New York'un Tarihi kitap kapağı

15. bölüm / 79

Bölüm Iıı.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 79Şu an: Bölüm Iıı.
  1. 1 Giriş.749 kelime
  2. 2 Yazarın Özürü.768 kelime
  3. 3 Duyurular. — Bu Eser Yayımlanmadan Önce Gazetelerde Çıkanlar.371 kelime
  4. 4 Yazarın Hikâyesi2.082 kelime
  5. 5 Halka.1.154 kelime
  6. 6 I. Kitap19 kelime
  7. 7 I. Bölüm1.329 kelime
  8. 8 Iı. Bölüm1.752 kelime
  9. 9 Iıı. Bölüm1.239 kelime
  10. 10 Bölüm Iv.1.365 kelime
  11. 11 Bölüm V.3.242 kelime
  12. 12 İkinci Kitap8 kelime
  13. 13 Birinci Bölüm2.132 kelime
  14. 14 Bölüm Iı.1.246 kelime
  15. 15 Bölüm Iıı.1.456 kelime · Okuduğun bölüm
  16. 16 Bölüm Iv.2.270 kelime
  17. 17 V. Bölüm878 kelime
  18. 18 Bölüm Vı.434 kelime
  19. 19 Bölüm Vıı.504 kelime
  20. 20 Bölüm Vııı.1.073 kelime
  21. 21 Bölüm Ix.1.227 kelime
  22. 22 Iıı. Kitap.9 kelime
  23. 23 Bölüm I.1.669 kelime
  24. 24 Bölüm Iı.1.930 kelime
  25. 25 Bölüm Iıı.1.502 kelime
  26. 26 Bölüm Iv.1.159 kelime
  27. 27 Bölüm V.582 kelime
  28. 28 Bölüm Vı.987 kelime
  29. 29 Bölüm Vıı.966 kelime
  30. 30 Bölüm Vııı.1.008 kelime
  31. 31 Bölüm Ix.1.211 kelime
  32. 32 Kitap Iv.7 kelime
  33. 33 Bölüm I.988 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm647 kelime
  35. 35 Üçüncü Bölüm937 kelime
  36. 36 Dördüncü Bölüm859 kelime
  37. 37 Beşinci Bölüm791 kelime
  38. 38 Birinci Cildin Sonu. — Knıckerbocker’ın New York Tarihi. Iı. Cilt. — Giriş.254 kelime
  39. 39 NEW YORK TARİHİ DÖRDÜNCÜ KİTAP (devamı). — Altıncı Bölüm.951 kelime
  40. 40 Vıı. Bölüm428 kelime
  41. 41 Vııı. Bölüm877 kelime
  42. 42 Ix. Bölüm786 kelime
  43. 43 Bölüm X.593 kelime
  44. 44 Bölüm Xı.663 kelime
  45. 45 Bölüm Xıı.1.304 kelime
  46. 46 V. Kitap13 kelime
  47. 47 I. Bölüm1.370 kelime
  48. 48 Iı. Bölüm858 kelime
  49. 49 Iıı. Bölüm.1.016 kelime
  50. 50 Iv. Bölüm.1.325 kelime
  51. 51 V. Bölüm.869 kelime
  52. 52 Vı. Bölüm.459 kelime
  53. 53 Vıı. Bölüm.897 kelime
  54. 54 Vııı. Bölüm.989 kelime
  55. 55 Ix. Bölüm.1.539 kelime
  56. 56 Vı. Kitap.13 kelime
  57. 57 I. Bölüm.1.143 kelime
  58. 58 Bölüm Iı.1.283 kelime
  59. 59 Bölüm Iıı.1.499 kelime
  60. 60 Bölüm Iv.1.484 kelime
  61. 61 Bölüm V.1.373 kelime
  62. 62 Bölüm Vı.1.774 kelime
  63. 63 Bölüm Vıı.1.302 kelime
  64. 64 Bölüm Vııı.2.278 kelime
  65. 65 Bölüm Ix.1.773 kelime
  66. 66 Vıı. Kitap17 kelime
  67. 67 I. Bölüm1.278 kelime
  68. 68 Iı. Bölüm827 kelime
  69. 69 Bölüm Iıı.630 kelime
  70. 70 Bölüm Iv.1.356 kelime
  71. 71 Bölüm V.414 kelime
  72. 72 Bölüm Vı.909 kelime
  73. 73 Bölüm Vıı.683 kelime
  74. 74 Bölüm Vııı.813 kelime
  75. 75 Bölüm Ix.1.543 kelime
  76. 76 Bölüm X.971 kelime
  77. 77 Bölüm Xı.1.498 kelime
  78. 78 Bölüm Xıı.1.262 kelime
  79. 79 Bölüm Xııı.1.080 kelime

BÖLÜM III.
Geçen bölümü bitiren o küçük sapmayla, ana yerleşim yeri Communipaw’a karşı New York kentinin evlat görevini yerine getirdikten ve bugünkü hâlinin sadık bir tasvirini sunduktan sonra, içimi tatlı bir öz onaylama duygusuyla doldurup ilk dönem tarihini anlatmaya dönüyorum. Goede Vrouw’un mürettebatı Hollanda’dan gelen yeni göçmenlerle kısa sürede takviye edildi; yerleşim de keyifle büyüyüp zenginleşti. Komşu Kızılderililer, Hollanda dilinin tuhaf seslerine kısa zamanda alıştı ve yeni gelenlerle aralarında yavaş yavaş ilişki kuruldu. Kızılderililer uzun uzun konuşmaya, Hollandalılar ise uzun süre sessiz kalmaya pek düşkündü; bu bakımdan birbirlerine tam anlamıyla uyum sağladılar. Şefler büyük boğadan, Vabaş’tan ve Ulu Ruh’tan uzun uzun söz eder; ötekiler de büyük bir dikkatle dinler, pipolarını tüttürür, “yah, myn-her” diye homurdanırdı. Bu da zavallı yerlileri olağanüstü sevindirirdi. Yeni yerleşimcilere tütünü en iyi nasıl kurutup içeceklerini öğretirlerdi; yeni gelenler de karşılığında onları hakiki Hollanda içkisiyle sarhoş edip pazarlık etme sanatını öğretirdi.

Kürk ticareti kısa sürede canlandı. Hollandalı tüccarlar alışverişlerinde son derece dürüst davranıyor, tartıyla alım yapıyordu. Hatta değişmez bir ağırlık ölçüsü koymuşlardı: Bir Hollandalının eli bir pound, ayağıysa iki pound gelirdi. Saf Kızılderililerin hacimle ağırlık arasındaki bu büyük orantısızlığa sık sık şaşırdığı doğrudur; çünkü terazinin bir kefesine ne kadar büyük bir kürk yığını koyarlarsa koysunlar, öteki kefeye bir Hollandalı elini ya da ayağını koydu mu, kürk yığını mutlaka havaya kalkardı. Communipaw pazarında iki pounddan ağır bir kürk paketi görüldüğü hiç olmamıştı!

Bu tuhaf bir gerçek; ama bunu, kolonide önemli bir mevkiye yükselmiş olan büyük büyük büyükbabamdan doğrudan duydum. Ayağının alışılmadık ağırlığı sayesinde tartı memurluğuna terfi etmişti.

Dünyanın bu köşesindeki Hollanda toprakları artık pek gelişkin bir görünüm kazanmaya başlamış, bilge Vander Donck’un belirttiğine göre, Hollanda Aşağı Ülkeleri’ne büyük benzerliklerinden ötürü Nieuw Nederlandts genel adı altında toplanmıştı. Gerçekten de aralarındaki benzerlik dikkat çekiciydi; tek fark, ilkinin engebeli ve dağlık, ikincisininse düz ve bataklık olmasıydı. Bu sıralarda Hollandalı sömürgecilerin huzuru geçici olarak bozulacaktı. 1614’te Virginia Valisi Dale’den aldığı yetkiyle yelken açan Kaptan Sir Samuel Argal, Hudson Nehri üzerindeki Hollanda yerleşimlerini ziyaret etti; İngiliz tacına ve Virginia egemenliğine boyun eğmelerini istedi. Bu küstah isteğe karşı koyacak durumda olmadıklarından, ölçülü ve aklı başında insanlar gibi o an için boyun eğdiler.

Yiğit Argal’ın Communipaw yerleşimini rahatsız ettiğine dair bir bilgi yok; tersine, gemisi ilk kez ufukta göründüğünde saygıdeğer kentlilerin öyle büyük bir paniğe kapıldığını duydum ki pipolarını inanılmaz bir şiddetle tüttürmeye koyulmuşlar. Öyle çok duman çıkarmışlar ki duman çevredeki orman ve bataklıklarla birleşerek sevgili köylerini tümüyle örtüp gizlemiş, Pavonia’nın güzel topraklarının üzerine çökmüş. Böylece korkunç Kaptan Argal, bunca zararlı dumanın örtüsü altında çamura rahatça sinmiş, dimdik duran küçük bir Hollanda yerleşiminin varlığından hiç şüphelenmeden yoluna devam etmiş. Bu talihli kaçışın anısına saygıdeğer sakinler bugüne kadar neredeyse hiç ara vermeden pipo tüttürmüş. Açık bir öğleden sonra Communipaw’ın üzerine çöken o olağanüstü sisin nedeni de buymuş.

Düşman çekilince yüce gönüllü atalarımız, yaşanan kargaşa ve telaşın ardından kendilerine gelmek için tam altı ay harcadılar. Sonra eyaletlerin durumunu pipolarının dumanı üstünde görüşmek üzere bir güvenlik konseyi topladılar. Konseye, vaktiyle Hollanda’nın Amsterdam kentindeki büyük kanalın kıyısında güneşlenerek zaman geçiren gezgin filozoflardan oluşan bir topluluğun üyesi olan Oloffe Van Kortlandt başkanlık ediyordu. Diogenes gibi, güneş ışığında özgür ve yükümlülüksüz bir mülkün tadını çıkarırdı. Kortlandt soyadının anlamı “Kısaülke” ya da “Topraksız”dı; tıpkı şanlı Jean Sansterre’nin adı gibi, toprak sahibi olmadığını ima ettiği düşünülüyordu. Oysa kendisi, Bilinmeyen Topraklar’da büyük arazileri bulunduğunu ileri sürüyor ve onları gözetmeye yeni dünyaya gelmiş olduğunu söylüyordu.

Bütün arazi spekülatörleri gibi o da hayal kurmaya pek düşkündü. Communipaw’da olağanüstü bir şey olduğunda, önceden rüyasında gördüğünü söylerdi; olup bittikten sonra olayları önceden haber veren o yanılmaz kâhinlerdendi. Pavonia kentlileri bu doğaüstü yeteneğe, antik çağların aydınlanmış ulusları kadar değer verirdi. Bilge Ulysses en ince başarılarını uyanık olduğu anlardan çok uykuya borçluydu; büyük bir işe girişmeden önce çoğu kez onun üstüne iyice uyurdu. Aynı şey, bu yüzden yerinde bir adla Hayalperest Oloffe diye anılan Oloffe Van Kortlandt için de söylenebilirdi.

Şimdilik rüyaları ve spekülasyonları ona pek az kişisel kazanç sağlamıştı; hâlâ eskisi kadar topraksızdı. Yine de toplum içinde başı dik gezerdi. Şeker külahı biçimli şapkası epey yıpranmışsa tepesine daha uzun bir horoz kuyruğu takar; gömleği pek temiz değilse göğsünü daha da kabartırdı. Gömleğinin eteği pantolonundaki bir delikten dışarı sarkıyorsa, bu en azından gerçekten bir eteği olduğunu, sırf fırfırdan ibaret olmadığını kanıtlardı.

Söz konusu konseyde saygıdeğer Van Kortlandt, Communipaw bataklıklarından çıkıp imparatorluğun merkezi için daha elverişli bir yer arama siyasetini savundu. Bunun, dediğine göre, bir önceki gece rüyasında karşısına çıkan iyi Aziz Nikola’nın öğüdü olduğunu söyledi. Aziz’i geniş şapkasından, uzun piposundan ve Goede Vrouw’un pruvasındaki figüre benzerliğinden tanımıştı.

Birçokları bu rüyanın Oloffe Van Kortlandt’ın uydurması olduğunu düşündü. Söylendiğine göre, bütün topraklar paylaşıldıktan sonra Communipaw’a geldiği için oraya hep kötü gözle bakmış; imparatorluğun merkezini, “kasaba arsalarının” dağıtımında hazır bulunabileceği yeni bir yere taşımak istemişti. Fakat kasabalar kuran ve başka arazi spekülasyonlarıyla uğraşan saygıdeğer beyler hakkında ileri sürülmeye pek yatkın olan bu tür imalara kulak asmamalıyız.

Bu tehlikeli girişimi Oloffe’nin kendisi yürütecekti. Yardımcısı ya da çalışma arkadaşları olarak Mynheer Abraham Harden Broeck’i, Jacobus Van Zandt’ı ve Winant Ten Broeck’i seçti. Üçü de kuşkusuz büyük adamlardı; ama özenle soruşturmama rağmen Hollanda’dan ayrılmalarından önceki yaşamları hakkında pek az şey öğrenebildim. Buna şaşmamak gerekir; çünkü serüvenciler de peygamberler gibi, yabancı ülkelerde ne kadar gürültü koparsalar da kendi yurtlarında pek tanınmazlar. Şu kadarı kesindir: Bir ülkenin taşan ve dökülen kısımları, daima toprağın en zengin bölümünden oluşur. Burada, kökenleri kuşkulu olan birçok büyük adam ve büyük ailemizin, eski çağ kahramanlarına tanınan ayrıcalığa sahip olmasının ne kadar işe yarayacağını söylemeden edemiyorum. Kökenleri karanlıktaysa o kahramanlar tevazuyla bir tanrının soyundan geldiklerini ilan eder; yabancı bir ülkeye ayak bastıklarında da evlerinde kral ve prens olduklarına dair uydurma hikâyeler anlatırlardı. İyi niyetli saflığın hüküm sürdüğü ülkemizde sahte bir markinin, baronetin ya da başka bir şanlı yabancının ara sıra hakikati çıkar uğruna çarpıttığı oldu; ama kuşkucu ve olgulara bağlı bu çağda böyle davranışlar bütünüyle gözden düştü. Hatta kazara ve açıklanamaz biçimde bir çocuk dünyaya getiren genç bir kızın, olayı bir kuğuya, altın yağmuruna ya da bir nehir tanrısına bağlayarak salon şömineleri başında ve akşam çayı toplantılarında itibarını kurtarıp kurtaramayacağından bile kuşkuluyum.

Yukarıda sözünü ettiğim mitolojiden ve klasik masallardan yararlanabilseydim, üçlüden ilkine antik çağın en mağrur kahramanınki kadar görkemli bir soy ağacı verirdim. Van Zandt adı, yani “Kirden gelen”, onun da Triptolemus, Themis, Kikloplar ve Titanlar gibi Toprak Ana’dan, yani yeryüzünden doğduğunu düşündürüyordu! Bu varsayımı boyu posu da güçlü biçimde destekliyordu; çünkü Toprak Ana’nın bütün çocuklarının dev cüsseli olduğu iyi bilinir. Bize anlatıldığına göre Van Zandt, boyu altı fitten uzun, şaşırtıcı sertlikte kafası olan, uzun boylu, kemikli bir adamdı. Şanlı Van Zandt’ın kökeninin, en büyük, daha doğrusu en zengin kimi adamlarımızın kökeninden daha akıl almaz ya da inanmaya daha aykırı bir yanı da yok. Onların da başlangıçta bir gübre yığınından türediği bize son derece ciddi bir tavırla anlatılır!

Üçlüden ikincisi hakkında zamanımıza yalnızca silik bilgiler ulaşmıştır. Bu bilgiler, onun sağlam yapılı, inatçı, baş ağrıtan, yerinde duramayan küçük bir adam olduğunu söyler. Genellikle eski bir geyik derisi pantolon giydiğinden, ona yakınları arasında Harden Broeck, yani “Dayanıklı Pantolon” denirmiş.

Ten Broeck serüvenci takımını tamamlıyordu. Tuhaf ama gülünç bir gerçek var: Bütün gerçeği kaydetmekte bu kadar titiz olmasaydım, tarihin ağırlığına ve vakarına aykırı olduğu için bu gerçeği neredeyse sessizce geçiştirirdim. Bu saygıdeğer beyefendiye de günümüzde giysinin en bayağı parçası sayılan bir giysiden türetilmiş bir lakap verilmişti. Ne var ki kısa pantolon, saygıdeğer atalarımızın gözünde pek vakur bir giysi olmalıydı; herhâlde bunun nedeni, “şeref makamı” diye nitelenmiş olan vücut bölümünü örtmesiydi.

Ten Broeck adı, kimi zaman Tin Broeck diye de yazılırdı; iki biçim de gelişigüzel “On Pantolon” ve “Teneke Pantolon” diye çevrildi. Konuyu ele alan en zarif ve en hünerli yazarlar, Tin, hatta daha doğrusu Thin Breeches, yani “İnce Pantolon” okumasından yana görüş bildiriyor. Buradan da adın ilk sahibinin yoksul ama neşeli bir haylaz olduğu sonucunu çıkarıyorlar. Pantolonu pek sağlam değilmiş; belki de şu gerçekten felsefi kıtanın yazarı odur:——

“Öyleyse neden servet için dalaşalım,

Ya da böylesi parlak oyuncaklar için?

Neşeli bir yürek, ince bir pantolon

Dünyayı dolaşmaya yeter, yiğit dostlar!”

Yine de Yüksek Almanca şerh yazarları öteki okuyuşu savunuyor ve söz konusu saygıdeğer kişinin iri yapılı, şişman bir adam olduğunu ileri sürüyor. Onlara göre bu adam, atalarının şanına gösteriş olsun diye yerleşime eski Hollanda âdeti olan on çift pantolon giyme geleneğini ilk getiren kişiydi.

Hayalperest Oloffe’nin bilinmeyen diyarlara yapacağı bu yolculukta yanına seçtiği üç yardımcı işte böyleydi. Mürettebatındakilerin adlarıysa tarihe geçmemiştir.

Daha önce de belirttiğim gibi, Oloffe yaşamının büyük bölümünü Amsterdamlı gezgin filozoflarla açık havada geçirmişti. Bu yüzden gökyüzünün görünümüne alışmış, bir fırtınanın ya da sağanağın yaklaştığını, eşinin kaşlarına bakıp kulaklarında bir fırtınanın kopacağını sezen uysal bir koca kadar iyi anlayabilir olmuştu. Yolculuğu gökyüzünün elverişli göründüğü bir zamana denk getirdikten sonra bütün mürettebatına iyi bir gece uykusu çekmelerini, aile işlerini yoluna koymalarını ve vasiyetlerini yazmalarını öğütledi. Atalarımız, daha atılgan olup Haverstraw’a, Kaatskill’e, Groodt Esopus’a ya da Tappen Zee’nin büyük sularının ötesindeki başka bir uzak diyara yolculuk ettikleri sonraki zamanlarda bile bu önlemleri alırdı.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…