New York'un Tarihi kitap kapağı

61. bölüm / 79

Bölüm V.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 79Şu an: Bölüm V.
  1. 1 Giriş.749 kelime
  2. 2 Yazarın Özürü.768 kelime
  3. 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
  4. 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
  5. 5 Halka.1.154 kelime
  6. 6 I. Kitap19 kelime
  7. 7 I. Bölüm1.329 kelime
  8. 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
  9. 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
  10. 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
  11. 11 Bölüm V.3.242 kelime
  12. 12 İkinci Kitap8 kelime
  13. 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
  14. 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
  15. 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime
  16. 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
  17. 17 V. Bölüm878 kelime
  18. 18 Bölüm Vı.434 kelime
  19. 19 Bölüm Vıı.504 kelime
  20. 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
  21. 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
  22. 22 Iıı. Kitap.9 kelime
  23. 23 Bölüm I.1.669 kelime
  24. 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
  25. 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
  26. 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
  27. 27 Bölüm V.582 kelime
  28. 28 Bölüm Vı.987 kelime
  29. 29 Bölüm Vıı.966 kelime
  30. 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
  31. 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
  32. 32 Kitap Iv.7 kelime
  33. 33 Bölüm I.988 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm647 kelime
  35. 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
  36. 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
  37. 37 Beşinci Bölüm791 kelime
  38. 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
  39. 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime
  40. 40 Vıı. Bölüm428 kelime
  41. 41 Vııı. Bölüm877 kelime
  42. 42 Ix. Bölüm786 kelime
  43. 43 Bölüm X.593 kelime
  44. 44 Bölüm Xı.663 kelime
  45. 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
  46. 46 V. Kitap13 kelime
  47. 47 I. Bölüm1.370 kelime
  48. 48 Iı. Bölüm858 kelime
  49. 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
  50. 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
  51. 51 V. Bölüm.869 kelime
  52. 52 Vı. Bölüm.459 kelime
  53. 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
  54. 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
  55. 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime
  56. 56 Vı. Kitap.13 kelime
  57. 57 I. Bölüm.1.143 kelime
  58. 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
  59. 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
  60. 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
  61. 61 Bölüm V.1.373 kelime · Okuduğun bölüm
  62. 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
  63. 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
  64. 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
  65. 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
  66. 66 Vıı. Kitap17 kelime
  67. 67 I. Bölüm1.278 kelime
  68. 68 Iı. Bölüm827 kelime
  69. 69 Bölüm Iıı.630 kelime
  70. 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
  71. 71 Bölüm V.414 kelime
  72. 72 Bölüm Vı.909 kelime
  73. 73 Bölüm Vıı.683 kelime
  74. 74 Bölüm Vııı.813 kelime
  75. 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
  76. 76 Bölüm X.971 kelime
  77. 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
  78. 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
  79. 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime

BÖLÜM V.
Girişken Peter, yelkenlerini açmış hâlde görkemli Hudson’ın kıyıları boyunca ilerleyip kıyılardaki ağırkanlı küçük Hollanda yerleşimlerini harekete geçirirken, New Amsterdam kentinde güçlü ve heybetli bir savaşçı topluluğu toplanıyordu. Burada paha biçilmez bir antik kalıntı olan Stuyvesant el yazması her zamankinden daha ayrıntılı bilgi veriyor; bu sayede bugün Bowling Green adıyla bilinen kale önündeki meydanda kamp kuran şanlı orduyu kayda geçirebiliyorum.

Ortada, Manhattoes halkının savaşçılarına ait çadır kurulmuştu. Kentte yaşayan bu adamlar, valinin muhafız birliğini oluşturuyordu. Bir zamanlar Oyster Bay’de ölümsüz bir ün kazanmış yiğit Stoffel Brinkerhoff’un komutasındaydılar. Sancaklarında turuncu zemin üzerinde şahlanan bir kunduz vardı. Eyaletin arması olan bu işaret, Hollandalıların azimli çalışkanlığını ve çifte yaşamlı kökenini simgeliyordu.[50]

Sağlarında, ünlü Mynheer Michael Paw[51]’ın vasalları görülüyordu. Bu adam, eski Pavonia’nın güzel topraklarında ve daha güneyde, Navesink Dağları’na[52] kadar uzanan bölgede hüküm sürüyordu; ayrıca Gibbet Adası’nın patronuydu. Sancağını, güvendiği yaveri Cornelius Van Vorst taşıyordu: deniz yeşili bir zemin üzerinde kocaman, yatmış bir istiridye. Bu, gözdesi olan Communipaw kentinin armasıydı. Ordugâha, her biri keten-yün karışımı kumaştan on çift pantolon giymiş, geniş kenarlı kunduz şapkalarının gölgesinde, şapka bantlarına kısa pipolar dolamış, sağlam yapılı ve ağır silahlı bir savaşçı kuvveti getirdi. Pavonia kıyılarındaki çamurda bitkiler gibi yetişen bu adamlar gerçek bakır kafalılar soyundandı; istiridyelerden türediklerine inanılırdı.

Biraz ötede Cehennem Kapısı çevresinden gelen savaşçı kabilesi kamp kurmuştu. Adlarının da gösterdiği gibi dur durak bilmeden küfür eden Suy Damlar ile Van Damlar onlara komuta ediyordu. Geniş etekli, gök gürültüsü ve şimşek denen o tuhaf renkli kumaştan kaftanlar giymiş, korkunç görünümlü adamlardı. Alev renginde bir sancak üzerinde uçuşur hâlde üç şeytanın yama iğnesini taşıyorlardı.

Yakınlarında, Waale-Boght’un[53] bataklık kıyılarından ve çevre yörelerden gelen savaşçıların çadırı vardı. Bu adamlar yengeçle beslendiklerinden asık suratlıydılar; burada yengeç boldu. Flymarket serserileri denen onurlu şövalyelik düzenini ilk kuranlar onlardı. Rivayet doğruysa, “çifte bela” denen ünlü dans adımını da onlar ortaya çıkarmıştı. Onlara korkusuz Jacobus Varra Vanger komuta ediyordu; ayrıca deniz kabuklarından yiğitçe bir konser veren Breuckelen[54] kayıkçılarından oluşan neşeli bir topluluk da yanlarındaydı.

Bloemen-dael, Weehawk, Hoboken ve tarihte, şarkılarda adı geçen daha nice yerin savaşçılarını ayrıntılarıyla anlatmaya koyulan bu tasviri sürdürmeyeceğim. Çünkü şimdi New Amsterdam halkı, kentin surlarının ötesinden gelen savaş müziğinin sesleriyle irkiliyor. Ama bu telaş uzun sürmedi. İşte! Kocaman bir toz bulutunun ortasında, güneş ışınlarında parıldayan kükürt rengi pantolonunu ve gümüşten bacağını tanıdılar; Peter Stuyvesant, Hudson kıyılarında topladığı korkunç ordunun başında yaklaşıyordu. Burada Stuyvesant el yazmasının mükemmel ama isimsiz yazarı, Wall Street’in başındaki ana kapıdan kente giren kuvvetleri cesur ve görkemli sözlerle anlatmaya koyulur.

En önde, Bronx’un güzel kıyılarında yaşayan Van Brummeller geliyordu. Kısa boylu, şişman adamlardı; olağanüstü büyük torba pantolonlar giyer, sofrada gösterdikleri hünerlerle ün salarlardı. Suppawn’ı, yani sütlü mısır lapasını ilk bulanlar onlardı. Hemen arkalarından Kaats-kill’den Van Vlotenler yürüyordu: yeni elma şarabını içince korkunç biçimde sendeleyen, içince de tam birer palavracı kesilen adamlar. Sonra Groodt Esopus’tan Van Peltler geldi; Esopus soyundan, güzel kuyruklu atlara binmiş becerikli binicilerdi. Vizon ve misk sıçanı avında ustaydılar; peltry, yani kürk sözcüğü de buradan türemişti. Ardından, adlarının da gösterdiği gibi yiğit kuş yuvası yağmacıları olan Kinderhoeck’li Van Nestler geldi. Söylentiye inanılırsa, krep ya da karabuğdaylı pankek icadı onlara borçluyuz. Sonra Wapping’s Creek’ten Van Higginbottomlar vardı. Okul müdürlerinden oluşan bu soy, değneklerin metal uçları ve huş değnekleriyle silahlanmıştı; onur yerinin zekâ yeriyle olağanüstü bir uyum içinde olduğunu ilk keşfedenler onlardı. Ardından Antony’s Nose’lu Van Grolllar geldi. Nadir görülen uzun burunları yüzünden mataralarından içemiyor, içkilerini güzel, yuvarlak küçük şişelerde taşıyorlardı. Hudson ve çevresinden Gardeniers, pek çok zaferle öne çıkmıştı: karpuz tarlalarını yağmalamak, tavşanları deliklerinden dumanla çıkarmak ve benzeri işler; ayrıca kızarmış domuz kuyruğuna bayılıyorlardı. Aynı adı taşıyan ünlü kongre üyesinin ataları bunlardı. Sing-Sing’li Van Hoesenler ünlü koro şarkıcıları ve çene arpı çalgıcılarıydı. İkişer ikişer ilerleyip Aziz Nicholas’ın büyük şarkısını söylüyorlardı. Sleepy Hollow’lu Couenhovenler, şen bir hancı soyunun kaynağıydı; bir litre şarabı yarım litrelik şişeye sığdırmanın sihirli yolunu ilk onlar bulmuştu. Sonra Croton’un yaban kıyılarında yaşayan Van Kortlandtlar geldi. Yaban ördeği avında pek başarılıydılar; uzun yayla atış becerileriyle de dilden dile dolaşırlardı. Ardından Nyack ve Kakiat’lı Van Bunschotenler vardı; sol ayakla tekme atan ilk kişiler onlardı. Yiğit çalılık savaşçılarıydılar ve ay ışığında rakun avlarlardı. Haerlem’li Van Winkleler yumurta emmekte ustaydı; at koşturmakta ve meyhanelerde kabarık hesaplar çıkarmakta da ün salmışlardı. İki gözünü aynı anda kırpan ilk kişiler onlardı. En son, büyük Schaghtikoke kentinden Knickerbockerlar geldi. Rüzgârlı havalarda evleri uçup gitmesin diye çatılarına taş koyan bir halktı bu. Kimilerine göre adları, “sallamak” anlamındaki Knicker ile “kadeh” anlamındaki Beker sözcüklerinden türemişti; bu da onların eski zamanların sağlam içkicileri olduğunu gösteriyordu. Ama aslında Knicker, “başını sallamak”, Boeken ise “kitaplar” demekti; açıkça, kitapların üstünde başlarını sallayarak uyuklayan kimseler olduklarını anlatıyordu. Bu soydan da bu tarihin yazarı gelir.

New Amsterdam’ın büyük kapısından içeri doluşan sağlam yapılı çalılık avcıları lejyonu işte böyleydi. Stuyvesant el yazması, adlarını anmayı atladığım daha pek çok kişiden söz eder; ama daha önemli işlere geçmem gerektiğinden onları burada saymıyorum. Aslan yürekli Peter, bu güçlü savaşçı ordusunu gözden geçirirken duyduğu sevinç ve askerlik gururunda eşsizdi; Fort Casimir’deki alçak İsveçlilerden çok istediği öcünü artık ertelememeye karar verdi.

Bu sadık tarihin devamında okuyacağınız, eşi görülmemiş olayları anlatmaya geçmeden önce bir an durup New Netherlands ordularının başkomutanı, yenilgiye uğramış Jacobus Van Poffenburgh’un akıbetine bakalım. İnsan doğasının özündeki merhametsizlik yüzündendir ki Fort Casimir’deki zavallı yenilgisinin haberi duyulur duyulmaz New Amsterdam’da binbir türlü iğrenç söylenti yayılmaya başladı. İsveçli komutanla aslında haince bir anlaşma yaptığı, uzun zamandır İsveçlilerle gizlice haberleştiği ileri sürülüyordu; bir de “gizli servis parası” hakkında türlü imalar vardı. Ben bu ölümcül suçlamaların hiçbirine, hak ettiklerinden daha fazla inanmıyorum.

Kesin olan şu ki general, karakterini en şiddetli yeminler ve protestolarla savundu; dürüstlüğünden kuşkulanmaya cesaret eden herkesi de şeref saflarından çıkardı. Üstelik New Amsterdam’a dönünce ardında ağızları bozuk bir tayfayla sokaklarda bir aşağı bir yukarı dolaştı. Bunlar sağlam içki arkadaşlarıydı; general onları doyurup semirtmiş, bütün adalet mahkemelerinde kendisini savunmaya hazır hâle getirmişti. Onun mayasından kahramanlardı bunlar: gür bıyıklı, geniş omuzlu, Colbrand görünüşlü kabadayılar. İçlerinden her biri bir öküzü yiyip boynuzlarıyla dişlerini karıştırabilecekmiş gibi görünüyordu. Bu muhafızlar onun her kavgasına karışıyor, bütün savaşlarında dövüşmeye hazır bekliyor, generale burun kıvıran herkese canlı canlı yutacaklarmış gibi ters ters bakıyorlardı. Konuşmalarının arasına dakika başı atılan toplar gibi yeminler serpiştirilmişti; her böbürlenme de top ateşiyle kutlanan yurtsever bir kadeh kaldırışı gibi, gürültülü bir lanetle sona eriyordu.

Bu yiğitçe böbürlenmeler, bazı derin bilginlerin gözünde generalin eşsiz bir yücelik ve ruh soyluluğuna sahip kahraman olduğuna onları ikna etmekte epey etkili oldu. Özellikle de sürekli asker onuru üzerine yemin ediyordu; kulağa ne kadar da yüce gelen bir iddia! Hatta konsey üyelerinden biri, onu Paris alçısından yapılmış ölümsüz bir heykelle ölümsüzleştirmeyi önerecek kadar ileri gitti.

Ama İnatçı Peter’ı böyle kandırmak mümkün değildi. Bütün orduların başkomutanını gizlice çağırdı, alışılmış dindar yeminler, protestolar ve yakarışlarla süslenmiş öyküsünü dinledi. “Dinle dostum,” diye seslendi. “Kendi anlattığına bakılırsa bütün eyalette senden daha yiğit, dürüst ve onurlu kimse yok; ama başına şu talihsizlik gelmiş: sana fena hâlde iftira edilmiş ve senden ölçüsüzce nefret ediliyor. Bir adamı talihsizlikleri yüzünden cezalandırmak elbette zordur; sana yüklenen suçlardan büsbütün masum olman da pekâlâ mümkündür. Ne var ki Tanrı, kuşkusuz hikmetli bir amaçla, masumiyetinin bütün kanıtlarını şimdilik esirgemeyi uygun gördüğüne göre, ben de onun yüce iradesine karşı çıkmayacağım. Ayrıca askerlerimin hor gördüğü bir komutana onları emanet edemem; halkımın esenliğini de güvenmedikleri bir şampiyona bırakamam. Öyleyse dostum, kamusal yaşamın yorucu yüklerinden ve kaygılarından çekil; şu teselliyle yetin: suçluysan hak ettiğin karşılığın tadını çıkarıyorsun; masumsan, bu kötü dünyada en haksız iftira ve kötü muameleye uğrayan ilk büyük ve iyi insan sen değilsin. Kuşkusuz, hata, iftira ve zulmün olmadığı daha iyi bir dünyada sana daha iyi davranılacaktır. Bu arada, yüzünü bir daha görmeyeyim; çünkü senin gibi talihsiz büyük adamların suratlarına karşı korkunç bir antipati duyuyorum.”

DİPNOTLAR:

[50]

Bu aynı zamanda New Netherlands’ın büyük mührüydü; eski kayıtlarda hâlâ görülebilir.

[51]

Stuyvesant el yazmasında anlatılanların yanı sıra, bu şanlı patroon’dan başka bir el yazmasında da söz edildiğini gördüm. Orada şöyle yazıyor: “Hollanda tebaasından De Heer (ya da yaver) Michael Paw, yaklaşık 10 Ağustos 1630’da bir senetle Staten Adası’nı satın aldı. Not: Aynı Michael Paw’ın Jersey kıyısında, New York’un karşısındaki Pavonia’da Hollandalıların kolonie dediği bir yerleşimi vardı. 1636’da gözetmeni Corns. Van Vorst adını taşıyordu. Aynı adı taşıyan biri, 1769’da Pawles Hook’a ve Pavonia’daki büyük bir çiftliğe sahipti; Van Vorst soyundan doğrudan geliyordu.”

[52]

Bu ad, buralarda yaşayan Navesink Kızılderili kabilesinden gelir. Bugün bu dağlara yanlışlıkla Neversink ya da Neversunk denmektedir.

[53]

Zamanla adı Wallabout’a dönüşmüştür; donanma tersanesinin bulunduğu koy budur.

[54]

Bugünkü yazılışı Brooklyn’dir.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…