New York'un Tarihi kitap kapağı

55. bölüm / 79

Ix. Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 79Şu an: Ix. Bölüm.
  1. 1 Giriş.749 kelime
  2. 2 Yazarın Özürü.768 kelime
  3. 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
  4. 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
  5. 5 Halka.1.154 kelime
  6. 6 I. Kitap19 kelime
  7. 7 I. Bölüm1.329 kelime
  8. 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
  9. 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
  10. 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
  11. 11 Bölüm V.3.242 kelime
  12. 12 İkinci Kitap8 kelime
  13. 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
  14. 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
  15. 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime
  16. 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
  17. 17 V. Bölüm878 kelime
  18. 18 Bölüm Vı.434 kelime
  19. 19 Bölüm Vıı.504 kelime
  20. 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
  21. 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
  22. 22 Iıı. Kitap.9 kelime
  23. 23 Bölüm I.1.669 kelime
  24. 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
  25. 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
  26. 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
  27. 27 Bölüm V.582 kelime
  28. 28 Bölüm Vı.987 kelime
  29. 29 Bölüm Vıı.966 kelime
  30. 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
  31. 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
  32. 32 Kitap Iv.7 kelime
  33. 33 Bölüm I.988 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm647 kelime
  35. 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
  36. 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
  37. 37 Beşinci Bölüm791 kelime
  38. 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
  39. 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime
  40. 40 Vıı. Bölüm428 kelime
  41. 41 Vııı. Bölüm877 kelime
  42. 42 Ix. Bölüm786 kelime
  43. 43 Bölüm X.593 kelime
  44. 44 Bölüm Xı.663 kelime
  45. 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
  46. 46 V. Kitap13 kelime
  47. 47 I. Bölüm1.370 kelime
  48. 48 Iı. Bölüm858 kelime
  49. 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
  50. 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
  51. 51 V. Bölüm.869 kelime
  52. 52 Vı. Bölüm.459 kelime
  53. 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
  54. 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
  55. 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime · Okuduğun bölüm
  56. 56 Vı. Kitap.13 kelime
  57. 57 I. Bölüm.1.143 kelime
  58. 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
  59. 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
  60. 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
  61. 61 Bölüm V.1.373 kelime
  62. 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
  63. 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
  64. 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
  65. 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
  66. 66 Vıı. Kitap17 kelime
  67. 67 I. Bölüm1.278 kelime
  68. 68 Iı. Bölüm827 kelime
  69. 69 Bölüm Iıı.630 kelime
  70. 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
  71. 71 Bölüm V.414 kelime
  72. 72 Bölüm Vı.909 kelime
  73. 73 Bölüm Vıı.683 kelime
  74. 74 Bölüm Vııı.813 kelime
  75. 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
  76. 76 Bölüm X.971 kelime
  77. 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
  78. 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
  79. 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime

IX. BÖLÜM.
Bu fırtınalı dönemleri anlatırken Stuyvesant el yazmasının bilinmeyen yazarı, iyi Aziz Nicholas’ı öven coşkulu bir seslenişe başlar. Birlik meclisinde patlak veren anlaşmazlıkları ve Yankee ülkesini Mısır karanlığı gibi kaplayan korkunç cadılığı, Aziz Nicholas’ın koruyucu ilgisine bağlar.

“Doğunun güzel vadilerinin üzerine uğursuz bir karanlık çökmüş, ağır ağır asılı kalmıştı,” der yazar. “Connecticut’ın hoş kıyıları artık kır eğlencelerinin sesleriyle yankılanmıyordu; korkunç hayaletler her yabanıl derenin ve sessiz vadinin çevresinde süzülüyor, havada ürkütücü görüntüler beliriyor, ıssız yerlerde tuhaf sesler duyuluyordu. Sınır kasabaları alçak cadıları bulup cezalandırmakla öylesine meşguldü ki savaş lafları bir süreliğine kesildi; New Amsterdam ve halkı sanki tümüyle unutulmuştu.”

Cadılık salgınının bir zamanlar Yeni Hollanda’ya yayılma tehlikesi bulunduğunu gizlememeliyim. Sınır yakınlarındaki bazı Hollanda köylerinin üzerinde, süpürgelerine binmiş cadıların havada uçuştukları görüldüğü söylenir; ama saygın Hollandalılar, kapılarına at nalı çakma önlemini almışlardı. Bilindiği üzere bunlar, bu türden bütün şeytani haşerelere karşı etkili engellerdir. Bu at nallarının birçoğu, bugün bile ataların zamanından kalma eski konakların ve ahırların üzerinde görülebilir. Hatta, cadıları ve Yankee’leri ülkeden uzak tutma arzusunu atalarından devralmış meşru Hollandalı çiftçilerimizin bazıları bu âdeti hâlâ sürdürür.

Ve şimdi, doğudan yakın bir düşmanlık beklemeyen büyük Peter, kendine özgü uyanıklığıyla yüzünü güney sınırlarına çevirdi. Dikkatli okur, Huysuz William’ın saltanatının sonlarında bu yöredeki birtakım İsveçli çapulcuların epey baş belası olduğunu, o gerçek hükümdarın bildirilerini hiçe sayıp amirali gözü pek Jan Jensen Alpendam’ı tam anlamıyla çaresiz bıraktıklarını anımsayacaktır. Peter Stuyvesant, bu İsveçlilerin akınlarını durdurmak için şimdi o sınıra bir kuvvet gönderdi ve komutayı, Wilhelmus Kieft döneminde büyük önem kazanmış bir subay olan General Jacobus Van Poffenburgh’a verdi. Tarihler doğru söylüyorsa, Van Curlet ve savaşçıları Yankee’ler tarafından insanlık dışı biçimde Fort Goed Hoop’tan tekmelenerek çıkarıldığında, Van Poffenburgh onun ikinci komutanıydı. O unutulmaz olayda, arkadaşlarından daha çok tekmeyi, belli ve onurlu bir yerine yediği söylenir. Bu yüzden Van Curlet görevinden çekilince onun yerine terfi ettirilmiş; hizmet görmüş ve ülkesinin davası uğruna acı çekmiş bir kahraman sayılmıştı.

Dürüst ihtiyar Sokrates, kimi insanlara doğumlarında göğün bir parça zihinsel altın, kimilerine zihinsel gümüş, kimilerineyse demir ve tunç bağışladığını mecazi bir dille söyler. General Van Poffenburgh son sınıftandı. Kimi zaman taraf tutan Doğa Ana, ona sıradan bir düzine bakırcıya yetecek kadar tunç vermiş gibiydi. O da bütün bunları Huysuz William’a saf altın diye yutturmayı başarmıştı. Küçük vali, saatlerce oturup onun barut kokulu kahramanlık hikâyelerini dinlerdi; bu hikâyeler Tirante the White’ın, Yunanistanlı Don Belianis’in ya da Aziz George ile Ejderha’nın maceralarını gölgede bırakırdı. William Kieft onu elindeki bütün kuvvetlerin komutanlığına terfi ettirmişti. General de bildirilerindeki tumturaklı dille makamını yüceltip kendine sürekli Yeni Hollanda Orduları Başkomutanı diyordu; oysa bu ordular, işin aslına bakılırsa, tavuk çalan, şişe kıran bir avuç serseriden ibaretti.

Boyu pek uzun değildi, ama son derece tombuldu. Üstelik bu irilik şişmanlıktan değil, yellenmekten ileri geliyordu: Kendi önemine duyduğu muazzam inançla öylesine şişmişti ki, insanlıktan nasibini almamış o serseri savaşçı Ulysses’e inanılmaz bir cömertlik nöbetinde Aeolus’un verdiği rüzgâr tulumlarından birine benziyordu. Bu yel dolu yetenekleri uzun zamandır Trompetçi Antony Van Corlear’ı hayran bırakmıştı. Söylentiye göre Antony, Huysuz William’a birden fazla kez, Van Poffenburgh’u general yaparak mükemmel bir trompetçiyi harcadığını ima etmişti.

Eski anlatılarda adı anılan her savaşçının silahlarını ve teçhizatını okura tarif etmek âdet olduğundan, bu korku salan komutanın giysileri hakkında da bir çift söz edeceğim. Karakterine uygun biçimde o kadar çapraz kesikler ve yırtmaçlarla donatılmış, o kadar dantel ve yaldızla işlenmişti ki, doğanın içinde biriktirdiği kadar tuncu dışında da taşıyor gibiydi. Şişen yüreği kaburgalarının arasından patlayıp çıkmasın diye kuşkusuz, bir balık ağı büyüklüğünde ve dokusunda kıpkırmızı bir kuşağa da sarınmıştı. Yüzü, pudralanmış kocaman favorilerinin arasından fırın sıcağıyla parlıyor; yiğit ruhu da ıstakoz gözleri gibi dışarı fırlayan iki iri, cam gibi, kırpışan gözünden zıplayıp çıkmaya hazır görünüyordu.

Tarih ve gelenek bu savaşçı hakkında yalan söylemiyorsa, sevgili okur, onu tepeden tırnağa kuşanmış hâlde görebilmek için cebimdeki bütün parayı verirdim: Çizmeleri dizlerine kadar, kuşağı çenesine kadar, yakası kulaklarına kadar, favorileri dişlerine kadar uzanmış; gölge salan, eğik bir şapkayla taçlanmış; belinden, boyunu anmaya cesaret edemediğim bir pala sarkan ve on inç genişliğinde deri bir kemerle kuşanmış… Bu donanımla, Wantley Ejderhası’nı öldürmek üzere sefere çıkan, More Hall’lu meşhur More kadar asık suratlı bir savaş adamı edasıyla ortalıkta kasıla kasıla dolaşırdı. Peki balad ne der?

“Onu bu giysiler içinde görseydiniz,

Ne yaman, ne heybetli göründüğünü,

Onu sanırdınız

Mısırlı bir kirpi domuz.

Kediyi köpeği herkesi korkuturdu,

Her ineği, her atı, her domuzu;

Korkudan kaçarlardı, çünkü onu sanırlardı

Yabancı diyarlardan gelmiş tuhaf bir kirpi.”[46]

İtiraf etmeliyim ki bu general, dışarıdan görünen yiğitliği ve yel gibi kabarıklığıyla, Peter Stuyvesant’ın zevkine pek uygun bir subay değildi. Ama Huysuz William’ın ordu listesinde başta geliyordu. Herkesle ilişkilerinde vicdanlı olan ve askerî öncelik anlayışına sahip iyi Peter’ın, onun rütbelerini kanıtlama fırsatı bulmasını adil bulmuş olması muhtemeldir.

Bu nedenle, güney sınırını korumakla görevli birliklerin komutası bu tunçtan kaptana emanet edildi. Görev yerinden ayrılalı daha çok olmamıştı ki, yenilmez çöllerden, aşılmaz dağlardan, geçilmez nehirlerden ve içine girilmez ormanlardan geçerek yaptığı korkusuz yürüyüşü anlatan bildirileri gelmeye başladı. Bu yürüyüşte geniş, ıssız toprakları fethediyor ve ünlü on bin Yunanlıyla meşhur geri çekilişini yapan Ksenofon’dan daha fazla tehlikeyle karşılaşıyordu.

Peter Stuyvesant, bu tumturaklı mektupları dudağını kuşkuyla büzüp başını sallayarak okurdu. Ama Trompetçi Antony Van Corlear, içeriklerini sokaklarda ve pazar yerlerinde trompetine yakışan bir gösterişle tekrarlardı; generalin şişirilmiş zaferleri New Amsterdam sokaklarında yankılanırdı.

Güney sınırına varan Van Poffenburgh, Delaware Nehri’nin güneyinde bir kale ya da tahkimli bir mevki kurmaya girişti. Önce valinin şerefine buraya Fort Stuyvesant adını vermeyi düşündü. Ülkemizde spekülatörler, askerî komutanlar ve her türden makam düşkünü arasında yaygın, alçakgönüllü bir saygı gösterisiydi bu; haritalarımız, siyasi hamilerin ve geçici büyük adamların adlarıyla dolup taşardı. Bu kez Van Poffenburgh saygısını en alçakgönüllü düzeye indirdi ve kalesine, Ekselanslarının gözde bir çift kükürt renkli torba pantolonunun şerefine, söylendiğine göre, Fort Casimir adını verdi.

Bu kalenin önemli olaylara yol açtığı görüleceğinden, daha sonra Nieuw-Amstel adını aldığını ve bugün gelişen Newcastle kasabasının çekirdeğini oluşturduğunu belirtmek yerinde olur. Ya da daha doğru söylemek gerekirse, No Castle’ın; çünkü arazide bu türden hiçbir şey yoktu.

Kale tamamlanınca generalin kabaran bir görkemle günde bir düzine kez içeri girip çıkışını, önünü arkasını, bir yanını öteki yanını inceleyişini görmek insanın yüreğini sevinçle doldururdu. Sanki kendini beğenmiş bir horoz güvercinmiş gibi, tam üniformasıyla surların tepesinde ileri geri kasılarak dolaşır; güvercinliğin üstünde kabarıp böbürlenirdi.

Yeni yetişme askerlerin midesinde, rüzgâr gibi kolayca azıp onları kışla koridorlarındaki kavgalara ve kafa göz yarmalı dalaşmalara sürükleyen bir tür yiğitlik hırçınlığı vardır; tabii bu hırçınlığı boşaltmanın daha zararsız bir yolu bulunmazsa. Güzelim Pierce Forest romansında anlatıldığına göre, Kral Alexander’ın şövalye ilan ettiği genç bir şövalye vakit geçirmeden yakındaki bir ormana dörtnala dalıp ağaçlara öyle bir güç ve şiddetle saldırmış ki, bir yandan yiğitliğinin ani kabarışını yatıştırmış, öte yandan tüm sarayı yeryüzünün en güçlü ve cesur şövalyesi olduğuna inandırmış. Fort Casimir komutanı da savaşçı ruhunun içinde fazla kızıştığını hissedince kırlara çıkar, kılıcıyla dört yana var gücüyle saldırırdı: Tabur tabur lahananın başını uçurur, “devasa İsveçliler” dediği yüksek ayçiçeklerini biçerdi. Güneşin altında keyifle ısınan koca göbekli bir balkabağı kolonisi görürse, “Ah, alçak Yankee’ler!” diye kükreyerek, “Sonunda sizi yakaladım mı?” derdi. Ardından kılıcını bir kez savurup zavallı sebzeleri çenelerinden kemerlerine kadar yarardı. Bu savaşçı yıkım öfkesini bir ölçüde yatıştırınca, askerî kahramanlığın gerçek bir mucizesi olduğuna dair tam bir inançla kaleye dönerdi.

Disiplin konusunda da birinci sınıftı. Resmî geçitte başını dik tutup ayak parmaklarını dışa çevirmeyen ya da general yanından geçerken onu gerektiği gibi selamlamayan talihsiz askerin vay hâline! General bir gün Kitabı Mukaddes’i incelerken, Absalom’un öyküsüne ve acıklı sonuna rastladı. Ormanları bol bir ülkede askerlerinin de benzer bir felaketle sürekli karşılaşma tehlikesinde olduğunu düşündü. Bunun üzerine talihsiz bir anda, garnizondaki subayların ve erlerin saçlarının kesilmesini emretti.

Subayları arasında, uzun ömrü boyunca Newfoundland köpeğinin postunu andıran gür bir saç tutamı uzatmış, Keldermeester adında sağlam yapılı bir gazi vardı. Bu tutam, sapı kızartma tavasını andıran bir kuyruğa bağlanıyordu. Kuyruğu başına öylesine sıkı bağlanmıştı ki gözleriyle ağzı genellikle aralık durur, kaşları alnının tepesine kadar çekilirdi. Böylesine görkemli bir eklentinin sahibi, onu makasa mahkûm eden emre elbette dehşetle karşı koyacaktı. Genel emri duyunca, gazi askerlere özgü küfürlerden bir fırtına savurdu; “dunder”lar, “blixum”lar yağdırdı; kuyruğuna el sürmeye kalkışanın kafasını kıracağına yemin etti. Saçını her zamankinden daha sıkı bağladı ve timsah kuyruğu gibi öfkeyle garnizonun içinde savurdu.

İhtiyar Keldermeester’in yılanbalığı derisinden kuyruğu bir anda büyük önem kazandı. Başkomutan öylesine aydın bir subaydı ki, garnizon disiplini, Yeni Hollanda ordularının itaati ve düzeni, dolayısıyla bütün eyaletin güvenliği ve nihayet Yüksek Kudretli Devletler Genel Meclisi’nin itibarıyla refahının, o inatçı kuyruğun kesilmesini kesin biçimde gerektirdiğini anlayamazlık edemezdi. Bu yüzden, ihtiyar Keldermeester’in o görkemli kuyruğunun bütün garnizonun önünde alenen kesilmesine hükmetti. Yaşlı adam savunmada dimdik durunca, isyana, firara ve savaş nizamnamesinde sıralanan diğer tüm suçlara ilişkin bir askerî mahkemede yargılanmak üzere tutuklandı. Suç listesi şöyle bir “yani” ile son buluyordu: “Emre aykırı olarak üç ayak uzunluğunda yılanbalığı derisinden kuyruk taşımak.” Ardından suçlamalar, duruşmalar, savunmalar geldi; bütün garnizon bu talihsiz kuyruk yüzünden çalkalandı. Sınır karakolu komutanının dilediği gibi davranma yetkisi olduğu iyi bilinir. Bu gazi sırf keder ve incinmişlikten ateşli bir hastalığa tutulup sevdiği bukleleri bozulmadan bu dünyadan göçmeseydi, kuşkusuz en azından asılır ya da kurşuna dizilirdi. İnatçılığı son ana dek sarsılmadı; mezarına, yılanbalığı derisinden kuyruğu tabutundaki bir delikten dışarı çıkacak biçimde taşınmasını vasiyet etti.

Bu yüce gönüllü davranış generale disiplinci olarak büyük itibar kazandırdı. Ama söylenene göre general, sonrasında geceleri kötü rüyalar ve korkunç ziyaretlerle boğuştu. İhtiyar Keldermeester’in korkunç hayaleti, bir pompa gibi dimdik yatağının başında nöbet tutar; kocaman kuyruğu da sapıymış gibi dışarı uzanırdı.

DİPNOTLAR:

[46]

Wantley Ejderhası Baladı.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…