New York'un Tarihi kitap kapağı

5. bölüm / 79

Halka.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 79Şu an: Halka.
  1. 1 Giriş.749 kelime
  2. 2 Yazarın Özürü.768 kelime
  3. 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
  4. 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
  5. 5 Halka.1.154 kelime · Okuduğun bölüm
  6. 6 I. Kitap19 kelime
  7. 7 I. Bölüm1.329 kelime
  8. 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
  9. 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
  10. 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
  11. 11 Bölüm V.3.242 kelime
  12. 12 İkinci Kitap8 kelime
  13. 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
  14. 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
  15. 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime
  16. 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
  17. 17 V. Bölüm878 kelime
  18. 18 Bölüm Vı.434 kelime
  19. 19 Bölüm Vıı.504 kelime
  20. 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
  21. 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
  22. 22 Iıı. Kitap.9 kelime
  23. 23 Bölüm I.1.669 kelime
  24. 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
  25. 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
  26. 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
  27. 27 Bölüm V.582 kelime
  28. 28 Bölüm Vı.987 kelime
  29. 29 Bölüm Vıı.966 kelime
  30. 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
  31. 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
  32. 32 Kitap Iv.7 kelime
  33. 33 Bölüm I.988 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm647 kelime
  35. 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
  36. 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
  37. 37 Beşinci Bölüm791 kelime
  38. 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
  39. 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime
  40. 40 Vıı. Bölüm428 kelime
  41. 41 Vııı. Bölüm877 kelime
  42. 42 Ix. Bölüm786 kelime
  43. 43 Bölüm X.593 kelime
  44. 44 Bölüm Xı.663 kelime
  45. 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
  46. 46 V. Kitap13 kelime
  47. 47 I. Bölüm1.370 kelime
  48. 48 Iı. Bölüm858 kelime
  49. 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
  50. 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
  51. 51 V. Bölüm.869 kelime
  52. 52 Vı. Bölüm.459 kelime
  53. 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
  54. 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
  55. 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime
  56. 56 Vı. Kitap.13 kelime
  57. 57 I. Bölüm.1.143 kelime
  58. 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
  59. 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
  60. 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
  61. 61 Bölüm V.1.373 kelime
  62. 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
  63. 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
  64. 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
  65. 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
  66. 66 Vıı. Kitap17 kelime
  67. 67 I. Bölüm1.278 kelime
  68. 68 Iı. Bölüm827 kelime
  69. 69 Bölüm Iıı.630 kelime
  70. 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
  71. 71 Bölüm V.414 kelime
  72. 72 Bölüm Vı.909 kelime
  73. 73 Bölüm Vıı.683 kelime
  74. 74 Bölüm Vııı.813 kelime
  75. 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
  76. 76 Bölüm X.971 kelime
  77. 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
  78. 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
  79. 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime

HALKA.
“Geçmişte yaşananları unutulmaktan kurtarmak ve Hollandalı atalarımızın nice büyük, şaşılası işine hak ettiği ünü kazandırmak için, New York şehrinin yerlisi Diedrich Knickerbocker bu tarih denemesini sunar.”[1] Az önce sözlerini aktardığım büyük Tarihin Babası gibi, belirsizlik alacakaranlığının gölgelerini çoktan düşürdüğü ve unutuluş gecesinin sonsuza dek çökmek üzere olduğu uzak zamanları ele alıyorum. Bu saygıdeğer, kadim şehrin ilk tarihinin elimizden yavaş yavaş kayıp gidişini; anlatan yaşlıların titreyen dudaklarında duraksayıp günbegün parça parça mezara karışmasını uzun zamandır büyük bir kaygıyla izledim. Biraz daha zaman geçse, diye düşündüm, eski güzel günlerin sendeleyen anıtları olan o saygıdeğer Hollandalı ileri gelenler atalarının yanına göçüp gidecek; boş zevklere ya da çağımızın önemsiz işlerine dalmış çocukları geçmişin anılarını saklamayı ihmal edecek, gelecek kuşaklar da Atalar çağının izlerini boşuna arayacak. Şehrimizin kökeni sonsuz bir unutuluşa gömülecek; Wouter Van Twiller, William Kieft ve Peter Stuyvesant'ın adlarıyla yaptıkları bile Romulus ve Remus'unkiler, Şarlman'ın, Kral Arthur'un, Rinaldo'nun ve Boulogne'lu Godfrey'nin adları gibi kuşku ve kurguya bürünecek.

Bu tehdidi mümkünse önlemeye kararlı olarak, hâlâ elde bulunan eski tarihimizin bütün parçalarını bir araya getirmek için gayretle işe koyuldum. Saygıdeğer örneğim Herodot gibi, yazılı kayıt bulamadığım yerlerde tarih zincirini güvenilirliği kanıtlanmış geleneklerle sürdürmeye çalıştım.

Uzun ve yalnız bir ömrün bütün uğraşı olmuş bu çetin iş sırasında, ne kadar çok bilgili yazara başvurduğumu anlatmak mümkün değil; hepsi de pek az işe yaradı. Ne kadar şaşırtıcı görünse de, bu ülke hakkında pek çok değerli eser yazılmış olmasına karşın New York'un ilk tarihi ya da ilk üç Hollandalı valisi üzerine eksiksiz ve tatmin edici bir anlatım sunan hiçbir eser günümüze ulaşmamış. Yine de Stuyvesant ailesinin arşivinde bulunan, birkaç yazım yanlışı dışında son derece saf ve klasik Aşağı Hollandaca ile yazılmış ayrıntılı bir el yazmasından değerli ve ilginç bilgiler edindim. Saygın Hollandalı yurttaşlarımızın aile sandıklarını ve tavan aralarındaki eşya yığınlarını araştırırken pek çok efsane, mektup ve başka belge de derledim. Adlarının anılmamasını isteyen tanıdığım seçkin yaşlı hanımlardan, güvenilirliği kanıtlanmış pek çok anlatı topladım. Ayrıca, bu vesileyle içten teşekkürlerimi kamuoyu önünde sunduğum New York Tarih Derneği'nin takdire şayan ve övgüye değer kurumundan gördüğüm büyük yardımı da anmadan geçmemeliyim.

Bu eşsiz eseri kaleme alırken tek bir kişiyi örnek almadım; tersine, en çok takdir gören eski tarihçilerin üstün yanlarını bir araya getirip yoğunlaştırmakla yetindim. Ksenofon gibi, tarihimin başından sonuna kadar tam bir tarafsızlık ve gerçeğe sıkı sıkıya bağlılık gösterdim. Sallustius'un yolundan giderek eski çağların saygın kişilerini bütün ayrıntılarıyla, aslına sadık renklerle canlandırdım. Thukydides gibi derin siyasî düşüncelerle çeşnilendirdim, Tacitus gibi duygu incelikleriyle tatlandırdım; bütününe de Livius'un ağırbaşlılığını, ihtişamını ve görkemini kattım.

Gözde tarihçim Herodot'un cesur ve konudan konuya atlayan anlatımını fazla sık kullandığım için, pek çok bilgili ve sağduyulu eleştirmenin kınamasına uğrayacağımı biliyorum. Doğrusunu söylemek gerekirse, tarihçinin tozlu yolunu çepeçevre saran, onu yoldan çıkmaya ve yolculuğuna ara verip soluklanmaya çağıran çiçekli kıyılarla güzel kokulu çardaklara benzeyen o hoş ara anlatıların cazibesine her zaman karşı koyamadım. Ama asamı yeniden elime alıp, yenilenmiş bir canlılıkla yorucu yoluma her seferinde devam ettiğimin görüleceğini umuyorum; böylece hem okurlarım hem de ben bu moladan yararlandık.

Gerçekten de Tarih'in gerekli birliğini gözeterek bizzat Polybios'la yarışmayı her zaman istedim ve bunun için durmadan çabaladım. Ancak burada kaydedilen birçok olgunun dağınık ve kopuk biçimde elime ulaşması bu girişimi son derece güçleştirdi. Eserimde gözettiğim başlıca amaçlardan biri de bu güçlüğü artırıyordu: bu en güzel şehirlerdeki çeşitli âdet ve kurumların nasıl ortaya çıktığını izlemek, henüz çocukluklarının başlangıcındayken onları bilgi ve ilerlemenin bugünkü yaşlılık dönemindeki hâlleriyle karşılaştırmak.

Kendimle övündüğüm ve gelecekte takdir göreceğime dair umutlarımı dayandırdığım başlıca meziyet, bu paha biçilmez küçük eseri derlerken gösterdiğim sarsılmaz doğruluktur: varsayımın samanını özenle savurup ayıklamış, masalın ayrık otlarını bir yana atmışımdır; çünkü bu otlar sık sık filizlenip hakikat ve sağlıklı bilgi tohumlarını boğar. Edebiyatın yüzeyinde kırlangıçlar gibi süzülen sığ kalabalığın ilgisini çekmeye ya da yazdıklarımı edebiyat gurmelerinin şımartılmış damaklarına beğendirmeye heves etseydim, şehrimizin çocukluk yıllarını örten karanlıktan yararlanıp binlerce hoş kurgu ortaya atabilirdim. Ne var ki yaz rehavetinin uykulu kulağını büyüleyebilecek pek çok özlü öyküyü ve şaşırtıcı macerayı titizlikle dışarıda bıraktım; tarihçiyi her zaman ayırt etmesi gereken sadakati, ciddiyeti ve ağırbaşlılığı kıskançlıkla korudum. Zarif bir eleştirmenin dediği gibi: “Bu sınıftan bir yazar, gelecek kuşakları eğitmek için yazan bilge bir kişinin karakterini taşımalıdır; kendini iyi bilgilendirmeye çalışmış, konusunu dikkatle düşünüp taşınmış ve hayal gücümüzden çok yargımıza seslenen biri olmalıdır.”

Öyleyse bu ünlü şehrimiz, tarih konusunu zenginleştirmeye layık olaylara sahip olduğu için üç kat mutludur; böyle bir tarihçisi olduğu içinse mutluluğu altı katına çıkar. Çünkü sevgili okur, şehirler kendi başlarına, hatta imparatorluklar bile kendi başlarına, bir tarihçi olmadan hiçbir şeydir. Onlar yükselirken refahlarını kayda geçiren; öğle vakitlerinin görkemini gözler önüne seren; yıkıma doğru sendeleyip giderken zayıf anıtlarını ayakta tutan; çürüyüp dağılan parçalarını bir araya getiren ve sonunda küllerini eserin anıt mezarına dindarca toplayarak ünlerini gelecek bütün çağlara aktaracak muzaffer bir abide diken, sabırlı anlatıcıdır.

Avrupa ve Asya ovalarını adsız kalıntılarıyla dolduran, yolcuyu sonuçsuz sorulara düşüren o eski çağların güzel şehirlerinin başına ne geldi? Toza ve sessizliğe gömüldüler; tarihçileri olmadığı için anılardan silindiler! Hayırsever, yıkıntılarına bakıp ağlayabilir; şair, yıkılmakta olan kemerleriyle kırık sütunlarının arasında dolaşıp hayalinin düşsel uçuşlarına kapılabilir. Ama ne yazık ki, benimki gibi kalemini kuru gerçeklerle sınırlamaya mahkûm modern tarihçi, onların unutulmuş kalıntıları arasında şanlarını ve yıkılışlarını anlatacak öğretici bir iz arar da bulamaz.

Aristoteles şöyle der: “Savaşlar, yangınlar, seller ulusları, onlarla birlikte bütün anıtlarını, buluşlarını ve boş gururlarını yok eder. Bilimin meşalesi birden fazla kez sönmüş ve yeniden yakılmıştır; kazara kurtulan birkaç kişi kuşakların kopmuş zincirini yeniden birleştirir.”

Nice eski şehrin başına gelen aynı acı felaket, aynı acı nedenden ötürü, bugün yeryüzünde gelişip serpilmekte olanların onda dokuzunun da başına gelecek. Çoğunun tarihini kayda geçirme zamanı çoktan geçti: kökenleri, kuruluşları ve yerleşimlerinin ilk evreleri yılların döküntüleri altında sonsuza dek gömülü. Ben bu güzel yeryüzü parçasını tam zamanında karanlıktan çekip çıkarmasaydım, onun da başına aynı şey gelecekti; burada kayda geçen meseleler, unutuluşun dört bir yana yayılan doyumsuz ağzına girmek üzereydi. Canavarın elmas kadar sert dişleri üzerlerine sonsuza dek kapanırken, âdeta saçlarından yakalayıp onları dışarı çekmeseydim! Ve işte, daha önce söylediğim gibi, hepsini kırıntısına kadar özenle toplayıp karşılaştırdım ve düzenledim; “punt en punt, gat en gat.” Başka tarihçilerin gelecekte üzerine görkemli bir yapı kurabileceği temel olsun diye bu küçük eserde bir tarih yazmaya koyuldum. Bu yapı zamanla öyle büyüsün ki Knickerbocker’ın New York’u, Gibbon’ın Roma’sı ya da Hume ile Smollett’in İngiltere’si kadar hacimli olsun!

Şimdi bir anlığına izin verin de kalemimi bırakıp iki üç yüz yıl ilerideki küçük bir tepeye sıçrayayım; arada akıp gidecek yıllara kuşbakışı geriye doğru bakıp, şu anda bütün onların atası, örneği ve öncüsü olarak edebiyatın değerli isimlerinden oluşan bu kafilenin başında, kitabım koltuğumda, New York sırtımda, şan ve ölümsüzlüğe doğru yiğit bir komutan gibi ilerleyen kendimi, beni bulun.

Yazarın beynine ara sıra giren böylesi boş ve böbürlü kuşkular, yalnız odasını göksel bir ışıkla aydınlatır, yorgun ruhunu şenlendirir ve onu çalışmayı sürdürmeye teşvik eder. Bu coşkulu düşünceler aklıma her gelişinde onları açıkça dile getirdim; umarım bunu alışılmadık bir kendini beğenmişlikten değil, okur bir kez olsun yazarın yazarken nasıl düşünüp hissettiğini anlasın diye yaptım. Bu, pek ender rastlanan, merak uyandıran ve pek arzu edilen bir bilgidir.

DİPNOTLAR:

[1]

Beloe’nin Herodot’u.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…