Hilalin Gölgesinde kitap kapağı

2. bölüm / 32

Bölüm 1

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 32Şu an: Bölüm 1

Hayatın insana ne zaman sırt çevirdiğini anlayamıyorsun.
Bir gün denizin kıyısında babanla martılara ekmek atıyorsun. Martılar, elindeki ekmek parçalarını kapabilmek için birbirleriyle yarışıyor. Baban gülerek, “Bak, en sabırsızı yine en küçüğü.” diyor. Sen de onun kahkahasına kahkahanı katıyorsun. Ertesi gün aynı deniz, bu kez babanı sana geri getiriyor. Ama nefes almıyor. Denizin tuzlu kokusu, ıslak giysileri ve kıyıya vuran dalgaların sesi… O günden geriye aklımda kalan tek şey bunlar.
Ben bunu on altı yaşımda öğrendim. Daha çocuk sayılabilecek bir yaşta, bu hayatta en çok sevdiğim insanı kaybettim. Babam öldüğünde yalnızca evimizin direği yıkılmadı. Benim çocukluğum da onunla birlikte toprağa gömüldü. O gün ağladım. Ertesi gün ise ağlayamadım. Çünkü yas tutacak kadar bile vaktim yoktu.
Babamın cenazesini toprağa verdikten yalnızca bir gün sonra kapımız sertçe çalındı. Annem korkuyla bana baktı. Ben kapıyı açtım.
Eşiğin önünde daha önce hiç görmediğim üç adam duruyordu. Yüzlerinde ne öfke vardı ne de merhamet. Sanki yalnızca yapmaları gereken bir işi yapmak için gelmişlerdi. En yaşlı olanı elindeki tomarı açıp bana uzattı. “Babanın bize borcu vardı.” Ne dediğini ilk anda anlayamadım. Sessiz kaldığımı görünce bu kez daha sert bir sesle konuştu. “Çok borcu var.”
Sanki babam hâlâ hayattaymış gibi… Sanki birkaç sokak öteden çıkıp gelecekmiş gibi kapının ardına baktım. Gelmedi. Çünkü artık cevap vermesi gereken bendim. Adam kolumu sertçe kavradı.
“Bizimle geleceksin.”
“Nereye?” Sesim titriyordu. Adam gözlerimin içine bile bakmadı.
“Borcunu ödeyeceğin yere.”
O an korktum. Hem de hayatımda ilk kez bu kadar çok. Ama korkunun ecele faydası olmadığını babamdan öğrenmiştim. Bu yüzden gözyaşlarımı içime akıtıp, arkamda ağlayan anneme son bir kez baktım. Sonra hiçbir şey söylemeden onlarla birlikte yürümeye başladım. O gün nereye gittiğimi bilmiyordum.
Şimdi yirmi iki yaşındayım ve Galata’nın dar sokaklarının arasına sıkışmış bu eski meyhanede şarkı söyleyerek yaşamaya çalışıyorum. İnsanlar beni gördüğünde tek bir kadın görmüyor. Birkaç kelime görüyor.
Rum.
Gayrimüslim.
Meyhanede çalışan kadın.
Kötü kadın.
Günah.
Yasak.
Bazen bir insanı tanımak yerine ona bir isim vermek daha kolay geliyor. Oysa kimse annemin her sabah dizlerindeki ağrı yüzünden yataktan doğrulamadığını bilmiyor. Kimse küçük kardeşimin okuyup yazmayı öğrenebilmesi, bir gün bu şehirde başını eğmeden yaşayabilmesi için geceleri mum ışığında akçeleri tek tek saydığımı görmüyor. Kimse her akşam o meyhanenin kapısından içeri girerken, sanki ruhumun bir parçasını dışarıda bırakmak zorunda kaldığımı hissetmiyor.
Çünkü ben yalnızca kendim için çalışmıyordum.
Annemin ilacı için, kardeşimin geleceği için, bir lokma ekmek için çalışıyordum.
Ama bunların hiçbirini kimse bilmezdi. Bilmek de istemezlerdi. İnsanlar, karşılarındaki kadının hikâyesini dinlemektense onun hakkında anlatılan söylentilere inanmayı tercih ederdi.
Sabahın ilk ışıkları dar penceremizden usulca içeri süzülürken gözlerimi açtım. Tahta tavan, gece boyunca ayazın etkisiyle yine ince ince çatırdamıştı. Dışarıdan gelen martı sesleri, Haliç’in sabah sessizliğine karışıyordu.
Yan odadan annemin öksürüğü duyuldu. Bir zamanlar bütün evi dolduran neşeli sesi, artık yerini göğsünden kopup gelen kuru ve yorucu öksürüklere bırakmıştı. Babam öldükten sonra yalnızca biz eksilmemiştik. Annem de eksilmişti. Sırtı biraz daha kamburlaşmış, saçlarına biraz daha ak düşmüş, yüzündeki çizgiler birkaç yıl değil, sanki birkaç ömür yaşlanmıştı. Dizlerindeki ağrılar yüzünden sabahları doğrulmakta zorlanıyor, nefesi eskisi kadar yetmiyor, yine de bize yük olmamak için elinden geldiğince güçlü görünmeye çalışıyordu. Ama ben onun gözlerinin altındaki morluklardan, geceleri sessizce ağladığını anlayabiliyordum.
Omuzlarıma ince şalımı alıp sessizce mutfağa geçtim. Ocakta dün geceden kalan közler çoktan sönmüştü. Dün akşamdan artan bayat ekmeği dikkatlice ikiye böldüm. Büyük parçayı annemin önüne koydum. Kalanını da kardeşimle paylaşmak üzere ayırdım. Annem tabağa baktı, sonra bana.
“Sen ye kızım.”
“Yedim anne.”
Yalan söyledim. Artık buna alışmıştım. O da alışmıştı. İkimiz de birbirimizin yalanını biliyorduk. O, benim aç olduğumu biliyordu. Ben de onun, lokmasını bana vermek istediğini…
Kış yavaş yavaş kapıya dayanmıştı.
İçime yıllardır giydiğim, dizlerime kadar uzanan soluk krem renkli keten gömleğimi geçirdim. Üzerine, etek uçları defalarca sökülüp yeniden dikilmiş koyu lacivert yün entarimi giydim. Belime ince kahverengi deri kuşağımı doladım. Ayazın tenime işlemesini biraz olsun engellesin diye omuzlarıma koyu yeşil, kaba dokunmuş yün hırkamı aldım. Saçlarımı, annemin yıllar önce ördüğü koyu bordo başörtüsüyle gevşekçe örttüm. Kenarları yer yer sökülmüş olsa da onu her taktığımda annemin gençliğini hatırlardım. Son olarak tabanı neredeyse tamamen incelmiş deri çarıklarımı ayağıma geçirdim.
Kıyafetlerim yeni değildi. Hiçbiri bana aitmiş gibi de hissettirmiyordu. Babam öldüğünden beri üzerimde taşıdığım her kumaş ya komşularımızın verdiği eski bir giysiden ya da annemin geceler boyu söküp yeniden diktiği yamalardan oluşuyordu. Yine de tertemizdi.
Her sabah yıpranmış giysilerimi silkeleyip üzerime geçirirken kendimi bir anlığına zengin bir konağın kızıymışım gibi hayal ederdim. Hayaller bedavaydı. Kimse onları elimden alamazdı.
Evimizden meyhaneye yürümek yaklaşık yarım saat sürerdi. Galata sabahları bambaşka kokardı.
Daha gün tam ağarmadan fırınlardan yükselen sıcak ekmek kokusu, limandan gelen tuzlu deniz havasına karışırdı. Balıkçılar omuzlarında ağlarıyla iskeleye koşar, dükkân sahipleri ahşap kepenklerini açarken çıkan gıcırtılar bütün sokağı doldururdu. Rum kadınlar kapılarının önünü süpürür, Yahudi tüccarlar dükkânlarının önüne mallarını dizer, Müslüman esnaf sabah namazının ardından tezgâhlarını hazırlamaya başlardı.
Bu şehirde herkes aynı sokaklarda yürürdü. Aynı havayı solurdu. Aynı yağmurun altında ıslanırdı. Ama hiçbirimiz gerçekten birbirimizin dünyasına giremezdik. Aramızda görünmeyen duvarlar vardı.
Din, soy, zenginlik, yoksulluk, doğduğun ev, taşıdığın isim.
Meyhanenin ağır ahşap kapısını açtığımda Dimitri çoktan masaları silmeye başlamıştı.
“Geç kaldın.”
“Güneş daha yeni doğdu.”
“Şu diline de bir çare bulsak keşke.”
İstemeden gülümsedim.
Dimitri, babam öldüğünden beri bana en çok kızan ama aç kalmama da en çok engel olan insandı. Bunu hiçbir zaman kabul etmezdi. Ben de hiçbir zaman teşekkür etmezdim. Aramızdaki sessiz anlaşma buydu.
Başörtümü çıkarıp özenle katladım. Ardından hırkamı da tezgâhın altındaki rafa yerleştirdim. Kollarımı sıvayıp Dimitri’ye yardım etmeye başladım. Masaları hazırlarken akşam gelecek kalabalığı düşünmeden edemiyordum.
Sarhoş denizciler…
Bağıran tüccarlar…
Kavgaya bahane arayan askerler…
Ve beni yalnızca sesim için dinlemeye gelen birkaç yabancı…
En büyük tesellim de buydu. Beni hiç tanımadıkları hâlde, benim hakkımda anlatılanları bildikleri hâlde onlar için yalnızca Rum, gayrimüslim ya da meyhanede çalışan bir kadın olmama rağmen, her akşam yeniden gelip şarkılarımı dinliyorlardı.
Akşam hazırlıkları devam ederken, meyhanenin arka tarafındaki küçük odaya geçtim. Duvarın köşesindeki ceviz sandığın kapağını kaldırdım.
İçinde yalnızca tek bir elbise duruyordu. Dimitri’nin benim için özel olarak diktirdiği entari… Koyu şarap rengindeki kadife kumaş, mum ışığında neredeyse yakut gibi parlıyordu. Yakası ve bilekleri ince altın rengi sırmalarla işlenmişti. Bel kısmı dar, etekleri ise yürüdükçe usulca dalgalanacak kadar geniş dikilmişti. Kumaşın üzerine işlenen asma dalları ve üzüm salkımları, meyhanenin ruhunu taşıyor gibiydi. İçine giydiğim ince krem renkli gömleğin kolları bileklerimden hafifçe görünür, belime bağladığım altın sarısı ipek kuşak ise entariye zarif bir hareket katardı. Bu elbise de bana ait değildi. Dimitri, onu meyhanenin dışına çıkarmama asla izin vermezdi. Eve götürmeyi bırak, bazen pencereden dışarı uzatırken bile telaşlanırdı.
“Bu meyhanenin ekmeğini kazandırıyor,” derdi.
Haklıydı. Çünkü bu meyhaneye gelenlerin çoğu beni değil, önce o şarap rengi entariyi görüyordu.
Ama yine de o entariyi üzerime geçirdiğim an, aynadaki genç kadına birkaç saniyeliğine yabancılaşırdım. Sanki Galata’nın dar sokaklarında yoksullukla yürüyen Miriam kaybolur, yerine soylu bir konağın davetine hazırlanan, herkesin saygıyla selam verdiği başka bir kadın gelirdi. Sonra aynanın buğulu yüzeyine dokunur, kendime sessizce gülümserdim. Hayaller, üzerimden çıkardığım elbiseden bile daha kısa ömürlüydü.
Akşam olduğunda meyhane her zamanki gibi dolmuştu. Udun ilk tınısı duyuldu. Entarimin eteklerini hafifçe toparlayıp meyhanenin ortasındaki küçük ahşap sahneye çıktım. Mumların titrek ışığı yüzüme vururken derin bir nefes aldım.
Dimitri’nin değişmeyen bir kuralı vardı. Gecenin ilk şarkısı daima Rumca söylenirdi. “İnsan önce ana dilinde konuşur, Miriam,” derdi.
Gözlerimi kapattım. İlk notayı dudaklarımdan usulca bıraktım.
Şarkı, Ege kıyılarında sevdiğini denize uğurlayan genç bir kadını anlatıyordu. Çocukluğumdan beri annemin söylediği, sözlerini ezbere bildiğim eski bir Rum ezgisiydi. Babamı hatırlatırdı. İlk birkaç saniye gözlerim hep kapalı olurdu.
Çünkü insanların yüzlerine bakarsam korkardım. Bakışlarında küçümsemeyi, arzuyu, acımayı ya da nefreti görmek istemezdim.
Şarkı ilerledikçe sesim meyhanenin taş duvarlarında yankılandı.
Az önce birbirinin sözünü kesen denizciler sustu, kadehini masaya sertçe bırakan asker elini havada unuttu, bir köşede zar atan tüccarlar oyunu bıraktı. Bir anlığına kimse Rum olduğumu hatırlamıyordu. O birkaç dakika boyunca yalnızca sesim vardı. Yalnızca Miriam vardı.
Tam gözlerimi açacakken meyhanenin ağır ahşap kapısı gıcırdayarak aralandı. İçeri birkaç adam girdi. Üzerlerindeki kıyafetlerden devlet görevlisi oldukları belliydi. Onlara yalnızca bir anlığına baktım. Birkaçına göz aşinalığım vardı. Bazı akşamlar şarap içmeye gelirlerdi. İçlerinden biri diğerlerinden farklıydı.
Üzerinde koyu lacivert, dizlerinin biraz altına kadar uzanan, ince yünlü kumaştan dikilmiş sade ama kusursuz bir kaftan vardı. Belindeki koyu deri kemere küçük bir kese ile işlemeli bir hançer iliştirilmişti. Omuzlarına dökülen kaftanın yakası gösterişten uzak olsa da kumaşının kalitesi uzaktan bile kendini belli ediyordu. Başındaki bembeyaz sarık, tek bir kırışıklık dahi olmadan özenle sarılmıştı. Altından görünen koyu kumral saçları ensesine kadar uzanıyor, açık teni meyhanedeki titrek mum ışığında neredeyse mermer gibi görünüyordu. Keskin çenesi ve ince, düzgün burnu yüzüne ciddi bir ifade katıyordu.
Onu daha önce burada görmemiştim. Yanındaki adamlar yüksek sesle konuşup gülüşürken o sessizdi. Masadaki kadehlere uzanmıyor, etrafında kadınlara göz ucuyla olsa bile bakmıyordu. Sanki yanlışlıkla gelmiş, burada olmaktan rahatsız gibiydi. Ne bana bakıyor ne de bakmamaya çalışıyordu. Sanki meyhanedeki hiçbir şey dikkatini çekmiyordu.
Başını eğmiş, yeri izliyordu.
Ben de gözlerimi hemen kaçırdım. Bu şarkıyı söylerken hep gözlerim dolardı. Çocukluğumu, babamı, denizin bana bıraktığı o acıyı hatırlatırdı. Tekrar gözlerimi kapattım ve yavaş yavaş salınarak şarkıma devam ettim.Son notayı da dudaklarımdan bıraktığımda meyhaneyi birkaç saniyelik derin bir sessizlik kapladı.
Ardından alkışlar yükseldi. Sarhoş denizciler, kavgacı askerler, bağıran tüccarlar ve o adamlar alkışlıyordu.
Bir kişi hariç. Başımı hafifçe kaldırıp ona baktım. Hâlâ oturduğu yerdeydi. Başını önüne eğmiş, ellerini dizlerinin üzerinde birleştirmişti. Yüzünde alkışlamakla alkışlamamak arasında kalmış bir ifade vardı. Sonra başını yeniden eğdi. Sanki beni hiç dinlememiş gibiydi.
Udun yeni ezgisi duyulmadan hemen önce Helena yanıma geldi. Elinde her zamanki gibi bakır bir bardak vardı.
“Ellerin titriyor.” dedi fısıltıyla. Bardağı bana uzattı. “Bir yudum iç.”
Helena benden birkaç yaş büyüktü. Bu meyhaneye benden çok daha önce düşmüştü. Hayat ona benden daha acı davranmıştı belki de. Ama yine de gülümsemeyi unutmamıştı. Buradaki herkes bana yalnızca Miriam diye seslenirdi. Helena ise bazen saçımı kulağımın arkasına sıkıştırır, bazen de aç kalıp kalmadığımı sorardı. “Kardeşiz” derdi. “Kanımız bir değil ama kaderimiz aynı.”
Ama Galata’nın bu eski meyhanesinde, insan ailesini aynı sofrada değil, aynı yarayı taşıyan insanların arasında buluyordu. Bakır bardaktan küçük bir yudum aldım.
Dimitri udcuya yeniden başıyla işaret etti. Sırada gecenin ikinci şarkısı vardı.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

368okunma 68beğeni 5yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…