Lodore kitap kapağı

2. bölüm / 57

Bölüm II

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 57Şu an: Bölüm II
  1. 1 Bölüm I1.290 kelime
  2. 2 Bölüm II1.668 kelime · Okuduğun bölüm
  3. 3 Üçüncü Bölüm2.031 kelime
  4. 4 Bölüm IV2.320 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm1.750 kelime
  6. 6 Bölüm VI1.212 kelime
  7. 7 Bölüm VII2.065 kelime
  8. 8 Bölüm VIII1.602 kelime
  9. 9 Bölüm IX2.463 kelime
  10. 10 Bölüm X1.360 kelime
  11. 11 Bölüm XI2.154 kelime
  12. 12 Bölüm XII1.722 kelime
  13. 13 Xııı. Bölüm1.582 kelime
  14. 14 Xıv. Bölüm2.930 kelime
  15. 15 Bölüm XV1.418 kelime
  16. 16 Bölüm XVI2.750 kelime
  17. 17 Bölüm XVII2.189 kelime
  18. 18 Bölüm XVIII1.242 kelime
  19. 19 Birinci Cildin Sonu. — Lodore — 2 — Lodore. — Yazarı — “Frankensteın”ın Yazarından.44 kelime
  20. 20 Bölüm I1.251 kelime
  21. 21 İkinci Bölüm2.299 kelime
  22. 22 Bölüm III1.655 kelime
  23. 23 Bölüm IV2.140 kelime
  24. 24 Bölüm V2.636 kelime
  25. 25 Vı. Bölüm1.557 kelime
  26. 26 Vıı. Bölüm2.772 kelime
  27. 27 Bölüm VIII2.003 kelime
  28. 28 Bölüm IX2.710 kelime
  29. 29 Bölüm X1.251 kelime
  30. 30 Bölüm XI2.221 kelime
  31. 31 Bölüm XII2.622 kelime
  32. 32 Bölüm XIII941 kelime
  33. 33 Bölüm XIV1.940 kelime
  34. 34 Bölüm XV1.979 kelime
  35. 35 Xvı. Bölüm1.331 kelime
  36. 36 Bölüm XVII867 kelime
  37. 37 Bölüm XVIII1.610 kelime
  38. 38 II. Cildin Sonu — Lodore — 3 — Lodore. — “Frankensteın”in — Yazarından46 kelime
  39. 39 Bölüm I1.160 kelime
  40. 40 Bölüm II1.749 kelime
  41. 41 Üçüncü Bölüm925 kelime
  42. 42 Bölüm IV1.699 kelime
  43. 43 Bölüm V1.649 kelime
  44. 44 Bölüm VI1.132 kelime
  45. 45 Vıı. Bölüm1.616 kelime
  46. 46 Vııı. Bölüm1.779 kelime
  47. 47 Ix. Bölüm651 kelime
  48. 48 Bölüm X1.443 kelime
  49. 49 Bölüm XI2.410 kelime
  50. 50 Xıı. Bölüm2.292 kelime
  51. 51 Bölüm XIII2.647 kelime
  52. 52 Bölüm XIV3.340 kelime
  53. 53 Bölüm XV2.843 kelime
  54. 54 Bölüm XVI2.085 kelime
  55. 55 Xvıı. Bölüm2.331 kelime
  56. 56 Bölüm XVIII2.342 kelime
  57. 57 Sonuç807 kelime

BÖLÜM II
Gizli bir yuvaya çekilip,

Sakin bir boş vakitte dinleneyim;

Halkın sahnesinden uzakta,

Sessizce geçsin ömrüm.

SENECA. MARVELL ÇEVİRİSİ

Bu öykünün başlangıcından on iki yıl önce, orta yaşlarına yaklaşmış bir İngiliz beyefendi, bebek yaştaki kızı ve bakıcısıyla birlikte, Kuzey Amerika’da Illinois bölgesindeki bir yerleşime geldi. Burası, ülkenin bu kesiminin ilk kez açılmaya başladığı bir dönemdi; az çok mülk sahibi yeni bir yerleşimci hoş karşılanırdı. Yine de yerleşim çok yeniydi ve insanlar hayatlarının gereksinimlerini sağlamakla öylesine meşguldü ki, yabancı hakkında “görünen işler” dışında pek az şeye dikkat ediyorlardı: satın aldığı dönüm miktarı —pek azdı—, açtığı arazinin genişliği ve çalıştırdığı işçi sayısı. Bu son iki bakımdan, sahip olduğu toprağa oranla, diğer yerleşimcilerden çok daha büyük ölçekte iş yapıyordu. Süratli nehrin kıyısını çevreleyen alçak bir tepenin üzerine, sanki sihirle, rahat bir ev yükseldi; yakınındaki ormanın son izleri silindi, yerlerini tarım alanları aldı ve ıssızlıkta bir bahçe çiçek açtı. Çok sayıda işçisi vardı, tarlalarında altın sarısı hasatlar parlıyordu; oysa karanlık orman ya da ekilmemiş düzlük, diğer yerleşimcilerin çabalarına hâlâ meydan okur gibiydi. Aynı zamanda İngiliz’in evinde, Amerikalıların lüks saydığı türden rahatlıklar ve ev düzeninde uygarlığın nimetleri hüküm sürüyordu; oysa ona göre her şey, cumhuriyetçi sadelik ve yalınlık ilkelerine sıkı sıkıya bağlı olarak düzenlenmişti.

Koloninin işlerine pek karışmazdı; yine de öğüdüne her zaman başvurulabilir, yardımı da kolayca alınabilirdi. Kendi toprağında yürütülen çalışmaları denetlerdi; bunların hem Amerikan hem İngiliz tarım yöntemlerinden sık sık ayrıldığı görülürdü. Kendisine sorulunca Polonya ve Macaristan’daki uygulamaları anlatır, bunların söz konusu toprağa neden uygun olduğunu düşündüğünü açıklardı. Bu denemelerin çoğu elbette başarısız oldu, bazılarıysa olağanüstü sonuç verdi. Hiçbir işten kaçınmazdı. Av partilerine katılır, çevredeki vahşi toprakları ve yerli Kızılderililerin yaşadığı yerleri keşfetmek için düzenlenen seferlerde yer alırdı. Gerekli kamu işlerinin yürütülmesi için para verir, yararlı bir amaçla çağrıldığında gönüllü olarak yardıma koşardı. Zorluk ya da keder zamanlarında —ırmak taşınca ya da ürün alınamayınca— yardım ve teselli etmek için çaba gösterirdi. Bütün bunlara karşın, onunla koloninin diğer sakinleri arasında aşılamaz bir engel vardı. Şenliklerine hiç katılmaz, günlük yaşamın samimi sohbetlerine karışmazdı. Köyden tam bir mil uzakta bulunan evi, onu şenliklerin ve toplantıların sesini bile duyamayacağı kadar uzak tutuyordu. Başkalarıyla birlikte çalışabilirdi, ama bütün zevkleri yalnız başınaydı; evinin kutsal mahremiyeti ve yalnız kendisini ilgilendiren konularda sürdürdüğü sessizlik bakımından tam bir bağımsızlık koruyordu.

Başlangıçta yerleşim, kolonileşmenin bütün güçlükleriyle boğuştu. Ancak hızla büyüyüp hareketli ve büyük bir kasabaya dönüşecek gibi görünürken ansızın önü kesildi. Birkaç mil ötede, ticaret bakımından özel üstünlükleri olan yeni bir yer keşfedildi. Girişken, atılgan bir adam orada daha büyük ve iddialı ölçekte bir kasaba kurma işine girişti. Başardı; önceki yerleşim bir anda önemini yitirdi. Aralarında, Fitzhenry adındaki İngiliz yabancının daha büyük kasabanın yakınına taşınıp taşınmayacağı merak konusuydu; ama belli ki böyle bir düşünce aklına bile gelmemişti. Muhtemelen evini böylesine kuytu kılmaya yarayan bu tesadüfe sevinmişti. İlk başta eski kasaba hızla geriledi, birçok kütük kulübe harabeye döndü; ama sonunda köy görünümüne ve adına bürünerek varlığını sürdürdü. Amerika’daki yeni yerleşimleri genellikle tanımlayan hareketli, girişimci canlılığın izleri pek az kalmıştı. Hırslı ve entrikacı kişiler burayı terk etmişti; geriye huzur arayan, büyük kazanç umudu olmadan hayatın gereksinimlerini isteyenler kalmıştı. Neredeyse eski zamanlardan kalma bir görünüm aldı. Evler yıpranmış görünmeye başladı; onları utandıracak kadar yeni yüzlü yapılar da yükselmedi. Ansızın yarıda kesilen geniş açıklıklar, buralarda ne bir imalathane ne de çiftlik olmaksızın ormanın yeniden ilerlemesine yol açtı. Balta sesi seyrek duyuluyor, ilkel sessizlik yeniden vahşi doğaya hâkim oluyordu. Bu sırada Bay Fitzhenry, evini Avrupa sanatının ürünü olan ithal eşyalarla güzelleştirmeyi ve çevresindeki toprağı bir tür gezinti bahçesine benzetmek için çokça zaman ve emek harcamayı sürdürdü.

Huzur ve yalnızlık içinde yaşıyor, yaşamının değişmeyen akışından hoşnut görünüyordu. Her zaman böyle olmamıştı. Amerika’ya gelişinin ilk üç dört yılında, zihni açıkça huzursuzdu ve çevresinden hoşnut değildi. İşçilerine talimat verir ama uygulamalarını da gözden kaçırmazdı. Titiz bir uzmanın beğenisini karşılayacak ateşli ruhlu ve güzel yapılı bir at edinmek için büyük çaba harcardı. İngiliz soyundan birkaç atı büyük zahmet ve masrafla bir araya getirdikten sonra, ormanlık arazide yollarını açarken ya da engel bulunmayan kırları dörtnala geçerken onu sık sık at üstünde görürlerdi. Alnına keder çökmüş, iri ve kara gözlerinde alışılmadık bir şefkat ve melankoli belirginleşmişti,

“Bakışları acıklı, adımları ağır.”

İlgi çekmeyen konular üzerine sohbet ederken bile, bazen keskin bir duygu yüreğini delip geçerdi; sesi titrer, yüzüne anlatılmaz bir sefalet ifadesi yerleşirdi. Kısa bir mücadeleden sonra bunu bastırırdı; yine de karşısındaki kişiyi şaşkına çevirirdi. Genellikle böyle durumlarda, fırsatını bulur bulmaz sohbeti kesip yalnız kalmaya giderdi. Kimsenin onu görmediğini sanırken tutkulu el kol hareketleri yaptığı görülmüş, yabanıl haykırışlar savurduğu duyulmuştu. Bir iki kez ormana gidip günlerce dönmemiş, küçük ev halkını büyük korkuya sürüklemişti. Belli ki yalnızlığı arıyor; orada, göğsünde yaşayan amansız düşmanla kimsenin görmediği bir mücadele veriyordu. Böyle zamanlarda, biri yanına sokulup onu rahatsız ederse öfkesinden deliye dönerdi. Öfkesini dile getirdiği sözler cumhuriyetçi eşitlik anlayışına hiç uygun düşmezdi. Kendi ülkesinde toplumun yüksek bir konumunda bulunduğundan ve buyurma alışkanlığıyla yetiştirildiğinden kimse kuşku duyamazdı; öyle ki, her gün yoluna çıkan insanlardan farklı ve üstün bir soydan geldiğini istemsizce düşünürdü. Bununla birlikte, bu tutum genellikle yalnızca can sıkabilen ama karşılık vermeyi gerektirmeyen bir davranış yüceliği ve soğuk dalgınlık olarak kendini gösterirdi. Öfke patlamalarının ardından özür dilemekte ağır davranmaz, armağanlarla gönül almaya çalışırdı.

Fitzhenry’nin yaradılışında insanlardan nefret etme eğilimi yoktu. Görgüsüz ve eğitimsiz kişilerle yakın ilişki kurmaktan kaçınsa da onların iyiliğiyle ilgilenirdi. İyilikseverliği etkin, merhameti eli açıktı. Onu çekingen ve içine kapanık yapan duyarsızlığı değil, duygularının çabuk harekete geçmesiydi. Duyarlılığı bastırılıp ezilmiş, Amerika’nın ıssız topraklarında yatıştıramadığı tutkulu bir şefkat özlemi, bütünüyle yanıltıcı bir soğukluk görünümüne bürünmüştü. Acılarını gizler, bunların kurcalanmasından nefret ederdi; ama bu ketumluk yaradılışında yoktu ve sürgün hayatının ona çektirdiği acıyı artırıyordu.

“Coşkun yürekler için dinginlik cehennemdir.”

Onun için de öyleydi. Tutkuları güçlüydü ve bir zamanlar dizginlenmemişti. Tekdüzeliğin egemenliği altında kıvranıyor, yalnızlıkla el ele veren dinginlikte hiçbir çekicilik bulmuyordu. Hareketsizlik içinde solup gittiği yere bağlayan zincirlerin altında inliyordu. Bu zincirler, dile sığmaz sancılara ve umutsuzluk nöbetlerine yol açıyordu. Can sıkıntısı denen şeytan, sessiz sığınağının eşiğinde bekleyip yaşamın en güzel yanını oluşturan kıpır kıpır umutları ve canlandırıcı beklentileri kovuyordu. Böyle bir durumda duyarlılık bir lanettir: İnsanlar “kendi yüreklerinin yamyamlarına” dönüşür; vicdan azabı, pişmanlık ve dinmek bilmeyen sabırsızlık, daha sağlıklı duyguların yerini alır. Var olan her şey, mevcut durumdan daha iyi görünür; yalnızlık, tam da kalenin içinde yaşadığı için daha tehlikeli olan, elle tutulur bir düşmana dönüşür. Bu duyguların ağırlığı altında ezilen Fitzhenry, çoğu kez ruhunun özlemlerine boyun eğip huzurdan kaçıp eyleme atılmanın eşiğine geliyordu; çatışma ve sefalet pahasına da olsa Amerika’dan ayrılıp Avrupa’ya dönmeye, kaçmak için bunca yolu katettiği bütün kötülüklerle birden yüzleşmeye. Ama gitmedi, kaldı. Avrupa’dan kaçışına yol açan nedenler böyle her nöbetin ardından bütün gücüyle yeniden aklına geliyor ve onu geri dönmekten alıkoyuyordu. Kararsızlığından ötürü kendini küçümsüyordu. Seçimini yapmıştı ve kararına bağlı kalacaktı. Yiğitlikten yoksun olup metanetsiz kalacak kadar erkeklikten nasibini almamış değildi; kendi içinde dayanak bulamayacak kadar da zavallı ve bağımlı biri değildi. Bu gücünü geliştirecek ve yaşayacağını övünerek söylediği huzura kavuşacaktı.

Sonunda o huzura kavuştu. Zaman ve alışkanlık işini gördü, Fitzhenry şimdiki yaşam biçimine alıştı. Issızlıktaki evini sevmeye başladı. Orayı baştan sona kendi yaratmıştı; üzerine harcamayı sürdürdüğü emek ve düşünce, evi onun için iki kat daha değerli kılıyordu. Yakındaki ırmağın şırıltısı bir dostun sesine dönüştü; her gezintiden dönüşünde onu karşılıyor, uzaktan kulağına çarpan ilk yankısını sevinçle selamlıyordu.

Ruhuna huzur çöktü. Yalnızlığın bağımsızlığına ve çevresindeki doğanın görkemli işleyişine gönül verdi. Yakınlarında toprağı işlemeye yönelik bütün girişimler sona erince, yıldan yıla değişen mevsimlere uyarak ayların buyurduğu değişiklikler dışında hiçbir şey değişmez oldu; yalnızca çatısını taşıyan kütüklerdeki yosun daha gür ve yeşil büyüyor, yetiştirdiği bitkiler güçlenip güzelleşiyor, meyve ağaçları tatlı ürünlerini daha bol veriyordu. Başlattığı düzenlemeler ilerledikçe onları tasarlayan kişinin zevkini ve becerisini ortaya koyuyordu. Manzara ona daha tanıdık geldikçe, binlerce anı farklı görünümlerine dolanıyor; ormanlar ve açıklıklar dostlarına, yoldaşlarına dönüşüyordu.

Kendi yazgısıyla yetinmeyi öğrendikçe, başlangıçta ona eşlik eden duygu iniş çıkışları ve tuhaf davranışları silinip gitti. Kolonideki insanlara alışmış, başlarına gelenler ilgisini çekmeye başlamıştı. Kendisi gibi eski dünyanın incelikleri ve seçiciliği içinde yetişmiş bir dost bulamasa da çevresindeki tunçtan insanların yanına fazla yaklaşmaktan korkan bir porselen vazo gibi olsa da, kimseye güvenini açamasa, ruhunun hazinesini döküp saçamasa da aralarından birkaçını takdir edebiliyor, hatta sevebiliyordu. Erkekler arasında kişisel cesaret, dürüstlük ve açık sözlülük; kadınlar arasında sadelik ve iyilik buluyordu. Aile bireyleri arasındaki sevgi ve bağlılığın, onların bir parçası olmak için içini çektiren örneklerini görüyor; yaşlı yerleşimcilerin çoğunun güçlü sağduyusu ve keskin gözlemleri zihnini çalıştırıyordu. Düşünceleri ve sohbetleriyle ona yeni bir eğlence kaynağı açıyor, fazlasıyla meşgul belleğini uyuşturacak başka bir afyon sunuyorlardı.

Fitzhenry güzel sanatların koruyucusu olmuş, bu yüzden kitapları, şiiri ve Eski Çağ’ın zarif felsefesini sevmişti. Ama bir öğrenci değildi. Artık zihni okumaktan teselli bulmaya, bilgi peşinde koşmaktan heyecan duymaya elverişliydi. Başlangıçta, hemen başvurmak istediği birkaç kitabı New York’tan getirtti ve göç ederken yanında getirdiği küçük klasik edebiyat kitaplığına ufak eklemeler yaptı. Ne var ki kendini yetiştirme arzusu zihninde bütünüyle uyanınca, şimdiki kitaplığının tek bir kişinin kullanımı için bile ne kadar sınırlı ve yetersiz olduğunu fark etti. Artık her üç ayda bir, yeryüzünün en değerli saymaya başladığı maldan sandıklar geliyordu. Çevresinde insan biçiminde ve insan duygularına sahip varlıklar vardı; ama sanki daha kaba, yarı yoğrulmuş bir kilden yapılmış gibi, onlarda zihnin ilahi kıvılcımı ve zevkin inceliği eksikti. Özlemini çektiği bu özellikler şimdi karşısına çıkmıştı. Kitaplar dostu olmuştu: Onlara doğru sorular yöneltince düşüncelerine karşılık verebiliyorlardı. Platon ruhunu yüceltebilir, Epiktetos sakinleştirebilirdi. Ovidius’un zarif ama haz düşkünü hayal gücünün sunduğu imgelerle kendinden geçebilir; Vergilius’un görkemi ve zarafeti karşısında büyülenebilirdi. Homeros sevgili ve saygıdeğer bir dost, Horatius hoş bir yoldaştı. İngiliz, İtalyan, Alman ve Fransız edebiyatları hazinelerini sırayla önüne seriyor; başlıca belası tek bir düşünce üzerinde fazlasıyla oyalanmak olan zihni için soyut bilimler de sık sık rahatlatıcı bir uğraş oluyordu. Bulunduğu yere özellikle uygun konuları da inceleyerek çalıştı; çevresindekiler yeteneklerini ve bilgisini fark ettikçe gözlerindeki değeri arttı.

Çalışmak ve meşguliyet, insan mutluluğunun oluşumunda böylesine gerekli bir unsur olan kendinden hoşnutluğu yeniden yüreğine kazandırdı. Kendini yararlı hissediyor, saygı gördüğünü biliyordu. Artık kendine “Neden yaşıyorum?” diye sormuyor, karanlık ve hızlı dalgalara bakıp onların sunduğu huzuru özlemiyordu. Kanı damarlarında düzenli akıyor, sağlıklı bir ölçülülük umutlarını ve dileklerini dizginliyordu. Var olma armağanı için Tanrı’ya yeniden şükredebiliyor; gelecek yıllara hevesli bir beklentiyle olmasa da iyiliğin gücüne, umutsuzluktan bütünüyle uzak, sakin bir güvenle bakabiliyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…