Bölümler 57Şu an: Bölüm XI
- 1 Bölüm I1.290 kelime
- 2 Bölüm II1.668 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm2.031 kelime
- 4 Bölüm IV2.320 kelime
- 5 Beşinci Bölüm1.750 kelime
- 6 Bölüm VI1.212 kelime
- 7 Bölüm VII2.065 kelime
- 8 Bölüm VIII1.602 kelime
- 9 Bölüm IX2.463 kelime
- 10 Bölüm X1.360 kelime
- 11 Bölüm XI2.154 kelime · Okuduğun bölüm
- 12 Bölüm XII1.722 kelime
- 13 Xııı. Bölüm1.582 kelime
- 14 Xıv. Bölüm2.930 kelime
- 15 Bölüm XV1.418 kelime
- 16 Bölüm XVI2.750 kelime
- 17 Bölüm XVII2.189 kelime
- 18 Bölüm XVIII1.242 kelime
- 19 Birinci Cildin Sonu. — Lodore — 2 — Lodore. — Yazarı — “Frankensteın”ın Yazarından.44 kelime
- 20 Bölüm I1.251 kelime
- 21 İkinci Bölüm2.299 kelime
- 22 Bölüm III1.655 kelime
- 23 Bölüm IV2.140 kelime
- 24 Bölüm V2.636 kelime
- 25 Vı. Bölüm1.557 kelime
- 26 Vıı. Bölüm2.772 kelime
- 27 Bölüm VIII2.003 kelime
- 28 Bölüm IX2.710 kelime
- 29 Bölüm X1.251 kelime
- 30 Bölüm XI2.221 kelime
- 31 Bölüm XII2.622 kelime
- 32 Bölüm XIII941 kelime
- 33 Bölüm XIV1.940 kelime
- 34 Bölüm XV1.979 kelime
- 35 Xvı. Bölüm1.331 kelime
- 36 Bölüm XVII867 kelime
- 37 Bölüm XVIII1.610 kelime
- 38 II. Cildin Sonu — Lodore — 3 — Lodore. — “Frankensteın”in — Yazarından46 kelime
- 39 Bölüm I1.160 kelime
- 40 Bölüm II1.749 kelime
- 41 Üçüncü Bölüm925 kelime
- 42 Bölüm IV1.699 kelime
- 43 Bölüm V1.649 kelime
- 44 Bölüm VI1.132 kelime
- 45 Vıı. Bölüm1.616 kelime
- 46 Vııı. Bölüm1.779 kelime
- 47 Ix. Bölüm651 kelime
- 48 Bölüm X1.443 kelime
- 49 Bölüm XI2.410 kelime
- 50 Xıı. Bölüm2.292 kelime
- 51 Bölüm XIII2.647 kelime
- 52 Bölüm XIV3.340 kelime
- 53 Bölüm XV2.843 kelime
- 54 Bölüm XVI2.085 kelime
- 55 Xvıı. Bölüm2.331 kelime
- 56 Bölüm XVIII2.342 kelime
- 57 Sonuç807 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XI
İki denizin ortasında, küçücük bir kara parçasında,
Yorgun, kararsız, şaşkın dururuz;
Düşüncelerimiz durmadan iki yana döner,
İleriye bakmaya korkar, geriye bakıp yas tutarız.
PRIOR.
Hayatlarını kazanıp günlük ekmeklerini çıkarmak zorunda olanlar, zorunluluğun en açık yasalarına uymaya alışkındır; kaderin boyunduruğuna çoktan alışmışlardır. Zenginler ve kudretliler ise daha yavaş yenilir. Zamanları kendilerinindir; hevesleri nereye çağırırsa doğuya, batıya, kuzeye ya da güneye gidebilirler. İster, isteklerini yerine getirirler. Hayatın gereklerine, hatta zevklerine kolayca kavuşmaktan bıkınca, can sıkıntısına ve doygunluğa çare olarak tutkunun işkencelerine ve yasak arzularının önündeki engelleri aşma çabasına sığınırlar. Heyecan iştahı aklı gölgeler; en ağır acılarından bile doğal olmayan bir haz doğar, çünkü yetilerini bütün gücüyle ancak böyle duyumsarlar; varoluşu ve amacını ancak böyle içlerinde hissederler.
Bu düşüncesizce sürüp giden hayatın ortasında, kötülüğü kötülüğe bağlayan ebedî yasa, başkaldıran ruhu azarlayıp dizginlemek üzere karşılarına çıkar. Tatil eğlencelerinden öyle bir acı ve kötülük örgüsü dokunur ki yollarını keser ve köle olduklarını onlara hissettirir. Gençler bunu pek fark etmez; Kader’le mücadele etmekten hoşlanır, zincirlerini şakırdatışına gülerler. Ama er ya da geç herkese gelen bir zaman vardır: halkalar onları sarar, sürgüler çekilir, perçinler çakılır, demir ete işler, ruh boyun eğer. O zaman, ezilmiş ruhun artık kendi kaynaklarından bulamadığı teselliyi aramak için dine ya da mağrur felsefeye sığınırlar.
İşte o saat! O uğursuz saat! Kaç kişi güneş saatindeki gölgeyi gösterip, “İşte o zaman insanlığımın bütün ağırlığını hissettim ve yenilmez bir kudretin buyruğunda olduğumu anladım!” diyebilir? Bu karanlık an Lodore’un da başına gelmişti. Gençliğini tutkular içinde geçirmiş, daha iyi yanlarını zevk uğruna mücadele ederek ve zevkin tadını çıkararak tüketmişti. Hayal kırıklığına uğramış, değişiklik istemişti. İsteği hemen karşısına çıktı. Evlendi. Yine de tatmin olmamıştı; ama bağların bu denli ağır gelmesinin nedeni, kendini toparlayamamasıydı. Gücünü yitirmişti. Zincirlerinden kurtulmak için gereken mücadele düşüncesi bile onu hasta ediyordu; ağırlıklarına dayanabilmek için kendi doğasını onlara uydurmayı yeğledi. Yine de elini kaldırmadığı ve gerçek bir çaba göstermeye karar vermediği için köle olduğuna inanıyordu. Şimdi elini kaldırmış, çabayı göstermişti; ama hiçbir şey değişmemişti. Onu sefalete bağlayan çözümsüz zincirlerden kaçış olmadığını anladı.
Karısını Kontes Lyzinski’yle tanıştırmakla doğru davrandığına inanmıştı. Bu hanımı ihmal edemeyeceğini düşünüyordu; üstelik rütbesi öyle yüksekti ki, onunla ayrı bir tanışıklık kuruyormuş gibi davranmak, kaçındığı yorumlara yol açardı. Sonuçta onları tanıştıranın kendisi olmasının pek önemi yoktu. Aynı çevrelerde dolaşıyorlardı; mutlaka karşılaşacak, belki de çatışacaklardı. Dostça ilişkiler içinde olmaları daha iyiydi. Aralarında gelişen yakınlığı öngörememişti; kendi şiddetli tutkularının harekete geçeceğini ise hiç. Bunun neden böyle olduğunu kendisi bile sonuna dek anlayamadı. Artık Kontes’i sevmiyordu; yalnız kaldığı odasında, yüreğinin sık sık onun soylu genç oğluna yöneldiğini hissediyordu. Ama karşılaştıklarında, Cornelia en yumuşak gülümsemelerini ona sunduğunda ve Casimir’in olağanüstü güzel yüzü mutlulukla minnetin ışığında parladığında, yüreğinde bir öfke ateşi tutuşuyordu; kendine, göğe yükselen yangın alevlerinin yere doğru eğilebildiği kadar bile hâkim olamıyordu. Utanç duyuyordu; ama bu duygu bile öfkesini artırıyordu. Dünyalar verilse de, çılgınlığını başkasının araştırıp öğrenmesine izin vermezdi; yine de dışavurumunu engelleyemiyordu. Karısı Casimir konusunda ona itiraz ediyor, azarlamasını küçümseyerek karşılıyordu. Ama bağrında, bir şehrin yıkılmasından önce toprağın altında bekleyen deprem gibi yatan, dile getirilemez kıskançlık ve nefret kargaşasını sezmiyordu.
Her şey bu doğal olmayan ateşi körüklemeye yarıyordu. Şiddetini bastırmak için gösterdiği çaba onu yeniden alevlendiriyordu. Genç Kont’la aynı odaya sık sık, kuşkularını savurup attığına, onu bir oğul gibi sevebileceğine ve görünüşünün inceliğiyle zihninin soylu niteliklerinden bir babanın gururuyla sevinç duyabileceğine inanarak giriyordu. Bu kuruntu birkaç saniye sürüyordu: Bir sızı hissediyordu; önemsizdi, geçmişti, bir daha dönmeyecekti. Bir sızı daha! Sonsuza dek böyle mi işkence çekecekti? Sonra Casimir’in bir sözü, bir bakışı, onu küçümser gibi bir hali ya da Cornelia’nın ölçüsüz bir gülümseyişi, bütün yıkıcı yangını bir anda tutuşturuyordu. Üzerinde yalnızca Kontes’in etkisi vardı; ama onun etkisine boyun eğse de, zaafını görmesine daha çok öfkeleniyordu. Kontes’e karşı yüce bir soğukkanlılığı sürdürmeyi başarırken, yüreğinin bütün kusurları ve amaç yoksunluğuyla birlikte, bu delikanlının zamansız müdahalesi yüzünden yeniden onun eline açıkta bırakılmasına da içerliyordu.
Tutkunun tutkuyla çarpıştığı, aklınsa bu mücadelede unutulduğu böyle bir ruh hali, kaçınılmaz olarak yıkım getirirdi. Tek kurtuluş kaçmaktı; Lodore da acılarının kaynağı ortadan kalkana dek uzaklaşacaktı. Ama kıskançlık giderek duygularına daha çok karışmış, durumunun tuhaflığıyla deliliğin sınırında bir alınganlığa dönüşmüştü: bir gülümsemede suç, en basit iyilik belirtisinde ise umutsuz ve ezici bir yıkım görüyordu. Cornelia Londra’dan ayrılmak istemiyordu. Gururundaki inat, fikrini neden değiştirdiğine dair inandırıcı bir bahane bulamadığından ve temmuz sonuna dek kalmaları önceden kararlaştırıldığından, bunu önermeye onu yanaştırmıyordu. Kontes Lyzinski’nin varlığı Cornelia’yı burada tutuyordu. Casimir’e ilişkin duygularını dile getirmeye kendini zorlayabilse bile, bu muhtemelen Cornelia’yı hemen başkaldırmaya iterdi. Başvuracak başka yolu yoktu; dayanmalı, kendini tutmalıydı. Ama kendini tutmak elinden gelmiyordu; dayanma girişimi de yıkımı beraberinde getirdi. Son olayda, Rus Büyükelçisi’nin evinde, Cornelia’nın meydan okuyan üslubuyla ardından gelen hafifmeşrepliği karşısında öfkelenip suçsuz ve olanlardan habersiz Casimir’e küçümseyici bir söz savurdu. Casimir uzun süredir onun küstahlığına ve haksızlığına katlanıyordu. Gençliğin olgun yaşlara göstermesi gereken saygının ötesinde bir bağı ya da saygı borcu olduğunu bilmiyordu; yine de yaradılışındaki yumuşaklık onu hoşgörülü olmaya yöneltmişti. Fakat şimdi kendi ülkesinden insanlar ve Ruslar arasındaydı; artık kendini savunması gerekiyordu. Kibirli bir karşılık verdi; Lodore hakaretini ağırlaştırdı. Casimir yeniden karşılık verince ona vurdu. Genç soylunun gözleri ateş saçtı; birkaç bey aralarına girdi. Anın gereğini gözeten Polonyalı, hayranlık uyandıran bir soğukkanlılıkla oradan ayrıldı.
Aşağılanmış ve dehşete düşmüş, ama hâlâ öfkeden yanıp tutuşan Lodore, öfkesine kapılmasının sonuçlarını hemen gördü. Ateşli yaradılışının bütün atılganlığıyla, rolünü böylesine kötü oynadığı sahneyi hemen terk etmeye karar verdi. Başka seçeneği yoktu. Korkunç suçlar diğer bütün çıkış yollarını kapatmıştı; tek kaçışı buydu ve gecikmeden bu fırsatı değerlendirmeliydi. Lady Lodore, kendisine eşlik etmesini isteyen Lodore’a cevap vermeye bile tenezzül etmemişti; annesinin notu ise küstahlığın en incelikli biçimi gibi görünüyordu. Onu terk etmişlerdi. Daha o çatıyı terk etmeden, kendisinin sürgün edileceği evden ayrılmışlardı; sanki o kısa süre daha orada kalırsa kirlenecekmiş gibi. Gidişlerini böyle yorumladı. Öfkeyle neredeyse deliliğin eşiğine gelmişken, onların ayrılışını bundan böyle adının üzerine sonsuza dek çökecek genel dışlanmanın başlangıcı saydı. Bu, onurunun aldığı yarayı yeniden açtı; bir daha insanlardan hiçbiriyle sevgi ya da dostluk bağı kurmamaya yemin etti.
Kararını vermişti ve uygulamayı ertelemedi. Yedek atlar istendi, ayrılış için aceleyle hazırlık yapıldı. Yapayalnız, terk edilmiş, onuru kırılmış halde, bir saat içinde evinden, karısından, hayatı değerli kılan her şeyden sonsuza dek ayrılacaktı. Yine de yola çıkmadan önceki kısa süre ona uzayıp giden bir gün gibi geldi; yıllar sonrasına sıçramış olsa sevinç duyacağı bir anda zaman durmuş gibiydi. Acı içindeki yüreğinin yakarışı işe yaramadı: hâlâ gitmek üzere bekliyordu. O saatte kapının çalınması, gelenin tek bir amaçla gelmiş olabileceğini gösteriyordu. Lord Lodore, kendisini evde yok diye bildirmelerini emretti. Kont Casimir’in sağdıcı da onu başka bir yerde aramak üzere ayrıldı. Lodore, bu beyefendinin hizmetçiyle yabancı aksanla konuştuğunu duyunca alnını soğuk ter bastı; besbelli onu nerede bulabileceğini anlamaya çalışıyordu. Kapı sonunda kapandı. Lodore, konuğunun uzaklaşan ayak seslerini dinledi; konuk meydandan daha çıkmamıştı ki seyahat arabası kapıya geldi. Son düzenlemeler yapılırken, kendini acımasızca suçlayan ağır bir yürekle uyuyan kızının yatağını ziyaret etti; bir kez daha tatlı yüzüne baktı ve son kez baba duasını verdi. Gökyüzünde yaz sabahı çoktan ağarmıştı; perdelerini açınca ilk güneş ışını kızının yüzüne vurdu. Küçük, pembe dudaklarını öpmek için eğildi. “Bu tertemiz yavruyu o kadının yıkıcı etkisine bırakıyorum!” diye mırıldandı. Mırıltısı çocuğun uykusunu böldü. Uyandı, babasını görünce gülümsedi; babası kalkmış ve hava aydınlanmış olduğuna göre kendisi de kalkmakta ısrar etti.
“Ama sana hoşça kal demeye geldim, tatlım,” dedi. “Uzun bir yolculuğa çıkıyorum.”
“Ah, beni de yanında götür!” diye haykırdı küçük kız; yataktan fırlayıp kollarını boynuna doladı. Yumuşak yanağının kendi yanağına değdiğini, ellerinin sımsıkı tutunup onu ayırma çabasına direndiğini hissetti. Yüreği ısındı. “Bir süreliğine bu isteğimi yerine getirebilirim,” dedi. Southampton yolunda onun gevezeliğinin karanlık kaygılarını hafifleteceğini düşündü. Bakıcısına çabucak hazırlık yapmasını söyleyip kızıyla birlikte arabaya bindi. Çocuğun bebekçe sevinci onu öylesine oyaladı ki, metropolün ışıklarla aydınlanmış, bomboş sokaklarından son kez geçerken durumunu ya da tam olarak ne yaptığını neredeyse unuttu.
Şimdi o sokakları geride bırakmıştı; yazın bütün güzelliğiyle kırlar çevresinde açılıyordu: çayır ve tarlalar, yüksek yamaçların doruğunda yükselen çalılık korular ve “her şeyin üzerine eğilmiş mavi gökyüzü”. “Beni buradan kovamazlar,” diye düşündü. “Şerefsizlik ve utanç içinde olsam da doğanın güzelliği ve irademin özgürlüğü hâlâ benim; peki hepsi bundan mı ibaret?” Çocuğu kollarında sıcacık sokulmuş, uykuya dalmıştı. “Ah, hepsinden değerli bu hazineden yoksun kalınca bunlar bana ne verebilir? Ama onu neden kaybedeyim?” Bu soru ilk kez aklına geldiğinde, kendiliğinden cevaplanmış sayıp bir kenara itti: Bir anneyi çocuğundan ayırmak yabanilerin bile barbarlığını aşardı. Ama soru tekrar tekrar karşısına çıktı; onunla akıl yürütmeye ve geride kalan son nimetten vazgeçerse kendine haksızlık etmiş olacağına kendini inandırmaya başladı. Savları yanlıştı, vardığı sonuçlar aceleci ve bencildi; ama bunun farkında değildi. Zihnimiz, yargılarımıza hayatın olaylarını yansıtırken türlü biçim ve renkte aynalara benzer; hiçbirimiz önümüzden geçen nesneleri tam olarak aynı gözle görmeyiz. Hepimiz adaletin ölçüsüne göre davranmaya çalıştığımızı söylesek de gerçekliği gördüğümüz aldatıcı ortam, adalet hakkındaki düşüncelerimizi farklı ve yanlış kılar. Bu, soyut meselelerde böyledir; özsevgi büyütüp tutku baktığımız camı bulandırdığında, başkalarını ve kendimizi görme biçimimiz daha da çok çarpılır. Filozofun başlıca görevi zihnin prizmasını arıtıp düzeltmektir. Lodore ise filozoftan çok uzaktı; baktıkça ve düşündükçe algısı daha da kusurlu ve çarpık hale geliyordu.
Kendimize ve başkalarına adil davranmak, sağlıklı bir zihnin amacıdır; çünkü hem başkalarının acı çektiğini görmek hem de içimizdeki özsuçlama duygusu, kaçmayı seve seve isteyeceğimiz bir sızı taşır. En kaba yaradılışlı olmayan her yürek bu duygulara derinden açıktır. Lodore sakin biçimde yargılamaya karar verdi; meseleyi soğukkanlılıkla gözden geçirdi ve çeşitli yanları tarttı; öyle olduğuna inanıyordu ki bunu tarafsızca yaptı. Lady Santerre’nin dünyeviliğini, bayağı hırsını, insan doğasındaki soylu ve yüceltici her şeye duyduğu düşük sınıftan gelme küçümsemeyi düşündü. Cornelia’nın annesinin öğrettiklerine boyun eğişini, hayatın daha soylu ödevlerine kayıtsızlığını, hafifmeşrepliğini ve duygusuz yaradılışını düşündü. Sonra, neredeyse iradesine karşı, kendi nice üstünlükleri gözünün önüne geldi: yüce amaçları, başkalarının iyiliği için kendini feda edişi, sevecen yaradılışı, yumuşaklığı, herkese adil ve nazik davranma isteği, günün her saatini ve zihninin her düşüncesini kızını iyi yetiştirmeye adama arzusu. Çocuğun iyiliği söz konusu olduğunda onun yanında çok daha iyi durumda olacağını fark etmeyen biri gerçekten kör olmalıydı.
Bir de işin başka bir yanı vardı: Lady Lodore’un annesi vardı; bir de bütün dünya onun yanındaydı. Güzelliği, mevkii ve serveti olmakla kalmıyor, bunların sağladığı nimetlerden gündelik hayatın sıradan zemininde yararlanmayı da biliyordu. Oysa onun bu koca dünyada hiçbir şeyi umursadığı yoktu; bu küçücük çocuktan başka hiçbir şeyi sevmiyordu. Lady Lodore’un keyfini süreceği servetinin çok büyük bir bölümünü seve seve çocuk için gözden çıkarır, kendine yalnızca hem kendisinin hem de kızının geçimine yetecek kadarını ayırırdı. Ne evi, ne dostu, ne gençliği, ne lekesiz bir itibarı vardı; Cornelia’nın bol bol sahip olduğu hayat nimetlerinin hiçbiri yoktu. Çocuğu bütün bunların yanında onun için hiçbir şeydi. Onu bir iç çekmeden, aklından bile geçirmeden bırakıp gitmişti; oysa babasının ayrılık anını hayal etmesi bile yüreğine hançer gibi saplanıyordu. Bu kadar uzun süre tereddüt etmekle—hatta bir an olsun tereddüt etmekle—ne büyük budalalık etmişti! İşte oradaydı, teselli meleği; küçücük bedeni kollarında yatıyor, yumuşak soluğunu elinde duyuyor, göğsünün düzenli iniş kalkışı kendi kalbinin atışlarına karşılık veriyordu. Altın gibi parlak saçları, kızarmış yanağı, yumuşacık tombul uzuvları… Bu eşsiz “etten çardak”, içinde filizlenen ruhu ve şimdiden gelişen sevgileriyle bu dünyalı küçük meleği barındıran beden, onun yanındaydı. Ondan ayrılabileceğini nasıl düşünmüştü? Onu koruyabilmek için Lady Lodore’a, onursuzluğa, nefret dolu sahnelere ve dünyanın küçümsemesine dönmeye razıydı. Bunu ondan istemek mümkün değildi; ama Cornelia’nın yüreğinde kendi yüreğini ısıtan sevginin onda biri bile varsa, seçimini yaparken tereddüt etmez, her değersiz duyguyu bir yana bırakıp çocuğunun peşinden, onun seçmek üzere olduğu uzak ve ıssız barınağa gelirdi.
Lodore vicdanını böyle yatıştırdı ve kızını sürgün hayatının yoldaşı yapmaya karar verdi. Öğleden kısa süre sonra Southampton’a vardılar. Küçük bir gemi Havre’a gitmek üzereydi; Lodore aceleyle gemiye bindi. Gitmeden önce geride bıraktıklarına—karısına, kız kardeşine, kaçtığı, kendisine evlatça düşmanlık eden kişiye—son bir kez telaşla baktı. Karşı kıyıya varınca ilkine kolayca ulaşabilirdi; ama ikincisinden gideceği yeri gizlemek ve mümkünse onun peşine düşüp kendisine meydan okumasını önlemek istiyordu; çünkü bu hâlâ başına gelebilecek bir şeydi. Ülkesinden sonsuza dek ayrılmadan önce kalan birkaç dakikasını Kontes Lyzinski’ye kısa bir mektup yazmaya ayırdı. Mektubu, işine son verdiği bir hizmetçiye teslim edip onu şehre geri gönderdi. Ardından, gençliğinde tutkunun gelgitini yükselten ay gibi olmuş, ne yazık ki kabaran dalgalarını denetleyememiş kadına şöyle seslendi.
“Her şey bitti: Ben üzerime düşeni yaptım—gerisi size kalıyor. Budalalığımın yol açtığı yıkımın benden başka kimseyi ezmemesi için ülkemi, yuvamı, iyi adımı—insan için değerli ne varsa—bırakıp gidiyorum. Yakınmıyorum, sızlanmayacağım da. Ama yalvarırım, kötülük burada son bulsun. Casimir peşimden gelmemeli; nereye gittiğimi öğrenmemeli. Hasmına korkak damgasını vururken, onun uğruna bu lekeyi taşıdığımı tahmin etmemeli. Gerçeği sezinlemesini ya da düşüncesizce canıma kastetmesini önlemek, onu yatıştırmak veya yanıltmak sizin basiret ve sağduyunuza kalıyor. Onun uğruna yüreğimin kanından çok daha fazlasını feda ediyorum—bu, öcünüzü almanız için bile yeterli olsun.”
“Sert yazmak istemezdim. Hayat düşüm benim için çoktan sona erdi; son kum tanelerinin nerede ve nasıl akıp gittiği artık önemli değil. Bu uğursuz İngiltere yolculuğunuz için bile sizi suçlamıyorum; size hiçbir yararı dokunamazdı. Theodora, bir zamanlar sonsuza dek ayrılmıştık; ama o ayrılık, şimdi sahnelediğimiz trajik oyunun yanında çocuk eğlencesi gibi kalıyor. Aramızda binlerce tehlike ağzını açmış bekliyor; bizi ayıran uçurumu ikimiz de aşmaya cesaret edemeyeceğiz. Beni unutun; mutlu olun ve beni unutun! Casimir size mutluluk getirsin; onun kusursuzluklarıyla ve talihiyle övünürken, şimdi size sonsuza dek veda eden adamla ilgili her düşünceyi unutun.”
Bölüm etkileşimi
