Bölümler 49Şu an: On Sekizinci Bölüm
- 1 Birinci Kısım — Birinci Bölüm1.673 kelime
- 2 İkinci Bölüm2.225 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm1.358 kelime
- 4 Müdire’nin notu159 kelime
- 5 Yardımcının ek yazısı449 kelime
- 6 Dördüncü Bölüm2.597 kelime
- 7 Beşinci Bölüm — Müdire’nin Mektubu108 kelime
- 8 Yardımcının Mektubu848 kelime
- 9 Altıncı Bölüm1.911 kelime
- 10 Yedinci Bölüm1.507 kelime
- 11 Sekizinci Bölüm769 kelime
- 12 Dokuzuncu Bölüm2.007 kelime
- 13 Onuncu Bölüm2.314 kelime
- 14 On Birinci Bölüm1.149 kelime
- 15 On İkinci Bölüm1.223 kelime
- 16 On Üçüncü Bölüm1.345 kelime
- 17 On Dördüncü Bölüm630 kelime
- 18 On Beşinci Bölüm1.304 kelime
- 19 On Altıncı Bölüm950 kelime
- 20 Eduard’dan Charlotte’a329 kelime
- 21 On Yedinci Bölüm1.593 kelime
- 22 On Sekizinci Bölüm1.952 kelime
- 23 İkinci Kısım — Birinci Bölüm1.350 kelime
- 24 İkinci Bölüm733 kelime
- 25 Ottilie’nin günlüğünden346 kelime
- 26 Üçüncü Bölüm993 kelime
- 27 Ottilie’nin Günlüğünden342 kelime
- 28 Dördüncü Bölüm1.849 kelime
- 29 Ottilie’nin Günlüğünden338 kelime
- 30 Beşinci Bölüm2.551 kelime
- 31 Ottilie’nin Günlüğünden526 kelime
- 32 Altıncı Bölüm1.734 kelime
- 33 Yedinci Bölüm2.285 kelime
- 34 Ottilie’nin günlüğünden340 kelime
- 35 Sekizinci Bölüm1.428 kelime
- 36 Dokuzuncu Bölüm665 kelime
- 37 Ottilie’nin Günlüğünden360 kelime
- 38 Onuncu Bölüm1.746 kelime
- 39 Tuhaf Komşu Çocuklar — Novella1.904 kelime
- 40 On Birinci Bölüm963 kelime
- 41 On İkinci Bölüm1.522 kelime
- 42 On Üçüncü Bölüm1.468 kelime
- 43 On Dördüncü Bölüm1.330 kelime
- 44 On Beşinci Bölüm1.694 kelime
- 45 On Altıncı Bölüm414 kelime
- 46 Eduard’dan Ottilie’ye657 kelime
- 47 On Yedinci Bölüm458 kelime
- 48 Ottilie’den dostlarına798 kelime
- 49 On Sekizinci Bölüm2.721 kelime · Okuduğun bölüm
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
On Sekizinci Bölüm
Dostlarının sessiz bir dikkatle gözlemlediği en önemli şey, Ottilie’nin sandığı ilk kez açıp içinden tek, ama eksiksiz ve baştan aşağı bir giysiye yetecek çeşitli parçaları seçerek ayırmasıydı. Geri kalanları Nanny’nin yardımıyla yeniden yerleştirmek istediğinde bunu başarmakta zorlandı; içinden bir kısmı çıkarılmış olmasına rağmen sandık ağzına kadar doluydu. Genç, açgözlü kız gözlerini bu eşyalardan alamıyordu; özellikle giysinin en küçük parçalarının bile düşünüldüğünü görünce daha da hayran kaldı. Ayakkabılar, çoraplar, üzerlerinde sözler bulunan çorap bağları, eldivenler ve daha birçok şey hâlâ duruyordu. Ottilie’den bunlardan birazını kendisine vermesini istedi. Ottilie bunu reddetti ama hemen bir şifonyerin çekmecesini açıp çocuğun seçmesine izin verdi. Kız aceleyle, beceriksizce eline ne geçtiyse kaptı; ganimetiyle birlikte, mutluluğunu evdeki ötekilere müjdeleyip göstermek üzere koşup gitti.
Sonunda Ottilie her şeyi özenle yeniden yerleştirmeyi başardı; ardından kapağa yapılmış gizli bir bölmeyi açtı. Orada Eduard’ın küçük notlarıyla mektupları, eski gezintilerden kalma türlü kurutulmuş çiçek anıları, sevgilisinin bir buklesi ve daha başka gizli şeyler duruyordu. Bir şey daha ekledi: Babasının portresiydi. Sonra hepsini kapatıp kilitledi ve ince anahtarı altın zincirine takarak yeniden boynunda, göğsünün üzerinde taşıdı.
Bu sırada dostların yüreğinde türlü umutlar filizlenmişti. Charlotte, Ottilie’nin o gün yeniden konuşmaya başlayacağına inanıyordu; çünkü Ottilie gizli bir iş tutuş, bir tür neşeli özmemnuniyet, sevdiği kişiye güzel ve sevindirici bir şey saklayan insanın yüzünde beliren bir gülümseme göstermişti. Ottilie’nin birçok saati büyük bir güçsüzlük içinde geçirdiğini, yalnızca göründüğü zamanlarda irade gücüyle kendini ayakta tuttuğunu kimse bilmiyordu.
Mittler bu sıralar daha sık uğramış, her zamankinden uzun kalmıştı. İnatçı adam, demirin yalnızca belli bir anda dövülebileceğini çok iyi biliyordu. Ottilie’nin sessizliğini ve reddini kendi lehine yorumluyordu. Eşleri ayırmak için şimdiye dek hiçbir adım atılmamıştı; iyi kızın yazgısını başka türlü, elverişli bir yola sokmayı umuyordu. Kulak kabartıyor, geri adım atıyor, imalarda bulunuyor; kendi tarzında yeterince akıllıca davranıyordu.
Ne var ki önem verdiği konular üzerine akıl yürütme fırsatı buldu mu, kendini tutamıyordu. İç dünyasında yaşardı; başkalarıyla birlikteyken de genellikle onlara karşı yalnızca eylem hâlinde bulunurdu. Dostlarının arasında sözü bir kez açıldı mı, daha önce de sık sık gördüğümüz gibi, sözleri hiç duraksamadan akıp gider; duruma göre incitir ya da iyileştirir, yarar ya da zarar verirdi.
Eduard’ın doğum gününden önceki akşam, at gezintisine çıkmış olan Eduard’ı bekleyen Charlotte ile Binbaşı birlikte oturuyordu. Mittler odada bir aşağı bir yukarı dolaşıyor; Ottilie ise odasında kalmış, ertesi günün süslerini ayırıyor ve hizmetçisine, onun da eksiksiz anladığı bazı şeyler söylüyordu. Kız sessiz talimatları ustalıkla yerine getiriyordu.
Mittler tam da en sevdiği konulardan birine gelmişti. Çocukların eğitiminde de halkların yönetiminde de yasaklardan, yasaklayıcı yasalardan ve düzenlemelerden daha beceriksizce ve barbarca bir şey olmadığını ileri sürmeyi severdi. “İnsan doğuştan etkin bir varlıktır,” dedi. “Ona nasıl buyuracağını bilirseniz, hemen işe koyulur, çalışır ve sonuç alır. Bana kalırsa, kendi çevremdeki kusurları ve eksiklikleri, karşıt erdemi buyurabilecek hâle gelene kadar hoş görmeyi; kusuru ortadan kaldırıp yerine doğru dürüst hiçbir şey koyamamaktan yeğlerim. İnsan, yapabilme fırsatı bulsa iyi ve yararlı olanı seve seve yapar; yapacak bir şeyi olsun diye yapar, aylaklıktan ve can sıkıntısından işlediği budalaca şakalar kadar bile bunun üzerinde kafa yormaz.”
Çocuklara din dersinde On Emir’i tekrarlattıklarını işitmek beni çoğu zaman nasıl öfkelendiriyor! Dördüncü Emir hâlâ oldukça güzel, akla uygun, yapılmasını buyuran bir emirdir: ‘Annene babana saygı göstereceksin.’ Çocuklar bunu iyice akıllarına yazarsa bütün gün uygulayacakları bir şey bulurlar. Ama beşinci Emir’e ne demeli? ‘Öldürmeyeceksin.’ Sanki herhangi bir insanın bir başkasını öldürmeye en ufak bir hevesi varmış gibi! İnsan birinden nefret eder, öfkelenir, kendini kaptırır; bunun ve başka şeylerin sonucunda, ara sıra birini öldürmesi elbette mümkün. Ama çocuklara cinayeti, adam öldürmeyi yasaklamak barbarca bir düzen değil mi? Şöyle denseydi: ‘Ötekinin yaşamını gözet, ona zarar verebilecek şeyleri ortadan kaldır, kendi canını tehlikeye atarak onu kurtar; ona zarar verirsen kendine zarar verdiğini düşün.’ İşte eğitimli, aklı başında halklarda geçerli olan bu tür emirlerdir; ilmihal dersinde ise bunlar ancak ‘bu ne demek?’ sorusunun ardından yetersizce sıralanır.
Altıncı Emir ise hele, onu tümüyle iğrenç buluyorum! Ne yani? Geleceği sezen çocukların merakını tehlikeli gizemlere yöneltmek, hayal güçlerini tuhaf görüntülerle ve tasarımlarla kışkırtmak; üstelik tam da uzaklaştırmak istediğin şeyi zorla önlerine getirmek! Böyle şeyler, kilise ve cemaat önünde ağızlarda gevelenmesindense gizli bir mahkemenin keyfî biçimde cezalandırmasına bırakılsa çok daha iyi olurdu.”
Tam o sırada Ottilie içeri girdi. “Zina etmeyeceksin,” diye sürdürdü Mittler. “Ne kaba, ne yakışıksız! Şöyle denseydi bambaşka tınlamaz mıydı: ‘Evlilik birliğine saygı duyacaksın; birbirini seven eşler gördüğünde sevinecek, aydınlık bir günün mutluluğuna katılır gibi onların sevincine katılacaksın. Aralarındaki ilişki bulanıklaşırsa bunu aydınlatmaya çalışacak; onları barıştırmaya, yatıştırmaya, karşılıklı çıkarlarını onlara anlatmaya uğraşacaksın. Güzel bir özveriyle başkalarının iyiliğini destekleyecek, her görevden, özellikle de karı kocayı çözülmez biçimde birbirine bağlayan bu görevden doğan mutluluğu onlara hissettireceksin.’”
Charlotte diken üstünde oturuyordu; Mittler’in ne söylediğini ve nerede söylediğini bilmediğine inanması, durumunu daha da kaygı verici kılıyordu. Onun sözünü kesemeden önce, görünüşü değişmiş olan Ottilie’nin odadan çıktığını gördü.
“Yedinci Emir’i bağışlarsınız herhâlde,” dedi Charlotte zorlama bir gülümsemeyle. “Ötekilerin hepsini,” diye karşılık verdi Mittler, “yeter ki diğerlerinin dayanağı olanı kurtarayım.”
Nanny dehşet verici bir çığlıkla içeri daldı: “Ölüyor! Genç hanım ölüyor! Gelin! Çabuk gelin!”
Ottilie sendeleyerek odasına döndüğünde, ertesi gün için hazırlanmış süsler birkaç sandalyenin üzerine tamamen yayılmıştı. Onları hayranlıkla inceleyerek bir o yana bir bu yana dolaşan kız sevinçle seslendi: “Bir bakın, sevgili genç hanım, bu size yaraşır bir gelin süsü!”
Ottilie bu sözleri duydu ve kanepeye yığıldı. Nanny, hanımının yüzünün solduğunu, kaskatı kesildiğini gördü; Charlotte’u çağırmak için koştu ve yardım geldi. Evin dostu olan hekim aceleyle yanına geldi; bunun yalnızca bitkinlik olduğunu düşündü. Güç verici bir çorba getirilmesini söyledi. Ottilie tiksinerek geri itti; fincanı ağzına yaklaştırdıklarında neredeyse kasılmalar geçirecekti. Hekim, durumdan aklına geldiği üzere, ciddi ve telaşla bugün ne yiyip içtiğini sordu. Kız duraksadı; hekim sorusunu yineledi. Kız, Ottilie’nin hiçbir şey yemediğini itiraf etti.
Nanny, hekime gereğinden fazla kaygılı görünmüş olmalı. Hekim onu bitişik odaya çekti; Charlotte da peşlerinden gitti. Kız dizlerinin üzerine kapanıp Ottilie’nin uzun süredir neredeyse hiçbir şey yemediğini itiraf etti. Ottilie’nin ısrarıyla onun yerine yemekleri kendisi yemişti. Hanımının yalvaran ve tehdit eden el kol hareketleri yüzünden bunu gizlemişti; masumca eklediğine göre, yemekler ona çok lezzetli geldiği için de gizlemişti.
Binbaşı ile Mittler yanlarına geldi; Charlotte’u hekimin yanında iş başında buldular. Solgun, göksel güzellikteki kız, kendinin bilincinde görünerek kanepenin köşesinde oturuyordu. Yatmasını istediler; reddetti, ama küçük sandığın getirilmesini işaret etti. Ayaklarını üzerine koyup yarı uzanmış, rahat bir duruş aldı. Vedalaşmak ister gibiydi; hareketleri çevresindekilere en ince bağlılığı, sevgiyi, minnettarlığı, bağışlanma isteğini ve en içten vedasını anlatıyordu.
Atından inen Eduard, durumu öğrenince odaya daldı; Ottilie’nin yanına diz çöküp elini tuttu ve onu sessiz gözyaşlarına boğdu. Uzun süre böyle kaldı. Sonunda, “Sesini bir daha hiç duymayacak mıyım? Bana tek bir söz söyleyip yeniden yaşama dönmeyecek misin? Peki, peki! Ben de senin ardından geleceğim; orada başka dillerde konuşuruz!” diye haykırdı.
Ottilie onun elini kuvvetle sıktı, ona canlı ve sevgi dolu gözlerle baktı; derin bir soluk aldıktan, dudakları göksel bir sessizlik içinde kımıldadıktan sonra, tatlı ve şefkatli bir çabayla, “Yaşayacağına söz ver!” diye seslendi. Ama hemen ardından yeniden geriye yığıldı. “Söz veriyorum!” diye karşılık verdi Eduard; ama bu sözleri yalnızca onun ardından haykırabildi: Ottilie çoktan göçüp gitmişti.
Gözyaşlarıyla geçen bir gecenin ardından, sevgili naaşın gömülmesi Charlotte’a kaldı. Binbaşı ile Mittler ona yardım etti. Eduard’ın hâli içler acısıydı. Umutsuzluğundan biraz olsun sıyrılıp kendine gelebildiğinde, Ottilie’nin şatodan çıkarılmaması, bakılıp gözetilmesi ve yaşayan biri gibi muamele görmesi için diretti; çünkü ölü olmadığını, ölmüş olamayacağını söylüyordu. Onun isteğini, en azından yasakladığı şeyi yapmayarak yerine getirdiler. Ottilie’yi görmek istemedi.
Dostları başka bir korku daha sardı, başka bir kaygı daha kapladı. Hekim Nanny’yi sertçe azarlamış, tehditlerle itiraf etmeye zorlamış, itirafından sonra da onu suçlamalara boğmuştu; Nanny kaçıp gitmişti. Uzun arayışların ardından onu yeniden buldular; aklını yitirmiş gibiydi. Anne babası onu yanlarına aldı. En iyi yaklaşım bile işe yaramıyor gibiydi; yeniden kaçmaya kalkışınca onu kapatmak zorunda kaldılar.
Eduard’ı en şiddetli umutsuzluğundan adım adım çekip çıkarmayı başardılar; ama bu yalnızca mutsuzluğuna yaradı, çünkü yaşamının mutluluğunu sonsuza dek yitirdiği artık gözünün önündeydi, bundan emindi. Ottilie’nin o şapele gömülse bile yaşayanların arasında kalacağı ve dostça, sessiz bir barınaktan yoksun bırakılmayacağı anlatılarak onu ikna etmeye çalıştılar. Onayını almak zordu; sonunda ancak açık tabutla çıkarılması, mahzende en fazla cam bir kapakla örtülmesi ve sürekli yanan bir kandilin konulması koşuluyla razı oldu; sonra her şeye boyun eğmiş gibi göründü.
Güzelim bedenini kendi hazırladığı süslerle giydirdiler; başına, kederli yıldızlar gibi önseziyle parlayan yıldızpatlarından bir taç koydular. Sedye, kilise ve şapeli süslemek için bütün bahçelerin çiçeklerine el kondu. Bahçeler, kış bütün neşeyi çoktan çiçek tarhlarından silmiş gibi ıssız kaldı. Gün doğmadan, açık tabutla şatodan çıkarıldı; doğan güneş göksel yüzünü bir kez daha kızıl renge boyadı. Eşlik edenler taşıyıcıların çevresine üşüştü; kimse öne geçmek, kimse arkada kalmak istemiyordu. Herkes onu çevrelemek, herkes son kez varlığının tadını çıkarmak istiyordu. Oğlanlar, erkekler, kadınlar, hiçbiri duygulanmadan kalmadı. Kaybını en yakından hisseden genç kızlar teselli bulamıyordu.
Nanny yoktu. Onu alıkoymuşlar, daha doğrusu cenazenin gününü ve saatini kendisinden gizlemişlerdi. Bahçeye bakan bir odada, anne babasının yanında gözetim altında tutuluyordu. Ama çanların sesini duyunca neler olduğunu çok geçmeden anladı. Merak edip korteji görmek isteyen gözetmeni onu bırakıp gidince pencereden bir geçide çıktı; bütün kapıları kilitli bulduğu için oradan da tavan arasına kaçtı.
Tam o sırada kortej, yapraklarla örtülmüş, temiz köy yolunda ağır ağır ilerliyordu. Nanny, hanımını aşağıda açıkça görüyordu; onu izleyenlerin hepsinden daha belirgin, daha eksiksiz, daha güzeldi. Göksel bir varlık gibi, bulutların ya da dalgaların üzerinde taşınırcasına, hizmetçisine el ediyor gibiydi. Nanny ise şaşkın, kararsız, sendeleyerek aşağı düştü.
Kalabalık dehşet dolu bir çığlıkla dört bir yana savruldu. İtiş kakış yüzünden taşıyıcılar sedyeyi yere koymak zorunda kaldı. Kız hemen yakında yatıyordu; bütün uzuvları parçalanmış gibiydi. Onu kaldırdılar ve rastlantı eseri ya da özel bir takdirle naaşın üzerine doğru eğdiler. Hatta son yaşam gücüyle sevgili hanımına ulaşmak ister gibiydi. Ama titreyen uzuvları Ottilie’nin giysisine, güçsüz parmakları Ottilie’nin kavuşturulmuş ellerine değer değmez kız ayağa fırladı; önce kollarını ve gözlerini göğe kaldırdı, sonra tabutun önünde dizlerinin üzerine yığılıp vecd içinde, huşuyla hanımına baktı.
Sonunda coşkuya kapılmış gibi ayağa fırladı ve kutsal bir sevinçle seslendi: “Evet, beni bağışladı! Hiçbir insanın, benim kendimin bile bağışlayamadığı şeyi, Tanrı onun bakışıyla, hareketiyle, ağzıyla bağışlıyor. Şimdi yine ne kadar sessiz, ne kadar huzurlu yatıyor; ama nasıl doğrulup ellerini açarak beni kutsadığını, bana şefkatle baktığını hepiniz gördünüz! Bana, ‘Bağışlandın!’ dediğini hepiniz duydunuz; tanıklarımsınız. Artık aranızda katil değilim; beni o bağışladı, Tanrı beni bağışladı; artık kimse bana dokunamaz!”
Kalabalık çevrelerine üşüşmüş, şaşkınlık içinde dinleyip bir o yana bir bu yana bakıyordu; ne yapacağını bilen neredeyse yoktu. “Artık onu son istirahatgâhına götürün!” dedi kız. “O üzerine düşeni yaptı, acısını çekti; artık aramızda yaşayamaz.” Sedyeyi yeniden yürüttüler; önce Nanny izledi ve kiliseye, şapele vardılar.
Ottilie’nin tabutu böylece yerleştirildi; başucuna çocuğun tabutu, ayakucuna da sağlam bir meşe sandığın içine kapatılmış küçük sandık kondu. İlk günlerde naaşın başında duracak bir gözetmen ayarlamışlardı; Ottilie cam kapağının altında pek sevimli görünüyordu. Ama Nanny bu görevin elinden alınmasına razı olmadı; yardımcısız, tek başına kalmak ve ilk kez yakılmış kandili dikkatle gözetmek istiyordu. Bunu öylesine hararetle ve inatla istedi ki, daha büyük bir ruhsal çöküntüye yol açmamak için isteğini kabul ettiler.
Ama uzun süre yalnız kalmadı; akşam çöker çökmez, asılı kandil bütün hakkını kullanırcasına daha parlak bir ışık yayarken kapı açıldı ve mimar şapele girdi. Şapelin dindarca süslenmiş duvarları, bu yumuşak ışıkta, onun hiç umabileceğinden daha eski ve daha gizemli bir havayla karşısında beliriyordu.
Nanny tabutun bir yanında oturuyordu. Mimar’ı hemen tanıdı; ama sessizce solmuş hanımını işaret etti. Mimar da tabutun öteki yanında durdu; gençlik gücü ve zarafetiyle kendi içine kapanmış, donakalmış, düşüncelere dalmıştı. Kolları aşağı sarkıyor, elleri kavuşturulmuş, acıyla kenetlenmiş; başı ve bakışları cansız bedene eğilmişti.
Belisarius’un önünde de bir kez böyle durmuştu. Şimdi istemsizce yine aynı duruşa girdi; bu kez de ne kadar doğaldı! Burada da paha biçilmez bir şey kendi yüksekliğinden aşağı düşmüştü. Orada bir adamda cesaret, akıl, güç, rütbe ve servetin geri dönülmez biçimde yitirilmesine yas tutulmuş; ulusun ve hükümdarın belirleyici anlarda vazgeçemeyeceği özellikler değer görmeyip tersine reddedilmiş, bir kenara atılmıştı. Buradaysa doğa, derin ve zengin kaynaklarından henüz kısacık bir süre önce ortaya çıkardığı nice sessiz erdemi kayıtsız eliyle hızla silip atmıştı: ender, güzel, sevilesi erdemlerdi bunlar. Muhtaç dünyanın huzur veren etkilerini her zaman tatlı bir hoşnutlukla kucakladığı, yitirdiğinde ise özlemli bir kederle aradığı erdemler.
Genç adam sustu; kız da bir süre sessiz kaldı. Ama gözlerinden sık sık yaşlar aktığını, acı içinde bütünüyle eriyip gidecek gibi olduğunu görünce ona öyle içten ve güçlü, öyle iyi niyetli ve güven veren sözlerle seslendi ki, konuşmasının akışına şaşıran genç adam kendini toparlayabildi; güzel dostunu daha yüce bir âlemde yaşayan ve etkin olan biri gibi gözünün önünde canlandırdı. Gözyaşları kurudu, acısı hafifledi. Diz çökerek Ottilie’ye veda etti; Nanny’nin elini içtenlikle sıktı. Sonra, o gece daha kimseyle görüşmeden oradan atıyla ayrıldı.
Cerrah, kızın haberi olmadan geceyi kilisede geçirmişti. Sabah onu ziyaret ettiğinde Nanny’yi neşeli ve yüreği rahat buldu. Birçok türden sanrıya hazırlıklıydı; kızın ona Ottilie’yle gece yaptığı konuşmalardan ve benzeri görüntülerden söz edeceğini düşünmüştü. Oysa kız doğal, sakindi ve kendinden bütünüyle emindi. Önceki zamanları ve yaşadığı bütün durumları büyük bir kesinlikle hatırlıyordu. Sözlerinde olağan, gerçekçi akışın dışına çıkan tek şey, cenazede yaşandığını anlattığı olaydı; Ottilie’nin doğrulup onu kutsamasını ve bağışlamasını, böylece onu sonsuza dek huzura kavuşturmasını sevinçle tekrar tekrar anlatıyordu.
Ottilie’nin sürüp giden güzel hâli, ölümden çok uykuya benziyordu ve birçok insanı oraya çekiyordu. Çevrede yaşayanlar onu hâlâ görmek istiyor; herkes Nanny’nin ağzından inanılmaz olanı dinlemeyi arzuluyordu. Kimi bununla alay etmek, çoğu kuşku duymak, pek azıysa inanır gibi davranmak için geliyordu.
Gerçekten karşılanamayan her ihtiyaç insanı inanmaya zorlar. Herkesin gözü önünde paramparça olmuş Nanny, kutsal bedene dokununca yeniden sağlığına kavuşmuştu; benzer bir mutluluk burada başkalarına da neden nasip olmasındı? Şefkatli anneler önce, bir hastalığa yakalanmış çocuklarını gizlice getirdiler; ansızın bir düzelme hissettiklerine inandılar. Güven arttı; sonunda, oraya ferahlık ve rahatlama aramayacak kadar yaşlı ya da güçsüz kimse kalmamıştı. Kalabalık gitgide arttı; sonunda şapeli, hatta ibadet saatleri dışında kiliseyi de kapalı tutmak zorunda kaldılar.
Eduard, ölüye bir daha yaklaşmaya cesaret edemedi. Kendi içine kapanıp yaşadı; sanki artık ne gözyaşı dökecek ne de acı çekecek hâli kalmıştı. Sohbetlere katılımı, yiyip içmekten aldığı zevk her geçen gün azalıyordu. Yalnızca, kuşkusuz ona gerçek bir peygamberlik etmemiş olan kadehten birkaç yudum alarak biraz ferahlıyor gibiydi. İç içe geçmiş isim çizgilerini hâlâ seve seve seyrediyor; bakışındaki ciddi neşe, şimdi bile kavuşmayı umduğunu anlatıyor gibiydi. Mutluların her yan koşuldan destek gördüğü, her rastlantıyla yükseltildiği nasıl sanılırsa, talihsizlerin de en küçük olayları incinmelerine, yıkımlarına hizmet etmek üzere bir araya gelirmiş gibi görünür. Nitekim bir gün Eduard, sevdiği kadehi ağzına götürünce dehşetle geri çekti; aynı kadehti, ama aynı değildi: küçücük bir işaret eksikti. Uşak sıkıştırılınca gerçek kadehin kısa süre önce kırıldığını ve yerine, Eduard’ın gençliğinden kalma, ona benzeyen bir başkasının konduğunu itiraf etmek zorunda kaldı. Eduard öfkelenemezdi; kaderi bu eylemle zaten belli olmuştu. Bu benzetme onu nasıl etkileyebilirdi? Yine de yüreğine ağır bir yük gibi çöktü. O günden sonra içecek boğazından geçmez olmuş gibiydi; yemek yemekten ve konuşmaktan bilerek kaçınıyor gibiydi.
Ama zaman zaman içine bir huzursuzluk çöküyordu. Yeniden bir şeylerin tadını çıkarmak istiyor, yeniden konuşmaya başlıyordu. Yanından pek ayrılmayan Binbaşı’ya bir keresinde şöyle dedi: “Ah, bütün çabamın hep bir taklitten, sahte bir uğraştan ibaret kalması ne büyük talihsizlik! Ona mutluluk veren şey bana eziyet oluyor; yine de o mutluluk uğruna bu eziyete katlanmam gerekiyor. Onun ardından, bu yoldan gitmeliyim; ama yaradılışım ve verdiğim söz beni geri tutuyor. Taklit edilemez olanı taklit etmek korkunç bir görev. Sevgili dostum, her işte, şehitlikte bile, deha gerektiğini elbette biliyorum.”
Eduard’ın yakınlarının bir süre eşçe, dostça ve hekimce çabalar arasında gidip geldiği bu umutsuz durumda, neden söz edelim? Sonunda onu ölü buldular. Bu acı keşfi ilk yapan Mittler oldu. Doktoru çağırdı ve her zamanki soğukkanlılığıyla, ölüyü buldukları koşulları dikkatle gözlemledi. Charlotte koşarak geldi; içinde bir intihar kuşkusu uyanmıştı. Kendini de başkalarını da bağışlanmaz bir dikkatsizlikle suçlamak istedi. Ama doktor doğal nedenlerle, Mittler ise ahlaki nedenlerle onu kısa sürede bu düşüncenin tersine ikna ettiler. Eduard’ın sonu apaçık biçimde beklenmedik olmuştu. Şimdiye dek özenle sakladığı, Ottilie’den geriye kalanları sessiz bir anında kutusundan, mektup çantasından çıkarıp önüne sermişti: bir tutam saç, mutlu bir vakitte toplanmış çiçekler, Ottilie’nin ona yazdığı bütün küçük mektuplar; en baştaki de dâhil, karısının ona bunca rastlantı sonucu, sezdirerek verdiği o ilk mektuptan itibaren hepsi. Bunların tümünü tesadüfi bir keşfe bilerek bırakamazdı. Böylece kısa süre önce sonsuz bir sarsıntıyla çalkalanmış yüreği de artık bozulmaz bir huzura kavuşmuştu. Düşüncelerinde azizeyi anarak uykuya daldığına göre, ona mutlu denebilirdi. Charlotte, ona Ottilie’nin yanındaki yerini verdi ve bu mahzene bundan böyle hiç kimsenin gömülmemesini buyurdu. Bu koşulla kiliseye ve okula, din görevlisine ve öğretmene hatırı sayılır bağışlarda bulundu.
Böylece âşıklar yan yana yatıyor. Mezarlarının üzerinde barış süzülüyor; tonozdan aşağı, neşeli, birbirine benzeyen melek tasvirleri onlara bakıyor. Bir gün yeniden birlikte uyandıklarında ne güzel bir an olacak.
Bölüm etkileşimi
