Bölümler 41Şu an: Bölüm XXVI — Guatemoc’un Taç Giyişi
- 1 İthaf382 kelime
- 2 Birinci Bölüm — Thomas Wıngfıeld Öyküsünü Neden Anlatıyor1.854 kelime
- 3 Iı. Bölüm — Thomas Wıngfıeld’ın Soyu2.040 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm — İspanyolun Gelişi2.155 kelime
- 5 Bölüm IV — Thomas Aşkını Anlatıyor2.258 kelime
- 6 Bölüm V — Thomas Yemin Ediyor2.860 kelime
- 7 Bölüm VI — Elveda, Sevgilim1.872 kelime
- 8 Bölüm VII — Andres de Fonseca2.476 kelime
- 9 Bölüm VIII — İkinci Karşılaşma2.594 kelime
- 10 Bölüm IX — Thomas Zengin Oluyor2.442 kelime
- 11 Bölüm X — Isabella de Sıguenza’nın Sonu3.438 kelime
- 12 Bölüm XI — Karakın Batışı2.047 kelime
- 13 Bölüm XII — Thomas Karaya Çıkıyor2.797 kelime
- 14 Bölüm XIII — Kurban Taşı2.415 kelime
- 15 Bölüm XIV — Guatemoc’un Kurtarılması2.162 kelime
- 16 Bölüm XV — Montezuma’nın Sarayı2.609 kelime
- 17 Bölüm XVI — Thomas Tanrı Oluyor2.461 kelime
- 18 Xvıı. Bölüm — Papantzın’in Dirilişi2.438 kelime
- 19 Bölüm XVIII — Gelinlerin Adlandırılması2.279 kelime
- 20 Bölüm XIX — Dört Tanrıça2.403 kelime
- 21 Xx. Bölüm — Otomıe’nin Öğüdü2.569 kelime
- 22 Bölüm XXI — Aşk Öpücüğü2.171 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm — Haçın Zaferi2.153 kelime
- 24 Xxııı. Bölüm — Thomas Evleniyor3.290 kelime
- 25 Xxıv. Bölüm — Korku Gecesi1.884 kelime
- 26 Xxv. Bölüm — Montezuma’nın Hazinesinin Gömülmesi3.433 kelime
- 27 Bölüm XXVI — Guatemoc’un Taç Giyişi1.973 kelime · Okuduğun bölüm
- 28 Bölüm XXVII — Tenoctıtlan’ın Düşüşü2.547 kelime
- 29 Yirmi Sekizinci Bölüm — Thomas’ın Ölümüne Hükmediliyor2.303 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm — De Garcıa İçini Döküyor2.447 kelime
- 31 Xxx. Bölüm — Kaçış2.188 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm — Otomıe Halkına Yalvarıyor2.750 kelime
- 33 Bölüm XXXII — Guatemoc’un Sonu1.823 kelime
- 34 Bölüm XXXIII — Isabella de Sıguenza’nın İntikamı2.029 kelime
- 35 Bölüm XXXIV — Çamlar Şehri’nin Kuşatılması2.270 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm — Otomie Kadınlarının Son Kurbanı2.861 kelime
- 37 Bölüm XXXVI — Teslim Oluş2.221 kelime
- 38 Xxxvıı. Bölüm — İntikam2.380 kelime
- 39 Xxxvııı. Bölüm — Otomıe’nin Vedası2.589 kelime
- 40 Bölüm XXXIX — Thomas Ölüler Arasından Dönüyor2.589 kelime
- 41 Xl. Bölüm — Amen1.463 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XXVI
GUATEMOC’UN TAÇ GİYİŞİ
Otomie halkıyla işimiz şimdilik bitince, bir ay bir gün uzakta kaldıktan sonra Tenoctitlan’a sağ salim döndük. Çok kısa bir süreydi, ama yine de o en mutsuz kentin başına yeni acıların çökmesine yetecek kadar uzundu. Çünkü şimdi Yüce Tanrı onun yüklerine bir yenisini eklemişti. Beyaz adamın kılıcıyla ölümü tatmıştı; şimdi ölüm başka bir biçimde yanındaydı. İspanyollar Avrupa’nın iğrenç hastalıklarını da beraberlerinde getirmiş, çiçek hastalığı bütün ülkede kol gezmeye başlamıştı. Her gün binlerce kişi bu hastalıktan ölüyordu. Bu bilgisiz halk, hastalığa yakalananların bedenine soğuk su dökerek tedavi etmeye çalışıyor, ateşi iç organlara indiriyor ve çoğu iki gün içinde ölüyordu.[7] Acıdan akıllarını yitirmiş hâlde sokaklarda oradan oraya dolaşıp hastalığı dört bir yana yayışlarını görmek yürek parçalayıcıydı. Evlerde can veriyor, gömülmeyi beklerken pazar yerlerinde kümeler hâlinde ölü yatıyorlardı; hastalık her aileden can alıyordu. Tanrıların öfkesini dindirmek için çocukları kurban eden rahipler bile sunağın başında hastalığa yakalanıyordu. Ama en kötüsünü daha söylemedim: İmparator Cuitlahua da hastalığa tutulmuştu ve biz kente vardığımızda ölüm döşeğindeydi. Yine de bizi görmek istedi, yanına getirilmemiz için emir gönderdi. Otomie’ye gitmemesi için boşuna yalvardım. Korkusuz olan o, bana gülerek şöyle dedi: “Ne yani, kocam, senin yüzleşmek zorunda olduğun şeyden ben mi kaçınacağım? Gel, görevimizi rapor edelim. Hastalık bana da bulaşır ve ölürsem, demek ki vaktim gelmiştir.”
[7] Meksika yerlileri bu tedaviyi bugün de uyguluyor; ancak yazarın o ülkede duyduklarına inanması gerekirse, hastalar bu yöntemle sık sık iyileşiyor.
Böylece gidip Cuitlahua’nın, sanki çoktan ölmüş gibi bir çarşafa sarılı yattığı odaya alındık. Çevresinde altın buhurdanlarda tütsüler yanıyordu. İçeri girdiğimizde kendinden geçmişti; ama kısa süre sonra uyandı ve beklediğimiz kendisine bildirildi.
“Hoş geldin, yeğenim,” dedi çarşafın ardından, boğuk bir sesle. “Beni kötü bir hâlde buldun; ömrümün sonuna geldim. Teulelerin salgını, kılıçlarından kurtulanları öldürüyor. Yakında tahtıma başka biri çıkacak; tıpkı benim senin babanın tahtına çıktığım gibi. Buna pek üzülmüyorum, çünkü Azteklerin son savaşının şanı da yükü de onun omuzlarında olacak. Raporunu ver yeğenim; hemen duymak istiyorum. Vasalların Otomie boyları ne diyor?”
“Efendim,” diye karşılık verdi Otomie, başını eğerek alçakgönüllü bir sesle, “bu hastalık sizi terk etsin ve uzun yıllar hüküm sürmek üzere yaşayın! Efendim, Teule kocamla birlikte Otomie halkının büyük bölümünü yeniden davamıza ve sancağımıza kazandık. Dağlılardan oluşan yirmi bin kişilik bir ordu emrinizi bekliyor; onlar tükenince arkalarından başkaları gelecek.”
“Aferin, Montezuma’nın kızı; sana da, beyaz adam,” diye soludu ölmekte olan kral. “Tanrılar ikinizi de kurban taşında reddetmekle bilgelik etmiş. Seni öldürmek isteyen bense, Teule, akılsızlık etmişim. Hepinize söylüyorum: Yüreğinizi sağlam tutun; ölmeniz gerekirse şerefinizle ölün. Çarpışma yaklaşıyor, ama ben ona katılamayacağım. Sonunun ne olacağını kim bilebilir?”
Bir süre sessizce yattı; sonra birden, sanki içine bir esin doğmuş gibi, çarşafı yüzünden çekip sedyesinde doğruldu. Görülecek hoş bir manzara değildi; salgın ona yapabileceği en büyük zararı vermişti.
“Ah!” diye feryat etti. “Ah, Tenoctitlan’ın sokaklarını kan ve ateş içinde görüyorum; ölülerini yığın yığın görüyorum, Teulelerin atları üzerlerinde tepiniyor. Halkımın Ruhunu görüyorum; sesi iç çekiyor, boynu zincirlerin ağırlığıyla bükülmüş. Babaların kötülüğünden ötürü çocuklar cezalandırılıyor. Mahkûmsunuz, Anahuac halkı; sizi kartalın yavrularını büyüttüğü gibi beslemek isterdim. Günahlarınız yüzünden cehennem ağzını size açıyor, yeryüzü sizi kabul etmiyor. Geriye kalanlar, intikam yerini buluncaya dek nesilden nesile köle olacak!”
Cuitlahua bu sözleri yüksek sesle haykırdıktan sonra yastıkların üzerine yığıldı. Başucunda duran ve korkuya kapılmış hekim başını kaldırmaya fırsat bulamadan, o bu dünyanın dertlerini geride bırakmıştı. Söyledikleri, onları duyanların yüreğine kazındı; ama Guatemoc dışında hiç kimseye anlatılmadı.
Böylece, benim ve Otomie’nin huzurunda, Aztek imparatoru Cuitlahua yalnızca on beş hafta hüküm sürdükten sonra öldü. Salgınla birlikte “Güneş’in Konakları”na, ya da belki de “Yıldızların ardındaki karanlığa” sürüklediği binlerce çocuğun başı ve önderi olan kralının ardından ulus bir kez daha yasa boğuldu.
Ama yas uzun sürmedi; zamanın aciliyeti, orduların başına geçip ulusu yönetmesi için yeni bir imparatorun taç giymesini gerektiriyordu. Bu yüzden Cuitlahua’nın gömülmesinin ertesi günü dört seçicinin kurulu toplandı. Onlarla birlikte, aralarında general rütbem ve Prenses Otomie’nin kocası olmam nedeniyle benim de bulunduğum, üç yüz alt düzey soylu ve prens vardı. Uzun uzun düşünmeye pek gerek yoktu. Birkaç kişinin adı anılmış olsa da prensler, soyu, cesareti ve soylu ruhuyla ulusun sıkıntılarının üstesinden gelebilecek tek bir kişi olduğunu biliyordu. Bu kişi, dostum ve kan kardeşim Guatemoc’tu; son iki imparatorun yeğeni ve karımın kız kardeşi, Montezuma’nın kızı Tecuichpo’nun kocası. Söylediğim gibi, bunu Guatemoc’un kendisi dışında herkes biliyordu. O ise, tuhaf bir biçimde, kurula girerken iki başka prensin adını anıp seçimin kuşkusuz bu ikisi arasında yapılacağını söyledi.
Muhteşem giysileri içindeki dört büyük lordun, yani seçicilerin ve çemberin dışında oturup olup biten her şeyi duyabilen üç yüz lord ve prensten oluşan onay kurulunun toplanışı görkemli ve ağırbaşlı bir manzaraydı. Kara giysilerine bürünmüş başrahibin duası da son derece ağırbaşlıydı; altın ışıltısının üzerine düşmüş bir mürekkep lekesi gibiydi. Şöyle dua etti:
“Ey her yerde olan, her şeyi gören ve bilen Tanrı, kralımız Cuitlahua’nın sana kavuştuğunu biliyorsun. Onu ayak taburenin altına koydun, o da orada huzur içinde yatıyor. Hepimizin geçeceği yoldan geçti; ölülerimizin kraliyet yurduna, sonsuz gölgelerin evine ulaştı. Orada kimse onu rahatsız etmeyecek; o da derin bir uykuya daldı. Kısa süren emeği tamamlandı; günah ve kederle kirlenmiş hâlde sana gitti. Ona tadacağı sevinçler verdin, ama içeceği değil; imparatorluğun şanı gözlerinin önünden bir düş çılgınlığı gibi geçti. Yükünü gözyaşları ve sana dualarla üstlendi, mutlulukla bıraktı. Atalarının gittiği yere o da gitti ve artık bize dönemez. Ateşimiz küle, kandilimiz karanlığa döndü. Ondan önce mor imparatorluk giysisini giyenler, yönetimin dayanılmaz yükünü ona miras bıraktı; şimdi o da başkasına bırakıyor. Ey kralların kralı, yıldızların efendisi, tek başına dimdik duran Tanrı, omuzlarından böylesine büyük bir yükü, alnından bu kederler tacını kaldırdığın için sana gerçekten şükretmeli. Savaşın yerine huzur, emeğin yerine dinlenme verdin ona.”
“Ey umudumuz Tanrı, şimdi onun yerine geçecek bir kul seç; gönlüne göre birini, korkup yılmayacak, çalışmaktan yorulmayacak, halkını bir annenin çocuklarını yönettiği gibi yönetecek birini. Efendilerin Efendisi, seçtiğimiz kulun Guatemoc’a lütfunu ver. Onu hizmetine mühürle; rahibin olarak, ömrü boyunca yeryüzündeki tahtına otursun. Düşmanların onun ayak taburesi olsun; şanını yüceltsin, sana tapınılacağını ilan etsin ve krallığını korusun. Ulusun adına sana böyle dua ettim. Ey Tanrı, senin isteğin olsun!”
Başrahip duasını bitirince dört büyük seçiciden ilki ayağa kalkıp şöyle dedi:
“Guatemoc, Tanrı adına ve Anahuac halkının sesiyle seni Anahuac tahtına çağırıyoruz. Uzun yaşa ve adaletle hüküm sür; bizi yok etmek isteyen düşmanları denize geri püskürtmenin şanı senin olsun. Selam sana, Guatemoc; Azteklerin ve onların vasal boylarının imparatoru!” Onay kurulundaki üç yüz kişinin tümü gök gürültüsü gibi bir sesle tekrarladı: “Selam sana, Guatemoc, İmparator!”
Prensin kendisi öne çıkıp konuştu:
“Ey seçiciler, siz prensler, generaller, soylular ve onay kurulunun kaptanları, beni dinleyin. Bu yere girdiğimde bana yüklemek üzere olduğunuz kadar yüksek bir onura erişeceğimi aklımdan bile geçirmediğime tanrılar tanık olsun. Hayatım kendime ait olsaydı, bu halkın bana emanet ettiği bir şey olmasaydı, ‘Aramaya devam edin; tahtı doldurmaya benden daha layık birini bulun,’ derdim. Buna tanrılar bir kez daha tanık olsun. Ama hayatım bana ait değil. Anahuac oğlunu çağırıyor, ben de bu çağrıya uyuyorum. Onu ölümüne bir savaş bekliyor; kolum vuracak, aklım plan yapacak güçteyken ben geri mi duracağım? Hayır. Şimdi ve bundan böyle kendimi ülkeme hizmet etmeye ve Teulelere karşı savaşa adıyorum. Onlarla barış yapmayacağım; geldikleri yere geri püskürtülene ya da kılıçlarının altında ölene dek dinlenmeyeceğim. Tanrıların bizi nasıl bir geleceğin beklediğini kimse bilemez; zafer de olabilir, yıkım da. Ama ister zafer ister ölüm olsun, halkım ve kardeşlerim, gelin birlikte büyük bir yemin edelim. Kentlerimiz, ocaklarımız ve sunaklarımız uğruna Teulelere ve onlara yardım eden hainlere karşı savaşacağımıza yemin edelim; kentler tüten birer harabeye, ocaklar ölüleriyle dolu birer yığına, sunaklar da tapınanların kanıyla kıpkırmızı olana dek. Böylece yenmeye yazgılıysak zaferimiz kesinleşir; yenilmeye yazgılıysak en azından ardımızdan anlatılacak bir öykü kalır. Yemin ediyor musunuz, halkım ve kardeşlerim?”
“Yemin ediyoruz!” diye haykırdılar.
“Güzel,” dedi Guatemoc. “Bu yemini bozanın başına da sonsuz utanç gelsin.”
Böylece atalarının tahtına, Aztek imparatorlarının sonuncusu ve en büyüğü Guatemoc seçildi. İnsanların en soylusu olan kendisinin, bizzat bu Teulelerin eliyle bir suçlu gibi öleceği o korkunç günü önceden görememesi onun için iyiydi. Ama kader böyle tecelli etti; ülkenin üzerine çöken yazgı herkesi vurdu. Hatta kişi ne kadar büyükse başına gelecek olan da o kadar kesindi.
Her şey bitince olup biteni Otomie’ye anlatmak için saraya koştum. Onu yatak odamızda, yatağında yatarken buldum.
“Neyin var, Otomie?” diye sordum.
“Ah, kocam,” diye karşılık verdi, “salgına yakalandım. Yaklaşma, yalvarırım, yaklaşma. Bırak kadınlar bana baksın. Benim için hayatını tehlikeye atmayacaksın, sevgilim.”
“Sus,” dedim ve yanına gittim. Kuşkuya yer yoktu; hekim olduğumdan belirtileri iyi tanıyordum. Gerçekten, benim becerim olmasaydı Otomie ölecekti. Üç uzun hafta boyunca başucunda ölümle savaştım ve sonunda onu yendim. Ateşi düştü; tedavim sayesinde güzel yüzünde tek bir iz bile kalmadı. Sekiz gün boyunca zihni durmaksızın sayıklamalar içinde dolaştı. İşte o zaman bana duyduğu sevginin ne kadar derin ve eksiksiz olduğunu öğrendim. Bütün bu süre boyunca yalnızca benden söz edip durmuştu. Yüreğindeki gizli korku açığa çıkmıştı: Ona olan ilgimi yitirmemden, güzelliğinin ve sevgisinin bana bıkkınlık vermesinden ve onu terk etmemden korkuyordu. Denizin öte yanında yaşayan, Lily’ye taktığı adla “çiçek kız”ın beni büyüyle yeniden kendine çekmesinden korkuyordu. Sayıklamalarının asıl konusu buydu. Sonunda aklı başına geldi ve şöyle dedi:
“Ne zamandır hastayım, kocacığım?”
Söyledim. “Bunca zamandır, bu korkunç hastalık sırasında da başucumda bekledin mi?” dedi.
“Evet, Otomie, sana ben baktım.”
“Bana böyle iyi davranmanı gerektirecek ne yaptım ki?” diye mırıldandı. Sonra aklına korkunç bir düşünce gelmiş gibi acıyla inledi ve şöyle dedi: “Bir ayna! Çabuk, bana bir ayna getirin!”
Aynayı verdim. Koluna dayanıp doğruldu, gölgeli odanın loş ışığında yüzünü dikkatle inceledi. Sonra parlatılmış altın levhayı elinden düşürüp hafif, mutlu bir çığlıkla yeniden yatağa uzandı:
“Korkmuştum,” dedi. “Vebaya yakalananlar gibi çirkinleşmiş olmaktan ve artık beni sevmemenden korkmuştum. Böyle olacağına ölmek daha iyi olurdu.”
“Utan,” dedim. “Birkaç iz, sevgiyi kaçırabilir mi sanıyorsun?”
“Evet,” diye karşılık verdi Otomie. “Erkeğin sevgisi böyledir; benimki gibi değildir, kocacığım. Ben böyle olsaydım—ah, bunu düşünmek bile içimi ürpertiyor—bir yıl geçmeden benden nefret ederdin. Belki uzaktaki güzel genç kız için böyle olmazdı; ama benden nefret ederdin. Hayır, biliyorum; şunu da biliyorum ki nefretini hissedecek kadar yaşamazdım. Ah, buna şükürler olsun, şükürler olsun.”
Bir süreliğine yanından ayrıldım; bana verdiği büyük sevgiye hayret ediyor, sözlerinde doğruluk payı olup olmadığını, erkek yüreğinin bu kadar nankör ve aşağılık olabileceğini düşünüyordum. O gün Tenoctitlan sokaklarında dolaşan, tüyleri dökülmüş, kör ve beyazlamış gözbebekleriyle korkunç izlerden ibaret birine dönüşseydi, ondan yine de uzaklaşır mıydım? Bilmiyorum; böyle bir sınavla karşılaşmadığım için göklere şükrediyorum. Ama şundan eminim: Ben cüzzamlı olsaydım bile Otomie benden uzak durmazdı.
Otomie ağır hastalığından iyileşti ve kısa süre sonra salgın Tenoctitlan’dan çekildi. Artık düşünecek başka pek çok şeyim vardı. Dostum ve kan kardeşim Guatemoc’un imparator seçilmesi benim yükselmem anlamına geliyordu: En yüksek sınıftan general ve onun danışma kurulunun başlıca üyelerinden biri olmuştum. Ona hizmet ederken kendimi esirgemedim; kenti kuşatmaya hazırlamak, birlikleri düzenlemek ve özellikle söz verdikleri gibi yirmi bin kişiyle gelen Otomie ordusunu hazırlamak için gece gündüz çalıştım. İş gerçekten zordu; bu Kızılderili boylarında disiplin ve birlik kurma becerisi eksikti. Bunlar olmadan, binlerce kişilik kuvvetleri beyaz adamlarla savaşta pek işe yaramazdı. Ayrıca önderleri arasında aşılması gereken büyük kıskançlıklar vardı; ben de kıskanılan biriydim. Üstelik birçok boy, Azteklerin içine düştüğü bu sıkıntıyı fırsat bilerek bağlılığından ya da vasallığından kurtulmaya çalıştı. İspanyollara katılmasalar bile savaşın sonucunu bekleyip tarafsız kaldılar. Yine de çalışmayı sürdürdük: orduları Avrupa usulü alaylara böldük, her birini kendi bölgesine yerleştirip silahları daha iyi kullanmaları için talim ettirdik, kente kuşatma için erzak yığdık ve beslenmesi gereksiz olan ağızları olabildiğince azalttık. Tenoctitlan’da bu işlerde benden daha çok çalışan tek bir kişi vardı: İmparator Guatemoc. Gece gündüz dinlenmiyordu. Popo yanardağının ağzından çıkarılan kükürtle barut yapmayı bile denedim; ama bu sanatı bilmediğimden başaramadım. Başarsaydım da bize pek yararı olmazdı. Arkebüzlerimiz, toplarımız ve onları dökecek ustalığımız yoktu; barutu ancak yollara ve kapılara tünel kazmakta, belki de elle atılacak el bombalarında kullanabilirdik.
Aylar böyle geçti. Sonunda casuslar, İspanyolların sayıca kalabalık birliklerle ve yanlarında sayısız müttefik ordusuyla ilerlediği haberini getirdi.
Otomie’yi kendi halkının yanına, güvenli bir yere göndermek istedim; ama beni alaya alıp şöyle dedi:
“Kocam, sen neredeysen ben de orada olacağım. Belki ölümü bulmak için onunla yüzleşecekken yanında olup seninle birlikte ölmemem kabul edilir bir şey mi? Beyaz kadınların âdeti buysa, bırak onlar öyle yapsın, sevgilim. Ben burada, senin yanında kalacağım.”
Bölüm etkileşimi
