu dinlemeye hiç de isteksiz değildim; ama işi ayarlamak o kadar kolay değildi. Babam doğrudan karşı çıkmıyordu; annemse bu tasarıdan söz edilmesiyle bile histerik nöbet geçiriyordu. Üstelik çok şey umduğum dedem, konuyu bir daha açarsam beni bir şilinle mirasından çıkaracağına yemin etmişti. Ama bu güçlükler arzumu azaltmak şöyle dursun, ateşine odun attı. Ne olursa olsun gitmeye karar verdim. Niyetimi Augustus'a açınca bunu gerçekleştirmek için bir plan hazırlamaya koyulduk. Bu arada yolculuk hakkında akrabalarımdan hiçbiriyle konuşmaktan kaçınıyor, görünüşte her zamanki derslerimle uğraşıyordum; böylece bu tasarıdan vazgeçtiğim sanıldı. O sırada yaptıklarımı o zamandan beri şaşkınlık ve hoşnutsuzlukla sık sık düşündüm. Planımı gerçekleştirmek için başvurduğum yoğun ikiyüzlülük, yaşamımın uzun süre boyunca her sözüme ve davranışıma sinmişti. Bunu ancak uzun zamandır içimde beslediğim yolculuk düşlerinin gerçekleşmesini beklerken duyduğum çılgın ve yakıcı heyecan katlanılabilir kılabilirdi.
Aldatma planım gereği, her günün büyük bölümünü Grampus'ta geçiren Augustus'un yönetimine birçok şeyi bırakmak zorundaydım. Orada kamarada ve kamara ambarında babası için bazı hazırlıklarla uğraşıyordu. Geceleri ise mutlaka buluşup umutlarımızı konuşuyorduk. Neredeyse bir ay boyunca, işe yarayacağını düşündüğümüz hiçbir plan bulamadan bu şekilde vakit geçirdikten sonra sonunda gereken her şeyi kararlaştırdığını söyledi. New Bedford'da yaşayan bir akrabam vardı; Bay Ross'un evinde zaman zaman iki üç hafta kalırdım. Gemi haziran ortalarında yola çıkacaktı (Haziran 1827). Denize açılmasından bir iki gün önce babama, her zamanki gibi, Bay Ross'tan bir not gelecekti; notta Robert ve Emmet'le (oğullarıyla) iki haftalığına yanlarına gitmem istenecekti. Augustus notu yazmayı ve ulaştırmayı üstlendi. New Bedford'a gidiyormuş gibi yola çıktıktan sonra arkadaşımın yanına varacak, o da Grampus'ta bana bir saklanma yeri ayarlayacaktı. Bu yerin, görünmediğim günler boyunca rahatça kalmama yetecek kadar konforlu olacağına güvence verdi. Gemi rotasında artık geri dönmek söz konusu olamayacak kadar ilerlediğinde, bütün kamara konforlarından yararlanmaya resmen başlayacaktım; babası da bu şakaya kahkahalarla gülecekti. Macerayı aileme anlatan bir mektup gönderebileceğimiz gemilere mutlaka rastlardık.
Sonunda haziran ortası geldi ve her şey hazırlandı. Not yazılıp gönderilmişti; bir pazartesi sabahı New Bedford posta gemisine biniyormuş gibi evden ayrıldım. Oysa doğruca, bir sokağın köşesinde beni bekleyen Augustus'un yanına gittim. İlk planımız, hava kararıncaya dek ortalıkta görünmemem, sonra da sessizce brig'e binmemdi. Ama şimdi lehimize yoğun bir sis vardı; vakit kaybetmeden beni gizlemeye karar verdik. Augustus iskeleye doğru önden yürüdü, ben de arkasından biraz mesafeyle onu izledim. Beni kolayca tanımasınlar diye yanına aldığı kalın bir denizci pelerinine sarınmıştım. Bay Edmund'un kuyusunu geçtikten sonra ikinci köşeyi tam dönerken, tam karşımda durmuş yüzüme bakan kim çıkıp belirdi dersiniz? Dedem yaşlı Bay Peterson! Uzun bir sessizlikten sonra, "Aman Tanrım Gordon," dedi, "şey, şey... üzerindeki bu pis pelerin kimin?" "Efendim!" diye karşılık verdim; o anın sıkışıklığında elimden geldiğince gücenmiş bir şaşkınlık havasına bürünüp hayal edilebilecek en boğuk ve sert ses tonuyla konuştum: "Efendim! Yanılıyonuz biraz—bi kere benim adım Goddin'e hiç benzemez; yeni paltoma pis demeden önce haddini bil, serseri!" Yaşlı beyefendinin bu yerinde azara verdiği tuhaf tepki karşısında kahkahalarla gülmemek için kendimi zor tuttum. İki üç adım geri sıçradı; önce bembeyaz, sonra kıpkırmızı oldu. Gözlüğünü alnına itti, sonra tekrar indirdi ve şemsiyesini kaldırıp üzerime doğru koştu. Ama koşusunu ansızın durdurdu; sanki bir şey birden aklına gelmişti. Ardından dönüp sokaktan topallayarak uzaklaştı; öfkeden titriyor, dişlerinin arasından, "Olmaz... yeni gözlükler... Gordon sanmışım... lanet olası, işe yaramaz tuzlu su Uzun Tom'u," diye mırıldanıyordu.
Bu kıl payı kurtuluştan sonra daha dikkatli ilerleyip varacağımız yere güvenle ulaştık. Gemide tayfalardan yalnızca bir iki kişi vardı; onlar da baş tarafta, baş kasaradaki küpeşte kaplamalarıyla uğraşıyordu. Kaptan Barnard'ın Lloyd ve Vredenburgh'un işyerinde olduğunu, akşam geç vakte kadar orada kalacağını iyi biliyorduk; dolayısıyla onun açısından kaygılanmamıza pek gerek yoktu. Önce Augustus gemiye çıktı; kısa süre sonra, çalışanların dikkatini çekmeden ben de peşinden çıktım. Doğruca kamaraya girdik; içeride kimse yoktu. Bir balina gemisi için pek alışılmadık biçimde, son derece konforlu döşenmişti. Geniş ve rahat yatakları olan dört çok güzel kamarası vardı. Ayrıca büyük bir soba ve hem ana kamarayla yan kamaraların tabanını kaplayan olağanüstü kalın, değerli bir halı gördüm. Tavanı tam yedi ayak yüksekliğindeydi; kısacası, her şey beklediğimden daha ferah ve hoş görünüyordu. Augustus ise etrafa bakınmama pek vakit bırakmadı; bir an önce saklanmam gerektiğinde ısrar etti. Beni, brig'in sancak tarafında, bölme perdelerinin yanındaki kendi kamarasına götürdü. İçeri girince kapıyı kapatıp sürgüledi. Kendimi şimdi bulduğum bu odadan daha güzel küçük bir oda görmediğimi düşündüm. Yaklaşık on ayak uzunluğundaydı ve yalnızca bir yatağı vardı; daha önce söylediğim gibi bu yatak geniş ve rahattı. Dolabın bölme perdelerine en yakın kısmında, dört ayak karelik bir alana masa, sandalye ve başta seyahat ve keşif kitapları olmak üzere kitaplarla dolu, duvara asılı raflar yerleştirilmişti. Odada başka küçük konforlar da vardı; aralarında bir tür kasa ya da buzdolabını da unutmamalıyım. Augustus, içinde yiyecek içecek türlü nefis şeyler bulunduğunu gösterdi.
Az önce sözünü ettiğim alanın bir köşesinde, halının belli bir noktasına parmak eklemleriyle bastırdı ve döşemenin yaklaşık on altı inç karelik bir bölümünün özenle kesilip yeniden yerine oturtulduğunu anlattı. Bastırınca bu bölümün bir ucu, parmağını altına sokmasına yetecek kadar kalktı. Böylece, halının hâlâ çivilerle tutturulmuş olduğu kapağın ağzını kaldırdı; bunun kıç ambara açıldığını gördüm. Sonra fosforlu kibritle küçük bir fitil yaktı; ışığı karanlık fenerin içine yerleştirip açıklıktan aşağı indi ve bana da peşinden gelmemi söyledi. Öyle yaptım. Ardından, alt yüzüne çakılmış bir çividen tutup kapağı deliğin üzerine çekti; kamaradaki halı elbette zemindeki eski yerine oturdu ve açıklığın bütün izleri gizlendi.
Fitilin ışığı öylesine zayıftı ki kendimi içinde bulduğum karmakarışık yük yığınının arasında yolumu el yordamıyla bulmakta çok zorlandım. Ancak gözlerim yavaş yavaş karanlığa alışınca daha az güçlükle ilerlemeye başladım; arkadaşımın ceketinin eteğinden tutunuyordum. Sayısız dar geçitten sürünüp kıvrılarak geçtikten sonra sonunda beni, bazen ince porselenleri paketlemekte kullanılan, demir kuşaklı bir sandığın yanına getirdi. Sandık neredeyse dört ayak yüksekliğinde, tam altı ayak uzunluğundaydı; ama çok dardı. Üzerinde iki büyük, boş yağ fıçısı; onların da üzerinde kamara tabanının yüksekliğine dek yığılmış kocaman bir saman hasırı yığını vardı. Çevresindeki her yönde, tavana kadar, gemi donanımının neredeyse her çeşidinden oluşan karmakarışık bir yığınla sandıklar, sepetler, fıçılar ve balyalar olabilecek en sıkı biçimde sıkıştırılmıştı. Sandığa ulaşan herhangi bir geçit keşfetmiş olmamız neredeyse mucize gibi görünüyordu. Sonradan, Augustus'un bu ambardaki yükleri beni iyice gizlemek amacıyla bilerek düzenlediğini öğrendim; bu işte yalnızca brig'le sefere çıkmayacak bir adamdan yardım almıştı.
Arkadaşım şimdi sandığın uçlarından birinin istenince çıkarılabildiğini gösterdi. Ucu yana kaydırdı ve içini açığa çıkarınca çok eğlendim. Kamara yataklarından birinin şiltesi dibinin tamamını kaplıyordu. İçinde, böylesine dar bir yere sığdırılabilecek hemen her türlü konfor eşyası vardı; yine de oturarak ya da boylu boyunca uzanarak rahatça kalabileceğim kadar yer bırakılmıştı. Başka şeylerin yanı sıra birkaç kitap, kalem, mürekkep ve kâğıt; üç battaniye; koca bir testi su; bir fıçı gemi peksimeti; üç dört iri Bolonya sosisi; kocaman bir jambon; soğuk rosto koyun budu ve yarım düzine şişe şurup ile likör vardı. Küçük dairemin sahibi olmaya hemen koyuldum; bunu, yeni bir saraya giren herhangi bir hükümdarın duyabileceğinden daha büyük bir memnuniyetle yaptığımı sanıyorum. Augustus sandığın açık ucunun nasıl kapatılacağını gösterdi. Sonra fitili güverteye yaklaştırıp boyunca uzanan koyu renkli bir sicimi gösterdi. Bu sicimin saklandığım yerden, yüklerin arasında gereken bütün dolambaçlı geçitleri izleyerek, kamarasına açılan kapakçığın hemen altındaki ambar güvertesine çakılmış bir çiviye kadar uzandığını söyledi. Bu sicim sayesinde, beklenmedik bir kaza çıkıp da böyle bir adım atmam gerekirse onun yardımı olmadan çıkış yolumu kolayca bulabilecektim. Sonra gitti; feneri ve bol miktarda fitille fosforu yanımda bıraktı. Fark edilmeden bunu nasıl yapabileceğini ayarladıkça beni ziyarete geleceğine söz verdi. Tarih 17 Haziran'dı.
Saklandığım yerde, tahmin edebildiğim kadarıyla üç gün üç gece kaldım; yalnızca iki kez, açıklığın tam karşısındaki iki sandığın arasında doğrulup bacaklarımı esnetmek için dışarı çıktım. Bu süre boyunca Augustus'u hiç görmedim; ama brig'in her an denize açılmasının beklendiğini bildiğimden fazla kaygılanmadım. Ortalıkta koştururken aşağı yanıma gelmek için kolayca fırsat bulamayacaktı. Sonunda kapağın açılıp kapandığını duydum; ardından alçak sesle, her şeyin yolunda olup olmadığını ve bir şeye ihtiyacım bulunup bulunmadığını sordu. "Hayır," diye yanıtladım, "olabileceğim kadar rahatım; brig ne zaman yelken açacak?" "Yarım saatten kısa bir süre içinde demir alacak," diye karşılık verdi. "Sana haber vermeye, yokluğum yüzünden kaygılanma diye geldim. Bir süre daha aşağı inme fırsatım olmayacak; belki üç dört gün. Her şey yolunda gidiyor. Yukarı çıkıp kapağı kapattıktan sonra sicimi izleyerek çivinin olduğu yere kadar sürün. Orada saatimi bulacaksın; gün ışığın olmadığından zamanı anlamana yarayabilir. Ne kadar süredir gömülü kaldığını bilemezsin herhalde; yalnızca üç gün, bugün ayın yirmisi. Saatimi sandığına getirecektim ama yokluğum fark edilir diye korktum." Bunları söyledikten sonra yukarı çıktı.
O gittikten yaklaşık bir saat sonra brig'in hareket ettiğini açıkça hissettim; sonunda gerçekten bir sefere çıkmış olmamı kutladım. Bu düşünceyle rahatlayıp olayların akışını beklemeye karar verdim; izin verildiğinde sandıktan çıkıp daha geniş, ama pek de daha rahat olmayan kamara konforuna kavuşacaktım. İlk işim saati almaktı. Fitili yanar bıraktım; karanlıkta el yordamıyla sicimi izleyip yola koyuldum. Sayısız dolambaçtan geçerken, uzun süre çabaladıktan sonra bir iki adım önce bulunduğum yere geri getirildiğim birkaç nokta fark ettim. Sonunda çiviye ulaşıp aradığım şeyi aldım ve güvenle geri döndüm. Sonra özenle yanıma konmuş kitaplara göz gezdirdim ve Lewis ile Clarke'ın Columbia Nehri ağzına yaptığı keşif gezisinin anlatısını seçtim. Bir süre onunla oyalanınca uykum geldi; ışığı dikkatle söndürdüm ve kısa süre sonra derin bir uykuya daldım.
Uyandığımda zihnim tuhaf biçimde bulanıktı; içinde bulunduğum duruma ilişkin türlü ayrıntıları yeniden hatırlamam biraz zaman aldı. Ama yavaş yavaş hepsi aklıma geldi. Bir ışık yakıp saate baktım; durmuştu, dolayısıyla ne kadar uyuduğumu anlamanın yolu yoktu. Uzuvlarım iyice tutulmuştu; rahatlatmak için sandıkların arasında ayakta durmak zorunda kaldım. Az sonra neredeyse kurt gibi acıktığımı hissedince, uyumadan hemen önce birazını yediğim ve pek lezzetli bulduğum soğuk koyun budunu düşündüm. Etin tümüyle çürümüş olduğunu görünce şaşkına döndüm! Uyandığımda yaşadığım zihinsel bulanıklıkla bu durumu birleştirince, akıl almaz derecede uzun süre uyumuş olmam gerektiğini düşünmeye başladım; bu da beni çok kaygılandırdı. Ambarın havasızlığı bunda etkili olmuş ve sonunda çok ciddi sonuçlar doğurabilecek bir duruma yol açmış olabilirdi. Başım fena halde ağrıyordu; her nefesi güçlükle aldığımı sanıyordum. Kısacası, içimi bir sürü kasvetli duygu kaplamıştı. Yine de kapağı açarak ya da başka bir yolla gürültü çıkarmaya cesaret edemedim. Saati kurup elimden geldiğince sakin kalmaya çalıştım.
Ertesi günün usanıp tüketen yirmi dört saati boyunca kimse yardımıma gelmedi; Augustus'u son derece umursamaz olmakla suçlamaktan kendimi alamadım. Beni en çok korkutan şey, testimdeki suyun yaklaşık yarım pint'e inmiş olmasıydı; koyun etim bitince Bolonya sosislerinden bolca yemiştim ve çok susamıştım. İyice huzursuzlandım, artık kitaplarımla da ilgilenemez oldum. Üstelik uyuma arzusu beni eziyordu; ama ambarın kapalı havasında yanan kömürünkine benzer zararlı bir etki bulunabileceğinden korkup bu isteğe boyun eğmekten titriyordum. Bu sırada brig'in yalpalaması, ana okyanusta epey ilerlediğimizi anlatıyordu. Çok uzaklardan geliyormuş gibi kulağıma ulaşan boğuk uğultu da olağan dışı şiddette bir fırtınanın estiğine beni ikna ediyordu. Augustus'un neden gelmediğini aklım almıyordu. Yukarı çıkmama izin verecek kadar ilerlemiş olmamız gerekirdi. Başına bir kaza gelmiş olabilirdi; ama ölmüş ya da denize düşmüş olması dışında beni bu kadar uzun süre tutsak bırakmasına yol açacak bir şey düşünemiyordum. Bu olasılık üzerinde sabırla duramıyordum. Karşı rüzgârların bizi engellemiş ve hâlâ Nantucket yakınlarında tutmuş olması mümkündü. Ama bu düşünceden de vazgeçmek zorunda kaldım; öyle olsaydı brig sık sık tramola atmış olmalıydı. Oysa sürekli iskeleye yatışından, baştan beri sancak omuzluğundan düzenli bir esintiyle yol aldığından emindim. Üstelik hâlâ adanın yakınındaysak Augustus neden beni ziyaret edip bunu haber vermemişti? Issız ve kasvetli durumumun güçlüklerini böyle düşünüp dururken, bir yirmi dört saat daha beklemeye karar verdim. O zamana kadar yardım gelmezse kapağa kadar ilerleyip ya arkadaşımla konuşacak ya da en azından açıklıktan biraz temiz hava ve kamarasından biraz daha su almaya çalışacaktım. Ne var ki bu düşünceyle meşgulken, ne kadar dirensem de derin bir uykuya, daha doğrusu uyuşukluğa gömüldüm. Gördüğüm kâbuslar dehşet vericiydi. Her tür felaket ve korku başıma geldi. Başka eziyetlerin yanı sıra, en iğrenç ve yırtıcı görünümlü iblisler beni kocaman yastıkların arasında boğarak öldürdü. Dev yılanlar bedenime sarılıyor, korkunç parıltılı gözleriyle yüzüme dikkatle bakıyordu. Sonra uçsuz bucaksız, alabildiğine ıssız ve ürpertici çöller gözlerimin önüne serildi. Göz alabildiğine uzanan, sonsuz sıra hâlinde, yapraksız kül rengi ağaç gövdeleri yükseliyordu. Kökleri, aşağıda kapkara, durgun ve bütünüyle dehşet verici suların uzandığı geniş bataklıklara gömülmüştü. Bu tuhaf ağaçlar sanki insan canlılığıyla donanmıştı; iskeleti andıran kollarını sallayıp en keskin ıstırap ve umutsuzluğun tiz, delici sesleriyle sessiz sulardan merhamet diliyorlardı. Sahne değişti; kendimi Zahara'nın kavurucu kum düzlüklerinde çıplak ve yalnız buldum. Ayaklarımın dibinde tropiklerin yırtıcı bir aslanı çömelmişti. Birden yabanıl gözlerini açıp bana dikti. Kasılır gibi bir sıçrayışla ayağa fırladı, korkunç dişlerini gösterdi. Bir sonraki an kızıl boğazından gök gürültüsünü andıran bir kükreme yükseldi ve ben hızla yere kapaklandım. Dehşet nöbeti içinde boğulurken sonunda yarı uyanık olduğumu fark ettim. Demek ki gördüğüm bütünüyle düş değildi. Artık en azından aklım başımdaydı. Kocaman, gerçek bir canavarın pençeleri göğsüme ağır ağır bastırıyordu; sıcak soluğu kulağımdaydı ve beyaz, korkunç dişleri karanlığın içinden bana parlıyordu.
Bir uzvumu oynatmam ya da tek hece söylemem bin canıma mal olacak olsa, ne kıpırdayabilir ne de konuşabilirdim. Ne olursa olsun hayvan hiç saldırmadan bulunduğu yerde kaldı; ben de altında, tümüyle çaresiz, öleceğimi sanarak yatıyordum. Bedenimin ve zihnimin gücünün hızla tükendiğini, kısacası dehşetten can verdiğimi hissediyordum. Başım dönüyor, ölümcül bir bulantı basıyor, gözlerim kararıyordu; üzerimdeki göz alıcı gözbebekleri bile bulanıklaşmıştı. Son bir çabayla Tanrı'ya güçsüzce bir yakarışta bulundum ve ölmeyi kabullendim. Sesim hayvanın içindeki bütün gizli öfkeyi uyandırmış gibiydi. Boylu boyunca bedenimin üzerine atıldı. Ama uzun, alçak bir sızlanmayla yüzümü ve ellerimi büyük bir hevesle yalamaya başlayınca, üstelik sevgisini ve sevincini en taşkın biçimde gösterince nasıl şaşırdığımı anlatamam! Şaşkınlıktan aklım başımdan gitmişti; ama Newfoundland cinsi köpeğim Tiger'ın kendine özgü sızlanışını unutamazdım, okşayışlarının tuhaf biçimini de iyi tanırdım. Oydu. Şakaklarıma birden kan hücum etti; kurtulmuş ve yeniden canlanmış olmanın baş döndürücü, ezici duygusu içimi kapladı. Üzerinde yattığım şilteden hızla kalktım, sadık yoldaşımın ve dostumun boynuna sarıldım; göğsümü uzun süredir ezen yükü, en coşkulu gözyaşlarıyla boşalttım.
Daha önce de olduğu gibi, şilteden kalkınca düşüncelerim son derece bulanık ve karmakarışıktı. Uzun süre hiçbir düşünceyi ötekine bağlamak neredeyse imkânsız geldi; ama zihinsel yetilerim ağır ağır geri döndü ve içinde bulunduğum duruma ilişkin olayları yeniden hatırladım. Tiger'ın orada oluşunu açıklamaya boşuna uğraştım. Onunla ilgili bin türlü tahminde bulunduktan sonra, kasvetli yalnızlığımı paylaşması ve okşayışlarıyla beni avutması için yanımda olmasına sevinmekle yetinmek zorunda kaldım. Çoğu insan köpeklerini sever; ama Tiger'a duyduğum sevgi sıradan bir sevgiden çok daha derindi ve hiçbir yaratık bunu ondan daha fazla hak etmemiştir. Yedi yıldır ayrılmaz yoldaşımdı; pek çok kez, hayvana değer vermemize yol açan bütün soylu niteliklere sahip olduğunu kanıtlamıştı. Henüz yavruyken, Nantucket'ta boynuna ip geçirip suya götüren kötü yürekli küçük bir haydudun elinden kurtarmıştım onu. Yaklaşık üç yıl sonra yetişkin köpek, bir sokak haydudunun sopasından beni kurtararak bu iyiliğin karşılığını verdi.
Saati elime alıp kulağıma götürdüm; yeniden durmuştu. Duygularımın tuhaf hâlinden, daha önce olduğu gibi çok uzun süre uyuduğuma zaten emindim; ne kadar sürdüğünü elbette söylemek imkânsızdı. Ateşler içinde yanıyordum ve susuzluğum dayanılmaz hâle gelmişti. Işığım yoktu: fitil fenerin dibine kadar yanmış, fosfor kutusu da elime kolayca gelmemişti. Bu yüzden kutunun içinde kalan azıcık su kaynağımı bulmak için etrafı yokladım. Testiyi bulunca boş olduğunu gördüm; kemikleri güzelce sıyrılmış koyun budu da sandığın girişinde durduğuna göre, Tiger suyu içmeye olduğu gibi eti yemeğe de kapılmış olmalıydı. Bozulmuş eti pekâlâ gözden çıkarabilirdim, ama suyu düşününce yüreğim çöktü. Son derece güçsüzdüm; en ufak bir hareket ya da çabayla sıtmaya tutulmuş gibi baştan aşağı titriyordum. Üstelik brig şiddetle yalpalıyor, sandığımın üzerinde duran yağ fıçıları her an devrilip tek giriş çıkış yolunu kapatacakmış gibi duruyordu. Bir de korkunç deniz tutması çekiyordum. Bütün bunlar, tamamen güçten düşmeden önce ne pahasına olursa olsun kapağa ulaşıp hemen yardım bulmaya karar vermeme yol açtı. Bu kararı verince yeniden fosfor kutusuyla fitilleri arandım. Fosfor kutusunu biraz uğraşınca buldum; ancak fitilleri beklediğim kadar çabuk bulamayınca, çünkü bıraktığım yeri neredeyse tam olarak hatırlıyordum, aramayı şimdilik bıraktım. Tiger'a sessizce yatmasını söyleyip hemen kapağa doğru yola koyuldum.
Bu girişimde son derece güçsüz olduğum her zamankinden daha açıkça ortaya çıktı. Emekleyerek ilerlemem bile büyük güçlükle mümkün oluyor, çok sık bacaklarım ansızın altımdan çekiliyordu; yüzüstü yere kapaklandığımda birkaç dakika boyunca neredeyse baygın hâlde kalıyordum. Yine de ağır ağır ilerlemeyi sürdürdüm; daracık, karmaşık eşya yığınlarının arasında her an kendimden geçmekten korkuyordum. Böyle bir şey olursa sonum ölümden başka bir şey olmayacaktı. Sonunda, elimden gelen bütün gücü toplayıp ileri doğru atıldığımda alnımı demir köşebentli bir sandığın keskin köşesine şiddetle çarptım. Bu kaza beni yalnızca birkaç an sersemletti; ama geminin ani ve şiddetli yalpası sandığı yolumun tam karşısına sürükleyip geçidi bütünüyle kapatmıştı. Çevresindeki sandıkların ve gemi eşyalarının arasına iyice sıkıştığı için bütün çabama rağmen onu bir santim bile oynatamadım. Bu yüzden, bu hâlimle ya kılavuz ipi bırakıp yeni bir geçit aramalı ya da engelin üzerinden tırmanıp öte yandaki yola devam etmeliydim. İlk seçenek, düşünmesi bile insanın içini ürperten türlü güçlükler ve tehlikeler barındırıyordu. Zihnim de bedenim de bu kadar zayıfken bunu deneseydim, yolumu kesinlikle kaybeder, ambarın kasvetli ve iğrenç labirentlerinde sefilce can verirdim. Bu nedenle hiç duraksamadan kalan gücümü ve cesaretimi topladım; elimden geldiğince sandığın üzerine tırmanmaya koyuldum.
Bu amaçla doğrulunca, girişimin korkularımın düşündürdüğünden çok daha ciddi olduğunu anladım. Dar geçidin iki yanında ağır yüklerden oluşan duvarlar yükseliyordu; en küçük bir yanlış hareketim bunları başıma yıkabilirdi. Bu kaza olmasa bile, yığılan yükler dönüş yolumu tamamen kapatabilirdi; tıpkı önümdeki engelin yolu kapatması gibi. Sandığın kendisi uzun, hantal bir kutuydu ve üzerine basacak yer bulmak mümkün değildi. Elimden gelen her yolu deneyerek tepesine ulaşmaya, oradan da kendimi yukarı çekmeye boşuna uğraştım. Oraya ulaşmayı başarsaydım bile üzerinden aşmaya gücümün kesinlikle yetmeyeceği açıktı; her bakımdan başarısız olmam daha iyi olmuştu. Sonunda sandığı yerinden oynatmak için umutsuzca çabalarken, bana bakan yanından kuvvetli bir titreşim hissettim. Elimi hevesle tahtaların kenarına uzattım ve büyük bir tahtanın gevşek olduğunu gördüm. Yanımda bulunması neyse ki büyük şans olan çakımla, uzun uğraşlardan sonra tahtayı bütünüyle sökmeyi başardım. Açıklıktan geçince büyük sevinçle karşı tarafta hiç tahta olmadığını gördüm; başka bir deyişle, sandığın üstü yoktu, içinden geçmeye çalıştığım yer altıydı. Şimdi sıra boyunca ilerlemekte önemli bir güçlükle karşılaşmadım ve sonunda çiviye ulaştım. Kalbim çarparken doğruldum ve kapağa hafifçe bastırdım. Beklediğim gibi hemen kalkmadı; Augustus dışında birinin kamarasında olmasından hâlâ çekinerek biraz daha kararlı bastırdım. Ama kapak, şaşkınlığıma rağmen, kımıldamadı. Önceleri onu kaldırmak için neredeyse hiç güç gerekmediğini bildiğimden kaygılanmaya başladım. Kuvvetle ittim, yine de yerinden oynamadı; bütün gücümle bastırdım, hâlâ açılmıyordu; öfkeyle, hiddetle, umutsuzlukla yüklendiğimde bile bütün çabalarıma direndi. Direncin kırılmaz niteliğinden, deliğin ya bulunup iyice çivilenerek kapatıldığı ya da üzerine kaldırılması düşünülemeyecek kadar ağır bir şey konduğu belliydi.
Duyduğum dehşet ve yılgınlık tarifsizdi. Böylece mezara kapatılmış olmamın olası nedenleri üzerine akıl yürütmeye boşuna çalıştım. Düşüncelerimi birbirine bağlayamıyordum; yere çöküp direnmeyi bıraktım ve en kasvetli kuruntulara kapıldım. Susuzluktan, açlıktan, boğularak ve diri diri gömülerek korkunç ölümler, karşılaşacağım başlıca felaketler olarak gözümün önünde sıralanıyordu. Sonunda aklım başıma biraz olsun geri geldi. Ayağa kalkıp parmaklarımla açıklığın birleşme yerlerini ve çatlaklarını yokladım. Bulunca, kamaradan ışık sızıp sızmadığını anlamak için dikkatle inceledim; hiçbir ışık görünmüyordu. Sonra bıçağımın ince ucunu aralarından sokup sert bir engele rastlayana dek ilerlettim. Bıçağı engele sürterek bunun katı bir demir kütlesi olduğunu anladım; bıçağı üzerinde gezdirirken duyduğum dalgalı dokunuştan bunun bir zincir halatı olduğu sonucuna vardım. Artık yapabileceğim tek şey sandığa giden yoldan geri dönmek, orada ya acı kaderime boyun eğmek ya da zihnimi yatıştırıp bir kaçış planı kurmaya çalışmaktı. Hemen işe koyuldum ve sayısız güçlüğün ardından geri dönmeyi başardım. Tamamen bitkin hâlde yatağa çöktüğümde Tiger yanıma boylu boyunca uzandı; okşayışlarıyla sıkıntılarımı avutmak, bana metanetle dayanmam için cesaret vermek ister gibiydi.
Davranışındaki tuhaflık sonunda dikkatimi iyice çekti. Birkaç dakika yüzümü ve ellerimi yaladıktan sonra birden duruyor, alçak sesle inliyordu. Elimi ona uzattığımda onu her seferinde sırtüstü yatmış, patileri havada buluyordum. Bu davranışını sık sık tekrarlaması tuhaftı ve buna hiçbir açıklama getiremiyordum. Köpek sıkıntılı göründüğünden bir yerini incittiğini düşündüm; patilerini ellerime alıp teker teker inceledim, ama hiçbir yara izi bulamadım. Sonra aç olduğunu varsaydım ve önüne kocaman bir parça jambon koydum. Hırsla yedi; ardından yine o olağan dışı hareketlerine başladı. Şimdi, benim gibi susuzluktan kıvrandığını düşündüm ve bu sonucun doğru olduğuna karar vermek üzereydim ki, patilerinden başka hiçbir yerini incelemediğim, bedeninin ya da başının bir yerinde yara olabileceği aklıma geldi. Başını dikkatle yokladım, ama bir şey bulamadım. Elimi sırtında gezdirince tüylerinin hafifçe kabarıp baştan başa uzandığını fark ettim. Parmağımla yoklayınca bir ip buldum; ipi izleyerek ilerleyince bütün bedenini dolandığını gördüm. Daha dikkatle inceleyince, ipi hayvanın sol omzunun hemen altına gelecek şekilde tutturulmuş, mektup kâğıdına benzeyen küçük bir parçaya rastladım.
Bölüm etkileşimi
