Bölümler 57Şu an: Beşinci Bölüm
- 1 Bölüm I1.290 kelime
- 2 Bölüm II1.668 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm2.031 kelime
- 4 Bölüm IV2.320 kelime
- 5 Beşinci Bölüm1.750 kelime · Okuduğun bölüm
- 6 Bölüm VI1.212 kelime
- 7 Bölüm VII2.065 kelime
- 8 Bölüm VIII1.602 kelime
- 9 Bölüm IX2.463 kelime
- 10 Bölüm X1.360 kelime
- 11 Bölüm XI2.154 kelime
- 12 Bölüm XII1.722 kelime
- 13 Xııı. Bölüm1.582 kelime
- 14 Xıv. Bölüm2.930 kelime
- 15 Bölüm XV1.418 kelime
- 16 Bölüm XVI2.750 kelime
- 17 Bölüm XVII2.189 kelime
- 18 Bölüm XVIII1.242 kelime
- 19 Birinci Cildin Sonu. — Lodore — 2 — Lodore. — Yazarı — “Frankensteın”ın Yazarından.44 kelime
- 20 Bölüm I1.251 kelime
- 21 İkinci Bölüm2.299 kelime
- 22 Bölüm III1.655 kelime
- 23 Bölüm IV2.140 kelime
- 24 Bölüm V2.636 kelime
- 25 Vı. Bölüm1.557 kelime
- 26 Vıı. Bölüm2.772 kelime
- 27 Bölüm VIII2.003 kelime
- 28 Bölüm IX2.710 kelime
- 29 Bölüm X1.251 kelime
- 30 Bölüm XI2.221 kelime
- 31 Bölüm XII2.622 kelime
- 32 Bölüm XIII941 kelime
- 33 Bölüm XIV1.940 kelime
- 34 Bölüm XV1.979 kelime
- 35 Xvı. Bölüm1.331 kelime
- 36 Bölüm XVII867 kelime
- 37 Bölüm XVIII1.610 kelime
- 38 II. Cildin Sonu — Lodore — 3 — Lodore. — “Frankensteın”in — Yazarından46 kelime
- 39 Bölüm I1.160 kelime
- 40 Bölüm II1.749 kelime
- 41 Üçüncü Bölüm925 kelime
- 42 Bölüm IV1.699 kelime
- 43 Bölüm V1.649 kelime
- 44 Bölüm VI1.132 kelime
- 45 Vıı. Bölüm1.616 kelime
- 46 Vııı. Bölüm1.779 kelime
- 47 Ix. Bölüm651 kelime
- 48 Bölüm X1.443 kelime
- 49 Bölüm XI2.410 kelime
- 50 Xıı. Bölüm2.292 kelime
- 51 Bölüm XIII2.647 kelime
- 52 Bölüm XIV3.340 kelime
- 53 Bölüm XV2.843 kelime
- 54 Bölüm XVI2.085 kelime
- 55 Xvıı. Bölüm2.331 kelime
- 56 Bölüm XVIII2.342 kelime
- 57 Sonuç807 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BEŞİNCİ BÖLÜM
“Çocuk, adamın babasıdır.”
WORDSWORTH
Fitzhenry kararını vermişti ve hemen harekete geçti; yine de ayrılış hazırlıklarını hızlandırırken son yıllarda ruhunda yatışmış olan huzursuzluk ve katlanılmaz acı duygusu yeniden üzerine çöktü. Bazen evini, bahçesini, kendi elleriyle diktiği ağaçları, ıssızlıkta kurduğu sakin yuvayı terk etmek ona delilik gibi geliyordu. Emirler verdi ama taşınmasıyla ilgili en küçük ayrıntılarla uğraşmaya kendini bir türlü yöneltemedi. İlk gelişinde olduğu gibi yine egzersiz ve açık havada avuntu aradı. Doğanın her türlü iyiliğini dostu, insanıysa hangi kılığa girerse girsin düşmanı sayıyordu. Yeniden insanların arasına dalmak üzereydi. Sonuç ne olacaktı?
Yine de burası Ethel’in gençliğinin filizlenip serpileceği bir yer değildi. Onun iyiliği için sevdiği güvenli inzivasından vazgeçmesi gerekiyordu; bunu kendi çıkarı için değil, kızının yararı için yaptığı düşüncesi zihnini yatıştırdı. Ethel göç edecek olmalarını neredeyse sevinçle karşıladı. Gençlerin içine değişme sevgisinin böylesine değişmez biçimde yerleştirilmiş olmasına bakılırsa, Tanrı’nın dünyada huzursuz bir yaşama yazgılı olduğumuza hükmettiğine neredeyse inanabiliriz. Sanki ebedî Yasa Koyucu, belli bir yaşta insanın babasını, annesini ve çocukluğunun evini bırakıp geniş dünyada kısmetini aramasını istemiştir. Ethel birkaç doğal gözyaşı döktü; ama çok değildi. Duygularında genellikle böylesine sakin ve boyun eğmiş olan Ethel şimdi heyecan içindeydi. Yolculuğunun neler getireceğine ilişkin düşsel, gölgeli görüntüler gözlerinin önünden geçiyor; merakla umut, önünde uzanan manzarayı canlandırıp parlak renklere boyuyordu.
Sonunda o gün geldi. Önceki pazar kilisede, çocukluğundan beri kendisine ait olan küçük diz minderi üzerinde son kez diz çökmüş; eve giden alışılmış patikada son kez yürümüştü. Öğleden sonra birkaç tanıdığına veda etmek için köyü ziyaret etti. Fitzhenry’nin ince duyarlılığı, kızını çocukluğundan beri diğer yerleşimcilerle yakın ilişki kurmaktan kıskançlıkla korumasına yol açmıştı. Yine de yoksulların kulübelerine uğrayıp ihtiyaç sahiplerine yardım etmeye ve ara sıra papazla çay içmeye alışkındı. Ne var ki bu papaz sürekli aynı yerde görev yapmıyordu. Bir zamanlar Ethel’in sevmeye başladığı, yaşlı ve saygıdeğer bir adamları olmuştu; ama sonraları papaz, Ethel’in sevgisini kazanacak biri değildi. Bu da onu diğer yerleşimcilerle bağlayan tek bağı gevşetmişti.
Gün geldi. Baba ile kızı, üç hizmetkârlarıyla birlikte arabaya bindi ve henüz doğru dürüst açılmamış yolda ilerledi. Yaşamlarının dokusuna yıllardır işlenmiş nesneleri birer birer geride bırakıp gözden yitirdiler. Fitzhenry üzgündü. Ethel kendini tutmadan, sağanak gibi bol gözyaşı döktü; bunlar, insanın ilerleyen yaşlarında dertlerine döktüğü birkaç kederli damladan yüreğe çok daha az yük olur. Yollarına devam ettikçe karşılarına çıkan şeyler giderek daha az tanıdık, daha az sevgili hâle geldi. Konuşmaya başladılar; gece kalacakları yere vardıklarında Ethel neşeliydi. Babasıysa içini rahatsız eden huzursuz duyguları bastırıp, onu ziyaret edeceği yeni çevreye en hoş biçimde hazırlayacak konularda konuşmak için çaba gösterdi.
Göçmenin yüreğine en yakın, ama henüz sözünü etmeye cesaret edemediği bir konu vardı: dünyadaki kendi konumu, geçmişteki talihi ve Avrupa’dan ayrılıp ıssızlıkta huzur ve unutulmuşluk aramasına yol açan koşullar. Bu, yalnızlıkta büyümüş birine anlatılması neredeyse olanaksız olaylarla dolu tuhaf bir öyküydü; bir babanın kızına açmasının güç olacağı, üstelik gelecekte nasıl davranması gerektiği konusunda onu ortak etmek istemediği bir mesele içeriyordu. Böylece görecekleri şehirlerden, Ethel’in seyredeceği şaşırtıcı şeylerden söz ettiler. Babası yalnızca bir kez kendi durumlarına değindi. Uzun bir sessizliğin ardından—Fitzhenry kederli ve dalgındı—Prospero’nun her daim tatlı Miranda’ya sorduğu gibi, kızına Illinois’de yaşamaya başlamalarından önceki herhangi bir şeyi hatırlayıp hatırlamadığını sordu. Ethel de Miranda kadar hazır bir yanıtla hatırladığını söyledi.
“Peki sevgilim, ne hatırlıyorsun? Altın sırmalı üniformalar, geniş daireler mi?”
Ethel başını salladı. “Belki de aklımda kalan şey gerçek değil, bir düşten ibaret,” diye karşılık verdi, “ama güzel, çok şık giyinmiş bir hanımın beni öptüğü, okşadığı görüntüsü sık sık gözümün önüne geliyor.”
Fitzhenry bu yanıtı duyunca gerçekten irkildi. Ethel devam etti: “O güzel hayalin sevgili annem olduğunu, onu—onu yitirdiğinizde dünyanın geri kalanından nefret edip kendinizi Amerika’ya sürgün ettiğinizi sık sık düşündüm.”
Ethel bu yönlendirici sözü söylerken babasına soru sorar gibi baktı; ama Fitzhenry keskin ve titrek bir sesle, “Onu yitirdiğimde mi!” diye tekrarladı.
“Evet,” dedi Ethel, “yani onu yitirmedik mi—ölmedi mi?”
Fitzhenry derin bir iç çekti, başını kendi yanındaki pencereye çevirdi ve düşüncelere daldı. Ethel konuşmayı sürdürüp onu rahatsız etmekten korktu.
Okurun, saygıdeğer Bayan Elizabeth Fitzhenry’nin yasını tuttuğu erkek kardeşiyle Illinois’de sürgün hayatı yaşayan kişinin aynı kişi olduğunu düşünmesi başından beri zor olmamış olmalı. Baba ile kızı New York’a doğru yol alırken, devam eden sayfaların anlaşılması için güzel kahramanımızın babasının geçmişine biraz daha ayrıntılı değinmemiz gerekecek.
Henry Fitzhenry’nin Amiral Lord Lodore’un tek oğlu olduğu hatırlanabilir. Bebekliğinden beri babasının gururu, kız kardeşinin gözbebeğiydi; ikisi de yaşamlarını onun mutluluğu ve esenliği için çabalamaya adamıştı. Çocuk, kısa sürede kendilerine duydukları aşırı düşkünlüğün farkına vardı ve bunun sonucunda kendini önemli biri sanmaktan başka bir şey yapamazdı. Lord Lodore’un unvanının ve Longfield’daki malikânesinin sağladığı ayrıcalık, oğlunu ve varisini köylülerin gözünde yarı tanrıya çevirmişti. Midillisine binip köyden geçerken herkes ona gülümser, selam verirdi. Kendini bütün dünyadan üstün görme alışkanlığı öylesine kökleşmişti ki artık zafer duygusu vermiyordu; yine de kendi gözündeki önemini azaltacak herhangi bir durum karşısında şaşkınlık ve öfkeye kapılırdı. Yakışıklılığı kadınların hayranlığını kazanmış, çevikliği ve cesareti köyün erkekleri arasında dilden dile dolaşmıştı. Bütünüyle şımartılmış olsa da lüks içinde el bebek gül bebek büyütülmemişti. Babası, tüm düşkünlüğüne rağmen, zorluklara alışık olmasaydı ve onlardan yılmasaydı oğlunu yürekten küçümserdi. Rousseau fiziksel eğitimini takdir edebilirdi; ahlaki terbiyesiyse en zararlı ölçüde hoşgörülüydü. Böylece tutkuları körüklenmiş, buna karşılık genç, kendini beğenmiş aristokratlarımızın bazen toplumun kısıtlamalarına başkaldırmasını önleyen yumuşaklık alışkanlıklarından hiçbirini edinmemişti. Yine de babası cömert ve cesur, kız kardeşi iyi yürekli ve dindar olduğundan, Henry Fitzhenry onların erdemlerini sevmeye ve taklit ederek takdirlerini kazanmaya doğal olarak yönelmişti. Bir insana sebepsiz yere acı çektirmezdi; ama arzularına karşı en küçük direnişi bastırmak için sahip olduğu her gücü kullanırdı. Bu arzular en açık biçimde ortaya konmadıkça, hemcinslerinin ona hizmet ederken duydukları gurur ve sevinçten, onun iyiliklerine karşı besledikleri minnettarlıktan başka duyguları olduğunu neredeyse bilmezdi. Sert talihsizlikler yaşayan yoksul bir aileye ya da haksız baskıya uğrayan talihsiz bir çocuğa içtenlikle, bütün yüreğiyle yardım ederdi. Aslan gibi cesur, gerektiğinde yumuşak yürekli ve şefkatliydi; ama karşı koyulunca öfkeye kapıldığı zaman gözlerinden ateş saçılır, küçücük bedeni gerilir, çocuksu sesi gürleşirdi. Karşısındaki bütünüyle boyun eğmedikçe de yatışmazdı. Ne yazık ki otoritesine karşı her çıkışın ardından genellikle boyun eğilirdi; çünkü mücadeleleri hep kendinden güçsüz biriyle olur, kendine denk biriyle sağlıklı bir çekişmeye hiç girmemişti.
On üç yaşında Eton’a gitti; orada her şey değişmiş ve tatsız bir hâl almıştı. Artık dalkavuk hizmetkârlar ya da alçakgönüllü dostlar yoktu. Kendini birçok kişi arasında buldu: herkes kendi haklarının ve gücünün farkındaydı; kimi ona eşit, kimi üstündü, kimi de aşağısındaydı. Önderlik etmek istedi ama peşinden giden olmadı; herkesten uzak durmak istedi ama saygınlığı, hatta mahremiyeti durmadan ihlal edildi. Okul arkadaşları zayıf yanını kısa sürede keşfetti; bu, aralarında bir alay sözüne dönüştü ve kendine tapan çocuk için korkunç, tiksindirici görünen türlü şakalara konu oldu. Kaçacak yeri yoktu. Evini ve özgürlüğünü düşlemek için sevdiği bir ağacın altına boylu boyunca uzansa, eziyetçileri yeni bir oyunla onu rahatsız etmeye hazır beklerdi. İri kara gözlerini onlara diker, küçümseyerek dudak büker; mağrur tavrı, kaş çatması ve bağırmasıyla gözlerini korkutmaya çalışırdı. Karşılığında, ruhunun yoğun tutkusuna yönelen kahkahalar yükselirdi. Öfkeli sözler savurur, yanıt olarak yuhalanırdı. Bir çaresi daha vardı ve sonunda işe yaradı: bir iki kez yapılan meydan kavgası, arkadaşlarının gözünde değerini yükseltti. Ona saygı duymaya başladıkça o da onlarla ve kendisiyle daha iyi geçinmeye başladı. İyi yürekliliği ona dostlar kazandırdı; güneş yeniden bulutsuzca üzerine doğdu.
Ama hepsi bu değildi. Vahşi ve görgüsüz bir oğlan grubunun başına geçmişti; yine de onlardan biri değildi. Issızlıkta gelişen zevkleri, onlarınkinden hem daha yiğitçe hem de daha tehlikeliydi. Okulun geleneklerinin çizdiği ince sınırı—otoriteye bağışlanabilir bir direnç, daha doğrusu otoriteden sıyrılma ile ona başkaldırı arasındaki çizgiyi—ayırt edemiyordu. Her şeyden önemlisi, gerçeği çarpıtmaya ve hileye başvurmaya yanaşmıyordu. İlk çatışmaları okul arkadaşlarıyla, sonrakiler öğretmenleriyle oldu. Alçakgönüllülük gösterilerine tenezzül etmiyor, cesaret ve bağımsızlıkla övünmeye alışmış doğasını dizginlemiyordu. Haksızlığa nerede rastlarsa ya da rastladığını sanırsa öfkeleniyor; ister kendisine yapılmış olsun ister başkalarını hedef alsın, aynı biçimde karşı çıkıyordu—yüreğinin parolası özgürlüktü. Tutkularının ve gururunun ona dayattığı, kendisinin bütünüyle farkında olmadığı bağlar dışında her türlü prangadan özgürlük. İyi yürekliliği onu zayıflardan yana olmaya yöneltiyordu. Kendi buyruğunun onları kendi düzeyine yükseltmeye yetmemesine ya da bir tartışmalı meselenin gerçek değerini anlatarak çevresindekilerin gözünü açamamasına öfkeleniyordu.
Okulda bir arkadaşı vardı. İnce yapılı, açık tenli, kadınsı yüzlü ve yumuşak huylu bir delikanlıydı; bu özellikleri onu arkadaşlarının gözünde gülünç kılıyor, kendisine verilen dersleri öğrenmekteki talihsiz yetersizliği ise öğretmenlerinin gözünde sürekli gözden düşmesine yol açıyordu. Ötekilerden farklıydı; tuhaf hayalleri, garip ve açıklanamaz düşünceleri vardı. Kendi kendisine bir bilmece olduğunu söylerdi—hem çok bilge hem de çok akılsızdı. Bir dilbilgisinin görünüşü bile onu dehşete düşürür, sınıfta bir tür sayıklamalı sersemlik çökerdi üzerine; oysa büyük bir coşkuyla konuşabilir, en girift felsefe kitaplarını durmaksızın, büyük bir zevkle okuyabilirdi. Öteki oğlanların davranışlarına yön veren dürtüleri ve nedenleri anlayamıyor gibiydi: onunla alay ettiklerinde, ciddi bir tavırla korkunç bir hayaletin hikâyesini anlatır; geceleri karanlık tarlalarda dolaşan ya da ırmak kıyılarında ağıt yakan esrarengiz varlıklarla ilgili tuhaf efsaneler aktarırdı. Ona vurulsa gülümseyip uzaklaşırdı; ayak işlerini yapmayı kabul etmezdi; öğrenmeyi hiç reddetmezdi ama öğrenemezdi. Bütün okulun alay konusu, hedefi ve kurbanıydı.
Fitzhenry onun savunmasına geçti ve her şey değişti. Arkadaşına, kendisine gösterilen saygının aynısının gösterilmesini istedi; oğlanlar da ona eziyet etmeyi bıraktı. Zarar vermeyi kesince onu sevmeye başladılar; kısa süre içinde, tuhaf hikâyeleri ve esrarengiz düşünceleriyle avuttuğu bir arkadaş çevresi edindi. Ne var ki güçlü savunucusu, öğretmenlerin gözünde onun davasını ilerletemedi; Derham'a yapılan zulüm, Fitzhenry'nin cömert ruhunu isyana sürükledi. Bir gün öne çıkıp itiraz etti ve Derham'ın kendi suçu olmayan bir kusur yüzünden neden cezalandırılmaması gerektiğini açıkladı. Susması emredildi; o da bu emre öfkeyle karşılık verdi. Cezalandırılmak üzere tutulup götürülen arkadaşının ince, bükülmüş bedenini görünce onu kurtarmak için ileri atıldı. Bu açık isyan herkesi şaşkına çevirdi; acıdıkları halde sevindiklerini belli etmeye çekinen bir şaşkınlık, acemi krallığın çocuk tebaasını sardı. Güç üstün geldi; Fitzhenry götürüldü ve öğretmenler ona verilecek cezayı görüşmeye başladı. Fitzhenry, kaçıp giderek onların bir karara varmasını önledi.
Gündüzleri Windsor Ormanı'nda saklandı; geceleri Eton'a girip bir duvara tırmandı ve arkadaşının yatak odasının penceresine hafifçe vurdu.
“Gel,” dedi, “benimle gel. Bu zalimleri öfkeden kendi kendilerini yiyip bitirmeye bırak—benim evim senin de evin olacak.”
Derham ona sarıldı ama kabul etmedi. “Annem,” dedi, “anneme her şeye katlanacağıma söz verdim.” İri, açık mavi gözlerinden yaşlar boşandı. “O olmasaydı, bu baharın yeşil çimenleri mezarımın üstünde bitiyor olurdu. Onu üzmeye cesaret edemem.”
“Peki öyle olsun,” dedi Fitzhenry; “yine de ay bitmeden özgür olacaksın. Gücün yettiği için hüküm süren insanların bulunduğu bu sefil yerden ayrılıp babamın evine gidiyorum. Hak ettiğim bir şeyi şimdiye dek hiç isteyip de alamadığım olmadı. Burada bir oğlanım; orada bir erkeğim ve erkeklerin yaptığı gibi davranabilirim. Anne babana durumu anlatacağız; seni okuldan aldıracağız; bu yaz Longfield'da birlikte özgür ve mutlu olacağız. İyi geceler; epey yürüyeceğim, çünkü Eton yakınlarında posta arabacılarının benden çekinmesi muhtemel. Ama Londra'ya yürüyerek varır, yarın gece babamın evinde uyurum. Cesaretini koru Derham, erkek ol—bu uzun sürmeyecek; sonunda biz kazanacağız.”
Bölüm etkileşimi
