Hilalin Gölgesinde kitap kapağı

5. bölüm / 32

Bölüm 4

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 32Şu an: Bölüm 4

Bu akşam eve kalbim pır pır atarken döndüm. Adımı ilk söylediği an, içimde yeşerttiği huzuru hissederken yüzümde istemsiz bir gülümseme oluştu. Nedense ilk defa bir müşteriyi bu kadar merak eder olmuştum. Neyin nesi, kimin fesi olduğunu söylememiş olmasına rağmen ilk andan itibaren ona doğru bir çekim hissediyordum. Bana bakmıyorken bile sanki yanımdaymışçasına varlığını bilmek hayatımda görmediğim, duymadığım, hissetmediğim duygularımı ortaya çıkarıyordu. Üstelik sadece üç gün geçmişti.

Biz arkadaş olamazdık, biliyorum. Anca eğer artık o meyhaneye gelip gitmeye devam ederse birbirimizi görür, şans eseri Dimitri elime şarap testisini tutuşturursa küçük, kısa anlamsız ve günlük konuşmalarımıza devam edebilirdik. O kadar. Daha fazlası mümkün değildi. Bizim aramızda sadece sokaklar yoktu. Yıllardır örülen duvarlar da bana engel olacaktı.

Eve vardığımda annem çoktan uyumuştu. Kardeşim de onun yanına kıvrılmış, ince yorganın altında sessizce nefes alıyordu. Ayaklarımın sesini duyurmamaya çalışarak mutfağa geçtim.
Ocaktaki küller çoktan soğumuştu. Elime bir kuru dal alarak közü harladım. Alevler yavaş yavaş canlanırken odanın içine tanıdık odun kokusu yayıldı.
Hiç uykum yoktu. Bugün gözlerimi her kapattığımda aynı yüz zihnimde beliriyordu. Düşüncelerimi susturmanın tek yolunun okumak olduğunu biliyordum.
Oturma odasındaki küçük kitaplığa yöneldim. Rafın en üstünde duran, birkaç hafta önce okumaya başladığım Hypnerotomachia Poliphili’yi dikkatlice elime aldım. Kitap, gördüğü yılların izini taşıyordu. Bazı sayfalarının köşeleri eksilmiş, deri cildi yer yer çatlamıştı.
Dimitri’nin, bir Venedikli tüccarın geride bıraktığı eşyalar arasında bulup bana verdiği kitaptı.
İçinde, rüyasında sevdiği kadına kavuşmaya çalışan genç bir adamın uzun yolculuğu anlatılıyordu. Bahçeler, tapınaklar, heykeller ve birbirinden tuhaf semboller arasında ilerleyen bu yolculukta, aşk bazen bir ödül, bazen de insana kendi kalbini tanıtan ağır bir imtihan gibi resmediliyordu.
Kitabın her sayfasını anlamıyordum. Bazı satırları defalarca okumam gerekiyordu. Ama yine de beni başka dünyalara götürüyordu. Belki de bu yüzden seviyordum.
Üzerimdeki kıyafetleri çıkarıp ince geceliğimi giydim. Omuzlarıma yün şalımı alarak pencerenin önündeki sedire oturdum. Camın altından sızan rüzgâr ayak bileklerime kadar ulaşıyordu.
Kitabı açtım. Mumun titrek ışığı sayfaların üzerine vururken okumaya çalıştım. Fakat gözlerim satırlarda dolaşıyor, zihnim çoktan başka bir yere gidiyordu. Kitapta genç adam sevdiği kadını arıyordu. Ben ise yalnızca üç gündür tanıdığım bir adamın neden yeniden meyhaneye geldiğini düşünüyor, odaklanmakta çok zorlanıyordum. Her sayfayı yeniden okuyordum. Aynı satırlara tekrar tekrar dönüyordum. Sayfalardaki işlemeler, semboller ve çizimler gözümün önünde yavaş yavaş birbirine karışıyordu.
İç çekerek kitabı dizlerimin üzerine kapattım.Çatılara düşen damlalar, gecenin sessizliğine usulca karışıyor; rüzgâr ise biraz önceki sertliğini kaybedip sokakların arasında ağır ağır dolaşıyordu.
Yerimde duramadım. Ayağa kalkıp odanın içinde yavaş adımlarla yürümeye başladım.
Belki bir yudum su içersem, Belki birkaç lokma yersem zihnim de biraz olsun susardı.
Mutfağa geçtim. Tezgâhın altındaki eski dolabı açarken gözüm köşede duran paslı bir bıçağa takıldı. Sapındaki çatlağı görünce istemsizce elim ona uzandı. Babamın balık ağlarını tamir ederken kullandığı bıçaktı.
Onu elime aldığım an, avuçlarım sanki yıllar öncesine dokundu.
Tahta taburenin üzerine oturdum. Bıçağın sapını başparmağımla usulca okşarken, burnuma denizin tuzlu kokusu gelmiş gibi oldu.
Babam… Onun yüzünü her geçen gün biraz daha silik hatırladığımdan korkardım. Sesini unutacağım diye korkardım. Ama o son günü… Hayır. O günü unutmam mümkün değildi.
Gözlerimi kapattım ve kendimi altı yıl öncesinin Galata’sında buldum.
Babam balıkçıydı. Ben daha beş yaşındayken, doğup büyüdüğü Midilli Adası’ndan ayrılmaya karar vermişti. Son yıllarda denizde ekmek kazanmak her geçen gün zorlaşıyordu. Korsan saldırıları artmış, balık azalmış, kazandığı üç beş akçe ise ailemizi geçindirmeye yetmez olmuştu.
“Deniz aynı deniz.” derdi hep. “Ama insan bazen kıyısını değiştirmek zorunda kalır.”
Daha iyi bir hayat kurabileceğine inanarak bizi alıp Osmanlı’nın en büyük limanlarından biri olan İstanbul’a getirdi. Burada hem daha çok balık tutacağını hem de çocuklarının aç kalmayacağını düşünüyordu.
O gün, bu şehrin bir gün bana hem yuva hem de zindan olacağını hiçbirimiz bilmiyorduk.
Zaman geçtikçe babam İstanbul’un dilini daha iyi öğrenmeye başladı.
Her akşam sofrayı topladıktan sonra beni yanına oturtur, önüme bir kâğıtla mürekkep hokkasını koyardı. Bazen gün içinde yazdığı küçük notları bana okutur, bazen de kelimeleri tek tek söyleyerek yazmamı isterdi. Yanlış yaptığımda hiç kızmazdı. Gülümseyerek,
“Ben de bu dili yeni öğreniyorum.” derdi. “Birlikte öğreneceğiz.”
Rumcayı zaten evimizde konuşuyorduk. Osmanlıcayı ise babam sayesinde öğrendim. Bir süre mahallemizdeki mektebe de gittim. Babam, bu şehirde kabul görebilmem için Türkçeyi iyi konuşmam gerektiğine inanıyordu. Ama çok sürmedi. İstanbul’a gelişimizin ikinci yılında bir gün mektepten eve döndüm. Arka bahçeye geçip kimse beni görmesin diye yüzümü duvara çevirdim. Sessizce ağlamaya başladım.
Sınıftaki çocuklar benimle oynamak istemiyordu. Bazıları ismimle alay ediyor, bazıları da Rum olduğumu öğrenince yanımdan uzaklaşıyordu. Asıl canımı acıtan ise çocuklardan çok aileleriydi.
“Sizi onunla oynarken görmeyeyim.” dediklerini duymuştum. O gün kendimi ilk kez gerçekten yabancı hissetmiştim.
Kimse beni sevmiyor, kimse benimle arkadaş olmak istemiyor diye hıçkırarak ağlarken babam eve gelmiş. Beni o hâlde görünce yüreğine taş oturmuş.
Sessizce yanıma oturmuş, saçlarımı okşamıştı. Sonra o tatlı Rum aksanıyla bana dönüp,
“Kimse sevmesin seni, ben seni her şeyden çok severim. Ben senin hem oyun arkadaşın hem de öğretmenin olurum.” demişti.
O gün gerçekten verdiği sözünü tuttu. Akşamları birlikte yazı çalıştık. Sokak aralarında birlikte top oynadık. Deniz kıyısında birlikte martılara ekmek attık. Bazen de kayığını tamir ederken bana eski Rum ezgileri öğretirdi. Önce kendisi söyler, sonra aynı dizeleri bana tekrar ettirirdi. Sesim çatladığında güler, yeniden başlamamı isterdi.
“Şarkıyı önce hisset. Sözler kendiliğinden gelir.”
Bana yalnızca okumayı ve yazmayı öğretmedi. İnsanların söyledikleri yüzünden kendimden utanmamayı da öğretti. Bugün hâlâ bazı kelimeleri söylerken sesime hafifçe Rum aksanı karışıyorsa, bu bana babamdan kalan en kıymetli mirastı.
Babam yalnızca bizim değil, bütün mahallenin sevdiği bir adamdı. Limanın en zengin balıkçısı değildi ama en cömertlerinden biriydi. Ağlarına takılan balıkların en güzelini önce satmazdı.
“Şu yaşlı kadına iki tane ayır.”
“Şu çocuğun annesi hasta, ona da ver.” derdi.
Elinde kalan üç beş akçeyle önce evimizin ihtiyacını karşılar, sonra da tanıdığı tanımadığı yoksullara bir somun ekmek alırdı. Annem bazen buna kızardı.
“Bizim de zor günümüz olur.” derdi. Babam ise her zamanki gibi gülümserdi.
“Paylaşılan lokmanın bereketi eksilmez.”
Hatta annem bir gün fazla yemek yaptığında,
“Yarın limana getir.” derdi. “Balık bulamayan birkaç aile var. Sıcak bir çorba içsinler.”
Babamın eli hiçbir zaman çok zengin olmadı. Ama yüreği hep öyleydi. Evimiz de onun gibiydi. Gösterişli değildi. İki küçük odası, daracık bir mutfağı ve denize bakan tek penceresi vardı. Yağmur yağdığında çatının bir köşesi damlatır, annem altına mutlaka bakır bir leğen koyardı. Kışın sobamız bazen bütün evi ısıtmaya yetmezdi ama yine de birbirimize sokulunca üşümezdik.
Pencerenin önünde annemin fesleğen yetiştirdiği iki toprak saksı dururdu. Duvarlarda babamın kendi elleriyle yaptığı ahşap raflar, rafların üzerinde birkaç kitap, birkaç tabak ve annemin özenle sakladığı aile ikonaları vardı.
Eve her girdiğimde önce taze pişmiş ekmeğin, sonra da annemin yaptığı zeytinyağlı yemeklerin kokusu karşılardı beni.
Annem, mahallenin en güzel kadınlarından biriydi. Uzun, dalga dalga dökülen altın sarısı saçları güneşte ışıldar, ela gözleri güldüğünde bal rengini alırdı. İnce parmaklarıyla hamur yoğururken, dikiş dikerken ya da saçlarımı örerken hep aynı Rum ezgisini mırıldanırdı.
Onu o hâliyle hatırlamayı seviyordum. Çünkü hastalık, annemin yalnızca bedenini değil, yıllar içinde gülüşünü de yavaş yavaş elimizden almıştı.
Ben altı yaşındayken kardeşim dünyaya geldi. Osmanlı topraklarında doğduğu için babam,
“Bu şehir artık onun da memleketi.” demişti.
Adını Niko koyduk. Benden bambaşka bir çocuktu.
Annemin sarı saçlarını almıştı. Deniz kadar mavi olmayan ama onun kadar koyu renkte gözleri vardı. Gülerken yüzünün sağ tarafında beliren küçük gamze de babamdan kalmıştı.
Babam ona baktığında hep, “Şu oğlan benim küçüklüğüm.” der, kahkaha atardı. Niko da bunu duyunca hiçbir şey anlamadan aynı kahkahayı taklit etmeye çalışırdı. O günlerde dünya bana küçücük ama eksiksiz görünürdü.
Aradan yıllar geçti. Ben büyüdüm. Kardeşim de artık sokaklarda benim peşimden koşan küçük bir çocuk olmaktan çıkmıştı.
Annemin sağlığı ise her geçen gün biraz daha kötüye gidiyordu. Önce dizleri ağrımaya başladı. Sonra uzun yürüyüşler onu yormaya başladı. Ardından bitmek bilmeyen öksürükler geldi.Ne olduğunu bilmiyorduk. Mahalledeki hekim kadınlara gidiyor, onların hazırladığı şifalı otları ve merhemleri kullanıyorduk. Bazen birkaç gün iyi oluyor, sonra hastalık yeniden annemi yatağa bağlıyordu.
Ben de elimden geldiğince hem ona hem babama yardım ediyordum. Sabahları annemin işlerini yapıyor, öğleden sonraları limana gidip babamın ağlarını toplamasına yardım ediyordum. Bazen de onunla birlikte denize açılırdım. İlk balığımı tuttuğum günü hâlâ dün gibi hatırlarım. Babam ağı çekip balığı görünce öyle sevinmişti ki kahkahası bütün denize yayılmıştı.
“Bugün kısmetli günümüz.” demişti.
“Senin elin bereketli, kızım.” Her tuttuğum balıktan sonra aynı şeyi söylerdi.
“Merak etme. Sen olduğun sürece bu ev aç kalmaz.”
Ben de ona inanırdım. Halbuki gerçekten de bu ilerleyen zamanda bu evin geçiminin benim üzerime kalacağını bilemiyordum.
Çünkü babamın söylediği hiçbir sözün yalan olabileceğini hiç düşünmemiştim. Balıkları satıyor, eve ekmek getiriyordu. Kardeşimin eğitimi aksamasın diye elinden geleni yapıyordu. Annemin ilaçlarını eksik etmiyordu. Kış gelmeden odunlarımızı, unumuzu, zeytinyağımızı ve kumaşlarımızı alıyordu.
Ben de paramızın bütün bunlara yettiğini sanıyordum. Yetmediğini bilmiyordum. Babamın geceleri, biz uyuduktan sonra bir tüccarın kapısını çalıp borç istediğini, aldığı her akçenin yükünü tek başına omuzladığını, biz üzülmeyelim diye bunu anneme bile söylemediğini bilmiyorduk.
Ben yalnızca babamın her akşam kazandığı birkaç akçeyi annemin avucuna bırakışını görüyordum. Sonra annemin elini usulca kapatıp,
“İdare ederiz.” dediğini duyuyordum. Önce annemin parayı tutan eline, sonra da alnına kokulu uzunca bir öpücük konduruyordu. Oysa o birkaç akçe, artık çoktan yetmemeye başlamıştı. Babamın taşıdığı yükü biz görememiştik.
Ve sonunda o kara güne uyandık. O sabah güneş bir türlü doğmak istemiyordu.
Gökyüzü, geceden kalma koyu bulutlarla örtülmüş, bütün Galata’nın üzerine ağır bir karanlık çökmüştü. Denizden gelen rüzgâr evimizin eski pencerelerini titretiyor, uzaktan martıların bile alışılmadık bir telaşla bağırdığı duyuluyordu.
Liman tarafına baktığımda dükkânların çoğunun kepenkleri hâlâ kapalıydı. Balıkçılar kayıklarını denize indirmiyor, esnaf kapılarının önünde gökyüzünü seyrediyordu. Herkes yaklaşan fırtınayı hissediyordu. Babam hariç.
Annem onun koluna tutundu. Yüzündeki korkuyu ilk kez o kadar açık görmüştüm.
“Ne olursun gitme, Yorgo.” dedi sesi titreyerek. “Bak hava kötü. Fırtına gelecek diye esnaf kepenklerini bile açmadı. Birkaç gün evde kal.” Bir an durdu. Gözleri dolmuştu. “Ölmeyiz ya… Evde olanlardan yer içeriz.”
Babam annemin ellerini avuçlarının arasına aldı. Yüzünde yorgun ama alışıldık o gülümsemesi vardı.
“Olmaz.” Sesi sakindi. “Ben bir gün balığa çıkmazsam aç kalırız.”
O zaman bu söz bana yalnızca yoksul bir balıkçının kaygısı gibi gelmişti. Yıllar sonra anladım.
Babam aslında, “Borçlarım çok ağır, bugün para kazanamazsam elimizde kalan son şeyleri de kaybedeceğiz.” demek istiyormuş. Ama bunu bize söylememişti. Çünkü hayatı boyunca yükünü kendi omuzlarında taşımayı seçmişti.
Kapıya yöneldi. Ben de peşinden koştum.
Tam çıkmadan önce arkasını döndü. İki eliyle yüzümü tuttu. Gözlerimin içine uzun uzun baktı. Sanki beni hafızasına kazımak ister gibiydi. Sonra alnımdan öptü. “Ben seni hep çok seveceğim, canım Miri’m.” dedi. İlk kez o gün bana böyle seslenmişti. Duyduğum en güzel hitaptı.
Sonra arkasını döndü. Kapıyı açtı. Bir anlığına içeri dolan sert rüzgâr saçlarımızı savurdu. Kapı kapanmadan hemen önce arkasından seslendim.
“Gitme, papa!”
Sesim sokağın taş duvarlarında yankılandı. Ama babam çoktan köşeyi dönmüştü. Arkasına dönüp bakmadı.
Akşam oldu. Babam hâlâ dönmemişti. Kapının rüzgârla her çarpılışında yerimden fırlıyor, “Papa geldi.” diye düşünüyordum. Her seferinde boş bir sokakla karşılaşıyordum. Gözlerimi bir an olsun pencereden ayırmadım. Annem de konuşmuyordu. Elindeki tespihi usul usul çekiyor, dudaklarının arasından durmadan dua mırıldanıyordu.
Gece ilerledikçe rüzgâr daha da sertleşti. Yağmur pencerelere vuruyor, evimiz sanki her esintide biraz daha sallanıyordu. Oturduğum odadaki mum, içeri sızan sert rüzgârla bir anda söndü. O karanlıkta içime tarif edemediğim bir korku çöktü.
Sabah olduğunda gözlerim hâlâ kapıdaydı. Babam yine gelmemişti. Tam dışarı çıkacakken bizim eve doğru yürüyen birkaç komşuyu gördüm. Hepsinin yüzü asıktı. Hiçbiri gözlerimin içine bakamıyordu. İçimde kötü bir his büyümeye başladı. Tam o sırada karşı komşumuz, fırıncı Hasan Usta bana seslendi.
“Mariyan…” Sesi her zamankinden daha kısıktı.
“Annen nerede?”
“İçeride… Rahatsız. Daha yeni uyudu.”
Hasan Usta başını eğdi.
“Onu uyandırır mısın kızım? Diyeceklerimiz var.”
O an anladım. Kimse bana “başın sağ olsun” dememişti. Kimse “baban…” diye söze başlamamıştı.
Babamın başına bir şey gelmişti. Koşmaya başladım. Ayaklarım beni eve değil, babamın dün son kez yürüdüğü sokağa götürdü.
Köşeyi döndüm. Sonra bir köşeyi daha… Adımlarım hızlandıkça nefesim kesiliyor, kalbim göğsümden çıkacakmış gibi atıyordu. Limana yaklaştıkça kalabalık da artıyordu. Bir an durdum.
İçimden, Bakmazsam gerçek olmaz. diye geçirdim.
Geri dönmeyi düşündüm. Belki eve gidersem babam çoktan gelmiş olurdu. Belki bütün bunlar kötü bir yanılgıydı. Ama ayaklarım beni dinlemedi. İlerlemeye devam etti.
Limanın kenarına vardığımda diğer balıkçılar beni gördü. Önce önüme geçtiler. Sanki beni korumaya çalışıyorlardı. Sonra hiçbir şey söylemeden yavaşça iki yana çekildiler. Aralarında bana bir yol açıldı.
Babam yerde yatıyordu. Üzerine kuru bir örtü örtmüşlerdi.
İlk düşündüğüm şey, “Gece eve gelmeyince burada uyumuş olmalı.” oldu. Ölümü aklımın ucundan bile geçirmemiştim. Yanına çömeldim. Titreyen elimle omzuna dokundum.
“Papa…” Sesim neredeyse duyulmayacak kadar kısıktı.
“Ksípna…” Uyanmadı.
Omzunu biraz daha sertçe sarstım.
“Papa…”
“Ksípna…” Yine cevap vermedi.
Kulağımı göğsüne yasladım. Sessizlik… Kalbi atmıyordu.
Daha ilk dokunduğum anda hissettiğim şey doğruymuş. Karşımda yatan artık babam değildi. Onun bedeniydi. Annem, ömrünü adadığı Yorgo’yu kaybetmişti. Ben ise bu dünyadaki en güvenli limanımı.
Babamı. Deniz… Çocukluğum boyunca bize ekmek veren deniz… O sabah onu bizden almıştı.
Bir süre sonra yaşlı Rum balıkçılardan biri yanıma geldi. Gözleri kıpkırmızıydı.
“Dün onu gördüm.” dedi. “Denize açılmamasını söyledim. Hava iyi değildi. Fırtına büyüyecekti.”
Babamın verdiği cevabı hiç unutamadım.
“Bunu bilmediğimi mi sanıyorsun?” demiş.
Sonra da kayığının halatını çözüp denize açılmış.
Gece boyunca esen o fırtına, evimizdeki mumu söndüren o rüzgâr babamın kayığını da devirmiş. Kayığından geriye birkaç kırık tahta parçası kalmış. Babamın bedeni ise sabaha karşı kıyıya vurmuş.
Yüzünde tek bir yara yoktu. Kollarında da… Başında da… Hiç kan yoktu. Sanki yalnızca uyuyordu. Babam yüzmeyi çok iyi bilirdi. Çocukluğumdan beri bana da öğretmişti. Ne olmuştu? O gece denizin ortasında ne yaşamıştı da beni, ailesini bırakıp gitmeye karar vermişti? Bunu hiçbir zaman öğrenemedik.
Babamın cenazesi ertesi gün kaldırıldı. Galata’daki küçük Rum Ortodoks kilisesinin taş duvarları o sabah her zamankinden daha sessizdi. Kilise tütsü kokuyordu. Papazın elindeki buhurdanlıktan yükselen duman, ikonaların önünde ağır ağır dolaşıyor, tavandaki eski fresklere doğru yükseliyordu.
Babamın tabutu, kilisenin tam ortasına yerleştirilmişti. Üzerine ahşap bir haç bırakılmış, iki yanına da yanan mumlar dizilmişti. Mahalleden tanıdığımız herkes gelmişti. Balıkçılar, esnaf, komşular, babamın yıllarca ücretsiz balık verdiği yaşlı kadınlar, bir lokma ekmeğini paylaştığı insanlar… Hepsi oradaydı.
Papaz dualar okumaya başladı. Ardından ilahiler yükseldi. Çocukluğumdan beri defalarca duyduğum o ezgiler, ilk kez bu kadar ağır geliyordu. Sanki her kelime babamın artık gerçekten gittiğini biraz daha yüzüme vuruyordu.
Annem tabutun başına geldiğinde dizlerinin bağı çözüldü. Titreyen elleriyle babamın yüzüne son kez dokundu.
“Yorgo…” diyebildi yalnızca. Sonrası gelmedi. Gözleri kapandı. Olduğu yere yığıldı. Kadınlar telaşla etrafını sardılar. Ben ise olduğum yerde kaldım. Koşamadım, bağıramadım, ağlayamadım.
Sanki bedenim bana ait olmaktan çıkmıştı. Herkes bana bakıyordu.
“Yorgo’nun kızı.” diye fısıldaşıyorlardı.
O an ağlarsam annem de dağılır diye düşündüm. Kardeşim korkar diye düşündüm. Bu yüzden gözyaşlarımı içime gömdüm. Tabut omuzlara alındığında ben de arkasından yürüdüm. Kiliseden mezarlığa kadar uzanan taş yolda tek bir kelime etmedim.
Toprak kazılmıştı. Babamı yavaşça mezarına indirdiler. Papaz son duasını okudu. İlk kürek toprak tabutun üzerine düştüğünde çıkan sesi hayatım boyunca unutamadım.
İnsanlar yavaş yavaş mezarlıktan ayrılırken ben hâlâ aynı yerde duruyordum. Toprağın altında babam vardı. Gökyüzünün altında ise artık onsuz bir hayat.
Gözyaşlarımı henüz akıtamamışken kapımız çalındı. Babamı toprağa verdiğimiz günün ertesi sabahıydı. Güneş daha yeni doğmuştu. Henüz bir lokma bile ağzımıza koymamıştık. Annem de Niko da yorgunluktan hâlâ uyuyordu.
Omuzlarıma şalımı alıp kapıya yöneldim. Kapıyı açtığımda karşımda üç adam duruyordu. Sakalları uzamıştı. Üzerlerindeki koyu renk kaftanlar temizdi ama uzun yol görmüş gibiydi. Üçünün de elinde mühürlü kâğıt tomarları vardı. Bir an sustular. Sonra en yaşlı olanı konuştu.
“Yorgo’nun evi burası mı?”
Boğazım düğümlendi.
“Evet.”
Adam başını hafifçe eğdi.
“Allah rahmet eylesin.”
İlk kez bir Müslümanın babam için dua ettiğini duyuyordum.
Kısık bir sesle,
“Sağ olun.” diyebildim.
Adam elindeki tomarı açtı.
“Biz tüccar İshak Efendi adına geldik.” Kaşlarımı çattım.
“Babana ait bir borç var.”
Ne dediğini anlayamadım.
“Borç mu?”
“Evet.”
“Yanlış geldiniz.”
Babamın borcu olamazdı.
Adam yüzüme baktı. Yanındaki kâğıdı bana uzattı. Altındaki imzayı gösterdi.
“Bu senet.”
Babamın adını görünce elim titredi.
Yorgo… Kendi el yazısıydı. Hayatım boyunca yüzlerce kez gördüğüm yazısı… Ama anlam veremiyordum.
“Bu… olamaz.”
Adam sakince konuşmaya devam etti.
“Üç yıldır ödenemeyen borç. Faiziyle birlikte…”
Söylediği miktarı duyunca dizlerimin bağı çözüldü. Babamın ömrü boyunca kazanamayacağı kadar çoktu. Başımı iki yana salladım.
“Hayır. Bir yanlışlık var. Babam böyle bir borç almaz.”
Adamın sesi değişmedi.
“Almış.”
Kâğıdın altındaki mühürü gösterdi.
“İmzalamış.”
O an annem kapının arkasında belirdi. Yüzü bembeyaz kesildi. Kâğıdı görünce eli ağzına gitti.
“Yorgo…” diye fısıldadı. Annem de bilmiyordu.
İlk kez gerçekten korktum.
“Borç ödenmezse, kanun gereği evde bulunan mallar haczedilecek.” Sözünü bitirir bitirmez beni omuzumdan hafifçe kenara iterek içeri girdiler.
Hiçbir itiraz hakkımız olmadı. O an, içimde garip bir rahatlama hissettiğimi bugün bile utanarak hatırlıyorum. “Hiç değilse yalnızca eşyalarımızı alacaklar.” diye düşünmüştüm.
Adamlar hiçbir şey söylemeden evi dolaşmaya başladılar. En yaşlı olanı elindeki kâğıdı açtı. Diğeri yüksek sesle sayıyor, üçüncüsü de tek tek yazıyordu. “Bir ahşap masa, üç sandalye, iki sedir bir ceviz sandık, bakır tencere, iki yün battaniye, bir balık ağı…”
Annem yatağın kenarında sessizce oturuyor, Niko ise korkudan eteğine tutunmuş hiçbir şey anlamadan olanları izliyordu. Adamlar mutfağa giriyor, rafları açıyor, dolapların içini karıştırıyor, ne bulurlarsa tek tek kâğıda geçiriyorlardı. Evimizin bütün hatıraları birkaç satırlık bir listeye dönüşüyordu.
En genç görünen adam elindeki kâğıdı baştan sona bir kez daha inceledi. Sonra gözlerini kaldırıp evin içinde yavaşça dolaştırdı.
En sonunda tekrar bana döndü.
“Evi de alsak…” Kısa bir an sustu. “…borcunuz kapanmaz.”
Ne dediğini anlayamamış gibi yüzüne baktım.
“Nasıl yani?” Adam elindeki senedi iki parmağının arasında hafifçe salladı.
“Babanın borcu, bu evdeki bütün eşyaların değerinden de fazla. Bu evi de satsak yetmez.”
Sanki boğazıma görünmez bir düğüm oturmuştu. Etrafıma baktım.
“Evi de alsak…” dedi tekrardan genç adam. “…borcunuz kapanmaz.”
Annem, Niko’yu kendine daha sıkı çekti. Ben ise hâlâ ne demek istediklerini anlamaya çalışıyordum.
“Peki…” dedim titreyen bir sesle.
“Geriye ne kalıyor?” Üç adam birbirine baktı. En yaşlı olanı elindeki senedi yavaşça katladı.
“Kanun açıktır. Borçlu öldüyse borç mirasçılarına geçer.”
Başımı iki yana salladım.
“Bizim ödeyecek paramız yok.” Sesim çatladı.
Adam birkaç adım bana doğru yaklaştı.
“Öyleyse alacaklı, borcun tahsili için başka bir yol seçer.”
İçime çöken korku artık adını bulmuştu. Adam beni baştan aşağı süzdü. Henüz on altı yaşındaydım. Üzerimde annemin diktiği eski keten entari vardı.
İlk kez o gün, bir insanın bakışlarının da insanı incitebileceğini öğrendim.
“Bu kız…” dedi. “…çalışabilecek yaşta.”
Annem bir anda ayağa kalktı.
“Hayır!” Öksürüğü sözünü böldü. Nefesi kesildi. Adam aldırış etmedi.
“Tüccar İshak Efendi’nin Galata’da anlaşmalı olduğu yerler var.”
Sanki pazarda koyun satıyormuş gibi konuşuyordu.
“Borç çalışılarak da ödenebilir.”
Annem hıçkırarak başını salladı.
“Kızımı vermem!”
Adam sertçe cevap verdi.
“O zaman borcu öde.”
Evin içine ağır bir sessizlik çöktü. Tam o sırada dış kapı yeniden çalındı. Kimse yerinden kıpırdamadı. Kapı ikinci kez vuruldu. Bu kez daha sert. En genç adam kapıyı açtı. Kapının önünde iri yapılı, geniş omuzlu bir adam duruyordu. Üzerindeki koyu renk kaftan sade ama temizdi. Kırlaşmaya başlamış gür sakalı göğsüne kadar uzanıyor, kalın kaşlarının altındaki sert bakışları evin içini tek seferde süzüyordu. Elindeki deri keseyi yere bırakmadan konuştu.
“Geç mi kaldım?”
İçerideki üç adam birbirine baktı.
“Sen de kimsin?”
Adam cevap vermedi. Doğrudan elindeki senede baktı.
“İshak Efendi’nin alacağı.”
En yaşlı adam başını salladı.
“Evet.”
Adam deri keseyi masanın üzerine bıraktı. İçindeki altınlar birbirine çarpınca odanın sessizliği metal sesiyle doldu.
“Say.”
En yaşlı adam keseyi açtı. Altınları tek tek saymaya başladı. Uzun süre kimse konuşmadı. Ben yalnızca olup biteni anlamaya çalışıyordum. Altınlar sayıldıkça adamın yüzündeki sert ifade yavaş yavaş değişti.
“Faizi eksik.” dedi. Kapıdaki yabancı ilk kez hafifçe gülümsedi.
“Faizini de söyle.”
Adam yeni miktarı söyledi. Yabancı, odanın içinde yavaşça dolaştı. En sonunda pencerenin önünde durup küçük evi baştan sona süzdü. Sonra yeniden adamlara döndü.
“Bu evi de alırsanız?”
En yaşlı adam kısa bir hesap yaptı.
“Evin değeri faizi karşılar.” Bir an durdu.
“Hatta birkaç akçe de artar.”
Yabancı başını salladı.
“Öyleyse ev de sizin olsun.”
Annem olduğu yerde sendeledi.
“Hayır…”diyebildi yalnızca. Ben ise donup kalmıştım.
Çocukluğumun geçtiği ev birkaç cümleyle elimizden kayıp gidiyordu. En yaşlı adam senedi dikkatlice katladı. Tam geri koyacakken yabancı elini uzattı.
“Senedi ver.” Adam kaşlarını çattı.
“Borç ödendiğine göre senet de alacaklınındır.”
Kısa bir sessizlik oldu. Sonra senedi uzattı. Yabancı kâğıdı katlayıp kaftanının içine yerleştirdi. İlk kez bana baktı.
Bakışlarında ne acıma vardı ne de üstünlük. Sadece sakin bir ifade vardı ve ardından ağır bir sesle konuştu.
“Borç artık bana ait.”
Apar topar birkaç parça kumaşımızı, iki üç entarimizi, annemin ilaçlarını ve çarıklarımızı bohçalara doldurduk. Çocukluğumun geçtiği eve son kez baktım. Kapıyı bu kez biz değil, başkaları kapattı.
Adamın arkasından sessizce yürümeye başladık. Annem güçlükle yürüyebiliyor, Niko ise elimi sımsıkı tutuyordu. Bir süre kimse konuşmadı.
Sessizliği ben bozdum.
“Adınız nedir?”
Cevap vermedi.
“Babamı tanıyor muydunuz?”
Yine sustu.
“Neden o kadar parayı verdiniz?”
Bu kez başını hafifçe çevirdi.
“Ben bir şekilde çalışır, borcu öderdim.”
Adam yürümeye devam etti.
“Tüm hayatın boyunca çalışsan da ödeyebileceğin bir miktar değildi.”
Sesinde ne acıma vardı ne de sertlik. Yalnızca gerçeği söylüyordu.
“İshak Efendi’nin anlaşmalı olduğu yerlerde senin gibilerin adı bile sorulmaz.”
Bir an sustu.
“Oraya giren kızlar ne zaman çıkacaklarına kendileri karar veremez.”
İçim ürperdi.
“Kim bilir sana neler yapacaklardı.”
Başımı dik tuttum.
“Yapsınlardı.”
Söz ağzımdan çıkar çıkmaz pişman oldum.
“Şimdi de size borçlandık. Daha ne yapacağınızı bile bilmiyorum.”
Durup yüzüne baktım.
“Hem… daha kim olduğunuzu bile söylemediniz.”
İlk kez durdu. Yavaşça bana döndü.
“Kim olduğum mühim değil.”
Sonra anneme ve kardeşime baktı.
“Mühim olan, şu anda üçünüzün de güvende olması.”
Yolumuza devam ettik. Galata’nın kalabalık sokaklarından uzaklaşıp dar taş aralıklara girdik. Evler giderek küçülüyor, duvarlar birbirine yaklaşıyordu. Sonunda yıkık dökük ama ayakta duran küçük bir evin önünde durduk.
Kapıyı açtı. İçeride yalnızca bir oda ile küçücük bir mutfak vardı. Duvarların sıvası yer yer dökülmüş, tavandaki eski çatlaklar yeni tahtalarla kapatılmıştı. Küçük pencere sokağa bakıyordu. Köşede demir bir soba duruyordu. Gösterişli değildi. Ama yağmur geçirmiyordu. Adam cebinden çıkardığı anahtarı bana uzattı.
“Burada kalacaksınız.” Şaşkınlıkla anahtara baktım.
“Kirası?” Adam hiç düşünmeden cevap verdi.
“Çalışacaksın.”
Sesindeki kararlılık tartışmaya yer bırakmıyordu. Anahtarı avucuma bıraktı. Tam içeri girecekken arkasından seslendim.
“Adınızı hiç söylemediniz.”
Bu kez omzunun üzerinden bana baktı.
“Dimitri.” Kısa bir sessizlik oldu.
“Baban benim meyhaneme yıllarca balık satardı.”
İlk kez yüzünde belli belirsiz bir ifade oluştu.
“İyi adamdı.”
Sonra yeniden eski hâline döndü.
“Aramızda sağlam bir ticaret vardı.”
Elindeki senedin bulunduğu cebi hafifçe düzeltti.
“Şimdi sıra sende.”
Ne diyeceğimi bilemiyordum. Bu adamın bir meyhanesi vardı. Beni orada çalıştıracaktı. Ama ne yapacaktım? Masalara mı bakacaktım? Yemek mi taşıyacaktım? İçki mi servis edecektim? Yoksa… Aklıma gelen son ihtimali düşünmemeye çalıştım.
Tam o sırada annem kapının eşiğine tutundu. Şiddetle öksürmeye başladı. Öyle bir öksürüyordu ki ciğerleri parçalanacak sandım. Hemen yanına koştum. Koluna girdim.
“Anne…” Başını iki yana salladı.
“İyiyim.” dedi nefes nefese. “Bana bir şey olmaz.”
Yalan söylediğini ikimiz de biliyorduk. İşte o zaman birbirimize yalan söylemeye başlamıştık.
Yüzünün solgunluğu, ayakta duracak hâlinin bile kalmadığını gösteriyordu. Niko ise korkuyla bir bana, bir anneme, bir de Dimitri’ye bakıyordu. Evde yalnızca annemin öksürüğü duyuluyordu. Dimitri tek kelime etmeden onu izledi. Yüzündeki ifadeyi okuyamıyordum. Hiçbir şey yoktu. Sadece uzun süre sustu. Sonra ağır adımlarla kapıya yöneldi. Elini tokmağa uzattığı sırada durdu. Arkasını dönmeden konuştu.
“İşin bitince doğruca evine döneceksin.”
Şaşkınlıkla yüzüne baktım.
“Annen tek başına kalmayacak.”
Bir an sessizlik oldu.
“Yarın sabah seni almaya geleceğim.”
İlk kez göz göze geldik.
“Geç kalma.”
Kapıyı açtı. Soğuk rüzgâr bir anlığına evin içine doldu. Sonra hiçbir şey söylemeden çıktı.
Ertesi sabah ne yapacağımı bilemez bir hâlde uyandım. Kalın kıyafetlerimi giyip pencerenin önünde Dimitri’yi beklemeye başladım. Annemle Niko henüz uyanmamıştı. Mutfakta kalan son ekmekleri tezgâhın üzerine bıraktım.
Bir lokma bile yiyecek hâlim yoktu. Yasımı yaşayamıyordum. Babamı özlemeye bile fırsat bulamıyordum. Onu daha birkaç gün önce toprağa vermiştik. Kendi ellerimle mezarına bir avuç toprak atmıştım. Yine de içimin bir köşesi hâlâ kapının açılacağını, babamın elinde ağlarla içeri gireceğini söylüyordu.
Kapının önünde Dimitri’yi görünce şalımı başıma örttüm. Annem uyanmasın diye sessizce dışarı çıktım. Yol boyunca neredeyse hiç konuşmadık. O önde yürüyordu. Ben birkaç adım arkasından gidiyordum.
Galata’nın dar sokaklarını geçtik. Limanı geride bıraktık. Yaklaşık yarım saat sonra ahşap tabelasında üzüm salkımları oyulmuş eski bir binanın önünde durduk.
Dimitri ağır kapıyı açtı. İçeride şarap fıçıları, boş masalar ve geceyi bekleyen bir sessizlik vardı.
Korkuyordum. Ne yapacağımı bilmiyordum.
Tam o sırada tezgâhın arkasında çalışan kız başını kaldırdı. Kızıl saçları omuzlarına kadar dalga dalga dökülüyordu.
Uzun boyluydu. İri göğüsleri vardı. Benden birkaç yaş büyük görünüyordu. Elindeki bezi bırakıp gülümsedi.
“Kaliméra.”
O tek kelimeyi duyunca içimdeki düğüm biraz gevşedi. Bizim oralıydı. Saçlarını kulağının arkasına sıkıştırarak yanımıza geldi.
Dimitri hiç oyalanmadan,
“Şimdilik yanında dursun.” dedi.
“Bir bez ver eline. Masaları silsin.”
Sonra da arkasını dönüp uzaklaştı. Kapı kapanır kapanmaz kendimi tutamadım. İçimde günlerdir biriken gözyaşları sessizce yanaklarımdan süzülmeye başladı.
Kız hiçbir şey sormadan bana sarıldı. “Ti éhis?” diye fısıldadı.
“Neyin var?”
“Bilmiyorum…” dedim hıçkırarak.
“Babam öldü, annem hasta, kardeşim daha hiçbir şeyin farkında değil, ben ise…” Sözüm boğazımda düğümlendi.
“…buradayım. Ne yapacağımı bilmiyorum.”
Kız omzumu sıvazladı.
“Önce derin bir nefes al.”
Sonra gülümsedi.
“Ben Helena. Başka isimlerle de çağırırlar ama onları sonra anlatırım.”
İlk kez hafifçe gülümsedim. Onun da Rum aksanı vardı. Hatta benimkinden bile belirgindi. Helena gözlerimin içine baktı.
“Şimdi şu gözyaşlarını sil. Baban seni böyle görmek istemezdi.” Bir an durdu.
“Burada çalışmana da izin vermezdi. Ben olsam ben de vermezdim. Fakat bazen insanın istediğiyle yapabildiği aynı şey olmuyor.”
Başımı önüme eğdim. Helena da bir an sustu. Sonra sesi bu kez daha yumuşaktı.
“Ben de yıllarca amcam gelecek diye bekledim. Gelmedi. Bundan sonra da gelmeyecek.”
Şalımın ucuyla gözyaşlarımı sildi. Sonra bana bakıp usulca gülümsedi.
“Ben de ilk gün çok ağlamıştım.”
Derin bir nefes aldım.
“Miriam.” dedim.
Helena’nın yüzündeki gülümseme büyüdü.
“Biliyorum. Sen Yorgo’nun kızısın. Baban beni her gördüğünde elime ya bir balık ya da bir parça ekmek sıkıştırırdı.”
Tam yeniden ağlayacakken Helena’nın bakışları kapıya kaydı. Arkamı dönmeden anladım. Dimitri bizi izliyordu. Helena hemen elime temiz bir bez tutuşturdu.
“Hadi. Şu masaları sil. Akşam olunca tezgâhın arkasında durursun. Testileri doldurur, bardakları yıkarsın.” Sonra göz kırptı. “Gerisini de birlikte öğreniriz.”
Aradan aylar geçti.Ben gündüzleri meyhaneyi temizliyor, üst kattaki odaları düzenliyor, akşamları ise tezgâhın arkasında boşalan testileri şarapla dolduruyor, bazen de müşterilerin bardaklarını tazeliyordum.
Meyhanenin her köşesini ezberlemiştim artık. Hangi masa sallanıyordu, hangi fıçı önce boşalırdı, Dimitri hangi akşam daha çok homurdanırdı…
Helena ile arkadaşlığımız da zamanla kardeşliğe dönüşmüştü. İçimde büyüyen korkuları, babamın özlemini, annemin hastalığını, geceleri uyuyamadığımı yalnızca ona anlatabiliyordum. O da beni hiç yargılamadan dinlerdi.
Bir gün meyhane her zamanki gibi dolmaya başlamıştı. Fakat udcu ortada yoktu. Normalde güneş batmadan çok önce gelir, sazını akort etmeye başlardı. O akşam ne geldi ne de haber gönderdi. Dimitri öfkeyle meyhanenin içinde volta atıyordu.
“Bu saatte hâlâ ortada yok!” diye söylenip duruyordu.
Ben ise masaları silerken farkında olmadan çocukluğumdan beri bildiğim eski bir Rum ezgisini mırıldanıyordum. Babamın bana öğrettiği şarkılardan biriydi. Kimsenin duyduğunu sanmıyordum. Meğer Helena duyuyormuş. Zaten onun görünmeyeni görmek, duyulmayanı duymak gibi tuhaf bir yeteneği vardı. Bir anda Dimitri’nin yanına gitti.
“Miriam söylesin.”
Dimitri kaşlarını çattı.
“Saçmalama.”
“Udcu yok. Şarkıcı da yok.”
Helena kollarını göğsünde bağladı.
“Şarkıcı var.”
Sonra parmağıyla beni gösterdi.
“Miriam.”
Dimitri ilk kez bana dikkatle baktı.
“Sen söyleyebilir misin?”
Boğazım düğümlendi.
“Ben… Hiç…”
Sahneye çıkmamıştım. Helena kolumdan tuttu. Dimitri’nin cevap vermesini bile beklemeden beni sahneye doğru yürüttü.
“Hadi. Bir türkü söyle. İster bizim oralardan, ister buralardan. Müşteri beklemez.”
Kalbim göğsümden çıkacakmış gibi atıyordu. Üzerimde eski koyu renk eteğim ve yıllardır giydiğim keten gömleğim vardı. Helena’nın ya da Lusine’nin gösterişli kıyafetlerinden eser yoktu. Ben yalnızca korkan bir kızdım.
Sahnenin tam ortasında durdum. Derin bir nefes aldım. Sonra gözlerimi kapattım. Babamın sesi kulağımda yankılandı.
“Şarkıyı önce hisset. Sözler kendiliğinden gelir.”
İlk notayı dudaklarımdan usulca bıraktım. Meyhanedeki uğultu yavaş yavaş azaldı. Kadehler havada kaldı. Konuşmalar sustu. Şarkı ilerledikçe sanki taş duvarlar bile beni dinliyordu. Ben gözlerimi hiç açmadım. Babama söylüyormuş gibi söyledim. Şarkı bittiğinde meyhaneyi derin bir sessizlik kapladı. Önce, yanlış yaptığımı sandım. Sonra bir köşeden alkış sesi yükseldi. Ardından bir başkası… Sonra bütün meyhane alkışlamaya başladı. Gözlerimi açtığımda herkes bana bakıyordu. En son Dimitri’ye döndüm. Yüzünde alışık olduğum o sert ifade vardı. Ama gözlerinde ilk kez gördüğüm bir şaşkınlık da vardı.
O gece eve gitmek üzere meyhanenin kapısından çıkacakken Dimitri beni durdurdu. Sonra bana dönmeden konuştu.
“Bundan sonra sen şarkı söyleyeceksin.”
Ne diyeceğimi bilemedim. Aylarca masaları silmiş, testileri doldurmuş, görünmemeye çalışmıştım. Şimdi ise herkesin karşısına çıkacaktım.
Dimitri birkaç saniye sustu. Ardından aynı sakin ses tonuyla devam etti.
“Sesin sana ekmek kazandıracak.” İlk kez sesime başka birinin bu kadar değer verdiğini duyuyordum.
Başımı hafifçe eğdim.
Dimitri son kez bana baktı.
“İşin bitince her gece evine gideceksin. Annen yalnız kalmayacak.”
Boğazım düğümlendi. Ne söylemem gerektiğini bilmiyordum. Teşekkür mü etmeliydim? Yoksa sessiz mi kalmalıydım? Sonunda usulca,
“Teşekkür ederim.” diyebildim.
Dimitri yüzünü başka tarafa çevirdi.
“Bana teşekkür etme.”
İstemeden sordum.
“Yatí?” “Neden?”
Dudaklarının kenarı belli belirsiz kıpırdadı.
“Ben hayır işi yapmıyorum.”
“Öyleyse neden?”
Bu kez cevap vermedi.
Kapıyı omzuyla itip sokağa çıktı. Birkaç adım yürüdükten sonra durdu.
Arkasını dönmeden yalnızca,
“Yarın geç kalma.” dedi.
Sonra gecenin karanlığında gözden kayboldu. Ben ise uzun süre meyhanenin kapısında öylece kaldım. O gün Dimitri hakkında bildiğim tek şey, borcumu satın aldığıydı. Yıllar sonra öğrenecektim ki bazı insanlar iyiliklerini sözlerle değil, kurallarıyla gösterirmiş. Babam öldüğünde beni hayata bağlayan ilk el onunki olmuştu.
Elimde hâlâ babamın eski bıçağı vardı. Başparmağımı sapındaki çatlağın üzerinde gezdirdim. Bir damla gözyaşı, yıllar sonra ilk kez bıçağın üzerine düştü.
Gözlerimi açtığımda yeniden küçük evimizin mutfağındaydım. Ocaktaki ateş çoktan sönmeye yüz tutmuştu. Pencerenin ardından sabahın ilk ışıkları Galata’nın taş sokaklarına düşüyordu.
Oturma odasındaki sedire geri dönüp uzandım. Gözlerimi kapattım. Birkaç saatlik uyku bile bana yeterdi. Dışarıda gece, yerini yavaş yavaş sabaha bırakıyordu. Yeni bir gün başlıyordu. Ve ben, o günün bana neler getireceğini henüz bilmiyordum.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

137okunma 51beğeni 1yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…