New York'un Tarihi kitap kapağı

57. bölüm / 79

I. Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 79Şu an: I. Bölüm.
  1. 1 Giriş.749 kelime
  2. 2 Yazarın Özürü.768 kelime
  3. 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
  4. 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
  5. 5 Halka.1.154 kelime
  6. 6 I. Kitap19 kelime
  7. 7 I. Bölüm1.329 kelime
  8. 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
  9. 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
  10. 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
  11. 11 Bölüm V.3.242 kelime
  12. 12 İkinci Kitap8 kelime
  13. 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
  14. 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
  15. 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime
  16. 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
  17. 17 V. Bölüm878 kelime
  18. 18 Bölüm Vı.434 kelime
  19. 19 Bölüm Vıı.504 kelime
  20. 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
  21. 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
  22. 22 Iıı. Kitap.9 kelime
  23. 23 Bölüm I.1.669 kelime
  24. 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
  25. 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
  26. 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
  27. 27 Bölüm V.582 kelime
  28. 28 Bölüm Vı.987 kelime
  29. 29 Bölüm Vıı.966 kelime
  30. 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
  31. 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
  32. 32 Kitap Iv.7 kelime
  33. 33 Bölüm I.988 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm647 kelime
  35. 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
  36. 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
  37. 37 Beşinci Bölüm791 kelime
  38. 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
  39. 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime
  40. 40 Vıı. Bölüm428 kelime
  41. 41 Vııı. Bölüm877 kelime
  42. 42 Ix. Bölüm786 kelime
  43. 43 Bölüm X.593 kelime
  44. 44 Bölüm Xı.663 kelime
  45. 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
  46. 46 V. Kitap13 kelime
  47. 47 I. Bölüm1.370 kelime
  48. 48 Iı. Bölüm858 kelime
  49. 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
  50. 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
  51. 51 V. Bölüm.869 kelime
  52. 52 Vı. Bölüm.459 kelime
  53. 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
  54. 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
  55. 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime
  56. 56 Vı. Kitap.13 kelime
  57. 57 I. Bölüm.1.143 kelime · Okuduğun bölüm
  58. 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
  59. 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
  60. 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
  61. 61 Bölüm V.1.373 kelime
  62. 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
  63. 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
  64. 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
  65. 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
  66. 66 Vıı. Kitap17 kelime
  67. 67 I. Bölüm1.278 kelime
  68. 68 Iı. Bölüm827 kelime
  69. 69 Bölüm Iıı.630 kelime
  70. 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
  71. 71 Bölüm V.414 kelime
  72. 72 Bölüm Vı.909 kelime
  73. 73 Bölüm Vıı.683 kelime
  74. 74 Bölüm Vııı.813 kelime
  75. 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
  76. 76 Bölüm X.971 kelime
  77. 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
  78. 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
  79. 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime

I. BÖLÜM.
Şimdiye dek, pek saygıdeğer ve nazik okur, yiğit Stuyvesant’ın yönetimini barışın yumuşak ay ışığı altında, daha doğrusu korkulu bir bekleyişin kasvetli sessizliğinde anlattım. Ama şimdi savaş davulu uzaktan gümbürdüyor, tunç trompet heyecan verici sesini haykırıyor, düşman silahlarının hoyrat çarpışması yaklaşan sıkıntıların ürkütücü kehanetini dile getiriyor. Yiğit savaşçı yumuşak uykusundan, altın düşlerinden ve şehvetli rahatlığından sıçrayıp uyanıyor; tüm zahmetlerinin ardından, barışın tatlı “kaval çalma zamanı”nda hoş bir teselli bulduğu bu yerden kalkıyor. Artık Güzellik’in siren kucağına yaslanıp sevgilisinin alnına güzel çelenkler örmüyor; artık parlak kılıcını çiçeklerle donatmıyor, uzun ve tembel yaz günlerinde aşk acısıyla dolu ruhunu madrigallerle dillendirmiyor. Erkekliğe çağrılınca aşk flütünü bir yana fırlatıyor, güçlü sırtındaki barış giysisini çıkarıp şımartılmış uzuvlarını çelik zırha bürüyor. Daha dün mersin ağacının sallandığı, baştan çıkarıcı güllerin gevşetici aşk kokusu yaydığı koyu alnına parlak miğferi ve sallanan sorgucu yerleştiriyor; ışıldayan kalkanını kavrıyor, ağır mızrağını savuruyor. Ya da hevesli bir gururla ateşli atına binip şövalyeliğin şanlı eylemleri için yanıp tutuşuyor.

Ama durun, sevgili okur! New Amsterdam kentinde demirlerle böylesine korkunç biçimde kuşanmış herhangi bir yiğit şövalyenin bulunduğunu sanmanızı istemem. Bu, kahraman yazarların savaştan söz ederken ona soylu ve heybetli bir görünüş vermek için başvurduğu yüce ve devasa bir anlatım tarzından ibarettir. Savaşçılarımızı kalkanlar, miğferler, mızraklar ve benzeri tuhaf, modası geçmiş silahlarla donatırız; belki de bunları hiç görmemiş, duymamışlardır. Kurnaz bir heykeltıraşın çağdaş bir general ya da amirali Sezar’ın veya Alexander’ın donanımıyla tasvir etmesi de böyledir. Bütün bu söylev gösterişinin yalın gerçeği şudur: Yiğit Peter Stuyvesant, kınında çok uzun süre paslanmış duran eski kılıcını birden parlatma ve yüce ruhunun pek sevdiği savaşın çetin zahmetlerine hazırlanma ihtiyacı duymuştur.

Sanırım şu anda onu hayalimde görüyorum; daha doğrusu, Stuyvesant ailesinin konağında hâlâ asılı duran güzel portresine bakıyorum. Gerçek bir Hollandalı generale yakışan bütün dehşetiyle resmedilmiş: Alman mavisi alay üniformasının üzerinde, belinden çenesine kadar uzanan iri tunç düğmeler göz alıcı bir gösterişle parlıyor. Bol etekleri köşelerinden kıvrılmış, arkada yiğitçe ayrılarak kükürt rengi, gösterişli torba pantolonunu sergiliyor. Bu zarif tarz, çağımızın savaşçıları arasında hâlâ yaygın ve arkasını savunmayı küçümseyen eski kahramanların âdetine uygun. Yüzünü bir çift siyah bıyık korkunç ve savaşçı gösteriyor. Saçları, iki yanında pomatla dimdik duran favoriler hâlinde dışarı taşıyor; sıçan kuyruğu gibi bir örgüyle belinin altına kadar iniyor. Çenesini parlak siyah deri bir tasma destekliyor; küçük ama sert görünümlü eğik şapkası, sol gözünün üzerine yiğit ve ateşli bir edayla oturuyor. İnatçı Peter’ın şövalyece duruşu işte böyleydi. Birden durup sağlam dayanağının üzerine dikildiğinde, gümüş kakmalı tahta bacağını duruşunu sağlamlaştırmak için biraz öne koyardı. Sağ eli altın başlı bastonunu kavrar, solu kılıcının kabzasına dayanırdı. Başını canlı bir hareketle sağa çevirir, alnına korkunç ve sevimsiz bir çatık kaş yerleştirirdi. Böylece tuval üzerinde kasıla kasıla dolaşmış en heybetli, en asık suratlı, en asker görünümlü figürlerden birini oluştururdu. Şimdi bu savaş hazırlığının nedenini soralım.

Önceki bölümde Fort Casimir’in kuruluşundan ve daha iyi bir fırsat bulamadığı için komutanının lahanalara, ayçiçeklerine ve balkabaklarına karşı yürüttüğü acımasız savaştan söz etmiştik. Günün birinde, Delaware’de daha yukarıda, Tinnekonk’taki kalesinde, kendine Yeni İsveç Valisi diyen Jan Printz yaşıyordu. Tarih bu korku salan İsveçli hakkında yalan söylemiyorsa, Fort Casimir’in rüzgâr gibi şişip kabaran komutanına layık bir rakipti. Çünkü Master David Pieterzen de Vrie, mükemmel seyahat kitabında onu “dört yüz libreyi aşan ağırlıkta,” obur ve içkiye de o ölçüde düşkün biri diye anlatır; her öğünde üç büyük kadehi dipleyerek içerdi. Tinnekonk’ta gönlüne göre bir garnizonu vardı: obur, içkiye gömülmüş kabadayılar, sarhoş şölenleriyle yabanıl ormanları çınlatırlardı.

Bu güçlü kuvvetli komutan, Fort Casimir’in kurulduğunu duyar duymaz Van Poffenburgh’a bir haber gönderdi; arazinin kendi yetki alanı içinde kaldığını söyleyerek onu topraklardan çekilmesi için uyardı.

General Van Poffenburgh, buna karşılık arazinin Yüksek Kudretli Devletler’e ait olduğunu söyledi. Manhattoes’ten gelen kâşifler olarak, yerlilerden usulünce satın alınmıştı; toprak ölçümcüsü Ten Broeck’in pantolonu da bunun kanıtıydı.

Vali buna karşılık, arazinin daha önce Kızılderililer tarafından İsveçlilere satıldığını, dolayısıyla İsveç majesteleri Christina’nın eteklik yönetimine tabi olduğunu söyledi. Pantolon giyen hiçbir ölümlü, onun kutsal giysisinin eteğine bile el uzatmaya kalkarsa vay hâlineydi.

Bu şişkin komutanların bir süre sürdürdüğü söz düellosunu uzun uzun anlatmayacağım. Ama Van Poffenburgh, Huysuz William’ın emrinde hizmet etmişti ve bu tür savaşlarda deneyimli bir gaziydi. Vali Printz, bu uzun atışlarla onu yerinden oynatamayacağını anlayınca şimdi daha yakından çarpışmaya karar verdi. Büyük bir kuvvet ve öfkeyle nehirden aşağı indi ve Fort Casimir’in yalnızca bir İsveç mili güneyinde rakip bir kale kurarak ona Helsenburg adını verdi.

Böylece bu iki yiğit komutan arasında, birbirlerinden daha çok kasılıp kabarmaya çalıştıkları müthiş bir rekabet başladı; savaşçı iki hindi horozuna benziyorlardı. En uzun bayrak direğini kimin dikeceği, en geniş bayrağı kimin açacağı konusunda yarıştılar. Bütün gün iki kalede de davullar öfkeyle gümbürdüyor, trompetler çınlıyordu. Rüzgârı arkasına alan taraf, barut kokusuyla hasmına sataşmak için toplarını durmadan ateşliyordu.

Bu gösteriş savaşının bütün bu yönlerinde iki düşman denk sayılırdı; ama İsveç kalesi nehrin aşağısında kaldığından, Fort Casimir’e erzak taşıyan bütün Hollanda gemileri oradan geçmek zorundaydı. Vali Printz bu durumdan hemen yararlandı ve gemileri, bataryasının topları altından geçerken bayraklarını indirmeye zorladı.

Bu, General Van Poffenburgh’un Hollandalı gururuna indirilmiş ölümcül bir darbeydi; Fort Casimir’in surlarından, Yüksek Kudretli Devletler’in bayrağının rakip kaleye selam durduğunu gördükçe içi öfkeyle kabarıyordu. Öfkesini artırmak için Vali Printz, daha önce de gördüğümüz gibi sofraya düşkün devasa bir adam olduğundan, her Hollanda ticaret gemisini ilk karıştırma hakkını kendinde buldu; kendisiyle obur garnizonuna, Fort Casimir’in avuntusu olsun diye yola çıkarılmış bütün küçük yuvarlak Hollanda peynirlerini, ringa balıklarını, zencefilli çörekleri, şekerlemeleri, tuhaf taş cin testilerini ve Hollanda’nın öteki bütün lükslerini ayırdı. Hollandalı kaptanlara mallarının tam karşılığını ödemiş olması mümkündür; ama gözde erzaklarının kesildiğini, düşman kampının kilerlerine aktarıldığını gören Jacobus Van Poffenburgh ve garnizonu için bunun ne tesellisi vardı? İsveçliler bu kiler savaşını bir süre büyük şenlik ve eğlence içinde sürdürürken Fort Casimir’in savaşçılarının yüreği, daha doğrusu midesi her gün biraz daha zayıflıyordu. Sonunda yaz sıcağı ve yaz sağanakları bastırdı. Derken bakın hele! Hollandalıları rahatlatmak için Mısır belalarından birini andıran büyük bir mucize gerçekleşti: Nehrin bataklık kıyılarından koca bir sivrisinek bulutu yükselip Helsenburg Kalesi’ne kondu; besbelli İsveçli oburların taze kanının kokusuna çekilmişti. Hatta Jan Printz’in tek başına, ödüllük bir öküz kadar iri ve kan dolu bedeniyle, ülkenin her yanındaki sivrisinekleri kendine çekmeye yettiği söylenir. Garnizon bir süre dayanmayı denediyse de boşunaydı. Sivrisinekler her çatlağa, her yarığa sokuluyor, gece gündüz rahat vermiyordu. Vali Jan Printz ise kulaklarında sivrisinek musikisi, burnunun ucuna kadar sivrisinek sokmalarıyla, sanki bir bulutun içinde dolaşıyordu. Sonunda garnizon kaleden tümüyle kovuldu ve Tinnekonk’a çekilmek zorunda kaldı. Hatta sivrisineklerin Jan Printz’i oraya kadar izlediği ve onu ülkeden kesinlikle kaçırdığı söylenir. Kesin olan şu ki Printz kısa süre sonra İsveç’e yelken açtı; yerine Yeni İsveç’i yönetmesi için Jan Claudius Risingh gönderildi.

Delaware’deki ünlü sivrisinek savaşı işte böyle yaşandı. General Van Poffenburgh bu savaşın kahramanı olmayı çok isterdi; ama Nieuw-Nederlands’in dindar halkı, İsveçlilerin bozguna uğramasını her zaman Aziz Nicholas’ın mucizevi müdahalesine bağladı. Helsenburg Kalesi harabeye döndü; tuhaf yıkılışının öyküsü ise İsveççe Myggen-borg, yani Sivrisinek Kalesi adıyla yaşatıldı.[47]

DİPNOTLAR:

[47]

Acrelius, Yeni İsveç Tarihi. İsveçlilerin bu mucizevi bozguna uğratılışıyla ilgili bazı bilgiler için bkz. N.Y. Hist. Col., yeni dizi, cilt I, s. 412.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…