New York'un Tarihi kitap kapağı

79. bölüm / 79

Bölüm Xııı.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 79Şu an: Bölüm Xııı.
  1. 1 Giriş.749 kelime
  2. 2 Yazarın Özürü.768 kelime
  3. 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
  4. 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
  5. 5 Halka.1.154 kelime
  6. 6 I. Kitap19 kelime
  7. 7 I. Bölüm1.329 kelime
  8. 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
  9. 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
  10. 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
  11. 11 Bölüm V.3.242 kelime
  12. 12 İkinci Kitap8 kelime
  13. 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
  14. 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
  15. 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime
  16. 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
  17. 17 V. Bölüm878 kelime
  18. 18 Bölüm Vı.434 kelime
  19. 19 Bölüm Vıı.504 kelime
  20. 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
  21. 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
  22. 22 Iıı. Kitap.9 kelime
  23. 23 Bölüm I.1.669 kelime
  24. 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
  25. 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
  26. 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
  27. 27 Bölüm V.582 kelime
  28. 28 Bölüm Vı.987 kelime
  29. 29 Bölüm Vıı.966 kelime
  30. 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
  31. 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
  32. 32 Kitap Iv.7 kelime
  33. 33 Bölüm I.988 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm647 kelime
  35. 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
  36. 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
  37. 37 Beşinci Bölüm791 kelime
  38. 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
  39. 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime
  40. 40 Vıı. Bölüm428 kelime
  41. 41 Vııı. Bölüm877 kelime
  42. 42 Ix. Bölüm786 kelime
  43. 43 Bölüm X.593 kelime
  44. 44 Bölüm Xı.663 kelime
  45. 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
  46. 46 V. Kitap13 kelime
  47. 47 I. Bölüm1.370 kelime
  48. 48 Iı. Bölüm858 kelime
  49. 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
  50. 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
  51. 51 V. Bölüm.869 kelime
  52. 52 Vı. Bölüm.459 kelime
  53. 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
  54. 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
  55. 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime
  56. 56 Vı. Kitap.13 kelime
  57. 57 I. Bölüm.1.143 kelime
  58. 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
  59. 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
  60. 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
  61. 61 Bölüm V.1.373 kelime
  62. 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
  63. 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
  64. 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
  65. 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
  66. 66 Vıı. Kitap17 kelime
  67. 67 I. Bölüm1.278 kelime
  68. 68 Iı. Bölüm827 kelime
  69. 69 Bölüm Iıı.630 kelime
  70. 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
  71. 71 Bölüm V.414 kelime
  72. 72 Bölüm Vı.909 kelime
  73. 73 Bölüm Vıı.683 kelime
  74. 74 Bölüm Vııı.813 kelime
  75. 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
  76. 76 Bölüm X.971 kelime
  77. 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
  78. 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
  79. 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime · Okuduğun bölüm

BÖLÜM XIII.
İlgi çekici ve güvenilir tarihinizde, sırası geldiğinde olabilecek en korkunç, en acıklı olay sayılan sayısız hadise arasında, ünlü ve kudretli imparatorluklarınızın gerilemesi ve çöküşü kadar derin, yürek burkan bir keder uyandıran yoktur. Dünyanın büyük hanedanlarının yok oluşuna yol açan yıkıcı olayları duygulanmadan düşünebilecek okur var mıdır? Hayalinde devlet ve imparatorlukların devasa yıkıntıları arasında dolaşan, çöküşlerine yol açan korkunç sarsıntıları izleyen kederli araştırmacının yüreği, çevresindeki yıkımın büyüklüğüyle orantılı bir merhametle kabarır. Krallıkların, prensliklerin ve kudretlerin her biri doğmuş, gelişmiş ve yıkılmış; her biri sırası geldiğinde kudretli bir asa sallamış; her biri başlangıçtaki hiçliğine geri dönmüştür. Walter Kuşkucu’nun barışçıl yönetimi, Huysuz William’ın hırçın yönetimi ve İnatçı Peter’ın şövalyece yönetimi altında Manhattoes’ta Yüksek Kudretli Devletler Genel Meclisinin imparatorluğunun başına da işte bunlar geldi.

Bu tarih öğretici derslerle doludur ve üzerinde dikkatle düşünülmeye değer; çünkü gerçek bilginin kıvılcımları, yitip gitmiş görkemin küllerini böyle eşeleyerek bulunur ve bilgelik kandili böyle aydınlanır. Öyleyse Walter Kuşkucu’nun yönetimi, refah ve barışın doğurduğu o kaygan, rahatına düşkün güven duygusuna ve aşırı huzur düşkünlüğüne karşı uyarı olsun. Bunlar bir ulusun gücünü kırar, karakterinin gururunu yok eder, hakarete katlanmasına ve onurla adaletin çağrısına kulak tıkamasına yol açar; değerli her görev ve düşünce pahasına, miskin birinin yastığına sarılması gibi, barışa tutunmasına neden olur. Böyle bir uyuşukluk, kaçındığı kötülüğü kaçınılmaz kılar. Bir haktan vazgeçmek ikincisinin gaspına yol açar; bir hak ihlalinin edilgin biçimde sineye çekilmesi yenisine kapı açar. Böylece barışa duyduğu kör sevgi uğruna onurunu ve çıkarlarını feda eden ulus, sonunda varlığını korumak için savaşmak zorunda kalır.

Huysuz William’ın felaketli yönetimi, sistemsiz davranan, geçici çözümlere ve şanslı tesadüflere bel bağlayan; duraksayıp bocaladıktan sonra cehalet ve beceriksizliğin gözü karalığıyla karar veren; ayak takımının saygısını kazanmak yerine önyargılarını okşayıp kibrini pohpohlayarak halkın gözüne girmeye çalışan; güvenliği çok sayıda danışmanda arayan, birbiriyle çelişen türlü tasarı ve görüşlerle kendi aklını karıştıran; ertelemeyi yılgınlık, telaşı kararlılık, eli sıkılığı tutumluluk, koşuşturmayı iş, böbürlenmeyi yiğitlik sanan; danışma meclisinde sert, beklentilerinde iyimser, eylemde aceleci, uygulamada güçsüz olan; girişimlere öngörüsüzce atılan, hazırlıksız başlayan, enerjisiz yürüten ve karmaşa ile yenilgiyle bitiren bu değişken, hummalı yönetim biçimine karşı ibret verici bir uyarı olsun.

İyi Stuyvesant’ın yönetimi, soğukkanlı muhakemeden yoksun ve güçlüklerle çevrili olsa bile kararlılığın ve enerjinin neler başarabileceğini göstersin. Açık sözlülüğün, dürüstlüğün ve yüce gönüllü cesaretin, başarıya ulaşmak imkânsızken bile nasıl saygı kazandırıp onur sağlayacağını göstersin. Ama aynı zamanda başkalarının iyi niyetine hemen kanmamamız ve güçlü komşularımızın sevgi dolu vaatlerine fazlasıyla dürüstçe güvenmememiz için bizi uyarsın; çünkü onlar, ihanet etmeye en çok niyetlendikleri zaman en dost canlısı görünürler. Tehlike zamanında yatıştırılması ve yönlendirilmesi gereken kalabalıkların görüş ve isteklerine sağduyuyla kulak vermeyi öğretsin; yoksa korku, otoriteye gösterilen saygıyı bastırır.

Fesatçı tebaasının boş laf kalabalığı, ölçüsüz nutukları, şiddetli “kararları”, ortada olmayan düşmana karşı kabadayılıkları ve düşman yaklaşınca gösterdikleri korkaklık, cesareti yalnız dillerinde yaşayan gürültücü yurtseverlere güvenmemeyi ve onları küçümsemeyi öğretsin. Bunlar, halk topluluklarında çok sık patlak veren, gerçek güçten yoksun küstah sözleri bastırmamız için bir ders olsun; bu sözler bir ulusun ruhundan çok kibrini ele verir. Kendi gücümüzle yiğitliğimizi fazla övmememiz, soylu bir düşmana hakaret etmememiz için bizi uyarsın. Gerçek bir ruh yüceliği, düşmana her zaman nezaketle ve gururlu bir incelikle davranmamızı sağlar; tersine davranmaksa zaferin değerini düşürür ve yenilgiyi iki kat utanç verici kılar.

Ama Manhattoes’in eski tarihçelerinden çıkarılabilecek sayısız güzel örnek üzerinde durmayı bırakıyorum. Dikkatle okuyan, tarihin dokusuna baştan sona işlenmiş, bilgisizliğin körelmiş gözünden kaçan altın iplikleri keşfedecektir. Yine de sözümü bitirmeden önce, Fort Casimir’in ele geçirilmesinin dünyamızdaki bugünkü sarsıntılara yol açtığı o ince olaylar zincirinin bize sunduğu ciddi bir uyarıyı göstermek istiyorum.

Öyleyse sevgili okur, şu yalın çıkarıma kulak ver. Bir kral, imparator ya da başka bir güçlü hükümdarsan, bu öğüdü yüreğine işlemeni salık veririm; her ne kadar eserimin böyle kişilerin eline geçeceğine pek ihtimal vermesem de. Çünkü kurnaz bakanların, bu tür ciddi ve öğretici kitapları talihsiz hükümdarlardan uzak tutmak için ne kadar dikkatli davrandıklarını iyi bilirim; belki okuyup bilgelik öğrenirler diye.

Kurnaz İsveçliler Fort Casimir’i haince ve ansızın ele geçirerek kısa süreli bir zafer kazandılar; ama Peter Stuyvesant’ın öfkesini üzerlerine çektiler ve o da Yeni İsveç’in tamamını ellerinden aldı. Peter Stuyvesant, Yeni İsveç’i fethederek Lord Baltimore’ın hak iddiasını harekete geçirdi; Lord Baltimore da Büyük Britanya Kabinesi’ne başvurdu ve Kabine Yeni Hollanda eyaletinin tamamını ele geçirdi. Bu büyük başarıyla, Nova Scotia’dan Florida’lara kadar uzanan bütün Kuzey Amerika, Britanya tacına bağlı tek bir toprak hâline geldi. Ama sonrasına bakın: O güne dek dağınık olan koloniler böylece birleşince ve onları dizginleyecek ya da boyunduruk altında tutacak rakip koloniler kalmayınca büyüyüp güçlendiler; sonunda ana ülkeden daha güçlü hâle gelerek bağlarını koparabildiler ve şanlı bir devrimle bağımsız bir imparatorluk oldular. Fakat sonuçlar zinciri burada durmadı: Amerika’daki başarılı devrim, Fransa’da kanlı bir devrime yol açtı; o devrim kudretli Bonaparte’ı, Bonaparte da bütün dünyayı kargaşaya sürükleyen Fransız despotizmini doğurdu! Büyük güçler talihsiz fetihlerinin cezasını böyle peş peşe çektiler. İleri sürdüğüm gibi, insanlığı ezen bugünkü bütün sarsıntılar, devrimler ve felaketler, bu çalkantılı tarihte anlatıldığı üzere, küçük Fort Casimir’in ele geçirilmesiyle başladı.

Ve şimdi, değerli okur, ne yazık ki sonsuza dek sürecek o hüzünlü vedaya hazırlanırken, senden gönülden bir dostlukla ayrılmak ve iyi yürekli hatıranda yer etmek isterdim. Ataların çağının daha iyi bir tarihini yazmamış olmam benim suçum değil; başka biri aynı derecede iyisini yazmış olsaydı, ben hiç girişmezdim. Gelecekte pek çok kişinin ortaya çıkıp beni aşacağına kuşkum çok az; bunu pek de umursamıyorum. Çünkü büyük Kristovallo Kolon (halk arasında Kolomb diye anılır) yumurtayı bir kez sivri ucu üzerinde dikmeyi başardıktan sonra, sofradaki herkes kendi yumurtasını bin kat daha ustaca dikmiştir. Bu tarihte gücüne giden bir şey bulan okur olursa buna içtenlikle üzülürüm; ama yanıldığını söyleyerek kavrayışını, alıngan olduğunu söyleyerek iyi niyetini, bir gölgeden ürktüğünü söyleyerek temiz vicdanını sorgulamam. Hiç kuşkusuz, kimsenin amaçlamadığı yerde kusur bulmakta böylesine becerikliyse, keşfinin keyfini çıkarmasına izin verilmemesi büyük yazık olurdu.

Yurttaşlarımın anlayışına, onlara ders vermeyi aklımdan geçirmeyecek kadar; iyi öğütler verip onların sevgisini yitirmeyi göze alamayacak kadar değer veririm. Dünya kendilerini küçümsüyor diye dünyayı küçümseyen o alaycı kişilerden değilim. Tersine, dünyanın gözünde pek aşağı bir yerde olsam da ona kusursuz bir iyi niyetle bakarım; tek üzüntüm, kendisini ona beslediğim sınırsız sevgiye daha layık hâle getirmemesidir.

Yine de bu tarih çalışmamda, uzun ve zahmetli bir ömrün cılız ürünü olan eserimde, çağın seçici damak tadını hoşnut edemediysem talihsizliğime ancak hayıflanabilirim; çünkü mevsim, bunu telafi etmeyi ummam için bile çok geç. Yaşlılığın solduran karları çoktan alnıma yağdı. Birazdan, yüreğimin çevresinde hâlâ dolaşan ve sana, değerli okur, iyilikle çarpan bu ılık sıcaklık da sonsuza dek soğuyacak. Belki de bu kırılgan toz yığını, yaşarken yalnızca yararsız otlara hayat vermiş olsa bile, mütevazı bir vadi çimenliğine dönüşür; oradan sevgili Mannahata adama güzellik katacak nice tatlı kır çiçeği filizlenir!

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…