Bölümler 79Şu an: Halka.
- 1 Giriş.749 kelime
- 2 Yazarın Özürü.768 kelime
- 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
- 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
- 5 Halka.1.154 kelime · Okuduğun bölüm
- 6 I. Kitap19 kelime
- 7 I. Bölüm1.329 kelime
- 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
- 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
- 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
- 11 Bölüm V.3.242 kelime
- 12 İkinci Kitap8 kelime
- 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
- 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
- 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime
- 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
- 17 V. Bölüm878 kelime
- 18 Bölüm Vı.434 kelime
- 19 Bölüm Vıı.504 kelime
- 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
- 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
- 22 Iıı. Kitap.9 kelime
- 23 Bölüm I.1.669 kelime
- 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
- 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
- 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
- 27 Bölüm V.582 kelime
- 28 Bölüm Vı.987 kelime
- 29 Bölüm Vıı.966 kelime
- 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
- 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
- 32 Kitap Iv.7 kelime
- 33 Bölüm I.988 kelime
- 34 İkinci Bölüm647 kelime
- 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
- 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
- 37 Beşinci Bölüm791 kelime
- 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
- 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime
- 40 Vıı. Bölüm428 kelime
- 41 Vııı. Bölüm877 kelime
- 42 Ix. Bölüm786 kelime
- 43 Bölüm X.593 kelime
- 44 Bölüm Xı.663 kelime
- 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
- 46 V. Kitap13 kelime
- 47 I. Bölüm1.370 kelime
- 48 Iı. Bölüm858 kelime
- 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
- 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
- 51 V. Bölüm.869 kelime
- 52 Vı. Bölüm.459 kelime
- 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
- 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
- 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime
- 56 Vı. Kitap.13 kelime
- 57 I. Bölüm.1.143 kelime
- 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
- 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
- 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
- 61 Bölüm V.1.373 kelime
- 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
- 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
- 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
- 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
- 66 Vıı. Kitap17 kelime
- 67 I. Bölüm1.278 kelime
- 68 Iı. Bölüm827 kelime
- 69 Bölüm Iıı.630 kelime
- 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
- 71 Bölüm V.414 kelime
- 72 Bölüm Vı.909 kelime
- 73 Bölüm Vıı.683 kelime
- 74 Bölüm Vııı.813 kelime
- 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
- 76 Bölüm X.971 kelime
- 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
- 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
- 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
HALKA.
“Geçmişte yaşananları unutulmaktan kurtarmak ve Hollandalı atalarımızın nice büyük, şaşılası işine hak ettiği ünü kazandırmak için, New York şehrinin yerlisi Diedrich Knickerbocker bu tarih denemesini sunar.”[1] Az önce sözlerini aktardığım büyük Tarihin Babası gibi, belirsizlik alacakaranlığının gölgelerini çoktan düşürdüğü ve unutuluş gecesinin sonsuza dek çökmek üzere olduğu uzak zamanları ele alıyorum. Bu saygıdeğer, kadim şehrin ilk tarihinin elimizden yavaş yavaş kayıp gidişini; anlatan yaşlıların titreyen dudaklarında duraksayıp günbegün parça parça mezara karışmasını uzun zamandır büyük bir kaygıyla izledim. Biraz daha zaman geçse, diye düşündüm, eski güzel günlerin sendeleyen anıtları olan o saygıdeğer Hollandalı ileri gelenler atalarının yanına göçüp gidecek; boş zevklere ya da çağımızın önemsiz işlerine dalmış çocukları geçmişin anılarını saklamayı ihmal edecek, gelecek kuşaklar da Atalar çağının izlerini boşuna arayacak. Şehrimizin kökeni sonsuz bir unutuluşa gömülecek; Wouter Van Twiller, William Kieft ve Peter Stuyvesant'ın adlarıyla yaptıkları bile Romulus ve Remus'unkiler, Şarlman'ın, Kral Arthur'un, Rinaldo'nun ve Boulogne'lu Godfrey'nin adları gibi kuşku ve kurguya bürünecek.
Bu tehdidi mümkünse önlemeye kararlı olarak, hâlâ elde bulunan eski tarihimizin bütün parçalarını bir araya getirmek için gayretle işe koyuldum. Saygıdeğer örneğim Herodot gibi, yazılı kayıt bulamadığım yerlerde tarih zincirini güvenilirliği kanıtlanmış geleneklerle sürdürmeye çalıştım.
Uzun ve yalnız bir ömrün bütün uğraşı olmuş bu çetin iş sırasında, ne kadar çok bilgili yazara başvurduğumu anlatmak mümkün değil; hepsi de pek az işe yaradı. Ne kadar şaşırtıcı görünse de, bu ülke hakkında pek çok değerli eser yazılmış olmasına karşın New York'un ilk tarihi ya da ilk üç Hollandalı valisi üzerine eksiksiz ve tatmin edici bir anlatım sunan hiçbir eser günümüze ulaşmamış. Yine de Stuyvesant ailesinin arşivinde bulunan, birkaç yazım yanlışı dışında son derece saf ve klasik Aşağı Hollandaca ile yazılmış ayrıntılı bir el yazmasından değerli ve ilginç bilgiler edindim. Saygın Hollandalı yurttaşlarımızın aile sandıklarını ve tavan aralarındaki eşya yığınlarını araştırırken pek çok efsane, mektup ve başka belge de derledim. Adlarının anılmamasını isteyen tanıdığım seçkin yaşlı hanımlardan, güvenilirliği kanıtlanmış pek çok anlatı topladım. Ayrıca, bu vesileyle içten teşekkürlerimi kamuoyu önünde sunduğum New York Tarih Derneği'nin takdire şayan ve övgüye değer kurumundan gördüğüm büyük yardımı da anmadan geçmemeliyim.
Bu eşsiz eseri kaleme alırken tek bir kişiyi örnek almadım; tersine, en çok takdir gören eski tarihçilerin üstün yanlarını bir araya getirip yoğunlaştırmakla yetindim. Ksenofon gibi, tarihimin başından sonuna kadar tam bir tarafsızlık ve gerçeğe sıkı sıkıya bağlılık gösterdim. Sallustius'un yolundan giderek eski çağların saygın kişilerini bütün ayrıntılarıyla, aslına sadık renklerle canlandırdım. Thukydides gibi derin siyasî düşüncelerle çeşnilendirdim, Tacitus gibi duygu incelikleriyle tatlandırdım; bütününe de Livius'un ağırbaşlılığını, ihtişamını ve görkemini kattım.
Gözde tarihçim Herodot'un cesur ve konudan konuya atlayan anlatımını fazla sık kullandığım için, pek çok bilgili ve sağduyulu eleştirmenin kınamasına uğrayacağımı biliyorum. Doğrusunu söylemek gerekirse, tarihçinin tozlu yolunu çepeçevre saran, onu yoldan çıkmaya ve yolculuğuna ara verip soluklanmaya çağıran çiçekli kıyılarla güzel kokulu çardaklara benzeyen o hoş ara anlatıların cazibesine her zaman karşı koyamadım. Ama asamı yeniden elime alıp, yenilenmiş bir canlılıkla yorucu yoluma her seferinde devam ettiğimin görüleceğini umuyorum; böylece hem okurlarım hem de ben bu moladan yararlandık.
Gerçekten de Tarih'in gerekli birliğini gözeterek bizzat Polybios'la yarışmayı her zaman istedim ve bunun için durmadan çabaladım. Ancak burada kaydedilen birçok olgunun dağınık ve kopuk biçimde elime ulaşması bu girişimi son derece güçleştirdi. Eserimde gözettiğim başlıca amaçlardan biri de bu güçlüğü artırıyordu: bu en güzel şehirlerdeki çeşitli âdet ve kurumların nasıl ortaya çıktığını izlemek, henüz çocukluklarının başlangıcındayken onları bilgi ve ilerlemenin bugünkü yaşlılık dönemindeki hâlleriyle karşılaştırmak.
Kendimle övündüğüm ve gelecekte takdir göreceğime dair umutlarımı dayandırdığım başlıca meziyet, bu paha biçilmez küçük eseri derlerken gösterdiğim sarsılmaz doğruluktur: varsayımın samanını özenle savurup ayıklamış, masalın ayrık otlarını bir yana atmışımdır; çünkü bu otlar sık sık filizlenip hakikat ve sağlıklı bilgi tohumlarını boğar. Edebiyatın yüzeyinde kırlangıçlar gibi süzülen sığ kalabalığın ilgisini çekmeye ya da yazdıklarımı edebiyat gurmelerinin şımartılmış damaklarına beğendirmeye heves etseydim, şehrimizin çocukluk yıllarını örten karanlıktan yararlanıp binlerce hoş kurgu ortaya atabilirdim. Ne var ki yaz rehavetinin uykulu kulağını büyüleyebilecek pek çok özlü öyküyü ve şaşırtıcı macerayı titizlikle dışarıda bıraktım; tarihçiyi her zaman ayırt etmesi gereken sadakati, ciddiyeti ve ağırbaşlılığı kıskançlıkla korudum. Zarif bir eleştirmenin dediği gibi: “Bu sınıftan bir yazar, gelecek kuşakları eğitmek için yazan bilge bir kişinin karakterini taşımalıdır; kendini iyi bilgilendirmeye çalışmış, konusunu dikkatle düşünüp taşınmış ve hayal gücümüzden çok yargımıza seslenen biri olmalıdır.”
Öyleyse bu ünlü şehrimiz, tarih konusunu zenginleştirmeye layık olaylara sahip olduğu için üç kat mutludur; böyle bir tarihçisi olduğu içinse mutluluğu altı katına çıkar. Çünkü sevgili okur, şehirler kendi başlarına, hatta imparatorluklar bile kendi başlarına, bir tarihçi olmadan hiçbir şeydir. Onlar yükselirken refahlarını kayda geçiren; öğle vakitlerinin görkemini gözler önüne seren; yıkıma doğru sendeleyip giderken zayıf anıtlarını ayakta tutan; çürüyüp dağılan parçalarını bir araya getiren ve sonunda küllerini eserin anıt mezarına dindarca toplayarak ünlerini gelecek bütün çağlara aktaracak muzaffer bir abide diken, sabırlı anlatıcıdır.
Avrupa ve Asya ovalarını adsız kalıntılarıyla dolduran, yolcuyu sonuçsuz sorulara düşüren o eski çağların güzel şehirlerinin başına ne geldi? Toza ve sessizliğe gömüldüler; tarihçileri olmadığı için anılardan silindiler! Hayırsever, yıkıntılarına bakıp ağlayabilir; şair, yıkılmakta olan kemerleriyle kırık sütunlarının arasında dolaşıp hayalinin düşsel uçuşlarına kapılabilir. Ama ne yazık ki, benimki gibi kalemini kuru gerçeklerle sınırlamaya mahkûm modern tarihçi, onların unutulmuş kalıntıları arasında şanlarını ve yıkılışlarını anlatacak öğretici bir iz arar da bulamaz.
Aristoteles şöyle der: “Savaşlar, yangınlar, seller ulusları, onlarla birlikte bütün anıtlarını, buluşlarını ve boş gururlarını yok eder. Bilimin meşalesi birden fazla kez sönmüş ve yeniden yakılmıştır; kazara kurtulan birkaç kişi kuşakların kopmuş zincirini yeniden birleştirir.”
Nice eski şehrin başına gelen aynı acı felaket, aynı acı nedenden ötürü, bugün yeryüzünde gelişip serpilmekte olanların onda dokuzunun da başına gelecek. Çoğunun tarihini kayda geçirme zamanı çoktan geçti: kökenleri, kuruluşları ve yerleşimlerinin ilk evreleri yılların döküntüleri altında sonsuza dek gömülü. Ben bu güzel yeryüzü parçasını tam zamanında karanlıktan çekip çıkarmasaydım, onun da başına aynı şey gelecekti; burada kayda geçen meseleler, unutuluşun dört bir yana yayılan doyumsuz ağzına girmek üzereydi. Canavarın elmas kadar sert dişleri üzerlerine sonsuza dek kapanırken, âdeta saçlarından yakalayıp onları dışarı çekmeseydim! Ve işte, daha önce söylediğim gibi, hepsini kırıntısına kadar özenle toplayıp karşılaştırdım ve düzenledim; “punt en punt, gat en gat.” Başka tarihçilerin gelecekte üzerine görkemli bir yapı kurabileceği temel olsun diye bu küçük eserde bir tarih yazmaya koyuldum. Bu yapı zamanla öyle büyüsün ki Knickerbocker’ın New York’u, Gibbon’ın Roma’sı ya da Hume ile Smollett’in İngiltere’si kadar hacimli olsun!
Şimdi bir anlığına izin verin de kalemimi bırakıp iki üç yüz yıl ilerideki küçük bir tepeye sıçrayayım; arada akıp gidecek yıllara kuşbakışı geriye doğru bakıp, şu anda bütün onların atası, örneği ve öncüsü olarak edebiyatın değerli isimlerinden oluşan bu kafilenin başında, kitabım koltuğumda, New York sırtımda, şan ve ölümsüzlüğe doğru yiğit bir komutan gibi ilerleyen kendimi, beni bulun.
Yazarın beynine ara sıra giren böylesi boş ve böbürlü kuşkular, yalnız odasını göksel bir ışıkla aydınlatır, yorgun ruhunu şenlendirir ve onu çalışmayı sürdürmeye teşvik eder. Bu coşkulu düşünceler aklıma her gelişinde onları açıkça dile getirdim; umarım bunu alışılmadık bir kendini beğenmişlikten değil, okur bir kez olsun yazarın yazarken nasıl düşünüp hissettiğini anlasın diye yaptım. Bu, pek ender rastlanan, merak uyandıran ve pek arzu edilen bir bilgidir.
DİPNOTLAR:
[1]
Beloe’nin Herodot’u.
Bölüm etkileşimi
