İnanılmaz Maceralar kitap kapağı

15. bölüm / 40

Lanetliler — I

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 40Şu an: Lanetliler — I

LANETLİLER
I
“Kırkımı geçtim, Frances; alışkanlıklarımdan da kolay vazgeçmem,” dedim iyi niyetle. Birlikte yapacağımız ziyaret onun mutluluğu için önemliyse, diretmesi hâlinde geri adım atmaya hazırdım. “İşlerim de şu sıralar epey yoğun, biliyorsun. Evde bir sürü birbirini tanımayan insan varken orada çalışabilir miyim, mesele bu.”

“Mabel başka kimseden söz etmiyor, Bill,” diye karşılık verdi kız kardeşim. “Anladığım kadarıyla yalnızmış; üstelik kendini de yalnız hissediyormuş.”

Pencereden, ortada hiçbir şey yokken yan gözle bakışından hayal kırıklığına uğradığı belliydi; ama şaşırtıcı biçimde konuyu üstelemedi. Kucağındaki eğimli yüzeye bırakılmış Bayan Franklyn’in davetiyesine göz atınca, düzenli çocuk el yazısı bankerin dul karısının zihnimde bir resmini canlandırdı: çekingen, silik kişiliği, soluk gri gözleri, geri zekâlı bir çocuğu andıran ifadesi. Rahmetli kocasının özel ihtiyaçlarına göre değiştirdiği geniş taşra konağını da düşündüm. Birkaç yıl önce yaptığım ziyarette konağın çıplak genişliği, yeme içme ve yatma yeri olarak geçici biçimde düzenlenmiş Kensington Müzesi’nin bir kanadını hatırlatmıştı. Onu, kız kardeşimle yokluk içinde ortaklaşa geçindiğimiz daracık Chelsea dairesiyle zihnimde karşılaştırınca başka noktalar da aklıma geldi. Beni cezbetmek için değersiz ayrıntılar birbiri ardına belirdi: güzel kütüphane, org, bana ayrılacak sessiz çalışma odası, kusursuz hizmet, erkenden içilecek nefis bir çay ve günün her saatinde sıcak banyo; üstelik şofbensiz!

“Ziyaret epey uzun, bir ay kadar—öyle değil mi?” diye temkinli bir gülümsemeyle sordum; beni cezbeden ayrıntılara gülümseyerek bakıyor, erkekçe bencilliğimden utanıyor, yine de Frances’in bunu benden beklediğini biliyordum. “Kabul etmeliyim, cazip yanları var. Benim de seninle gelmemi istiyorsan, pekâlâ ayarlayabilirim.”

Kız kardeşim karşılık vermeyince böyle uzun uzun konuştum. Yorgun gözlerinin Oakley Street’in kasvetine daldığını gördüm; içime bir sızı saplandı. Bir süre daha sessiz kaldı. Sonra ekledim: “Öyleyse mektubu yazarken, belki genellikle bütün sabah çalıştığımı ve—şey—pek canlı bir misafir olmadığımı ima edebilirsin! O zaman anlar, değil mi?” O sırada yoğun bir ilgiyle Körlerde ve Sağırda Karşılaştırmalı Estetik Değerler üzerine bir makale yazmak için didindiğim küçücük çalışma odama dönmek üzere yarı yarıya ayağa kalktım.

Ama Frances yerinden kıpırdamadı. Akşam sisi nehirden yükselip hüzünlü manzaralar sererken gri gözlerini Oakley Street’ten ayırmadı. Ekim sonuydu. Otobüslerin köprüden gürleyerek geçtiğini duyuyorduk. Bu geniş, kişiliksiz caddenin tekdüzeliği her zamankinden daha bunaltıcı görünüyordu. Haziran güneşinde bile ölü gibiydi; sonbahar gelince melankolisi King’s Road ile Embankment arasındaki bütün evlere sinerdi. Düşünceleri umutla geleceğe çağırmak yerine geçmişe sürüklerdi. Bana kalırsa caddenin kolayca aşılabilen genişliği, nehrin ötesindeki adsız gecekondu mahallelerinin iç karartıcı mesajlarını sürünerek gönderdiği bir geçitti; Londra’ya Kış’ın başlıca giriş kapısı sayardım onu. Her kasım sis, çamur ve kasvet, mart gelip onları bozguna uğratana dek uğursuz sancaklarını sallayarak bu caddeden aşağı inerdi. Gönlümü kazanabildiği tek yan, güney rüzgârının bazen önüne hiçbir engel çıkmadan buradan esip denizi hatırlatan yumuşaklığıyla gelmesiydi. Bu kederli düşünceleri elbette kendime saklardım; yine de ucuzluğuna kanıp tuttuğumuz o küçük daireye üzülmekten hiç vazgeçmedim. Şimdi kız kardeşimin duygusuz yüzüne bakarken, onun da belki benim gibi hissettiğini, ama cesur kadın, bunu belli etmediğini anladım.

“Şuna bak, Fanny,” dedim odadan geçerken elimi omzuna koyup, “bu senin için harika olur. Ev işlerine, sofrayı kurup kaldırmaya yetişmekten bitkin düştün. Üstelik Mabel en eski dostun; kocası öldüğünden beri onu neredeyse hiç görmedin—”

“Bir yıldır yurt dışındaydı Bill, daha yeni döndü,” diye araya girdi kız kardeşim. “Üstelik epey beklenmedik bir zamanda geldi; gerçi oraya yerleşmeye gideceğini hiç düşünmemiştim—” Birden sustu. Belli ki aklındakilerin yalnızca bir kısmını söylüyordu. “Muhtemelen,” diye devam etti, “Mabel eski dostlarıyla yeniden yakınlaşmak istiyor.”

“Doğal olarak,” diye araya girdim, “başta sen olmak üzere.” Evi ima edişini görmezden geldim. Bir kere, ölü adam hakkında konuşmamız gerekecekti.

“Her hâlükârda gitmem gerektiğini hissediyorum,” diye sürdürdü. “Sen de gelirsen elbette daha keyifli olur. Burada tek başına kalınca her şeyi birbirine karıştırırsın, yanlış şeyler yersin, odaları havalandırmayı unutursun ve—ah, her şeyi işte!” Gülerek başını kaldırdı. “Yalnız,” diye ekledi, “British Museum ne olacak—?”

“Ama orada büyük bir kütüphane var,” diye karşılık verdim, “hem ihtiyaç duyabileceğim bütün başvuru kitapları da. Ben seni düşünüyordum. Resim yapmaya yeniden başlayabilirsin; yaptıklarının yarısını hep satarsın. Üstelik harika bir dinlenme olur, Sussex de yürüyüş için çok güzel bir yer. Elbette Fanny, gitmeni tavsiye ederim—”

Her ikimizin de aklından geçen düşünceyi dile getirmemeye çalışırken kekeledim; göz göze geldik. Kız kardeşimin, o günlerin çeşitli “yeni” kuramlarıyla oyalanmaya bir zaafı vardı. Evlenmeden önce bugünü ihmal edip öteki dünyayı araştıran akılsız topluluklara katılmış olan Mabel de bu istenmeyen eğilimi beslemişti. İyi huylu, kolay etkilenen mizacı, esen her ruhani rüzgâra açıktı. Bu işin tümünden nefret ediyor, iğreniyordum. Ama bundan da çok, Bay Franklyn’in karısını içine soktuğu sonraki etkiden tiksiniyordum: kasvetli öğretileriyle kadının bedenini de ruhunu da ele geçirmişti. Kız kardeşimin de bu tuzağa düşmesinden korkmuştum.

“Artık yeniden yalnız olduğuna göre—”

Birden sustum. Gözlerimiz artık gerçeği gizlemeyi imkânsız kılıyordu; kesin bir dille ifade etmemiş olsak da gerçek kaçınılmaz ve beceriksizce ağzımızdan çıkmıştı. Gülüştük ve bir an yüzümüzü çevirip odadaki başka şeylere baktık. Frances bir kitap alıp kapağını önemli bir şey keşfetmiş gibi inceledi; ben de sigara tabakamı çıkarıp içmek istemediğim bir sigara yaktım. Konuyu orada bıraktık. Daha fazla açıklama gerilime yol açmasın diye odadan çıktım. Anlaşmazlıklar işte böyle küçük şeylerden—yanlış sıfatlardan ya da sesin bir anlık tonundan—çatışmaya dönüşür. Frances’in yaşam görüşlerinde en az benim kadar haklılık payı vardı. En azından, diye rahatça düşündüm, bu kez karşılıklı olarak anlaştığımız için ayrılmıştık; anlaşmamızı açıkça dile getirmemiş olsak da ikimiz de farkındaydık.

İlginçtir ki, bu ortak noktamız ölü birine bakışımızdı. İkimiz de kocasından hiç hoşlanmamıştık; evli kaldıkları üç yıl boyunca eve yalnızca bir kez, hafta sonu için gitmiştik. Cumartesi geç saatte varmış, pazartesi erkenden kahvaltı ettikten sonra ayrılmıştık. Kız kardeşimin hoşnutsuzluğunu eski dostunu kaybetmenin doğurduğu doğal kıskançlığa yorup adama yalnızca benim ondan hoşlanmadığımı söylemiştim. Oysa gerçek duygunun çok daha derinlerde yattığını ikimiz de biliyorduk. Sadık ve onurlu bir insan olan Frances susmuştu. Evin ve bahçenin—adam evi değiştirmiş, bahçeyi düzenlemişti—bir biçimde onun kişiliğini yansıttığı için kendisini rahatsız ettiğini söylemekle yetinmişti. Kullandığı sözcük “rahatsız”dı. Başka hiçbir açıklama yapmamıştı.

Onun kişiliğinden neden hoşlanmadığımız, bir yere kadar kolayca açıklanabilirdi. İkimiz de sanatçı gözüyle bakar, kalıba göre kesilip özenle kurutulmuş bir inancın çirkin, inananların kabul etmediği takdirde ebediyen mahvolacağı bir dogmanınsa zalimliğe dayanan barbarlık olduğuna inanırdık. Ama benim hoşnutsuzluğum yalnızca Soyut Güzellik’e tapınmamdan kaynaklanıyordu; kız kardeşiminkinde başka bir yön vardı. “Yeni” eğilimleri nedeniyle bütün dinlerin hakikatin birer görünümü olduğuna, en aşağılık zavallının bile er ya da geç “cennetten” mahrum kalamayacağına inanıyordu.

Zengin bankacı Samuel Franklyn herkesin saygısını ve hayranlığını kazanmış bir adamdı. Mabel ondan on beş yaş küçük olmasına rağmen evlilikleri genel bir memnuniyetle karşılanmıştı. Gelin, bira fabrikalarının sahibiydi ve kendi serveti vardı. Samuel Franklyn’in cennetten ateşli, günahtan, cehennemden ve lanetlenmekten dehşetle söz ettiği bir dinî uyanış toplantısında Mabel’in dine dönüşmesinin öyküsünde bile gerçek bir romantizmin izi vardı. Mabel, alevlerin içinden kapılıp kurtarılmış bir odun parçasıydı; Franklyn’in ayrıntılı vaazı onu korkuyla cennete sürüklemiş, kurtuluş son anda yetişmiş, sözleri onu kurdun ölmediği, ateşin sönmediği ateş ve kükürt gölünün kıyısından çekip almıştı. Onu bir kahraman saymış, aziz kocasının omzuna başını koyup rahat bir nefes almış ve sunduğu huzuru minnettar bir tevekkülle kabul etmişti.

Kocası, büyük servetiyle ruhları kurtarma heyecanını başarıyla bir arada taşıyan “dindar bir adam”dı. Uzun boylu olmasına karşın topluca yapılıydı; iri, güçlü ellerinin parmakları kalınca ve kırmızıydı. Kibirli olmaya ramak kalan ağırbaşlılığında acımasız bir yan vardı. Özellikle vaaz verirken gözlerinde neredeyse vicdan tanımaz bir kesinlik ışıldardı. Cehennem ateşi tehditleri, evlendiği ürkek ve alıcı ruhlu Mabel’den daha güçlü ruhları bile korkutmuş olmalıydı. Düğmeleri düzgün hizalanmayan uzun redingotlar, iri kare biçimli çizmeler ve dizleri hep bollaşan, biraz kısa pantolonlar giyerdi. Yakası alçak gömlekler, ara sıra tozluklar ve ipekten olmayan uzun siyah bir şapka takardı. Sesi bazen sert, bazen yağcı ve yapmacık bir tatlılığa bürünürdü. Tiyatroları, balo salonlarını ve at yarışlarını, coğrafyasını City’deki büyük bankacılık merkezlerinin konumu kadar iyi bildiği kükürt gölünün giriş kapısı sayardı. Baştan aşağı hayırseverdi; yine de samimiyetinden kimse kuşku duymazdı. İnançları içine işlemişti, yaşamı imanını doğruluyordu: sayısız değerli dernekte ya veznedar ya hami olarak ya da bağış listelerinin başında adı yer alırdı. İyilik dünyasında koca bir yer kaplıyor, kötülüğe karşı surda geniş ve görkemli bir taş gibi duruyordu. Başkaları için yüreği gerçekten şefkatli ve yumuşaktı—yeter ki onlar da onun gibi inansın.

Yine de acı çekenlere duyduğu gerçek merhamete ve yardım etme arzusuna rağmen, telgraf teli kadar dar görüşlü, kilise sütunu kadar katıydı; alabildiğine bencildi. Engizisyon görevlisi kadar hoşgörüsüzdü. Burjuva ruhu, yaptığı ve tasarladığı her şeyde küçücük ölçekte yeniden üretilen, iğrenç bir cennet tasarlamıştı. Kurtuluşun olmazsa olmaz koşulu imandı; “iman” derken de kendi özel dünya görüşüne inanılmasını kastediyordu: “Ki bu imanı herkes bir bütün ve lekesiz olarak korumazsa, kuşkusuz sonsuza dek mahvolacaktır.” Kendi küçük, dışlayıcı mezhebinin dışındaki bütün dünya ebediyen lanetlenmeliydi; ne yazık ki öyle olması kaçınılmazdı. Haklıydı.

Yine de durmadan dua eder, yoksullara yüklü bağışlarda bulunurdu. Veremediği tek şey, taşralı ve banliyö sakini tanrısına geniş fikirlerdi. Böcekten daha küçük düşünen, katırdan daha inatçıydı; ayrıca “seçilmişlerden” birine özgü üstün ve pürüzsüz bir alçakgönüllülüğü vardı. Kilise görevlisiydi de. Ne orga, ne dinî giysilere ne de yanan mumlara izin verilen; ya buz gibi ya da aşırı sıcak bir “ibadethanede” Kutsal Kitap’tan bölümleri okurdu. Arka sıralardaki oğlanların saçlarındaki saç losyonu kokusuysa bütün binayı kaplardı.

Yeryüzünde de cennette de servet biriktiren bankacının bu portresi belki biraz abartılıdır. Ne de olsa Frances’le ben, bu tipe karşı hoşnutsuzluğu ve güvensizliği küçümsemeye varan “sanatçı ruhlu” insanlardık. Çoğunluk Samuel Franklyn’i değerli bir adam ve iyi bir yurttaş sayıyordu; herhâlde daha sağlıklı görüş de çoğunluğunkiydi. Birkaç yıl daha yaşasa kesinlikle baronet olacaktı. Dünyadaki pek çok acıyı hafifletmişti; aynı kesinlikle, lanetlenmeye yaptığı vurguyla pek çok ruha işkence edici korkular yaşatmıştı. İçinde tek bir güzellik noktası olsaydı ona daha hoşgörülü yaklaşabilirdik; ama böyle bir şey bulamamıştık ve itiraf etmeliyim ki aramak için pek çaba da göstermemiştik. The Towers’a yaptığımız o tek ziyarette, o pazar sabahı Sabah Duaları’nı kaçırmamız için sunduğumuz mazeretleri dinlerken yüzüne yerleşen kasvetli bağışlayıcılığı hiç unutmayacağım. Kız kardeşim, kısa süre sonra duaların değiştirildiğini öğrenmişti; artık kahvaltıdan önce değil, sonra “yapılıyordu”.

The Towers, Sussex’te bir tepenin üzerinde, parkı andıran modern arazilerin ortasında ağırbaşlı bir şekilde duruyordu. Evi anlatmanın en iyi yolu—öncelikle, bunu yapmak çok sıkıcı olurdu—büyümüş, gösteriş meraklısı bir Norwood villasının, trenin Güney Londra’yı utançla süzülerek geçip Surrey’e ilerlerken yanından geçtiği, sakatlar için yapılmış kasvetli kurumlardan biriyle karışımı olduğunu söylemekti. “Zengin” döşenmişti ve ilk bakışta etkileyiciydi; yakından tanıyınca kişiliğinin cılız, çorak ve sert olduğu ortaya çıkıyordu. İnsan duvarlarda “Emir gereğince” imzalı kural ve yönetmelikler arıyordu. Burası “dış dünyayı” dışarıda tutan bir hapishaneydi. Elbette bilardo salonu, sigara içme odası ya da herhangi bir eğlenceye ayrılmış bir oda yoktu. Arka taraftaki büyük salon, eskiden dans, tiyatro gösterisi ya da başka masum eğlenceler için kullanılabilecek bir şapeldi; onun zamanındaysa çoğunlukla dinî toplulukların, içki karşıtı ya da misyoner derneklerinin toplantılarına ayrılmıştı. Bir ucunda, zemin seviyesinde bir armonyum; diğer ucunda yükseltilmiş bir kürsü ya da sahne; yukarıda da hizmetçiler, bahçıvanlar ve arabacılar için bir galeri vardı. Sıcak su borularıyla ısıtılmıştı ve Doré’nin resimleriyle donatılmıştı; ama bu resimler fazla dünyevi bulunduklarından kısa süre sonra kaldırılıp tavan arasında gözden uzak bir yere konmuştu. Cilalı, parlak ahşaplarıyla, yanında gezdirdiği o daracık, dışlayıcı cennetin küçük bir kopyasıydı; yaptıklarına, tasarılarına, hatta evin çevresindeki araziye bile bu cenneti yansıtıyordu.

Frances’ın anlattığına göre, Mabel’in yurt dışında geçirdiği dulluk yılının ardından The Towers’ta bazı değişiklikler yapılmıştı: büyük salona org konmuş, kütüphane yaşanabilir hâle getirilip yeniden kataloglanmıştı. Artık Mabel’in ruhunu yeniden bulduğunu ve yaşamdan zevk almayı, eğlenmeyi, edebiyatı, müziği ve sanatları da içeren eski, sağlıklı yaşam görüşlerine döndüğünü düşünmek mümkündü; ama bu, genellikle dünyaya düşkünlük denen sıradan bir düşüncesizliğe dönüşmemişti. Benim hatırladığım Bayan Franklyn sessiz, ufak tefek bir kadındı; belki sığ ve kolay etkilenen biriydi ama köpek kadar sadık, dostluklarında da son derece vefalıydı. İçten içe her türden zevke açıktı; yüreği saf, hayal gücü kısıtlıydı. Günün çeşitli akımlarına kapılması, sınırlı imkânlarıyla kendisine huzur verecek bir inanç aradığını gösteriyordu yalnızca. Aslında sıradan bir kadındı; düşünsel kapasitesi Frances’ınkinden biraz daha düşüktü. Her tür kuramı birlikte tartıştıklarını biliyordum; ama bu konuşmalar hiçbir zaman eyleme dönüşmediğinden onu zararsız saymaya başlamıştım. Yine de evlenmesine üzülmemiş, eski yakınlığın şimdi yeniden canlanmasını da istememiştim. Hayırsever kocası ona çocuk vermemişti; verseydi iyi ve aklı başında bir anne olurdu. Herhâlde yeniden evlenirdi.

“Mabel, ağustos sonundan beri The Towers’ta tek başına olduğunu yazmış,” dedi Frances çay saatinde. “Kendini dışlanmış ve yalnız hissettiğine eminim. Gitmek ona iyilik olur. Hem ben onu hep sevmişimdir.”

Kabul ettim. Bencillik nöbetim geçmişti. Memnuniyetimi dile getirdim.

“Davetini kabul ettiğini yazdın,” dedim; sözlerim hem bir açıklama hem de soruydu.

Frances başını salladı. “Senin adına da teşekkür ettim,” diye ekledi sessizce. “Şu anda müsait olmadığını, ama daha sonra, sakıncası olmazsa bir süreliğine yanımıza gelebileceğini ve bana katılabileceğini açıkladım.”

Gözlerimi ona diktim. Frances bazen kararlarını böyle bağımsızca alırdı. Suçlu bulunmuştum; üstüne bir de cezalandırılmıştım.

Elbette birbirini seven bir ağabeyle kız kardeş arasında tartışma ve açıklamalar yaşandı; ama konuşmalarımızı aktarmak pek ilgi çekici olmaz. Sonunda ikimizin de içine sinen bir düzenleme yaptık. İki gün sonra Frances The Towers’a gitti; dairede beni rahat ettirecek, uslu durmamı sağlayacak her şey planlanmıştı—sessiz sakin hâliyle epey baskıcıydı—ve onu Charing Cross’tan uğurlarken söylediği son sözler, gidişinden sonra da uzun süre aklımda çınladı:

“Sana yazıp haber veririm, Bill. Düzgün beslen, sakın unutma; bir terslik olursa da bana haber ver.”

Küçük eldivenli elini salladı, başını tüyü cama değene kadar salladı ve gitti.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…