New York'un Tarihi kitap kapağı

39. bölüm / 79

NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 79Şu an: NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.
  1. 1 Giriş.749 kelime
  2. 2 Yazarın Özürü.768 kelime
  3. 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
  4. 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
  5. 5 Halka.1.154 kelime
  6. 6 I. Kitap19 kelime
  7. 7 I. Bölüm1.329 kelime
  8. 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
  9. 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
  10. 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
  11. 11 Bölüm V.3.242 kelime
  12. 12 İkinci Kitap8 kelime
  13. 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
  14. 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
  15. 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime
  16. 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
  17. 17 V. Bölüm878 kelime
  18. 18 Bölüm Vı.434 kelime
  19. 19 Bölüm Vıı.504 kelime
  20. 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
  21. 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
  22. 22 Iıı. Kitap.9 kelime
  23. 23 Bölüm I.1.669 kelime
  24. 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
  25. 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
  26. 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
  27. 27 Bölüm V.582 kelime
  28. 28 Bölüm Vı.987 kelime
  29. 29 Bölüm Vıı.966 kelime
  30. 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
  31. 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
  32. 32 Kitap Iv.7 kelime
  33. 33 Bölüm I.988 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm647 kelime
  35. 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
  36. 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
  37. 37 Beşinci Bölüm791 kelime
  38. 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
  39. 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime · Okuduğun bölüm
  40. 40 Vıı. Bölüm428 kelime
  41. 41 Vııı. Bölüm877 kelime
  42. 42 Ix. Bölüm786 kelime
  43. 43 Bölüm X.593 kelime
  44. 44 Bölüm Xı.663 kelime
  45. 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
  46. 46 V. Kitap13 kelime
  47. 47 I. Bölüm1.370 kelime
  48. 48 Iı. Bölüm858 kelime
  49. 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
  50. 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
  51. 51 V. Bölüm.869 kelime
  52. 52 Vı. Bölüm.459 kelime
  53. 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
  54. 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
  55. 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime
  56. 56 Vı. Kitap.13 kelime
  57. 57 I. Bölüm.1.143 kelime
  58. 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
  59. 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
  60. 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
  61. 61 Bölüm V.1.373 kelime
  62. 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
  63. 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
  64. 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
  65. 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
  66. 66 Vıı. Kitap17 kelime
  67. 67 I. Bölüm1.278 kelime
  68. 68 Iı. Bölüm827 kelime
  69. 69 Bölüm Iıı.630 kelime
  70. 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
  71. 71 Bölüm V.414 kelime
  72. 72 Bölüm Vı.909 kelime
  73. 73 Bölüm Vıı.683 kelime
  74. 74 Bölüm Vııı.813 kelime
  75. 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
  76. 76 Bölüm X.971 kelime
  77. 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
  78. 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
  79. 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime

NEW YORK TARİHİ
DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı).
ALTINCI BÖLÜM.
Yoksulluğu ortadan kaldırmaya yönelik tasarılarının yanı sıra, Huysuz William’ın New Amsterdam’ın zenginliğini artırma girişimleri de anılabilir. Bilgeliğiyle küçük valinin biraz öykündüğü Süleyman, Yeruşalim sokaklarındaki taşlar kadar çok altın ve gümüş edinmişti. William Kieft değerli madenler bakımından onunla boy ölçüşemezdi; ama karşılık olarak New Amsterdam sokaklarını Kızılderili parasıyla doldurmaya karar verdi. Bu para, deniz tarağı, deniz salyangozu ve başka kabuklu deniz hayvanlarının kabuklarından yapılmış boncuk dizilerinden ibaretti; bunlara seawant ya da wampum denirdi. Bunlar, kürk karşılığında Hollandalılara vermekten hoşnut olan saf Kızılderililer arasında yerli para olarak kullanılıyordu. Talihsiz bir anda Huysuz William, kolayca üretilebilen bu parayı görüp eyaletin geçerli akçesi yapma tasarısına kapıldı. Doğru, Kızılderililer giysilerini ve mokasenlerini süslemek için kullandıklarından bu boncukların onlar için gerçek bir değeri vardı; ama dürüst kentliler açısından, günümüzde kâğıt para olarak kullanılan paçavralardan daha gerçek bir değeri yoktu. Ancak bu düşünce William Kieft’i hiç etkilemedi. Şirketin bütün hizmetkârlarına ve hükümetin bütün borçlarına wampum dizileriyle ödeme yaparak işe başladı. Bu çağdaş Süleyman’ın Ofir’i olan ve kabuklu deniz hayvanlarıyla dolup taşan Long Island’ın kıyılarını tarasınlar diye adamlar gönderdi. Kabuklar yüklerle New Amsterdam’a taşındı, Kızılderili parasına çevrildi ve piyasaya sürüldü.

Bir süre işler tıkırında gitti; para, günümüzün kâğıt para dönemindeki kadar bol oldu ve halkın deyişiyle “kamu refahına olağanüstü bir ivme kazandırıldı.” Yankee tüccarlar eyalete akın edip ellerine geçirebildikleri her şeyi satın alıyor, saygın Hollandalılara da kendi istedikleri fiyatı Kızılderili parasıyla ödüyorlardı. Ne var ki Hollandalılar kalay eşyalarıyla tahta kaseleri Yankee’lere aynı parayla ödemeye kalkınca işler değişiyordu: ille de Hollanda guldeni ya da benzeri “madeni para” istiyorlardı. Daha da kötüsü, Yankee’ler istiridye kabuklarından yapılmış düşük kaliteli bir wampum türünü eyalete boca ettiler; bütün gümüşü, altını, Hollanda ringalarını ve Hollanda peynirlerini alıp götürdüler. Doğu’nun kurnaz tüccarları daha o günlerden New Amsterdamlıları istiridyeden mahrum bırakıp onlara yalnız kabuğunu bırakma hünerlerini gösteriyorlardı.[36]

Huysuz William’ın doğudaki komşularının büyük mali tasarısını nasıl bütünüyle aleyhine çevirdiğini anlaması epey zaman aldı. Yankee’lerin Long Island’a çıkarma yaptığı ve Oyster Bay’de istiridye yataklarının tümünü paraya çevirdikleri bir çeşit darphane kurduğu haberi gelmeseydi, muhtemelen bunu hiçbir zaman öğrenemeyecekti.

Oysa bu, eyalete hem mali hem de gastronomik anlamda hayati bir saldırıydı. New Amsterdam’ın kuruluşunda Oloffe the Dreamer’ın verdiği, istiridyenin baş köşede yer aldığı meclis yemeğinden beri bu kutsal kabuklu deniz canlısı Manhattoes’te neredeyse batıl bir saygıyla karşılanırdı; her sokak, çıkmaz sokak ve aralığa dikilmiş ona adanmış tapınaklar bunun kanıtıdır. Gerçekten de buranın başlıca lüksüdür; Philadelphia için su kaplumbağası, Baltimore için yumuşak kabuklu yengeç, Washington içinse canvasback ördeği neyse odur.

Bu yüzden Oyster Bay’in ele geçirilmesi, New Amsterdamlıların yalnız ceplerine değil, kilerlerine de yapılmış bir hakaretti. Bütün topluluk ayağa kalktı ve Yankee’lere karşı hemen bir istiridye seferi düzenlendi. Sofraya düşkün her yiğit sancağın altına koştu; hatta en şişman burgomaster’ların ve schepen’lerin bazıları yedek birlik olarak sefere katıldı; ancak yağma başlayınca savaşa sokulacaklardı.

Seferin komutası, heybeti ve ağırlığı bakımından Warwickli Guy’ın öldürdüğü Danimarkalı şampiyon Colbrand’la boy ölçüşebilecek yiğit bir Hollandalıya verildi. Eyaletin dört bir yanında kol kuvveti ve uzun sopayla dövüşmedeki ustalığıyla tanınırdı; bu yüzden ona Stoffel Brinkerhoff, daha doğrusu Brinkerhoofd, yani Kafa Kıran Stoffel derlerdi.

Az konuşup iş yapan bu sağlam yapılı komutan, birliklerini kararlılıkla Nineveh, Babylon, Jericho, Patch-hog ve Long Island’ın başka kasabalarından geçirdi; kayda değer hiçbir güçlükle karşılaşmadı. Yalnız, burgomaster’lardan bazılarının Hard-scramble Hill’de ve Hungry Hollow’da tükendiği, bazılarının da cesaretlerini yitirip Puss-panick’te geri döndüğü söylenir. Geri kalanlarla yürüyüşünü başarıyla sürdürdü ve Oyster Bay dolaylarına vardı.

Burada Preserved Fish, Habakkuk Nutter, Return Strong, Zerubbabel Fisk ve Determined Cock’un başını çektiği bir Yankee savaşçı kalabalığıyla karşılaştı! Adlarını duyan Stoffel Brinkerhoff, Praise-God Barebones parlamentosunun tüm üyelerinin salıverilip üzerine gönderildiğine gerçekten inandı. Ancak kısa süre sonra bunların yerleşimin yalnızca “seçilmiş adamları” olduğunu, dillerinden başka silah taşımadıklarını ve onunla sadece tartışma meydanında karşılaşmak istediklerini anladı. Stoffel’in tek bir tartışma yöntemi vardı: sopayla konuşmak. Bunu öyle etkili kullandı ki hasımlarını bozguna uğratıp yerleşimi dağıttı; Sound’u geçip Devil’s Stepping-stones üzerinden ana karaya kaçmayı başaramasalardı, halkı denize kadar sürüp atacaktı. Bu taşlar, Hollandalıların Yankee’lere karşı kazandığı büyük zaferin anıtları olarak hâlâ durur.

Stoffel Brinkerhoff istiridye ve midyelerden, ister para edilmiş ister edilmemiş olsun, büyük ganimet topladı; ardından Manhattoes’e dönmek üzere yola çıktı. Huysuz William, eskilerin usulünce onun için görkemli bir zafer alayı hazırlattı. New Amsterdam’a fatih olarak, Narraganset tırıs atına binmiş halde girdi. Düşmandan alınan sancaklar, sırıklara geçirilmiş beş kurutulmuş morina balığı, önünde taşınıyordu. Muazzam miktarda istiridye ve midye, Weathersfield soğanı ve Yankee “ıvır zıvırı” ganimetlerin en değerlilerini oluşturuyordu; istiridye kabuklarını paraya çeviren birkaç kişi de kahramanın zafer alayına renk katsın diye tutsak olarak götürülüyordu.

Alaya, çıngırak kemikleri ve midye kabuklarından yapılmış, halk arasında sevilen çalgıları çalan oğlanlarla zencilerden oluşan tam kadrolu bir bando eşlik ediyordu; Anthony Van Corlear da surlardan trompetini çalıyordu.

Düşmandan alınan midye ve istiridyelerle Stadthouse’da büyük bir ziyafet verildi. Vali ise kabukları gizlice darphaneye yollayıp Kızılderili parasına bastırdı ve askerlerinin ücretini bununla ödedi.

Ayrıca, valinin eskilerin galip komutanları kamuya açık heykellerle onurlandırma âdetini hatırlayıp yüce gönüllü bir kararname çıkardığı da söylenir. Bu kararnameyle her meyhaneciye, tabelasına Stoffel Brinkerhoff’un başını resmetme izni verildi!

DİPNOTLAR:

[36]

New York Tarih Derneği Kütüphanesi’nde bulunan, eyalete ait 1659 tarihli bir el yazması kayıtta Kızılderili parası hakkında şöyle deniyor: “Seawant, diğer adıyla wampum. Eskiden kıyılarımızda bolca bulunan bir kabuklu deniz canlısı olan Quahang’dan ya da deniz salyangozundan üretilmiş boncuklar. Siyah ve beyaz olmak üzere iki renkte olan bu boncuklara artık daha seyrek rastlanıyor; siyah olanların değeri beyazlarınkinin iki katı. Bir İngiliz penisi altı beyaz, üç siyah boncuk eder. Seawant’ın değeri zamanla düşer. New England halkı bunu takas aracı olarak kullanır; buraya gönderdiğimiz en iyi yükleri alıp götürmenin yanı sıra, çok miktarda kunduz ve başka kürk biriktirirler. Böylece şirket gelirlerinden mahrum kalır, tüccarlar da yükümlülüklerini yerine getirmek için istedikleri hızda karşılık alamaz. Komisyon üyeleriyle halkın elinde ise, Yeni Hollanda yerlilerinden başkasına değeri olmayan bir para türü olan seawant’tan gereğinden fazla bulunur,” vb.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…