İnanılmaz Maceralar kitap kapağı

12. bölüm / 40

Kurban — I

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 40Şu an: Kurban — I

KURBAN
I
Limasson dindar bir adamdı; ama henüz onu son derece ağır bir sınavdan geçiren bir şey olmadığından, inancının derinliği ve niteliği bilinmiyordu. Belirli bir mezhebe bağlı değildi, yine de tanrıları vardı; kendine koyduğu kurallar da dostlarının tahmin ettiğinden daha katı olmalıydı. Öyle içine kapanıktı ki belki de kimse alt ettiği arzuları, denetim altına aldığı tutkuları, eğitip terbiye ettiği iç eğilimleri fark etmiyordu. Bunları ifade etmeyi reddederek değil, simyacıların yaptığı gibi daha soylu kanallara dönüştürerek yapmıştı. İçinde coşkulu bir mürit olmanın tüm özellikleri vardı; önüne çıkan iki engel olmasaydı belki de öyle biri olurdu. Servetini seviyordu; başka ilgilerini ihmal edecek kadar onu artırmaya çalışıyordu. İkinci olarak, tek ve kararlı bir araştırma çizgisini izlemek yerine, her rolü oynamak isteyen ama tek bir role odaklanamayan bir oyuncu gibi, kendini pek çok renkli kurama dağıtıyordu. Rol ne kadar renkliyse o kadar ilgisini çekiyordu. Bu yüzden, görevini yılmadan ve biraz da sevgiyle yerine getirse de, bazen ruhsal duyumlara düşkünlüğünü tatmin etmekten öteye gitmediğini düşünerek kendini suçluyordu. Derinlikten yoksun olduğuna işaret eden bir dengesizlik vardı onda.

Tanrılarına gelince, sonunda onların gerçekliğini önce kuşkuya düşüp sonra da varlıklarını inkâr ederek keşfetti.

Onları tahtlarına geri döndüren, amatörce giriştiği arayışları gerçek ve derin bir inanca dönüştüren, işte bu inkâr ve kuşku oldu. Bunun kanıtı, bir yaz günü, haziran başlarında, yıllık bir ay sürecek dağ tatili için kentten ayrılmaya hazırlanırken karşısına çıktı.

Limasson için dağlar, açıklanamaz bir anlamda, neredeyse tutku demekti; tırmanmaksa öylesine derin bir hazdı ki sıradan bir dağ gezgini bunu pek anlayamazdı. Onun için dağa çıkmak, bir tür ibadet kadar ciddi bir işti; tırmanışa hazırlık ve özellikle tırmanışın kendisi, bir ritüeli andıran yoğun bir odaklanma gerektiriyordu. Yalnızca zirveleri, heybetli görkemlerini, uzamın içine sığdırılmış muazzam büyüklüklerini sevmekle kalmıyor, onlara bir parça huşu taşıyan bir saygı da duyuyordu. Denebilirdi ki dağların onda uyandırdığı duygu, henüz yarım yamalak kavradığı dinsel hisleriyle akraba olan, derin ve ölçülemez türden bir duyguydu. Tanrılarının görünmez tahtları, o kasvetli, ürkütücü zirvelerin arasında bir yerlerdeydi. Her yıl çıktığı dağ yolculuklarına, kutsal bir adamın kilisesinin ciddi bir yortusuna hazırlanacağı gibi büyük bir ciddiyetle hazırlanırdı.

Zihninin ivmesi bu yönde büyük bir hızla ilerlerken, yola çıkmasının arifesinde neredeyse birbiri ardına gelen felaketler onu buldu; varlığını en derin temellerine dek sarstı ve yıkıntıların arasında sersemlemiş hâlde bıraktı. Bunları anlatmaya gerek yok. İnsanlar, “Üst üste bunca şey! Ne korkunç talihsizlik! Zavallı adam!” diyor, sonra da çocukça bir merakla, bunun altından nasıl kalkacağını düşünüyorlardı. Görünürde kendi kusuru olmayan bu felaketler öylesine ansızın gelmişti ki hayatı bir anda paramparça olmuş, yaşama ilgisi neredeyse tükenmişti. İnsanlar başlarını sallayıp intiharı düşündüler. Ama Limasson, kendini yok etmeyi aklından geçiremeyecek kadar yaşama bağlı bir adamdı. Felaket onda başka bir etki yarattı: dönüp kendi tanrıları dediği şeyleri sorguladı. Onlar ne yanıt verdi ne de bir açıklama sundu. Hayatında ilk kez kuşkuya düştü. Kesin bir inkâr ise yalnızca bir kıl kadar ötedeydi.

Oysa içinde oturduğu yıkım maddi değildi; yaşı başı yerinde, cesareti ve işleyen bir yaşam düzeni olan hiçbir adam, maddi nitelikteki bir felaketin kendisini alt etmesine izin vermezdi. Bu, zihinsel ve ruhsal bir çöküştü; karakterinin ve mizacının köklerine yönelmiş bir saldırıydı. Birden üzerine yüklenen ahlaki sorumluluklar onu ezmekle tehdit ediyordu. Kendi yaşamı saldırı altındaydı ve görünüşe bakılırsa sona ermek zorundaydı. Geri kalan ömrünü kendisi için hiçbir şey ifade etmeyen başkalarına bakarak geçirmek zorundaydı. İç siperlerine saldıran olaylar şeytani bir ustalıkla öylesine kusursuzca birleşmişti ki ortada hiçbir çıkış, hiçbir kaçış yolu görünmüyordu. İnancı sarsılmıştı. İnsan ancak bir yere kadar dayanabilir de insan kalabilir. Onun için doyma noktasına varılmış gibiydi. Acının dayanma sınırına ulaştığında bedenin kapıldığı uyuşmanın ruhsal karşılığını yaşadı. Güldü, duyarsızlaştı, sonra da sessiz tanrılarıyla alay etti.

Bazen bu bomboş inkâr hâlini, belli bir anda hayatın ardındaki güçleri kristal berraklığında yansıtan bir zihin açıklığının izlediği söylenir; açıklama ve dolayısıyla huzur getiren bir tür durugörü hâli. Limasson bunu boşuna bekledi. Sorgulayan bir kuşku vardı; sorularının düştüğü sessizliği alaya alan bir küçümseme de. Ama ne yanıt ne açıklama vardı, hele huzur hiç yoktu. Hiçbir rahatlama gelmedi. Bu başkaldırı kargaşası içinde arkadaşlarının önerdiği ya da beklediği hiçbir şeyi yapmadı; yalnızca en az direnç gösteren yolu izledi. Felaket geldiğinde içine düşen ivmeye kendini bıraktı. Arkadaşlarının öfkeli şaşkınlığına rağmen dağlara gitti.

Böyle bir zamanda böylesine önemsiz bir eyleme girişebilmesine, en önemli görünen sorumluluklarını ihmal etmesine herkes şaştı; davranışını onaylamadılar. Oysa gerçekte belirli hiçbir eylemde bulunmuyor, yalnızca az önce edinmiş olduğu ivmeyle sürükleniyordu. O kadar çok acı yüzünden şaşkındı, ıstırap yüzünden kafası karışmıştı; hak etmediği felaketin ortasında onu çaresiz bırakan çarpışmanın etkisiyle sersemlemişti. Bir çocuk annesine nasıl dönüyorsa o da içgüdüsel olarak dağlara yöneldi. Dağlar ona teselli, rahatlık ve huzur vermekte hiç başarısız olmamıştı. Görkemleri, yaşamı altüst etme tehlikesi baş gösterdiğinde her şeyi yeniden ölçülü bir hâle sokardı. Bu kararında, sözcüğün gerçek anlamıyla hiçbir hesap yoktu; yalnızca tırmanmanın getirdiği şiddetli bir fiziksel tepkiye yönelik kör bir arzu vardı. Bu içgüdü, onun bildiğinden daha sağlıklıydı.

Limasson, o sırada gittiği, ıssız zirvelerin arasındaki yüksek dağ vadisinde yitirdiği ölçülülüğü bir ölçüde yeniden buldu. Bilinçli olarak düşünmekten kaçındı; kendini pervasızca kaslarının gücüne bıraktı. Küçük bir hanın bulunduğu bu bölgeyi iyi tanıyordu. Rehberle, ama çoğu zaman rehbersiz, birbiri ardına zirvelere saldırdı; öyle ki aklı başında bir dağcı olarak ünü ve yabancı Alp kulüplerinin hepsinde onurlandırılmış bir üye olarak taşıdığı saygınlık ciddi tehlikeye girdi. Fiziksel olarak kendini fazla zorladığı kuşkusuzdu; ama dağların ona kendi muazzam dinginliklerinden ve derin dayanma güçlerinden bir parça üflediği de doğruydu. Bu sırada hayatında ilk kez tanrılarını tümüyle ihmal etti. Onları hiç düşündüyse bile, hayattan hoş imgeler bekleyenler için yaşamı süsleyen bir sahnedeki, hayal gücünün yarattığı yaldızlı figürler olarak görüyordu. Ne var ki tiyatrodan ayrılmıştı ve bu hayal oyunu artık zihnini büyülemiyordu. Tanrılarının güçsüzlüğünü anladı ve onları reddetti. Ancak bu tutum bilinçaltındaydı; ona düşünceyle ya da sözle bir biçim vermedi. Varlıklarına meydan okumaktan çok onları görmezden geldi.

Düşüncenin az, duygunun daha da az olduğu bu ruh hâliyle, bir akşam yemekten sonra otelin giriş holüne çıktı ve kapıcının kendisine uzattığı mektup tomarını mekanik bir hareketle aldı. Hiçbiri ilgisini çekmiyordu. Holün serinliğini azaltan büyük buharlı ısıtıcının bulunduğu köşede mektupları aylak aylak ayırdı. Çoğu usta dağcı olan yirmi kadar konuk, ikişer üçer yemek salonundan çıkıp geçiyordu; ama onlara da mektuplarına olduğu kadar ilgisizdi: hiçbir konuşma gerçekleri, hiçbir yazılı söz içinde bulunduğu koşulları değiştirebilirdi. Rastgele, daktiloyla yazılmış adresi olan bir iş mektubunu açtı; herhâlde kişiye özel değildi, bu yüzden ötekilerin sıkıcı, sahte taziyelerinden daha az alaycı olurdu. Bir bakıma gerçekten de kişiye özel değildi; bir avukatlık bürosundan gelen teselli, Remington daktilosunun evrensel klavyesine eklenen birkaç tuştan ibaret bir kalıptı. Ama mektubu okurken Limasson, onu keskin ve acı bir duyguya sürükleyen bir şey keşfetti. Acıya ve felakete dayanma sınırına çoktan ulaştığını sanmıştı. Şimdi birkaç düzine sözcük, yanıldığını ikna edici biçimde kanıtlıyordu. Yeni darbe onu sersemletmişti.

Felaketlere bir yenisinin daha eklendiğini bildiren bu son haber, içinde bambaşka acı katmanlarını, ısırıcı ve hınçlı bir öfkeyi ortaya çıkardı. Limasson haberi kavrarken kalbi bir an durur gibi oldu; başı döndü, şiddetli bir başkaldırı duygusuna kapıldı; bu duygunun çaresizliği neredeyse fiziksel bir mide bulantısı yaratıyordu. Ölüm gibi hissetti.

“Her şeye katlanmak zorunda mıyım?” diye geçti donup kalmış zihninden, ateşten harflerle.

İçinde kasvetli bir öfke ve sersemlemiş bir şaşkınlık vardı; ama henüz belirgin bir acı çekmiyordu. Duygusu o kadar mide bulandırıcıydı ki küçük hayal kırıklıklarına yer bırakmıyordu; bildiği şey ilkel, kör bir öfkeydi. Mektubu sakince, sonundaki makine işi, özenle dizilmiş teselli paragrafına kadar okudu; sonra iç cebine koydu. Dışarıdan bakıldığında huzursuzluğuna dair hiçbir belirti yoktu. Yavaşça nefes alıyordu. Masaya uzanıp bir kibrit aldı; kükürt dumanı burnunu sızlatmasın diye kolunu uzakta tuttu.

İşte o anda ikinci keşfini yaptı. Daha fazla acının hâlâ mümkün olması, içinde bir parça kabullenişin kaldığı anlamına da geliyordu; dolayısıyla inancından da bir iz hâlâ vardı. Şimdi cebindeki hışırdayan sert kâğıdı hissederken, kükürdün sönüşünü izleyip kibrit çöpünün tutuştuğunu görünce bu son kırıntı da tümüyle yok oldu. Kararmış kibrit ucunun büzüşüp düşmesi gibi, o da büzüşüp düştü. Kayboldu. Vahşice, ama elinin titremeden piposunu yakmasına olanak veren dışsal bir sakinlikle, güçsüz tanrılarına seslendi. Tutkulu düşüncelerinin karanlığında ateşten harflerle şu sözler bir kez daha parladı:

“Bunu da mı benden istiyorsunuz—bu zalim, son fedakârlığı?”

Onları tümüyle reddetti; çünkü bir aldatmacadan ve yalandan ibarettiler. Sonsuza dek, küçümseyerek sırtını döndü onlara. Kuşku dönemi geride kalmıştı. Tanrılarını inkâr etti. Yine de dudaklarında bir gülümseme vardı; çünkü nihayetinde onlar, dinsel hayal gücünün yarattığı kuklalardan başka neydi ki? Hiç var olmamışlardı. Öyleyse onları yaratan, dinsel mizacının yalnızca renkli, sansasyonel yanı mıydı? Her hâlükârda, doğasının o yanı artık ölmüştü; tek ve yıkıcı bir darbeyle öldürülmüştü. Tanrılar da onunla birlikte yok oldu.

Hayatından geriye kalanlara göz gezdirince, ona her şeyi depremle yıkılmış bir kent gibi göründü. Kentin sakinleri başına bundan daha kötüsünün gelemeyeceğini sanır. Sonra yangın başlar.

Anlaşılan, içinde birbirine paralel ve eşzamanlı iki düşünce çizgisi gelişmişti; çünkü içten içe bu son darbeye karşı öfkelenirken, zihninin üst katmanı şafakta çıkacağı büyük bir seferin tasarısıyla sakince uğraşıyordu. Rehber tutmamıştı. Deneyimli bir dağcı olarak yöreyi iyi biliyordu; adı da az çok tanınıyordu. Yarım saatte bütün ayrıntıları kararlaştırıp saat ikide uyandırılması talimatını vererek yatağına çekilebilirdi. Ama bunun yerine, hareketsizce oturup bekledi; her an şiddetle patlayabilecek bir insan yanardağıydı. Hiçbir şey olmamış gibi sakince piposunu içerken, içinden durmadan şu sözler geçiyordu: “Bunu da mı benden istiyorsunuz—bu zalim, son fedakârlığı!...” O anda özdenetimi, dinamik açıdan değerlendirildiğinde, çok güçlü olmalıydı; bu şekilde bastırıldıkça biriken potansiyel enerji de muazzam ölçüde artıyordu.

Düşünceleri büyük ölçüde bu son darbeye yoğunlaşmış olduğundan Limasson, yemek salonundan çıkıp holün çeşitli yerlerinde gruplar hâlinde dağılan insanları fark etmemişti. Arada biri, onunla konuşmak niyetiyle sandalyesine yaklaşıyor, kendini kaptırmış olduğunu görünce geri dönüyordu. Az tanıdığı bir dağcı kibritler için özür dileyerek önünden uzanıp kibrit aldığında bile Limasson karşılık vermedi; adamı görmemişti. Hiçbir şeyi fark etmiyordu. Özellikle de holün karşı köşesinden bir süredir kendisini izleyen iki adamı fark etmedi. Şimdi başını kaldırdı—tesadüfen mi?—ve adamların kendisi hakkında konuştuklarını belirsizce sezdi. Holün karşısında göz göze geldiler; Limasson irkildi.

Çünkü önce onları tanıdığını sandı. Belki otelde çevresinde görmüştü; tanıdık gibiydiler. Yine de onlarla kesinlikle hiç konuşmamıştı. Yanıldığını anlayınca bakışlarını başka tarafa çevirdi, ama onların ilgisinin hâlâ çok belirgin biçimde farkındaydı. Biri din adamı ya da papazdı; yüzündeki ağırbaşlılığa hüzün karışmıştı. Dudaklarındaki sertliği, gözlerinde parlayan ve soylu biçimde dizginlenmiş bir coşkuyu ele veren güzellik yumuşatıyordu. Adamda, izlenimi çok keskinleştiren bir heybet havası vardı. Giysileri de bunu vurguluyordu. Sade ve ölçülü koyu renk bir tüvit takım elbise giymişti. İçinde bir yerde çileci bir yan vardı.

Yoldaşı ise, belki de onunla zıtlığı yüzünden, sıradan gece kıyafetleri içinde silik görünüyordu. Arkadaşından epey gençti; her şeyi ele veren saçları biraz uzundu. İnce parmaklarıyla sigarasını sallarken yüzükleri parlıyordu. Yüzü renkli olmasına rağmen laubaliydi; bütün tavrı, belli belirsiz bir önemsizlik taşıyordu. Sahteciliğe meydan okuyan kusursuz bir dil olan jestleri, bir yerlerdeki dengesizliği ele veriyordu. Yine de onda bıraktığı izlenim, ötekinin keskinliğine kıyasla gölgede kalıyordu. Bakışlarını başka tarafa çevirirken Limasson’ın aklından “Tiyatral” sözcüğü geçti. Ama gözlerini kaçırınca huzursuzca kıpırdandı. Korkunç mektubun yarattığı iç karanlık çevresinde yükseldi. Onu yuttu. Ardından baş dönmesi geldi....

Uzaklarda karanlığın kenarları ışıkla çevriliydi; bu ışığın içinden, devasa bir uzaklıktan geliyormuşçasına hızlı ve umursamaz adımlarla, ansızın büyüyen iki adam ona doğru ilerledi. Limasson kendini korumak için dönüp onları karşılamaya hazırlandı. Konuşmak istemiyordu. Bir şekilde bu saldırıyı beklemişti.

Yine de konuşmaya başladıkları an—ilk sözü papaz almıştı—her şey o kadar doğal ve kolay gelişti ki Limasson bu oyalanmayı neredeyse memnuniyetle karşıladı. Bir tanışma sözüyle başladı; hemen ardından zirvelerden söz ediyordu. Limasson’ın zihninde bir şey yer değiştirdi. Adam ciddi bir dağcıydı, kendi türünden biriydi. Daveti duyunca, yaşadığı acıya rağmen belli belirsiz bir rahatlama hissetti; davetin içerdiği iltifatı da güçlükle fark etti.

“Bize katılmayı düşünürseniz—bize eşlik etme lütfunda bulunursanız,” diyordu adam sakince; sonra “engin deneyiminizden” ve “paha biçilmez tavsiye ve yargılarınızdan” söz ediyordu.

Limasson başını kaldırdı; dikkatini toplayıp anlamaya çalışıyordu.

“Tour du Néant mı?” diye yineledi ve sözünü ettikleri zirvenin adını andı. Nadir denenmiş, hiç fethedilememiş ve uğursuz bir felaket geçmişine sahip bu zirve, ertesi gün kendisinin tırmanmayı planladığı zirvenin ta kendisiydi.

“Rehber tuttunuz mu?” diye sordu. Sorunun aptalca olduğunu biliyordu.

“Hiçbir rehber oraya çıkmayı kabul etmez,” diye yanıtladı papaz gülümseyerek. Yoldaşı da elini gösterişli bir hareketle sallayıp ekledi: “Ama biz—bizim rehbere ihtiyacımız yok—siz gelirseniz.”

“Yanınızda kimse yok, sanırım? Yalnız mısınız?” diye sordu papaz; sanki arkadaşını arka planda tutmak istercesine biraz önüne geçti.

“Evet,” diye yanıtladı Limasson. “Tamamen yalnızım.”

Dikkatle dinliyordu, ama zihninin yalnızca bir kısmıyla. Davetteki iltifatın farkındaydı. Yine de bu iltifat sanki başka birine yöneltilmiş gibiydi. Kendini öylesine kayıtsız, öylesine—ölü hissediyordu. Bu adamlar onun becerikli bedenini, deneyimli zihnini istiyorlardı; onlarla konuşup sonunda gitmeyi kabul eden de bedeniyle zihniydi. Daha önce de pek çok sefer böyle planlanmıştı, ama bu gece bir fark olduğunu hissediyordu. Zihniyle bedeni anlaşmayı kabul etmişti; ruhuysa başka yerlere kulak veriyor, olup biteni seyrediyor ve sessiz kalıyordu. Ruhu, reddettiği tanrılarla birlikte onu terk etmişti; ama hâlâ yakınında dolanıyordu. Müdahale etmiyor, uyarmıyor, hatta onaylıyordu. Bu seferin başka bir şeyin örtüsü olduğunu ona uzaktan söylüyordu. Üst ve alt zihninin çatışması onu şaşkına çevirmişti.

“Öyleyse, size uyarsa gece saat birde...” diye bitirdi yaşlıca olan.

“Erzak işini ben hallederim,” diye coşkuyla atıldı genç adam. “Zirvenin fotoğrafını çekmek için teleobjektifimi de yanıma alacağım. Hamallar Büyük Kule’ye kadar gelebilir. Zaten burada altı bin fitten daha yüksekteyiz, yani...” Yoldaşı onu alıp götürürken sesi uzaklaşıp kayboldu.

Limasson onun gidişini rahatlayarak izledi. Öteki adam olmasaydı daveti reddederdi. İçten içe yeterince kayıtsızdı. Onu asıl ikna eden, Tour du Néant’ın tek başına tırmanmayı planladığı zirvenin ta kendisi olması ve bu seferin başka bir şeyi örtüyor gibi geldiği tuhaf duygusuydu—neredeyse bu adamların gizli bir amacı varmış gibi. Ama bu düşünceyi bir kenara attı; üzerinde durmaya değmezdi. Biraz sonra onların ardından yatmaya gitti. Dünya işlerine öylesine kayıtsız, gündelik hayata öylesine yabancılaşmıştı ki diğer mektuplarını okumadan yırtıp odanın bir köşesine fırlattı.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…