Bölümler 57Şu an: Bölüm XIV
- 1 Bölüm I1.290 kelime
- 2 Bölüm II1.668 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm2.031 kelime
- 4 Bölüm IV2.320 kelime
- 5 Beşinci Bölüm1.750 kelime
- 6 Bölüm VI1.212 kelime
- 7 Bölüm VII2.065 kelime
- 8 Bölüm VIII1.602 kelime
- 9 Bölüm IX2.463 kelime
- 10 Bölüm X1.360 kelime
- 11 Bölüm XI2.154 kelime
- 12 Bölüm XII1.722 kelime
- 13 Xııı. Bölüm1.582 kelime
- 14 Xıv. Bölüm2.930 kelime
- 15 Bölüm XV1.418 kelime
- 16 Bölüm XVI2.750 kelime
- 17 Bölüm XVII2.189 kelime
- 18 Bölüm XVIII1.242 kelime
- 19 Birinci Cildin Sonu. — Lodore — 2 — Lodore. — Yazarı — “Frankensteın”ın Yazarından.44 kelime
- 20 Bölüm I1.251 kelime
- 21 İkinci Bölüm2.299 kelime
- 22 Bölüm III1.655 kelime
- 23 Bölüm IV2.140 kelime
- 24 Bölüm V2.636 kelime
- 25 Vı. Bölüm1.557 kelime
- 26 Vıı. Bölüm2.772 kelime
- 27 Bölüm VIII2.003 kelime
- 28 Bölüm IX2.710 kelime
- 29 Bölüm X1.251 kelime
- 30 Bölüm XI2.221 kelime
- 31 Bölüm XII2.622 kelime
- 32 Bölüm XIII941 kelime
- 33 Bölüm XIV1.940 kelime · Okuduğun bölüm
- 34 Bölüm XV1.979 kelime
- 35 Xvı. Bölüm1.331 kelime
- 36 Bölüm XVII867 kelime
- 37 Bölüm XVIII1.610 kelime
- 38 II. Cildin Sonu — Lodore — 3 — Lodore. — “Frankensteın”in — Yazarından46 kelime
- 39 Bölüm I1.160 kelime
- 40 Bölüm II1.749 kelime
- 41 Üçüncü Bölüm925 kelime
- 42 Bölüm IV1.699 kelime
- 43 Bölüm V1.649 kelime
- 44 Bölüm VI1.132 kelime
- 45 Vıı. Bölüm1.616 kelime
- 46 Vııı. Bölüm1.779 kelime
- 47 Ix. Bölüm651 kelime
- 48 Bölüm X1.443 kelime
- 49 Bölüm XI2.410 kelime
- 50 Xıı. Bölüm2.292 kelime
- 51 Bölüm XIII2.647 kelime
- 52 Bölüm XIV3.340 kelime
- 53 Bölüm XV2.843 kelime
- 54 Bölüm XVI2.085 kelime
- 55 Xvıı. Bölüm2.331 kelime
- 56 Bölüm XVIII2.342 kelime
- 57 Sonuç807 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XIV
Saf, açık, gönül rahatlığıyla yaşanan aşk,
Yeryüzünde söz verilip gökte mühürlenen,
Dünyanın onaylayan bakışlarında büyür,
Dostluğun gülümsemesinde, yuvanın şefkatinde;
Yüreğin bütün tatlı bağlarını
Tek bir mutluluk düğümünde toplar.
LALLA ROOKH
Bir ay daha boş bir bekleyiş içinde eriyip gitti. Villiers, bir serap peşinde koştuğunu hissediyor ama arayışından nasıl vazgeçeceğini bilemiyordu. Sonunda Ethel’in şehirden ayrılmanın yerinde olacağına dair sözlerini daha uysalca dinledi. Ethel, uzun zamandır gitmeye söz verdiği teyzesini ziyaret etmek istiyordu; Villiers sonunda ona eşlik etmeyi kabul etti. Evlerini kapattılar, epey kalabalık hizmetkâr takımını dağıttılar ve Essex’teki sakin, kırsal inzivalarına doğru yola çıktılar.
Edward, kaygının her köşe başında karşısına çıktığı o yakın çevreden uzaklaşınca neşesi yerine geldi; Longfield’ın dinginliği ve gözlerden uzaklığı ona ferahlık ve keyif verdi. Ekim güneşli geçiyordu. Tarlalar yeşil, çitler hâlâ yemyeşildi. Hava öylesine sakindi ki önce yapraklanan ağaçların en yüksek dallarındaki kuru yapraklar düşmeye üşenircesine asılı kalmıştı. Meşe hâlâ koyu ve ağırbaşlı yeşilini koruyordu—yaz rengini yitirmiş taze temmuz sürgünleri, yaprakların arasında seçilmiyordu; kayın, dişbudak ve karaağaçların değişen tonları ormana çeşitlilik katıyordu. Sabah ve akşam göğü kızıl ve altın rengine bürünüyordu; ay ışıklı geceler gündüzden daha güzeldi.
Şehrin telaşından yorulmuş, en azından içlerinden biri kaygılarla tükenmiş olan genç çift, bu ıssız yerde aşklarını aylaklığın içinde yeniden tazeledi. Hafif bir romatizma nöbeti Bessy Teyze’yi şömine başına hapsetmişti. Ethel’i, ıslak yürüyüşlere ve nemli ayakkabılara kapılıp aynı cezayı çekmemesi için uyarmasına rağmen, Ethel’in her sabah şapkasını bağlayıp kocasının koluna girmesi, sonra birlikte yürüyüşe çıkmaları en büyük keyfiydi. Ancak atlarının hazır olduğunu görmek için geri dönüyor, sonra saatlerce atla dolaşıyor, güneş battıktan sonra da geç ve gönülsüzce eve geliyorlardı. Bayan Elizabeth, Ethel’in çevrede bulunduğunu böylesine coşkuyla anlattığı bütün o güzel yerlerin nerede olduğunu merak ediyordu. İyi kadın, ağaç kümelerinin oluşturduğu manzarayı kendi gözleriyle görmek için dışarı çıkmayı, Ethel’in sözlerinde yeryüzüne fazla parlak renklerle boyanan türlü sonbahar tonlarından aynı hazzı alıp alamayacağını anlamayı istiyordu. Ya da arkasında ağaçlarla kaplı yüksek bir yamaç bulunan, dere kenarındaki yosun tutmuş kulübede bu kadar olağanüstü resmedilmeye değer ne olduğunu keşfetmeyi. Bunun Bewling Vadisi’ndeki Bayan Nixon’ın kulübesi olması gerektiğine inanıyor, önünden bin kez geçmiş olduğunu bildiği halde güzelliğini hiç fark etmediğini düşünüyordu. Ethel çoğu zaman nereye gittiklerini anlatamıyordu. Yalnızca görkemli ormanlarda yollarını kaybettiklerini, göz alıcı manzaralara açılan dolambaçlı patikalarda oyalandıklarını, hatta kıraç denizin kıyısına ulaşıp çevresini saran havanın denizin değişken aynasında yansımasını izlediklerini; gelip geçici fırtınaların ilerleyişine ya da ayın karanlık boşlukta gümüş yolunu aydınlatışına tanık olduklarını söylüyordu. Villiers yürüyüşlerinde tüfeğini yanına alıyordu; ama Amerika’da yetişmiş olsa da Ethel ölüm manzarasından öylesine içtenlikle üzülüyordu ki Villiers hiçbir kuşu vurmuyordu. Av köpeği alışkanlığını yitirmesin diye ara sıra onun yönünde ateş ediyor, tüylü hedefini ıskaladığında karısının sevinçli zaferini seyredip gülüyordu.
Ethel, böylesine güneşli koşullar altında babasının çocukluk evi Longfield’la yeniden tanışmaktan özellikle mutluydu. Burayı önceden de sevmişti: yüreği acıyla dolu, adımları ağır bir kederle yüklüyken babasının hatırı için sevmişti. Ama şimdi burası aşkın evi, ona adanmış bir bahçe olmuştu; Lord Lodore’un anısıyla kurduğu bağ, gözünde buraya daha da fazla güzellik katıyordu. Her şey bir araya gelmişti: mevsim, sanki özellikle onun keyfi için sakinleşip aydınlanmıştı; geçmişin hatıraları ve Edward’ıyla baş başa olmanın sevinci, ruhunu mutluluğa boğuyordu. Daha hareketli ve erkeksi yaradılışıyla yalnızlıktan ve aylaklıktan sıkılabilecek Edward bile, kaygı ve belirsizlik yüzünden şimdiki anın huzuruna tanrıların en değerli armağanı gözüyle bakıyordu. İkisi de gençti; zihinleri birbirlerinin gözlerine gün gibi açıktı ve aralarındaki ilişkiye tek bir gölge düşmüyordu. Birbirlerinden hiç bıkmıyorlardı; gençliğin taşkın ruhu, her saatin boşluğunu yeni duygu ve düşüncelerle dolduruyordu. Akşamın uzun saatleri, sıkıca çekilmiş perdeler ve neşeli ateşin başında kendi keyiflerini sunuyordu. Ak saçlı papazla ve gözlüklü Bayan Fitzhenry’yle oynanan vist bile onlara mutluluk veriyordu. Daha sıkıcı bir şey düşünülebilseydi—ki bu bile zor olurdu—onlar için sıkıcı olmayacaktı. İçeri giren bir yabancı, canlı yüzlerini görüp neşeli seslerini ve tasasız kahkahalarını duysa, Bessy Teyze’nin genellikle ağırbaşlı salonunun barındırdığı o eşsiz mutluluk cennetini kıskanırdı. Ethel’in kocasının koluna yaslanıp yüzüne bakışını, onun kendisini daha da yakınına çekmesini, parmakları ipek buklelerine dolanmışken güzel alnına sevgiyle kondurduğu öpücüğü görmek, mutluluğun ikiz doğduğu ve aşkın onun ebeveyni olduğu sarsılmaz gerçeğini bir dünya insanına bile kanıtlardı.
Bu bulutlu ülkede pastoral bir manzaranın güzelliği pek kısa sürer; ahlaki varoluşumuzun güneşi olan mutluluk ise ziyaretlerinde daha da değişkendir. Villiers ile genç karısı, gölgeli patikalardan ve koruluklardan, ayrıca görkemli doğa manzaralarının eksik olduğu ama ormanla çimenli tepelerin çeşit çeşit görünümüyle gözü oyalayan parklardan geçerek alışıldık gezintilerine çıktılar. Yumuşak ama hırçın batı rüzgârı, uçsuz bucaksız göğün derin, lekesiz maviliğini aralarından gösteren kocaman kar bulutlarını sürüklüyordu. Bulutların gölgeleri kimi zaman atlıların yolunu karartıyor, kimi zaman da uzaktan yaklaşan güneş ışığını görüyorlardı; ışık ve havadan adımlarla ilerleyip yanlarına ulaştığında, güneşin sıcaklığını ve neşesini üzerlerinde hissediyorlardı. Rengârenk ormanlar kimi an ışınlarla pırıl pırıl aydınlanıyor, kimi an gölgelerde yarı yarıya kayboluyordu. Her yerde hayat ve hareket vardı; ama bu baharın uyandırıcı canlılığı değil, daha çok durgunlukla iç içe, belirsiz ve huzursuz bir kıpırtıydı; melankoliye gebeydi.
Villiers sessiz ve kederliydi. Ethel, moralinin neden bozuk olduğunu çok iyi biliyordu. O sabah aldığı mektuplar, çevrelerinde birikmekte olan acı gerçekleri fark etmesine yol açmıştı. Mektuplardan biri, babasından haber alınmadığını ama Londra’da bir yerlerde olduğunun sanıldığını bildiriyordu; diğeri bankacısından gelmiş, kredisini aştığını hatırlatıyordu. Cüzdanı boşalmış bir adamın, onu hemen dolduracak hiçbir imkânı yokken duyabileceği en tatsız haberlerden biriydi bu. Ethel onun acı çektiğini görmekten üzülüyordu, ama bu para sıkıntısını yüreğinin derinlerinde hissedemiyordu. Sohbet ederek düşüncelerini dağıtmaya, mevsim ilerledikçe kır manzarasının nasıl değiştiğini göstererek onu oyalamaya çalıştı.
“Evet,” dedi Villiers, “dünya güzel bir yer; şairler bize bunu söyler, din adamları da dış evrenin sergilediği bilgelik ve güzellikten inançlarına kanıt çıkarmışlardır; bunlar her kalbe, her akla seslenir. Altın ışıklarla işlenmiş masmavi gökkubbe ya da şimdi olduğu gibi, yeryüzüne benzeseler de göğün görkeminden pay alan olağanüstü şekillerle örtülmüş gökyüzü; derelerle çeşitlenen, hayatla dolup taşan ve o hayatı besleyecek yiyecekleri bolca veren yemyeşil düzlükler —üstelik bu yiyecekler, hayran olduğumuz güzelliğin başlıca kaynağı— Yaradan soframızı işte böyle bir ihtişamla donatmış. Bütün bunlar, bizi okşarcasına esen rüzgârlar ve gözümüzü büyüleyen çiçeklerle birlikte, yeryüzünü cennetin bir örneği kılmıyor mu?”
Ethel, sözlerine ilham veren coşku ve hazzı yüzünden okumak için gözlerini ona çevirdi. Ama yüzü kasvetliydi; konuşmayı sürdürdükçe sözleri de tedirgin duygularının rengine büründü. “Bütün bunlar aslında ne kadar yanlış, ne kadar akılsızca!” diye devam etti. “Yeryüzünü, ormanlarını, tepelerini, sert iklimini süsleyip değiştirmeden kendilerine mesken edinen; toprağın kendiliğinden verdiği meyveleri toplayan ya da hayvanları buldukları gibi avlayan, ne tarımla ne mülkiyetle uğraşan bir halk bulun; onlara barbar, vahşi, eğitimsiz, uygarlıktan nasibini almamış, zavallı insanlar deriz. Sonra da biz, daha bilge ve daha incelmiş olanlar, onları avlayıp yok ederiz. Vaiz ya da filozof olarak, onların yetindiği şeylerle övünmek için bunca söz harcayan bizler, doğayla aramıza ne kadar çok engel koyar, onun cömert ama sade nimetlerinden kendimizi ne kadar bütünüyle koparırsak, kendimizi o kadar üstün, bilge ve soylu sayarız.”
“Ama bu gerekli mi?” diye sordu ormanda yetişmiş genç kız. “Illinois’in yabanında yaşarken insanın inceliklerine dair bildiğim tek şey en sade barınak, yiyecek ve giysiydi; yine de mutluydum.”
Villiers onun sözünü duymamış gibiydi; kendi düşüncelerini sürdürdü. “İnsanın ilk arzusu zenginlik ya da lüks değil, duygudaşlık ve takdir görmektir. Dünyanın en uzak köşesine bile küçümsenmekten ve aşağılanmaktan kurtulmak ister; yetiştiği toplumun fikirleri arzularını biçimlendirir. Dünyanın en medeni, soylu, varlıklı halkı olan bizler, mülkiyet ve insan emeği düşüncelerini eklemediğimiz sürece doğaya değer vermeyiz. Her bireye değer biçerken —hepimiz de kalabalıktan ayrı ve üstün bireyler olarak değerlendirilmek isteriz— kişinin kendisini değil, evini, parkını, gelirini ölçü alırız. Bu basmakalıp bir gözlemdir; ama insanın kendi payına düştüğünde yeni görünür: Yoksul bir adamdan daha aşağı, daha mütevazı, daha değersiz ne olabilir? Ona eğitim verin, erdem verin; yoksulluk içinde edinilmiş görgüsüne, sefaletin karanlık tonlarına boyanmış alışkanlıklarına bakın. Ona küçümseyerek bakmasak bile sofralarımıza, çevremize kabul etmeyiz. İncelik, resmin yalnızca cilası olabilir; ama Raphael’in güzelliklerini sıradan gözün görebilmesi için bile gereklidir.”
“Sıradan gözün!” diye vurgulayarak tekrarladı Ethel.
“Konuşma biçimime bakılırsa ben de onlardan biriyim,” dedi Edward gülümseyerek. “Yine de gerçekten, yoksul olduğu için hiçbir adamı küçümsemem; kendim hariç. Hak ettiği onuru, halktan birinin kaba ve ürkütücü giysilerine bürünmüş olsa bile, ona göstermekten gurur duyarım. Ama kendim için bunu isteyemem; insanların adaletini talep edemem, çünkü buna acıma derler. Illinois çok daha iyi olurdu.”
“Illinois bir cennet olabilir,” dedi Ethel.
“Daha iyisini umuyoruz; İtalya’yı umuyoruz. Roma’yı, Kolezyum’u hatırlıyor musun, sevgilim? Napoli’yi, Chiaja’yı, San Carlo’yu? Bunlar batının savanlarından daha güzeldi. Umutlarımız güzel; dikenli, hatta çoraklıktan da beter olan yalnızca şu an. Dante’nin ruhları gibi, mutluluk yerimize varmak için ateşli bir geçitten geçmemiz gerekiyor; önümüzde böyle bir yer olduğunu bilmek bize metanet verecek. Bu arada kendimi işime vermeliyim. Ethel, sevgilim, yarın şehre gideceğim.”
“Elbette ben de seninle geliyorum?”
“Bunu sorma; benim için her şeye katlanma konusunda öğrenmeye bu kadar hazır olduğun ilk ders bu—”
“Seninle,” diye araya girdi karısı.
“Benimle; yakında öyle olacak,” diye karşılık verdi Edward. “Ama dünyanın işleyişine göre konuşursak, birkaç günlüğüne Londra’da bulunmam gerekiyor; yalnızca birkaç gün. Benim için gidip dönmek hiçbir şey, ama sen de gidersen bu gerçek ve gereksiz bir masraf olur. Gerçekten Ethel, sensiz gitmeme katlanmalısın; senden bunu istiyorum ve beni geri çevirmeyeceksin.”
“Birkaç gün diyorsun,” diye karşılık verdi Ethel, “pek az gün mü? Bu zor. Ama dönüşün gecikirse yanına gelmek istesem bana kızmazsın, değil mi?”
“Bu kadar akılsızlık etmezsin,” dedi Villiers. “Seni güven ve rahatlık içinde bıraktığım için gönül rahatlığıyla gidiyorum. Döneceğim; bunu özellikle söylememe gerek yok, fırsat bulur bulmaz döneceğimi biliyorsun. Birkaç gün diyorum; bir haftayı bulamaz. Öyleyse bırak, karanlık ve çalışma inine, elimden geldiğince hoşnut bir halde gideyim; yokluğuma neşeyle katlanamayacağın korkusuyla daha fazla üzülmeyeyim. Beni seviyorsan sabırla bekle; dönene kadar halanın yanında kal.”
“Gerekirse bir hafta kalırım,” diye karşılık verdi Ethel.
“Gerçekten sevgilim, kalman gerek; senden bundan fazlasını istemeyeceğim. Bir hafta dolmadan beni göreceksin.”
Ethel ona özlemle baktı ama başka bir şey söylemedi. Bunu zor buluyordu; gitmesinin doğru olduğunu düşünmüyordu, onun kendisinden ayrı çalışıp sıkıntı çekmesini istemiyordu. Ama tartışacak ya da karşı çıkacak söz bulamadı, bu yüzden boyun eğdi. Ertesi sabah, soğuk ama aydınlık bir sabahta, saat yedide Bayan Fitzhenry’nin küçük midilli arabasıyla onunla birlikte, posta arabalarının geçtiği dört mil ötedeki kasabaya gitti. İlk ayrılık, hayatta bir dönüm noktası gibidir: yanılsamalar ve düşler ülkesinden çıkıp gerçekliğe ve katlanmaya başladığımız yolculuğun başlangıç noktası. Tam vaktinde vardılar; Ethel’in söyleyecek daha bin sözü, son ana sakladığı bir iki çok önemli şey vardı. Vakit kalmamıştı; bütün tembihlerini tek bir söze sığdırmak zorunda kaldı: “Yaz!”
“Her gün. Sen de yaz.”
“Bu benim tek mutluluğum olacak,” diye karşılık verdi karısı. “Kendine dikkat et.”
Edward posta arabasının üstüne çıkıp gitmişti; Ethel, hayatının en kıymetli sevincini dipsiz bir yalnızlığın yuttuğunu hissetti.
Peleriniyle sarındı; yol boyunca gözlerini gezdirdi. Ondan hiçbir iz yoktu. Düşüncelere daldı; düşüncelerinin hepsinin konusu o olduğundan, bu onun en iyi tesellisiydi. Birlikte geçirdikleri mutlu günleri gözden geçirdi; değişmeyen sevgisini, içten şefkatini hatırladı, sonra gözlerine yaşlar doldu. “Başına kötü bir şey gelir mi hiç?” diye düşündü. “Ah, hayır, gelemez! İyiliğinin ve sevgisinin karşılığını görmeli. Benim için ne kadar kıymetli olmalı! Yoksul, kimsesiz kızı yalnızlık ve keder içinden çıkaran o değil miydi? Ne yoksulluğunu ne de yetim oluşunu küçümseyip kendini, ilgisini, sevgisini bana vermedi mi? Ah, Edward’ım! Sen olmasaydın Ethel ne olurdu? Babası gitmişti; annesi onu geri çevirmişti. Sen cömertçe onu kendine katana dek, uçsuz bucaksız dünyada yapayalnızdı!”
Ethel, tutkulu sevgisinin o kendine özgü coşkusuyla, gördüğü iyilikleri büyütmekten, kendisinin yaptıklarınıysa küçücük göstermeye bayılırdı; böylece minneti ve sevgisi daha da güçlü birer yükümlülüğe dönüşürdü. Yüreğinde, bencillik dediği şey yüzünden kendini azarlasa da, Edward’ın yoksulluğuna ve sıkıntılarına üzülmüyordu; çünkü bunlar ona yardımcı olma fırsatı veriyordu. Ama ayrılık, ona hizmet edip teselli etmenin en kıymetli ayrıcalıklarından mahrum bırakmıştı.
Kocasının sevgisine sevindiği, onları ayıran kadere içerlediği; söze dökülemeyecek kadar tatlı ve acı duygularla çalkalandığı bu hâlde Longfield’a döndü. Bessy Teyze, kahvaltının başlamasını bekleyerek koltuğunda oturuyordu. Edward’ın yeri boştu; fincanı konmamıştı; evin düzeninde ona yer verilmemişti. Ethel’in gözleri yaşardı; kendini yatıştırmaya boşuna çalışarak hıçkıra hıçkıra ağladı. Bessy Teyze şaşırdı. Duyabildiği tek açıklama “Gitti!” olunca, bekâr kalmış olmasının kendisini bu evlilik dertlerine katlanmaktan kurtarmış olmasına sevindi.
Bölüm etkileşimi
