Bölümler 57Şu an: Üçüncü Bölüm
- 1 Bölüm I1.290 kelime
- 2 Bölüm II1.668 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm2.031 kelime · Okuduğun bölüm
- 4 Bölüm IV2.320 kelime
- 5 Beşinci Bölüm1.750 kelime
- 6 Bölüm VI1.212 kelime
- 7 Bölüm VII2.065 kelime
- 8 Bölüm VIII1.602 kelime
- 9 Bölüm IX2.463 kelime
- 10 Bölüm X1.360 kelime
- 11 Bölüm XI2.154 kelime
- 12 Bölüm XII1.722 kelime
- 13 Xııı. Bölüm1.582 kelime
- 14 Xıv. Bölüm2.930 kelime
- 15 Bölüm XV1.418 kelime
- 16 Bölüm XVI2.750 kelime
- 17 Bölüm XVII2.189 kelime
- 18 Bölüm XVIII1.242 kelime
- 19 Birinci Cildin Sonu. — Lodore — 2 — Lodore. — Yazarı — “Frankensteın”ın Yazarından.44 kelime
- 20 Bölüm I1.251 kelime
- 21 İkinci Bölüm2.299 kelime
- 22 Bölüm III1.655 kelime
- 23 Bölüm IV2.140 kelime
- 24 Bölüm V2.636 kelime
- 25 Vı. Bölüm1.557 kelime
- 26 Vıı. Bölüm2.772 kelime
- 27 Bölüm VIII2.003 kelime
- 28 Bölüm IX2.710 kelime
- 29 Bölüm X1.251 kelime
- 30 Bölüm XI2.221 kelime
- 31 Bölüm XII2.622 kelime
- 32 Bölüm XIII941 kelime
- 33 Bölüm XIV1.940 kelime
- 34 Bölüm XV1.979 kelime
- 35 Xvı. Bölüm1.331 kelime
- 36 Bölüm XVII867 kelime
- 37 Bölüm XVIII1.610 kelime
- 38 II. Cildin Sonu — Lodore — 3 — Lodore. — “Frankensteın”in — Yazarından46 kelime
- 39 Bölüm I1.160 kelime
- 40 Bölüm II1.749 kelime
- 41 Üçüncü Bölüm925 kelime
- 42 Bölüm IV1.699 kelime
- 43 Bölüm V1.649 kelime
- 44 Bölüm VI1.132 kelime
- 45 Vıı. Bölüm1.616 kelime
- 46 Vııı. Bölüm1.779 kelime
- 47 Ix. Bölüm651 kelime
- 48 Bölüm X1.443 kelime
- 49 Bölüm XI2.410 kelime
- 50 Xıı. Bölüm2.292 kelime
- 51 Bölüm XIII2.647 kelime
- 52 Bölüm XIV3.340 kelime
- 53 Bölüm XV2.843 kelime
- 54 Bölüm XVI2.085 kelime
- 55 Xvıı. Bölüm2.331 kelime
- 56 Bölüm XVIII2.342 kelime
- 57 Sonuç807 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Miranda.—Ah! Ne çok dert
Açtım başına!
Prospero.—Ah, sen bir melektin,
Beni kurtaran!
FIRTINA
Neredeyse ıssız kalmış dünyanın en uzak yabanıl köşesine sığınan İngiliz işte böyle biriydi. Ormanın kaba biçimli meşeleri arasında tek başına kalmış bir Korint sütunu gibi, yabancı güzelliğiyle yükseliyor; doğanın daha hoyrat ama belki de daha az değerli olmayan ürünleri arasında uygarlığın ve sanatın simgesi oluyordu. İncelik düşkünlüğü ölçüsünde rafine, hastalık derecesinde duyarlı olan bu yabancı, anlaşılmadan saygı görüyor, hiç kimseyle yakınlık kurmasa da seviliyordu.
Fitzhenry’nin yazgısına alışmasına yardım eden birçok koşuldan söz edildi; yine de hepsinden önemlisi atlandı: Çocuğunun büyüyüp gelişmesi, onun için tükenmez bir sevinç ve uğraş kaynağıydı. Babası Illinois’e ilk geldiğinde kız henüz üç yaşına bile basmamıştı. O zaman onun için bir oyun arkadaşı ve gözetilmesi gereken bir çocuktu, hepsi bu. Babası onu ne kadar çok sevse de, küçücük bedeninde yeni yeni filizlenen ruhun tohumunu görmeyi; çocukça düşüncelerinin belli belirsiz, yavaş yavaş biçimlenişini izlemeyi henüz öğrenmemişti. Uyurken başında bekler, bahçede oynarken ona tutkulu ve tedirgin bir sevgiyle bakardı; zaman zaman gelişen zihnine biraz bilgi aşılamaya çalışırdı. Ama bunların hepsi aralıklı, kısa kısa olurdu. Ona duyduğu sevgi ruhunun tutkusuydu; ama kızıyla birlikte olmak düşüncelerini meşgul etmiyordu. Çimenlerin üzerinde koşa koşa geçerken ayak izlerini öpmek için diz çökerdi; bir gezintiden döndüğünde dizlerine sarılınca gözleri yaşla parlardı. Yine de kızının gevezeliği çoğu zaman onu yorar, varlığı bile bazen yoğun bir acı kaynağı olurdu.
Kızı gezilerine katılacak ve ona yoldaşlık edecek yaşa gelene dek onu ne kadar çok sevdiğini kendisi de bilmiyordu. Bu, İngiltere’de başka çocuklarla birlikte çocuk odasında büyüseydi olabileceğinden çok daha erken bir yaşta gerçekleşti. Yalnız babası tarafından yetiştirilen bir kızın eğitiminde, sırf kadınlara özgü bir eğitimin içe kapatıp çoğu kez yok ettiği, zihnin sayısız yönünü erkenden geliştiren bir özellik vardır. Onu gezintilerine ortak ederek korkusuz kıldı; ama bitmek bilmeyen ilgisi ve gözetimi, çoğu noktada neredeyse saygıdan kaynaklanan dikkatli şefkati ve cinsiyetlerin farklılığı, zihnini yumuşatıp ruhunu uysal ve bağımlı kılmaya da yarıyordu. Acıya aldırmamayı öğretti; ama kadınca çekingenlik sınırına dokunan her şeyden aşırı bir ürkeklikle kaçınmasını da sağladı. Babasının hoşnutsuzluğu dışında hiçbir şeyden korkmuyordu; babasının bir sözü ya da bakışı, bütün çocuksu canlılığına ve düşüncesizliğine rağmen, onu sanki ipek bir iple çekilmiş gibi bir anda kendi isteğine uyduruyordu.
Ruhunun dokusuna öylesine işlemiş bir sevgi doluluk vardı ki, ona “bütün biçimini ve niteliğini” veriyordu. Her sözüne ve davranışına siniyor, sesinde kendini açığa vuruyor, yüzünün ifadesinin üzerinde ışık gibi parlıyordu.
En erken duygusu, babasına duyduğu sevgiydi. Onu seyretmek, ne düşündüğünü kestirmeye çalışmak için oturur; gözlerinden ve jestlerinden yüreklendirildiğini ya da tam tersini anlayınca yakınına sokulur veya uzaklaşırdı. Babası dışında tek yoldaşı hizmetçisiydi; ama aralarındaki farkı çok geçmeden kavradı. Hizmetçisinin yanından ayrılıp babasının yanına gittiğinde gururlanır, sevinirdi. Çok geçmeden babasının yanından neredeyse hiç ayrılmaz oldu. Nazik ve uysal yaradılışıyla göze batmaz, bitmek bilmeyen enerjisiyle babasına hoş vakit geçirirdi. İyi yürekliliği onu daha da sevdiriyordu; bu iyilik babasının bir isteğiyle ortaya çıktığında öylesine aşırı bir duyarlılık gösterirdi ki babası hem onun gelecekteki mutluluğu için kaygılanır hem de onu on bin kat fazla severdi. Babasının gözünün gönlünün bağlandığı, yüreğinin durmadan özlediği surete dönüşüyordu. Babası okurken ya da başka bir işle uğraşırken kız odada değilse huzursuzlanırdı. Kızıysa küçük bir kadın işiyle sessizce saatlerce oyalanır, bütün bu süre boyunca onu gözler, babasının ilk bakışını yakalar, isteğini söze dökmesine fırsat kalmadan yüzündeki ifadeye göre davranırdı. Babası uzun gezilerinden biri için yanından ayrılınca küçük yüreği kabarır, kederden neredeyse çatlayacak gibi olurdu. Dönüşünde onu görmek ve kollarına atılıp çocuksu sevecenliklere boğmak için hep tetikte beklerdi.
Yüzünde, daha bu küçük yaşta, doğruluğunun ve sevgi doluluğunun işaretini taşıyan, insanda şefkat uyandıran bir şey vardı. Ela denilen iri kahverengi gözleri, şefkat ve tatlılıkla doluydu; derinliklerinde yüreği titreten bir ifade ve gizli bir ateş vardı. İnsan için apaçık olan bir görüntüyü tarif etmek, sözcüklerle başkasının zihninde canlandırmak güçtür. Gözlerinin hemen altında dolgunlaşıp yumuşak bir oval biçiminde sonlanan yanakları, hem yalvaran hem şefkatli, aynı zamanda canlılık ve sevinçle ışıldayan kendine özgü bir ifade veriyordu. Alnı, en duru havuzdaki çiçekler gibi açık sözlülük ve doğruluk yansıtıyordu; yüz ifadesini oluşturan, adı konmamış binlerce çizgi ve biçim masumiyet ve karşı konulmaz bir çekicilikle doluydu. Küçük, yontulmuş burnu ve ince bir kavisle biçimlenmiş ağzı, zarif bir zevkin işaretiydi. Yüzünün bütünü ahenk içindeydi; üst kısmı alt kısmına hükmedip ona soyluluk katıyor, alışılmış dingin ifadesini düşünceli ve ciddi kılıyordu. Bu yüzden, gülümseyip konuşana dek saf yüreğinin neşesi ortaya çıkmıyor, yaradılışındaki canlılık bu görünüme renk ve ferahlık katmıyordu. Bedeni hafif ve narindi; yaşı küçük olmasına rağmen uzun boylu ve inceydi. Gezintileri bacaklarına esneklik kazandırmış, adımları antiloplarınki gibi çevik ve sağlam olmuştu. Korkusu, hilesi, içinde sakladığı bir düşüncesi yoktu. Eşi benzeri olmayan tatlı huyluluğu, saf güzelliğini gölgeleyecek bir bulutun belirmesine izin vermezdi. Sesi yüreklere neşe verir, kahkahası kulağa öylesine duru ve sevinçli gelirdi ki en büyük çekiciliği olan şefkatli ve canlı ruhunu kendi başına anlatırdı. Onun dünyasının merkezinde kendi benliği yoktu; ruhunu vermeye her zaman hazırdı. Babasını hoşnut etmek, bütün davranışlarının hiç uyumayan kuralıydı; babasının onayı öylesine saf ama eksiksiz bir mutluluk verirdi ki, karşısında başka her duygu önemsizleşirdi.
Sürgün ve umutsuzlukla geçen ilk yılda Fitzhenry, önünde uzanan uzun yıllar dizisini katlanılması güç bir keder sabırsızlığıyla bekliyordu. Seçtiği sakin yaşam yolunda ilerledikçe mutsuzluğunun artacağını sanırken, çevresinde binlerce sevincin belirdiğini görünce şaşırdı. Bir adı ve ülkesi olduğunu, ikisini de sonsuza dek terk ettiğini unutmayı acı bir görev saymıştı; oysa artık ikisi de belleğine pek seyrek uğruyordu. Ormandaki evi onun için her şey olmuştu. Nereye gitse kızı yanı başında, ona neşe ve canlılık katıyordu. Ona bakıp narin bedeninde lekesiz bir masumiyetle evlat bağlılığının yaşadığını; o güzel “ten köşkünde” saflığı ve tatlılığı bakımından göğe benzemeyen tek bir düşünce ya da duygunun bile bulunmadığını düşündüğünde, onun kusursuz gençliğinde doğal olarak sahip olduğu sakin mutluluğun bir parçası, sanki ona da bulaşıyordu.
Uzaklara yapacağı bir gezinti onu yanından ayrı düşürse bile, kızının düşüncesi yolunu neşeyle aydınlatırdı. Döndüğünde onu karşılamak için küçük hazırlıklarla uğraşırken bulacağını bilirdi. Yazın bahçedeki kameriye süslenir; kışın sert havasında ocaktaki kütükler çıtır çıtır yanar, sandalyesi ateşe doğru çekilir, Ethel’in taburesi ayaklarının dibinde dururdu. Geçmişi ona hatırlatan tek şey sevgili kızının varlığıydı; onun en büyük çekiciliği geçmişten değil, şimdiden geliyordu. Fitzhenry, bir zamanlar yüreğinin acıyla özlediği uygarlığın binlerce zevkini unuttu. Hırsı ve gösterişli yaşamın baştan çıkarıcı cazibesini de unuttu. Huzur ve güven hayatın en büyük nimetleri gibi görünüyordu ve ikisine de burada sahipti.
Ethel, kendi mutluluğunun farkında olamayacak kadar mutluydu. Eski ülkede bıraktığı hiçbir şey için üzülmüyordu. Doğanın en görkemli güzellikleri arasında büyümüş, bunlar onda sevgi ve haz duygusu uyandıran tatlı etkiler olmuştu. Illinois’e, babasının New York’ta ona eşlik etmeleri için tuttuğu siyah bir kadın ve kadının kızıyla birlikte gelmişti. Yerleşimcilerle görüşmesi özenle engellenmişti. Böyle bir düzenlemeyi başka bir yerde uygulamak güç olurdu; ama bu gözlerden uzak, neredeyse ıssız yerde Amerikalıların alışılmış özelliklerine pek rastlanmıyordu. Halkın çoğu İskoçya’dan göç etmiş, barışçıl ve çalışkan insanlardan oluşuyordu.
Ethel, tenha evlerinde tek başına yaşıyordu. İngiltere’den getirildiğinde yaşı daha büyük olsaydı, içinde bulunduğu durumun tuhaflığı merakını uyandırabilirdi; ama bebekliğinden beri değişmeden kalmış şeyler hakkında pek düşünmeyiz. Onları değişmez düzenin bir parçası sayar, sorgulamadan boyun eğeriz. Ethel yalnız olduğunu bilmiyordu. Yanında kalanlara bağlıydı, babasına ise taparcasına düşkündü; küçücük yüreğini bütünüyle babasının sureti dolduruyordu. Bir yavru geyik, bir oğlak, hizmetinde yaşlanmış bir köpek ve peş peşe değişen küçük hayvan dostları dışında oyun arkadaşı yoktu.
Fitzhenry, kızını kadın yaradılışının erişebileceği bütün yetkinliğe ulaştırmak istiyordu. İlk adım olarak, görgüsüz ve eğitimsiz kişilerle yakın ilişki kurmasını engelledi; büyük bir şefkatle göz kulak olup, bayağılığı ya da budalalığıyla yaradılışının göksel güzelliğini kirletebilecek şeyleri öğrenmesinden bile uzak tuttu. Onu, bir kadının olabileceği kadar cömert, yumuşak ve kendini adamış biri yapmaya; gösteriş ve küçük tutkuların bütün tortusunu arıtıp onurla doldurmaya, ama yine de en tatlı uysallıkla biçimlendirmeye karar vermişti. Zevklerini geliştirecek, zihnini genişletecek; ancak edindiği bilgiyi öyle denetleyecekti ki kızı her zaman onun isteğine boyun eğmeye hazır olacaktı. Her türlü hile ve kurnazlık düşüncesinin, dünyaya düşkün kişilerin entrikacı ruhunun üstüne çıkarılacaktı; yüreği tek ve duru ama huyu yumuşak olacaktı. Yarı şiir, yarı sevgi olan bir varlık; saf dudakları tek bir yalanla bile kirlenmemiş, başkası uğruna canını verebilecek kadar coşkulu, ama kendini yalnızca tek bir tapınmaya ayrılmış kutsal bir varlık gibi görecek bir kadın olacaktı. Ona, sevgilerini ya da doğruluk duygusunu etkileyenler dışında hiçbir talihsizliğin ruhuna işlemesine izin vermemesi öğretildi. Dünyanın bayağı işlerinden ayrı tutulacak; insanlığın bütünüyle bağı yalnızca bir başkası aracılığıyla kurulacaktı: şimdi babası ve tek dostu olan o kişiyle; ilerideyse kalbinin kendisine rehber ve baş olacak diye seçeceği kişiyle. Fitzhenry düşüncelerinin çoğunu Milton’ın Havva’sından almış, bunlara şövalyelik aşklarının romantizmini de eklemişti. Böylece kızının, kendi cinsinde hayranlık ve saygıya değer her şeyin ete kemiğe bürünmüş hâli olacağına inanıyordu.
Eğitmen, özünde bulunmayan bir duyarlılığı güçlükle kazandırabilir; algılamayan bir taşa yetenek veremez. Ama sarmaşık gibi tutunmak için filizlenen, neye tutunacağını—bir desteğe mi, yoksa yıkıcısına mı—bilmeyen öğrencisinin duygularını besleyip açığa çıkarabilir. Uysal insan fidanını özenle yetiştiren kişi, kendi inancını ona aşılayabilir ve ruhunu, son gününe dek soluyacağı havaya dönüşecek bir ahlak iklimiyle kuşatabilir. Ethel, narin yaradılışı ve keskin zekâsı sayesinde babasının elinde yeterince biçimlenebilirdi. Babasının yanında olmadığı zamanlarda doğanın oyun arkadaşıydı. Kuşları ve evcil hayvanları—eğitimsiz ama son derece şefkatli bakıcısı—ona yoldaşlık ediyordu; göz kulak olacağı çiçekleri, müziği, resimleri ve kitapları vardı. Çevresi vahşi, uçsuz bucaksız, yüce doğayla sarılmıştı. Gürül gürül akan derenin dinmeyen akışı, geniş orman, göğün değişen yüzü, rüzgârların geniş kanatlı bulutları gökyüzünde savurması ya da yaz havasının durgun ve kıpırtısız dinginliği, doğa güçlerinin fırtınalı savaşı ve en şiddetli kargaşaları sırasında bile duyulan güven ve sığınma hissi, Ethel’i farkında bile olmadan yüce ve güzel olan her şeye hayranlık duymaya yöneltecek koşullardı.
Bağımsızlık duygusunun yüceliği, insana yaradılışının sunduğu en büyük ayrıcalıktır. Kadınların kendi kendilerine daha çok güvenmeleri ve kendi adlarına hareket etmeleri öğretilse, öteki cinsin mutluluğuna katkıda bulunacağı kuşkusuzdur. Ne var ki Fitzhenry’nin eğitim anlayışında bu duyguyu geliştirmek acınacak ölçüde ihmal edilmişti. Ethel’e başkalarına bağımlı olduğunu bilmesi öğretilmişti; bir başkasının desteği onun için günlük ekmeği kadar gerekli olacaktı. Babasına, kendisini asla yüzüstü bırakmayacak bir dayanak gibi yaslanıyor ve durumundan bütünüyle hoşnut yaşıyordu. Elbette Ethel’in kendine özgü mizacı, Fitzhenry’nin kuramlarını onlara her zaman ait olmayan renklerle boyuyordu; insanlarla ilişki kurma deneyiminin tümüyle yokluğu da bağımlılık duygusuna, gündelik yaşamı onu başkalarıyla sürekli çatışmaya sokmuş olsaydı edinebileceğinden daha belirgin bir ton katmıştı. Genellikle neşeliydi, hatta şen şakraktı; yine de kendi hâline bırakıldığında gözü karalığa ya da dik başlılığa dönüşebilecek bir hırçınlıktan yoksun değildi. Açık ve dürüst bir ruhu vardı; kuşku ya da kabalık onu öfkeye sürüklüyor, yahut kederin derinliklerine gömüyordu. Onu tehlikeye atıp bununla yüzleşmesi gerektiğini söyleyin, bütün cesaretini toplar ve bir kahramana dönüşürdü; ama daha küçük meselelerde güçlükler gözünü korkutur, canını sıkar, yalnız yaşamının tattırdığı o düşsel varoluşa kaçmayı isterdi. Bedeni hareketliydi ama zihni çoğu zaman tembeldi; ebeveyninin öğütlerine uyduğu sürece bütün görevlerini yerine getirdiğini sanmaya yatkındı. Kendisi için pek düşünmez, hiç harekete geçmezdi.
Bütün bunlara rağmen öylesine sevgi dolu, neşeli ve söz dinlerdi ki babasında bir babanınkinden de öte bir düşkünlük uyandırmıştı. Fitzhenry yalnızca onun için, onun içinde yaşıyordu. Uzakta olduğunda bile hayalinde yanındaydı; onu eve çeken ve o evi mutlulukla dolduran bir mıknatıs gibiydi. Fitzhenry, düşlerinde kızını melekçe bir yetkinliğe yükseltmişti ve bu güzel imgeyi lekeleyecek hiçbir şey olmamıştı. Gelecekte, onun sevgili ve kutsal başını her türlü kötülükten korumaya bütün ömrünü adayacaktı. Gerçekten bağlı ve kusursuz tek bir dostumuz varken gerçekten mutsuz olamayacağımızı biliyor, daha doğrusu buna inanıyordu. Kendi kendine—bu düşünce üzerinde durmayı sevmese de—elbette ileride kaygıların ve acıların onu bulabileceğini söylüyordu; ama kederin oklarını köreltecek bir kalkan, her türlü kötülükten sığınabileceği bir barınak olacaktı. Hayatın en ağır dertleri olan yoksulluğu ve terk edilmeyi asla tanımayacaktı; üstelik geceleri düşü, uyanıkken düşüncesi onun iyiliği olan ve her koşulda yanında duracak kendisi, hayatında başka bağlar kurmaya yöneldiğinde bile, mutluluğunu etkileyebilecek biçimde onun sevgisine yön verebilirdi.
Ethel, karşılaştırma yapamadığı için böylesi bir babaya sahip olmanın ne büyük bir talih olduğunu bilmiyordu. Ama onu bütün yüreğiyle seviyordu; ona hayranlıkla bakıyor, her çabanın ödülünü, her günkü uğraşlarının amacını onda görüyordu. İlk gençlikte hayatın gerçeklerinin nelerden oluştuğunu gerçekten kavrayamayız; geleceğe bakarken de yaşamın olasılıklarını doğru dürüst tartamayız. Ethel’in düşsel dünyası bütünüyle huzur, yalnızlık ve babasından ibaretti. Amerika, daha doğrusu yaşadığı Illinois’deki küçük köy, onun için bütün dünyaydı; toplumla bağını kuran hemen her şeyin, uzak Atlantik’in ötesinde, haritalarında küçücük görünen o adada bulunduğundan haberi yoktu. Fitzhenry kızına bunlardan hiç söz etmedi. Ethel, o güne dek kendisini çevreleyen sınırların dışına çıkaracak bir umut beslemeden ve herhangi bir olaylar zincirinin onu bir anda ıssız yabanıl topraklardan insanların kalabalık uğrak yerlerine taşıyabileceğini hayal etmeden on beş yaşına geldi.
Bölüm etkileşimi
