Bölümler 48Şu an: Xxxıı. Bölüm — Dowley’nin Aşağılanışı
- 1 Önsöz198 kelime
- 2 Bir Açıklama353 kelime
- 3 Sir Launcelot'un İki Devi Öldürüp — Bir Şatonun Halkını Özgürleştirmesi617 kelime
- 4 Yabancının Öyküsü603 kelime
- 5 Kayıp Ülkenin Öyküsü — Bölüm I. — Camelot543 kelime
- 6 Bölüm Iı. — Kral Arthur'un Sarayı1.353 kelime
- 7 Bölüm Iıı. — Yuvarlak Masa Şövalyeleri1.449 kelime
- 8 Bölüm Iv. — Mizahçı Sır Dınadan775 kelime
- 9 Bölüm V. — Bir Esinleniş1.317 kelime
- 10 Bölüm Vı. — Güneş Tutulması1.513 kelime
- 11 Vıı. Bölüm. — Merlin’in Kulesi1.628 kelime
- 12 Bölüm Vııı. — Patron1.471 kelime
- 13 Bölüm Ix. — Turnuva1.532 kelime
- 14 Bölüm X. — Uygarlığın Başlangıcı1.092 kelime
- 15 Bölüm Xı. — Macera Arayışındaki Yankee1.939 kelime
- 16 Bölüm Xıı. — Yavaş İşkence1.111 kelime
- 17 Bölüm Xııı. — Özgür İnsanlar2.098 kelime
- 18 Bölüm Xıv.909 kelime
- 19 Bölüm Xv. — Sandy’nin Öyküsü2.023 kelime
- 20 Bölüm Xvı. — Morgan Le Fay1.606 kelime
- 21 Bölüm Xvıı. — Kraliyet Ziyafeti2.191 kelime
- 22 Xvııı. Bölüm. — Kraliçenin Zindanlarında2.729 kelime
- 23 Xıx. Bölüm. — Şövalyeliği Meslek Edinmek780 kelime
- 24 Xx. Bölüm. — Devin Kalesi1.737 kelime
- 25 Xxı. Bölüm. — Hacılar2.965 kelime
- 26 Xxıı. Bölüm. — Kutsal Pınar2.587 kelime
- 27 Bölüm Xxııı. — Çeşmenin Yeniden Akıtılması1.799 kelime
- 28 Bölüm Xxıv. — Rakip Bir Büyücü2.427 kelime
- 29 Bölüm Xxv. — Yarışma Sınavı2.951 kelime
- 30 Bölüm Xxvı. — İlk Gazete2.193 kelime
- 31 Xxvıı. Bölüm. — Yankee ile Kral Kimliklerini Gizleyerek Yolculuk Ediyor1.990 kelime
- 32 Bölüm Xxvııı. — Krala Talim Vermek998 kelime
- 33 Bölüm Xxıx. — Çiçek Hastalığı Kulübesi1.563 kelime
- 34 Xxx. Bölüm — Malikâne Trajedisi2.348 kelime
- 35 Xxxı. Bölüm. — Marco1.677 kelime
- 36 Xxxıı. Bölüm — Dowley’nin Aşağılanışı1.480 kelime · Okuduğun bölüm
- 37 Bölüm Xxxııı. — Altıncı Yüzyılın Siyasal İktisadı2.758 kelime
- 38 Xxxıv. Bölüm — Yankee ile Kral Köle Olarak Satılıyor2.638 kelime
- 39 Xxxv. Bölüm — Acıklı Bir Olay1.892 kelime
- 40 Xxxvı. Bölüm — Karanlıkta Bir Karşılaşma927 kelime
- 41 Xxxvıı. Bölüm — Korkunç Bir Çıkmaz1.620 kelime
- 42 Xxxvııı. Bölüm — Sır Launcelot ve Yardıma Gelen Şövalyeler623 kelime
- 43 Xxxıx. Bölüm — Yankee’nin Şövalyelerle Dövüşü2.442 kelime
- 44 Xl. Bölüm — Üç Yıl Sonra1.855 kelime
- 45 Bölüm Xlı. — Kilise Yasağı996 kelime
- 46 Bölüm Xlıı. — Savaş!2.686 kelime
- 47 Xlııı. Bölüm — Kum Kuşağı Savaşı3.116 kelime
- 48 Bölüm Xlıv. — Clarence’ın Ek Notu852 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XXXII. BÖLÜM
DOWLEY’NİN AŞAĞILANIŞI
Cumartesi öğleden sonra, gün batımına doğru o yük geldiğinde, Marco’ların bayılmasını önlemek için epey uğraştım. Jones’la benim kurtuluşu olmayan bir yıkıma sürüklendiğimizden emindiler; bu iflasın suç ortakları oldukları için kendilerini suçluyorlardı. Yeterince yüklü bir tutar tutan yemekliklere ek olarak, ailenin gelecekteki rahatlığı için bir sürü fazladan şey almıştım: mesela, onların sınıfından insanların sofrasında, bir münzevinin sofrasında dondurma ne kadar ender bulunursa o kadar ender olan bolca buğday; büyükçe bir çam yemek masası; bir başka savurganlık saydıkları iki tam libre tuz; ayrıca tabak çanak, tabureler, giysiler, küçük bir fıçı bira ve daha neler neler. Konukları şaşırtıp biraz gösteriş yapabilmem için Marco’lara bu bolluktan söz etmemelerini tembihledim. Yeni giysiler konusunda bu saf çift çocuk gibiydi; sabaha yaklaşıp yaklaşmadığını görmek için gece boyu yataktan kalkıp durdular, sonunda giysileri şafak sökmeden tam bir saat önce giydiler. Sevinçleri—hatta kendilerinden geçişleri—öylesine taze, yeni ve içtenlikle coşkuluydu ki, gördüklerim uykumun bölünmesinin karşılığını fazlasıyla verdi. Kral her zamanki gibi ölüler gibi uyumuştu. Marco’lar giysileri için ona teşekkür edemezdi, çünkü bunu yapmaları yasaktı; ama minnettar olduklarını ona hissettirmek için akıllarına gelen her yolu denediler. Hepsi boşa gitti: hiçbir değişiklik fark etmedi.
Sonbaharın öyle güzel, ender rastlanan günlerinden biriydi ki, haziran gününün biraz yumuşatılmış hâli gibiydi; insanın dışarıda olmasına cennet denirdi. Konuklar öğleye doğru geldiler, büyük bir ağacın altında toplandık ve eski dostlar gibi hemen kaynaştık. Kralın çekingenliği bile biraz eridi; gerçi başlangıçta kendini Jones adına alıştırması biraz zahmetli oldu. Ona çiftçi olduğunu unutmamaya çalışmasını söylemiştim; ama işi bununla sınırlı tutmasını, ayrıntıya girmemesini istemenin de ihtiyatlı olacağını düşündüm. Çünkü dili pek hızlı, hevesi pek güçlü, bilgisi de pek belirsiz olduğundan, uyarmasaydın böyle küçük bir şeyi bozacağına güvenebilirdin.
Dowley keyfi yerindeydi. Erken davranıp onu konuşturmaya başladım; sonra ustalıkla sohbeti kendi geçmişine, kendisini de kahramanına çevirdim. Ardından oturup onu mırıldanarak dinlemek güzeldi. Bilirsiniz, kendi kendini yetiştirmiş adamlar… Konuşmayı bilirler. Öteki her tür insandan daha fazla takdiri hak ediyorlar; evet, bu doğru. Bunu ilk anlayanlar da çoğu zaman yine kendileri oluyor. Parasız, yardım edecek dostları olmayan yetim bir oğlan olarak hayata nasıl başladığını anlattı; en kötü efendilerin köleleri gibi yaşadığını, günde on altı ile on sekiz saat çalışıp ancak yarı aç kalmasına yetecek kadar kara ekmek aldığını söyledi. Sadık çabaları sonunda iyi bir demircinin dikkatini çekmiş; demirci, Dowley hiç hazırlıklı değilken onu dokuz yıllığına yanına çırak almayı, yiyeceğini ve giysilerini vermeyi, zanaatı—Dowley’nin deyişiyle “esrarı”—öğretmeyi teklif ederek neredeyse onu iyilikten öldürecekmiş. İlk büyük yükselişi, talihin ilk görkemli cilvesi buydu. Sıradan bir insanın payına böyle yaldızlı bir terfi düşmesine hâlâ şaşkınlıkla, coşkuyla ve güzel sözlerle değinmeden edemediğini görüyordunuz. Çıraklığı sırasında yeni giysi verilmemişti; ama ustası mezuniyet gününde onu yepyeni kendir ketenlerine büründürmüş, kendisini tarif edilemeyecek kadar zengin ve şık hissettirmişti.
“O günü hatırlarım!” diye heyecanla seslendi arabacı.
“Ben de öyle!” diye bağırdı duvarcı. “Giysilerin sana ait olduğuna inanamazdım; vallahi inanamazdım.”
“Ben de inanmazdım!” diye bağırdı Dowley’in gözleri parlayarak. “İtibarım elimden gidecekti; komşular belki çaldığımı düşünecekti. Büyük bir gündü, büyük bir gün; insan öyle günleri unutmaz.”
Evet, ustası da iyi, varlıklı bir adamdı; yılda iki kez büyük bir et ziyafeti verir, yanında beyaz ekmek, gerçek buğday ekmeği sunardı. Kısacası, denebilir ki bir lord gibi yaşardı. Zamanla Dowley işi devraldı ve ustasının kızıyla evlendi.
“Şimdi de başıma gelenlere bakın,” dedi etkileyici bir tavırla. “Her ay iki kez soframda taze et olur.” Bu gerçeğin iyice anlaşılması için durakladı, sonra ekledi: “Bir de sekiz kez tuzlu et.”
“Bu da doğru,” dedi arabacı, soluğunu tutarak.
“Kendi bildiğime dayanarak söylüyorum,” dedi duvarcı aynı saygılı tavırla.
“Yılın her pazar günü soframda beyaz ekmek bulunur,” diye ekledi usta demirci ağırbaşlılıkla. “Dostlar, bunun da doğru olup olmadığına kendi vicdanınızla karar verin.”
“Başım üzerine, evet!” diye bağırdı duvarcı.
“Buna tanıklık edebilirim—ve ediyorum,” dedi arabacı.
“Mobilyaya gelince, donanımımın ne olduğunu kendiniz söyleyin.” Elini, içten ve engelsiz bir konuşma özgürlüğü bağışlarcasına zarifçe salladı ve ekledi: “İçinizden geldiği gibi konuşun; sanki ben burada değilmişim gibi konuşun.”
“Beş tabureniz var; üstelik işçilikleri de pek güzel, oysa aileniz yalnızca üç kişi,” dedi arabacı derin bir saygıyla.
“Bir de altı tahta kadehiniz, yemek ve içmek için altı tahta tabağınız, iki de kalay tabağınız var,” dedi duvarcı etkileyici bir tavırla. “Bunu, Tanrı’nın yargıcım olduğunu bilerek söylüyorum; burada sonsuza dek kalmayız, son gün bedenimizle söylediğimiz sözlerin hesabını vermeliyiz; yalan da olsa doğru da.”
“İşte nasıl bir adam olduğumu artık biliyorsunuz, kardeşim Jones,” dedi demirci, hoş ve dostça bir küçümserlikle. “Kuşkusuz, saygı payını kıskanan, yabancılara değerleri ve konumları anlaşılana kadar pek para harcamayan biri olduğumu sanırsınız. Ama buna kafa yormayın; şunu iyi bilin ki, dünya malı ne kadar mütevazı olursa olsun, yüreği doğru olan herkesi kendime eş, arkadaş sayarım; bu meseleleri önemsemem. Bunun kanıtı olarak elimi uzatıyorum; kendi ağzımla söylüyorum, eşitiz—eşitiz.” Sonra yaptığı zarif, yüce gönüllü işin farkında olan bir tanrının memnuniyetiyle topluluğa gülümsedi.
Kral, elini isteksizliğini pek gizleyemeden tuttu; bir hanımefendinin balığı bırakması kadar isteyerek bıraktı. Bütün bunlar iyi bir etki yarattı, çünkü bu davranışı, kendisine bir büyüklük tarafından seslenilmesi karşısında duyulan doğal bir mahcubiyet sanıldı.
Hanım şimdi masayı getirdi, ağacın altına kurdu. Yepyeni, gösterişli bir çam masaydı; görünce herkesin şaşırdığı belli oldu. Fakat hanım, her gözenekten rahat bir kayıtsızlık saçan bedeniyle, bütün gösteriş merakını ele veren alev alev gözlerle, gerçek, safkan bir masa örtüsünü ağır ağır açıp serince şaşkınlık daha da arttı. Bu, demircinin evindeki ihtişamı bile geride bırakıyordu; onu derinden sarstığı gözlerinden belliydi. Marco ise cennetteydi; bu da apaçık ortadaydı. Ardından hanım iki güzel, yeni tabure getirdi—vay canına, ne olaydı! Her konuğun gözlerinde şaşkınlık okunuyordu. Sonra elinden geldiğince sakin görünerek iki tane daha getirdi. Yine şaşkınlık; ürkek fısıldaşmalar duyuldu. Bir kez daha iki tabure getirdi—gururundan uçuyordu. Konuklar donakalmıştı; duvarcı mırıldandı:
“Dünyevi ihtişamda insana her daim saygı uyandıran bir şey var.”
Hanım arkasını dönerken Marco, fırsat sıcakken zirveyi yapıştırmadan edemedi; amaçladığı şey dingin bir rahatlıkla söylemekti, ama pek beceremedi:
“Bunlar yeter; gerisini bırak.”
Demek daha da vardı! Etkisi muhteşemdi. Ben bile bu eli daha iyi oynayamazdım.
Bundan sonra hanım, şaşkınlığı gölgede yüz elli dereceye çıkaran, ama ifadeyi de soluk soluğa söylenen “Ah”lara ve “Oh”lara, sessizce havaya kalkan ellere ve gözlere indirgeyen bir hızla sürprizleri peş peşe sıraladı. Yeni ve bolca tabak çanak; yeni tahta kadehler ve başka sofra eşyaları getirdi; bira, balık, tavuk, kaz, yumurta, rosto dana eti, rosto koyun eti, jambon, küçük bir kızarmış domuz yavrusu ve bol miktarda gerçek beyaz buğday ekmeği de getirdi. Genel olarak bakılırsa, bu sofra o kalabalığın daha önce gördüğü her şeyi fersah fersah geride bırakıyordu. Onlar hayret ve huşu içinde öylece donup kalmış otururken, ben sanki kazara elimi şöyle bir salladım; bakkalın oğlu uzaydan çıkageldi ve hesabı tahsil etmeye geldiğini söyledi.
“Peki,” dedim kayıtsızca. “Tutarı ne? Kalemleri say bakalım.”
Sonra o üç şaşkın adam dinlerken hesabı okudu; içimi dingin bir memnuniyet dalgası kaplıyor, Marco’nun ruhunda ise dehşet ve hayranlık dalgaları birbirini izliyordu:
Sözünü bitirdi. Solgun ve ürkütücü bir sessizlik çöktü. Kimsenin bir uzvu kıpırdamadı. Nefes alışını belli eden tek bir burun deliği bile olmadı.
“Hepsi bu mu?” diye sordum, son derece sakin bir sesle.
“Hepsi bu, efendim; yalnızca ufak tefek bazı şeyler ‘muhtelif’ başlığı altında toplandı. Arzu buyurursanız, onları ayrı ayrı—”
“Önemi yok,” dedim, en umursamaz tavrımla elimi sallayarak. “Lütfen genel toplamı söyle.”
Kâtip kendini ayakta tutmak için ağaca yaslandı ve şöyle dedi:
“Otuz dokuz bin yüz elli milray!”
Arabacı taburesinden düştü, ötekiler kendilerini kurtarmak için masaya sarıldı ve derin, hep bir ağızdan yükselen bir haykırış duyuldu:
“Felaket gününde Tanrı yardımcımız olsun!”
Kâtip aceleyle ekledi:
“Babam, bu paranın tamamını şu anda sizden istemenin onurlu olmayacağını söylememi buyurdu; bu nedenle yalnızca sizden rica ediyor—”
Söylediklerine, boş bir esintiden farksızmış gibi kulak asmadım; neredeyse yorgunluğa varan bir kayıtsızlıkla paramı çıkarıp masaya dört dolar attım. Ah, bakışlarını görmeliydiniz!
Kâtip şaşırmış ve büyülenmişti. Kasabaya gidip dönene kadar teminat olarak dolarlardan birini yanımda tutmamı istedi, ama sözünü kestim:
“Ne, dokuz senti geri getirmek için mi? Saçmalık! Hepsini al. Üstü kalsın.”
Şaşkın bir mırıltı yükseldi:
“Doğrusu, bu adam para kesesinden yaratılmış! Parayı, toprakmış gibi savuruyor.”
Demirci yıkılmış bir adamdı.
Kâtip parasını aldı ve talih sarhoşluğuyla sendeleyerek uzaklaştı. Marco’ya ve karısına dedim ki:
“Dostlarım, size küçük bir şey”—diye başladım; öğütücü tüfekleri onlara, sanki önemsiz bir şeymiş gibi uzattım, oysa her birinin içinde nakit on beş sent vardı. Zavallıcıklar şaşkınlık ve minnetle kendilerinden geçerken ötekilere döndüm ve günün saatini sorar gibi sakin bir sesle dedim ki:
“Evet, herkes hazırsa sanırım yemek de hazır. Haydi, başlayın.”
Ah, muazzamdı; evet, tam bir şaheserdi. Sanırım hiçbir zaman bir durumu bundan iyi kurgulamamış, elimdeki malzemeden bundan daha mutlu ve çarpıcı sonuçlar çıkarmamıştım. Demirci mi? Resmen ezilip hamur olmuştu. Tanrım! O adamın hissettiklerini dünyanın hiçbir şeyi için hissetmek istemezdim. Yılda iki kez büyük bir et şöleni yaptıklarını, ayda iki kez taze et yediklerini, haftada iki kez tuzlu et yediklerini, yıl boyunca her pazar beyaz ekmek yediklerini övüne övüne anlatmıştı—üstelik üç kişilik bir aile için; bütün yılın masrafı da en fazla 69.2.6’ydı (altmış dokuz sent, iki mil ve altı milray). Sonra birden, tek bir ziyafete neredeyse dört dolar harcayan bir adam çıkagelmişti; üstelik bu kadar küçük paraları eline almaktan yoruluyormuş gibi davranıyordu. Evet, Dowley epeyce sönmüş, büzülmüş, çökmüştü; bir ineğin üstüne bastığı şişme topa benziyordu.
Bölüm etkileşimi
