Silas Marner kitap kapağı

16. bölüm / 22

İkinci Kısım. — Bölüm Xvı.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 22Şu an: İkinci Kısım. — Bölüm Xvı.

İKİNCİ KISIM.
BÖLÜM XVI.
Silas Marner’ın ocağında yeni hazinesini bulmasının üzerinden on altı yıl geçmişti; aydınlık bir sonbahar pazarıydı. Eski Raveloe kilisesinin çanları, sabah ayininin bittiğini haber veren neşeli ezgileriyle çalıyordu. Kulenin kemerli kapısından, dostça selamlaşmalar ve sorular yüzünden ağır ağır çıkanlar, bu aydınlık pazar sabahını kiliseye gitmek için uygun bulan, varlıklı cemaat üyeleriydi. O dönemin taşra âdetine göre cemaatin ileri gelenleri önce ayrılır, daha alçakgönüllü komşularıysa bekleyip onları seyreder, eğik başlarını okşar ya da dönüp kendilerine bakan büyük bir vergi mükellefine reverans yapardı.

İyi giyimli insanların bu ilerleyen gruplarının en önünde, hepsine elini değdirmiş olan Zaman’a rağmen tanıyacağımız birkaç kişi var. Kırk yaşındaki uzun boylu sarışın adam, yirmi altı yaşındaki Godfrey Cass’ten görünüşü bakımından pek farklı değil: Yalnızca biraz daha etlenmiş ve gençliğin o tarif edilmez havasını yitirmiş; gözleri donuklaşmasa, kırışıklıkları henüz belirmese bile bu kayıp belli oluyor. Koluna yaslanan ve ondan çok da genç olmayan güzel kadın belki kocasından daha fazla değişmiş. Eskiden yanağında hep duran hoş canlılık şimdi yalnızca ara sıra, sabahın temiz havasıyla ya da güçlü bir şaşkınlık anında beliriyor. Yine de insan yüzlerini, insan deneyimini anlattıkları için sevenlerin gözünde Nancy’nin güzelliği daha da ilgi çekici olmuş. Yaşlılık çirkin bir perde yayarken ruh çoğu zaman daha olgun bir iyiliğe erişir; bu yüzden üstünkörü bir bakış, meyvenin değerini asla sezemez. Ama yıllar Nancy’ye o kadar zalim davranmamış. Kararlı ama dingin ağzı, kahverengi gözlerinin berrak ve dürüst bakışı, sınanmış ve en iyi niteliklerini korumuş bir yaradılıştan söz ediyor; özenli sadeliği ve temizliğiyle giysileri bile şimdi daha anlamlı, çünkü gençliğin cilvelerinin bunda artık hiçbir payı olamaz.

Bay ve Bayan Godfrey Cass (yaşlı Squire babalarına kavuşup mirası bölüşüldüğünden beri Raveloe halkının dilinden düşen daha yüksek bir unvanları yoktu) biraz gerilerindeki uzun boylu yaşlı adamla sade giyimli kadını aramak için dönüp bakmışlardı; Nancy, “babamla Priscilla’yı” beklemeleri gerektiğini söylemişti. Şimdi hepsi, kilise avlusundan geçerek Kızıl Ev’in karşısındaki küçük bir kapıya çıkan dar yola sapıyor. Onların peşinden şimdilik gitmeyelim; çünkü bu ayrılan cemaatte yeniden görmek isteyeceğimiz başka kişiler, Kızıl Ev’in efendisiyle hanımı kadar şık giyinmeyen ve onlar kadar kolay tanıyamayacağımız kimseler de olabilir.

Ama Silas Marner’ı tanımamak mümkün değil. Büyük kahverengi gözleri daha geniş bir görüş kazanmış gibi; gençliğinde miyop olanların gözlerinde görülen bir şey bu. Bakışları artık daha az dalgın, daha karşılık verir nitelikte. Ama başka her şey, on altı yılın bedenini ne denli güçsüz düşürdüğünü gösteriyor. Dokumacının kambur omuzlarıyla beyaz saçları ona neredeyse ileri yaşlı birinin görünüşünü veriyor; oysa yaşı elli beşi bile bulmuyor. Yanında ise gençliğin en taze çiçeği var: On sekiz yaşında, sarışın, gamzeli bir kız. Kahverengi şapkasının altında kıvırcık kızıl saçlarını düzleştirmeye boşuna çalışmış; saçları mart rüzgârında bir dere kadar inatla dalgalanıyor, küçük bukleleri tarağın zaptından kurtulup arkada şapkasının altından taşıyor. Eppie saçlarına ister istemez biraz içerliyor; Raveloe’da saçları onunki gibi olan başka kız yok ve ona göre saçlar düz olmalı. Küçük şeylerde bile kusurlu görünmek istemiyor; benekli mendiline ne kadar düzgün katlanmış dua kitabına bakın.

Yeni fitilli kadife giysisi içindeki bu yakışıklı delikanlı onun arkasından yürüyordu. Eppie saç konusunu genel olarak açtığında, düz saçın belki de genelde en iyisi olduğundan pek emin olamıyordu; ama Eppie’nin saçlarının farklı olmasını istemiyordu. Eppie, arkasında kendisini özel bir dikkatle düşünen ve yola çıkar çıkmaz yanına gelebilmek için cesaret toplamaya çalışan birinin bulunduğunu mutlaka seziyordu. Yoksa neden biraz utangaç görünsün, başını babası Silas’tan çevirmemeye dikkat etsin, kilisede kimlerin olup olmadığını, Papaz Evi’nin duvarının üzerinden yükselen kızıl üvezin ne kadar güzel olduğunu ona fısıldayıp dursun?

“Baba, Bayan Winthrop’unkine benzer katmerli papatyalar yetiştirebileceğimiz küçük bir bahçemiz olsun isterdim,” dedi Eppie yola çıktıklarında. “Ama çok kazmak, taze toprak taşımak gerekiyormuş; sen yapamazsın, değil mi baba? Zaten yapmanı da istemem, çok ağır iş olur.”

“İstersen yapabilirim yavrum, küçücük bir bahçe istiyorsan. Bu uzun akşamlarda, birkaç çiçek kökü yetecek kadar bir yeri atıl araziden ayırmak için çalışabilirim; sabahları da tezgâha oturmadan önce kürekle biraz uğraşırım. Küçücük bir bahçe istediğini neden daha önce söylemedin?”

“Ben kazarım, Bay Marner,” dedi şimdi Eppie’nin yanında yürüyen fitilli kadife giysili genç adam; resmiyete gerek duymadan konuşmaya katılmıştı. “Günlük işimi bitirince benim için oyun gibi olur; işin az olduğu zamanlarda da araya sıkıştırırım. Bay Cass’in bahçesinden size biraz toprak da getiririm; izin verir, seve seve.”

“Aa, Aaron, sen de orada mıydın delikanlı?” dedi Silas. “Fark etmemişim; Eppie bir şeylerden söz ederken onun anlattıklarından başka bir şey görmüyorum. Madem kazmaya yardım edebilirsin, onun bahçesini daha çabuk kurarız.”

“Sizce de uygunsa,” dedi Aaron, “bu öğleden sonra Stone-pits’e gelirim; hangi yeri ayıracağımızı kararlaştırırız. Sabah da bir saat erken kalkıp işe koyulurum.”

“Ama baba, ağır kazı işini yapmayacağına söz vermezsen olmaz,” dedi Eppie. “Zaten bu konudan hiç söz etmezdim,” diye ekledi; yarı utangaç, yarı muzipti. “Ama Bayan Winthrop, Aaron’ın bize çok yardım edeceğini söylemişti, ben de...”

“Annen söylemeden de bunu bilmen gerekirdi,” dedi Aaron. “Umarım Bay Marner da onun için iş yapmaya gücümün yettiğini ve buna gönüllü olduğumu biliyordur; bu işi elimden alarak bana haksızlık etmez.”

“İşte böyle baba, bahçe kolaylaşana kadar içinde çalışmayacaksın,” dedi Eppie. “Seninle yatakları işaretler, çukurları açıp kökleri dikeriz. Birkaç çiçeğimiz olunca Stone-pits çok daha şenlenir; çiçekler bizi görebiliyor, konuştuklarımızı anlıyor gibi gelir bana hep. Biraz biberiye, bergamot ve kekik dikeceğim, çünkü kokuları çok güzel. Ama lavanta ancak varlıklıların bahçelerinde olur sanırım.”

“Bu, senin de olamayacağı anlamına gelmez,” dedi Aaron. “İstediğin her şeyden çelik getiririm; bahçeyle uğraşırken o kadar çok kesip çoğunu atıyorum ki. Kızıl Ev’de büyük bir lavanta yatağı var; evin hanımı lavantayı çok sever.”

“Peki,” dedi Silas ciddi bir sesle, “bize fazla yüz vermediğiniz, Kızıl Ev’den değerli bir şey istemediğiniz sürece. Bay Cass bize çok iyilik etti; kulübeye yeni bir bölüm yaptırdı, yatak ve başka şeyler verdi. Bahçe malzemesi ya da başka bir şey isteyip de yük olmak içime sinmez.”

“Yok canım, ne yük olması,” dedi Aaron. “Bütün kilise idaresinde, birinin değerlendirmesini bekleyen onca şey yüzünden boşa giden malzemesi olmayan tek bir bahçe bile yok. Bazen kendi kendime düşünüyorum da, toprak iyi değerlendirilse, bir lokma bile ağız bulmadan kalmasa, kimsenin yiyeceksiz kalması gerekmez. Bahçeyle uğraşmak insanı böyle düşüncelere daldırıyor. Ama şimdi geri dönmeliyim; yoksa annem orada olmadığımı görüp kaygılanır.”

“Bu öğleden sonra onu da getir, Aaron,” dedi Eppie. “Bahçe işini, o en başından her şeyi bilmeden kararlaştırmak istemem; değil mi baba?”

“Getirebilirsen getir Aaron,” dedi Silas. “Mutlaka bir şey söyler de işleri yoluna koymamıza yardım eder.”

Aaron köye doğru geri dönerken Silas’la Eppie tenha, kuytu yolda ilerlemeye devam etti.

Yalnız kalınca Eppie, “Ah babacığım!” diye seslendi; Silas’ın koluna sarılıp sıktı, çevresinde zıplayarak onu coşkuyla öptü. “Benim küçük yaşlı babacığım! O kadar mutluyum ki. Küçük bir bahçemiz olunca başka hiçbir şey istemem sanırım. Aaron’ın bizim için kazacağını biliyordum,” diye muzip bir zafer edasıyla sürdürdü. “Bunu çok iyi biliyordum.”

“Sen küçük bir düzenbazsın,” dedi Silas; yüzünde, sevginin taçlandırdığı yaşlılığa özgü dingin, edilgin bir mutluluk vardı. “Ama Aaron’a kendini iyice borçlu çıkaracaksın.”

“Yok canım, çıkarmayacağım,” dedi Eppie gülüp neşeyle hoplayarak. “O da istiyor.”

“Hadi, dua kitabını ben taşıyayım; böyle zıplarken elinden düşüreceksin.”

Eppie artık izlendiğinin farkındaydı; ama onu izleyen, ayağına bir kütük bağlanmış dost canlısı bir eşeğin bakışlarıydı. İnsanların küçük işlerine küçümseyerek burun kıvırmayan, mümkünse burnunun kaşınmasıyla onlara katılmaktan mutluluk duyan uysal bir eşek. Eppie her zamanki gibi onu okşamayı ihmal etmedi; ama eşeğin canı yana yana onların peşlerinden evlerinin kapısına kadar gelmesinin sakıncası vardı.

Eppie anahtarı kapıya sokarken içeriden keskin bir havlama duyuldu; eşeğin düşüncesi değişti ve vedalaşmadan topallayarak uzaklaştı. Bu keskin havlama, onları heyecanla karşılamaya hazır, kurnaz bakışlı kahverengi bir teriyerin işaretiydi. Köpek sinirli bir coşkuyla bacaklarının çevresinde dönüp durdu, tezgâhın altındaki alacalı yavru kediye hırlayarak atıldı, sonra yine keskin bir havlamayla geri sıçradı; sanki “Bu zavallı yaratığın işini gördüm, farkındasınızdır,” demek istiyordu. Yavru kedinin annesi ise pencere önünde beyaz göğsünü güneşe vermiş, uykulu bir tavırla okşanmalarını bekler gibi etrafına bakınıyordu; ama bunun için kılını kıpırdatmaya niyeti yoktu.

Bu mutlu hayvanların varlığı, taş kulübenin içini değiştiren tek şey değildi. Artık oturma odasında yatak yoktu; küçük oda, Dolly Winthrop’un gözünü memnun edecek kadar temiz ve parlak, düzgün mobilyalarla doluydu. Meşe masa ile üç ayaklı meşe sandalyeye bu kadar yoksul bir kulübede pek rastlanmazdı; yataklarla öteki eşyalar gibi bunlar da Kızıl Ev’den gelmişti. Köyde herkesin söylediğine göre Bay Godfrey Cass dokumacıya gerçekten çok iyilik etmişti. Yetim bir çocuğu büyütüp ona hem baba hem anne olmuş, bir de parasını yitirmişti; haftadan haftaya kazandığından başka hiçbir şeyi yoktu. Keten eğirme işi de giderek azalıyor, üstelik Bay Marner artık genç sayılmıyordu. Geçimini sağlayabilenlerin, yetim bir çocuğa bakan ve her şeyini kaybetmiş bir adama göz kulak olup yardım etmesi yerindeydi. Kimse dokumacıyı kıskanmıyordu; Raveloe’da komşuların yardımını onun kadar hak eden başka kimse yokmuş gibi görülüyordu. Ona dair geriye kalan batıl inançlar tümüyle başka bir renge bürünmüştü. Artık seksen altı yaşında, iyice güçsüz düşmüş; yalnızca şömine köşesinde ya da kapı eşiğinde güneşlenirken görülen Bay Macey, Silas’ın bir yetim için yaptıklarını yapan birinin parasının yeniden ortaya çıkacağına ya da hiç değilse hırsızın yaptığının hesabını vereceğine inanıyordu. Bay Macey’nin kendi deyişiyle, aklı hâlâ eskisi kadar işliyordu.

Silas şimdi oturmuş, Eppie’nin temiz örtüyü serip üzerine patatesli böreği koyuşunu hoşnutlukla izliyordu. Börek, fırının yerini en iyi tutan yöntemle, pazar gününe özgü bir yavaşlıkla, kısık ateşin üzerine konmuş kuru bir tencerede ağır ağır ısıtılmıştı. Silas evdeki kolaylıklara bir ocak ve fırın eklenmesine razı olmamıştı: Eski tuğla ocağını, kahverengi tenceresini sevdiği gibi seviyordu. Eppie’yi bulduğunda o ocak orada değil miydi? Ocak tanrıları hâlâ aramızda; yeni inançların hepsi bu fetişizme hoşgörüyle yaklaşsın, yoksa kendi köklerine zarar verebilirler.

Silas yemeğini her zamankinden daha sessiz yedi; bıçakla çatalını kısa süre sonra bırakıp Eppie’nin Snap’le kediyle yarı dalgın oyununu izledi. Eppie’nin yemeğini yavaşlatan da bu oyundu. Ama bu manzara, başka yerlere dalan düşünceleri durdurmaya değerdi: Koyu mavi pamuklu elbisesinin belirginleştirdiği dalgalı saçlarının ışığı, yuvarlak çenesinin ve boynunun beyazlığıyla Eppie neşeyle gülüyordu. Yavru kedi dört pençesiyle omzuna tutunmuştu; sürahi kulpu için yapılmış bir deseni andırıyordu. Bir yanında Snap, öte yanında Puss, Eppie’nin ikisinden de uzakta tuttuğu lokmaya patilerini uzatıyordu. Snap arada durup ikna edici, boğuk bir hırıltıyla kediye açgözlülüğünün ve davranışının boşunalığının hesabını soruyordu. Sonunda Eppie yumuşadı, ikisini de okşadı ve lokmayı aralarında paylaştırdı.

Ama sonunda Eppie saate göz atıp oyunu kesti ve, “Ah babacığım, güneşte oturup pipo içmek istiyorsun. Ama önce ortalığı toplamalıyım ki vaftiz annem geldiğinde ev düzenli olsun. Hemen bitiririm,” dedi.

Silas son iki yıldır her gün pipo içmeye başlamıştı. Raveloe’nun bilge kişileri bunu “nöbetlere iyi gelir” diye şiddetle tavsiye etmişti; Dr. Kimble da zararı dokunmayacak bir şeyi denemenin iyi olacağı gerekçesiyle bu tavsiyeyi onaylamıştı. Bu ilke, beyefendinin hekimlik uygulamalarında pek çok işe yarıyordu. Silas pipo içmekten pek zevk almıyor, komşularının bunu nasıl bu kadar sevdiğine sık sık şaşıyordu. Ama iyi olduğu söylenen şeylere alçakgönüllüce boyun eğmek, ocağında Eppie’yi bulduğundan beri içinde gelişen yeni benliğinin güçlü bir alışkanlığı olmuştu. Altınının yok olup gittiği karanlıktan kendisine gönderilen bu genç yaşamı bağrına basarken, şaşkın zihninin tutunabildiği tek ip buydu. Eppie’nin ihtiyaçlarını gözeterek ve her şeyin onda uyandırdığı duyguları paylaşarak Silas da Raveloe yaşamının kalıbını oluşturan gelenek ve inançları benimsemeye başlamıştı. Duyarlılıkları yeniden canlanırken belleği de uyanmış; eski inancının unsurları üzerinde düşünmeye ve bunları yeni izlenimleriyle birleştirmeye koyulmuş, sonunda geçmişiyle bugünü arasındaki bütünlük duygusunu yeniden kazanmıştı. Her türlü arı huzur ve sevinçle gelen, iyiliğin gözettiği hissiyle insana duyulan güven, en güzel yıllarının üzerine kara bir gölge düşüren bir yanlış, bir hata olmuş olabileceğine dair Silas’ta belirsiz bir izlenim uyandırmıştı. Zihnini Dolly Winthrop’a açması gittikçe kolaylaşınca, erken yaşamı hakkında anlatabildiği her şeyi ona yavaş yavaş aktardı. Bu anlatma işi zorunlu olarak ağır ve çetindi; Silas’ın kıt açıklama gücüne Dolly’nin yorumlama yeteneği de yardım etmiyordu. Dolly’nin sınırlı yaşam deneyimi, tuhaf âdetleri anlamasına yarayacak bir anahtar sunmuyor; her yenilik, anlatıyı her adımda durduran bir şaşkınlık kaynağına dönüşüyordu. Silas sonunda acıklı öyküsünün doruk noktasına, kura çekimine ve kuranın onun aleyhinde verdiği yalancı tanıklığa, ancak parçalar hâlinde ve Dolly’nin duyduklarını aşinalık kazanana dek düşünebilmesine zaman bırakan aralıklarla ulaşabildi. Suçluyu bulup masumu aklamak için bu yöntemin nasıl işlediğine dair Dolly’nin yeni soruları üzerine olayın birkaç görüşmede yeniden anlatılması gerekti.

“Seninki de aynı İncil, öyle mi Bay Marner? O ülkeden yanında getirdiğin İncil; kilisede kullandıklarıyla ve Eppie’nin okumayı öğrendiğiyle aynı, değil mi?”

“Evet,” dedi Silas, “her şeyiyle aynı; hem İncil’de kura çekildiğini de unutma,” diye ekledi daha alçak sesle.

“Ah, vah vah,” dedi Dolly, hasta birinin durumuyla ilgili kötü haber almış gibi kederli bir sesle. Birkaç dakika sustu; sonunda şöyle dedi:

“Belki işlerin aslını bilen akıllı kişiler vardır; papaz biliyordur, buna eminim. Ama bunları anlatmak için büyük laflar etmek gerekiyor; yoksul insanların da pek anlayacağı şeyler değil. Kilisede duyduklarımın ne anlama geldiğini hiçbir zaman tam bilemem; ancak şurasından burasından bir şey anlarım. Ama güzel sözler olduklarını bilirim, bilirim. Ama seni düşündüren şey şu, Bay Marner: Yukarıdakiler sana doğru davranmış olsalardı, seni kötü bir hırsız diye kovulmaya asla bırakmazlardı; oysa sen suçsuzdun.”

“Ah!” dedi Silas. Dolly’nin deyişlerini artık anlamaya başlamıştı. “İşte bu, kızgın demir değmiş gibi içime işledi; çünkü görüyorsun ya, ne yukarıda ne aşağıda beni umursayan, bana bağlı kimse vardı. On yıldan fazla, delikanlılığımızdan, her şeyi bölüşerek yaşadığımız günlerden beri birlikte olup geldiğim kişi—güvendiğim en yakın dostum—bana ihanet etmiş, beni mahvetmeye çalışmıştı.”

“Ah, ama kötü bir adammış; onun gibisi yoktur herhalde,” dedi Dolly. “Ama aklım karıştı, Bay Marner; sanki uykudan uyanmışım da gece mi sabah mı bilmiyormuşum gibi. Bir şeyi bir yere koyduğumda, tam olarak nereye koyduğumu hatırlamasam da orada olduğundan nasıl eminsem, başına gelenlerde de bir haklılık payı olduğundan öyle eminim; insan bir anlayabilse. Sen de umudunu yitirmemeliydin. Ama bunu yine konuşuruz; çünkü bazen sülük ya da lapa koyarken, yahut öyle işlerle uğraşırken aklıma öyle şeyler gelir ki otururken asla düşünemezdim.”

Dolly, sözünü ettiği türden aydınlanma fırsatlarını sık sık bulacak kadar işe yarar bir kadındı; konuyu yeniden açması da uzun sürmedi.

“Bay Marner,” dedi bir gün Eppie’nin çamaşırlarını eve getirmek için geldiğinde, “senin derdini ve kura çekme işini epey zamandır kafamda döndürüp duruyorum. Öyle karmakarışık oldu ki hangi ucundan tutacağımı bilemedim. Ama geçen gece, ölüp çocuklarını ardında bırakan zavallı Bessy Fawkes’la otururken—Tanrı yardımcıları olsun—birden her şey apaçık geldi aklıma; gün gibi açık. Ama şimdi aklımda tutabiliyor muyum, dilimin ucuna getirebiliyor muyum, bilmiyorum. Çünkü içimde çoğu zaman dışarı hiç çıkmayacak çok şey vardır. Senin eski ülkenin insanlarının duaları ezberden söylememesi, kitaptan da okumaması meselesine gelince, herhalde çok akıllı olmalılar; çünkü ‘Babamız’ duasını ve kiliseden yanımda götürebildiğim birkaç güzel sözü bilmeseydim, her gece diz çökerdim ama söyleyecek hiçbir şey bulamazdım.”

“Ama çoğu zaman, anlayabileceğim bir şey söyleyebiliyorsun, Bayan Winthrop,” dedi Silas.

“Öyleyse, Bay Marner, aklıma aşağı yukarı şöyle bir şey geldi: Kura çekilmesinden ve sonucun yanlış çıkmasından hiçbir şey anlamıyorum; bunu belki papaz açıklayabilir, ama o da ancak büyük laflarla anlatır. Bana gün gibi açık gelen şey, zavallı Bessy Fawkes için üzülürken düşündüğüm şeydi. İnsanlara acıdığımda, gecenin bir yarısı kalksam bile onlara yardım edecek gücüm olmadığını hissettiğimde hep aklıma gelir: Yukarıdakilerin yüreği benimkinden çok daha şefkatli; çünkü beni yaratanlardan daha iyi olamam. Bana bir şey zor görünüyorsa, bilmediğim şeyler olduğundandır; zaten bilmediğim bir sürü şey olabilir, çünkü bildiğim pek az şey var, öyle. Ben de bunu düşünürken seni hatırladım, Bay Marner, sonra her şey içime doluverdi: Sana ve kura çekenlere—şu kötü adam dışında—doğru ve adil davranılması gerektiğini içimde hissediyorsam, onlar ellerinden gelse sana doğru davranırlardı. Öyleyse bizi yaratan, bizi bizden iyi tanıyan ve daha iyi niyetli olan biri yok mu? Emin olabildiğim tek şey bu; aklıma getirdiğimde geri kalan her şey koca bir bilmece. Salgın gelip yetişkinleri aldı, çaresiz çocukları geride bıraktı; kemikler kırılıyor; doğru davranıp ağırbaşlı yaşayanlar, aksi insanlardan ötürü acı çekiyor. Ah, bu dünyada dert çok; işin aslını hiçbir zaman anlayamayacağımız şeyler var. Yapmamız gereken tek şey güvenmek, Bay Marner: Bildiğimiz kadarıyla doğru olanı yapmak ve güvenmek. Bizim gibi az şey bilenler biraz iyilik ve hak görebiliyorsa, bildiğimizden daha büyük bir iyilik ve hak olduğundan emin olabiliriz. Bunun böyle olması gerektiğini içimde hissediyorum. Bay Marner, güvenmeye devam edebilseydin, hemcinslerinden kaçıp böyle yalnız kalmazdın.”

“Ah, ama o zaman güvenmek zordu,” dedi Silas alçak sesle; “o zaman güvenmek gerçekten zordu.”

“Öyleydi,” dedi Dolly, neredeyse pişmanlık duyarak. “Bunları söylemek kolay, yapmak zor; böyle konuştuğum için biraz utanıyorum.”

“Yok, yok,” dedi Silas, “haklısın, Bayan Winthrop, haklısın. Bu dünyada iyilik var; artık bunu hissediyorum. Dertlere ve kötülüğe rağmen, insana görebildiğinden daha fazla iyilik bulunduğunu hissettiriyor. Kura çekilmesi karanlık bir mesele; ama çocuk bana gönderildi. Bizimle ilgilenen birileri var, var.”

Bu konuşma, Eppie’nin küçük olduğu yıllarda geçmişti. Silas, okumanın ilk adımında ona yol göstermeyi boşuna denedikten sonra, Eppie gündüz okulunda okuyabilsin diye her gün iki saat ondan ayrı kalmak zorunda oluyordu. Eppie büyüyünce Silas, kusursuz bir sevgiyle birlikte yaşayan insanların birbirlerine içlerini döktükleri o sakin anlarda, geçmişten ve Eppie kendisine gönderilene dek neden yalnız bir adam olarak yaşadığından sık sık söz etmişti. Eppie’nin öz kızı olmadığını ondan saklaması imkânsız olurdu: Raveloe dedikoducularının onun yanında bu konuda olabilecek en ince suskunluğu göstermeleri beklense bile, Eppie büyürken annesiyle ilgili sorularını savuşturmak, zihinlerinin arasına acı veren bir engel koymadan mümkün olamazdı. Bu yüzden Eppie, annesinin karlı zeminde nasıl öldüğünü ve kendisinin, kaybettiği gine altınlarının geri dönmüş hâli sandığı altın bukleleri yüzünden onu bulan baba Silas’ın ocağında nasıl bulunduğunu çoktan öğrenmişti. Silas’ın onu kendisinden neredeyse hiç ayrılmadan büyütürken gösterdiği şefkatli ve kendine özgü sevgi, yaşadıkları yerin tenhalığının da yardımıyla, Eppie’yi köy sohbetlerinin ve alışkanlıklarının alçaltıcı etkilerinden korumuş; zihnini, bazen yanlış biçimde taşra yaşamının değişmez niteliği sanılan tazelikte tutmuştu. Kusursuz sevginin, en az eğitim görmüş insanların ilişkilerini bile yüceltebilen şiirli bir soluğu vardır. Eppie, Silas’ın ocağına doğru kendisini çağıran parlak ışığın peşinden gittiği günden beri bu şiirli soluğun içindeydi. Bu yüzden, ince güzelliğinin yanı sıra, sıradan bir köylü kızından biraz farklı olmasına; şefkatle beslenmiş, yozlaşmamış duygulardan başka bir öğretinin kazandıramayacağı bir incelik ve coşku taşımasına şaşmamak gerekir. Eppie, hayal gücünü tanımadığı babasıyla ilgili sorulara kaptıramayacak kadar çocuksu ve saf biriydi; uzun süre babası olması gerektiği aklına bile gelmemişti. Annesinin bir kocası olduğu düşüncesi ilk kez, Silas ona zayıflamış parmaktan çıkarılmış ve küçük, ayakkabı biçimli, cilalı bir kutuda özenle sakladığı alyansı gösterdiğinde aklına geldi. Eppie büyüyünce kutuyu ona emanet etti; yüzüğü görmek için sık sık açardı ama yüzüğün simgelediği babayı pek düşünmezdi. Onu, köydeki gerçek babaların kızlarını sevdiğinden daha çok seven, yanı başındaki babası yok muydu? Buna karşılık, annesinin kim olduğu ve böyle perişan bir hâlde nasıl öldüğü Eppie’nin zihnini sık sık kurcalayan sorulardı. Silas’tan sonra en yakın dostu olan Bayan Winthrop’u tanıması, ona bir annenin ne kadar değerli olması gerektiğini hissettirmişti. Silas’a annesinin nasıl göründüğünü, kime benzediğini, onu karaçalı çalısının yanında nasıl bulduğunu—küçük ayak izlerinin ve uzanmış kolların onu nasıl oraya yönelttiğini—tekrar tekrar sormuştu. Karaçalı çalısı hâlâ oradaydı; o öğleden sonra Eppie Silas’la birlikte güneş ışığına çıktığında, gözlerini ve düşüncelerini ilk yakalayan şey de o oldu.

“Baba,” dedi Eppie, oyunbazlığının arasından bazen daha kederli, daha ağır bir ezgi gibi yükselen yumuşak ve ciddi bir sesle, “karaçalı çalısını bahçeye alacağız; köşeye sığar. Hemen yanına kardelenlerle çiğdemler dikeceğim, çünkü Aaron onların ölmeyeceğini, hep çoğalacaklarını söylüyor.”

“Ah çocuğum,” dedi Silas, piposu elindeyken konuşmaya her zaman hazırdı; belli ki nefes çekmekten çok aralarda duraklamanın tadını çıkarıyordu. “Karaçalı çalısını dışarıda bırakmak olmaz; çiçekleri sarardığında bence ondan güzel bir şey yok. Ama çit için ne yapacağımız şimdi aklıma geldi. Belki Aaron bir fikir bulmamıza yardım eder; ama çit şart, yoksa eşekler filan gelip her şeyi çiğner. Anladığım kadarıyla çit malzemesi bulmak da zor.”

“Ah, sana söyleyeyim babacığım,” dedi Eppie, bir dakika düşünüp ellerini ansızın kenetleyerek. “Etrafta bir sürü başıboş taş var, bazıları da pek büyük değil. Üst üste koyup duvar yapabiliriz. En küçüklerini seninle ben taşırız, kalanları da Aaron taşır; taşır, biliyorum.”

“Ah benim değerli yavrum,” dedi Silas, “her yanı çevirmeye yetecek kadar taş yok. Senin taşımana gelince, o küçücük kollarınla şalgamdan büyük bir taşı bile kaldıramazsın. Yapın narin, canım,” diye ekledi şefkatle; “Bayan Winthrop öyle söylüyor.”

“Ah, düşündüğünden güçlüyüm babacığım,” dedi Eppie. “Her yanı çevirmeye yetecek taş yoksa duvar yolun bir kısmına kadar gider, geri kalanına da dal filan bulmak daha kolay olur. Şuraya bak, büyük çukurun çevresinde ne çok taş var!”

Gücünü göstermek için taşlardan birini kaldırmaya niyetlenerek çukura doğru seğirtti, ama şaşkınlıkla geri sıçradı.

“Ah baba, gel de şuraya bak,” diye seslendi. “Dünden beri suyun ne kadar çekildiğini gör! Dün çukur ağzına kadar doluydu!”

“Vay canına,” dedi Silas yanına gelirken. “Demek hasattan beri Bay Osgood’un tarlalarında başlattıkları drenaj işi bu. Geçen gün yanlarından geçerken ustabaşı bana, ‘Bay Marner,’ dedi, ‘sizin şu boş araziyi kupkuru edeceğiz herhalde.’ Bu drenaj işine girişen Bay Godfrey Cass’mış; Bay Osgood’un bu tarlalarını kiralamış.”

“Eski çukurun kuruması ne tuhaf olacak!” dedi Eppie arkasını dönerken; eğilip iri sayılabilecek bir taş kaldırdı. “Bak babacığım, bunu gayet iyi taşıyorum,” dedi. Birkaç adım boyunca büyük bir enerjiyle yürüdü, ama az sonra taşı yere bıraktı.

“Ah, ne kadar da güçlüsün, öyle mi?” dedi Silas. Eppie ağrıyan kollarını sallayıp güldü. “Hadi, gel şuradaki geçidin yanındaki setin üstüne oturalım; artık taş kaldırmak yok. Kendini incitebilirsin çocuğum. Sana çalışacak birinin olması gerekir—benim kolum da pek güçlü sayılmaz.”

Silas son cümleyi, sanki duyulandan fazlasını ima ediyormuş gibi ağır ağır söyledi. Setin üstüne oturduklarında Eppie yanına sokuldu; pek güçlü olmayan kolunu şefkatle tutup kucağına aldı. Silas öteki koluyla tuttuğu pipodan görevini yerine getirircesine yeniden nefes çekti. Arkalarındaki çit boyunca uzanan bir dişbudak ağacı, güneşten benekli bir perde yapıyor, çevrelerine mutlu ve oyuncu gölgeler düşürüyordu.

“Baba,” dedi Eppie, bir süre sessizce oturduktan sonra usulca, “evlensem annemin yüzüğünü takarak mı evlenmeliyim?”

Silas belli belirsiz irkildi; soru, kendi zihninin derinlerinde akıp giden düşüncelere denk düşmüştü. Sonra bastırılmış bir sesle, “Eppie, bunu düşünmeye mi başladın?” dedi.

“Geçen haftadan beri, baba,” dedi Eppie açık yüreklilikle, “Aaron benimle bu konuda konuştuğundan beri.”

“Peki ne dedi?” diye sordu Silas, hâlâ aynı bastırılmış sesle; Eppie’nin iyiliğine aykırı en ufak bir tonda konuşmaktan çekiniyor gibiydi.

“Yirmi dört yaşına basacağı ve Bay Mott işi bırakınca bahçe işlerinin çoğunu üstlendiği için evlenmek istediğini söyledi. Bay Cass’ın yanında haftada düzenli olarak iki gün, Bay Osgood’un yanında da bir gün çalışıyor; papaz evinde de işe alacaklarmış.”

“Peki kiminle evlenmek istiyormuş?” diye sordu Silas, biraz hüzünlü bir gülümsemeyle.

“Benimle tabii ki babacığım,” dedi Eppie, gamzeli bir kahkahayla gülüp babasının yanağını öperken. “Sanki başka kiminle evlenecekmiş!”

“Sen de onunla evlenmek istiyorsun, öyle mi?” dedi Silas.

“Bir ara, evet,” dedi Eppie. “Ne zaman olur, bilmiyorum. Aaron herkesin bir ara evlendiğini söylüyor. Ama ben bunun doğru olmadığını söyledim; ‘Babaya bak,’ dedim, ‘hiç evlenmemiş.’”

“Hayır çocuğum,” dedi Silas, “sen bana gönderilene dek baban yalnız bir adamdı.”

“Ama artık bir daha yalnız kalmayacaksın, baba,” dedi Eppie şefkatle. “Aaron da, ‘Seni Bay Marner’dan ayırmayı aklımdan bile geçiremem, Eppie,’ dedi. Ben de, ‘Geçirsen de işe yaramaz, Aaron,’ dedim. Hepimizin birlikte yaşamasını istiyor; böylece hiç çalışmana gerek kalmayacak baba, yalnızca canın ne isterse onu yapacaksın. Sana bir oğul gibi davranacağını söyledi.”

“Sen böyle olmasını ister misin, Eppie?” dedi Silas, ona bakarak.

“Benim için fark etmez, baba,” dedi Eppie son derece yalın bir biçimde. “Çok çalışmana gerek kalmamasını isterim. Ama bu olmasaydı, hiçbir şeyin değişmemesini yeğlerdim. Çok mutluyum; Aaron’ın beni sevmesini, sık sık bizi görmeye gelmesini ve sana iyi davranmasını seviyorum. Sana hep iyi davranıyor, değil mi baba?”

“Evet çocuğum, daha iyi davranan olmaz,” dedi Silas kesin bir tavırla. “Anasının oğludur.”

“Ama hiçbir şey değişsin istemiyorum,” dedi Eppie. “Uzun, çok uzun zaman böyle yaşamayı isterim. Değişiklik isteyen yalnız Aaron; beni biraz ağlattı—ama azıcık—çünkü onu sevmediğimi söyledi. Onu sevseydim, onun gibi bizim de evlenmemizi istermişim.”

“Ah benim güzel yavrum,” dedi Silas, daha fazla içiyormuş gibi yapmanın anlamı kalmamışçasına piposunu bırakarak, “evlenmek için çok gençsin. Bayan Winthrop’a soralım—Aaron’ın annesine ne düşündüğünü soralım; doğru olan neyse bulur. Ama aklında tutman gereken bir şey var, Eppie: İstesek de istemesek de işler değişecek. Uzun süre hiçbir şey değişmeden böyle devam etmeyecek. Ben yaşlanıp daha da güçsüzleşeceğim; büsbütün senden ayrılmazsam belki sana yük olacağım. Sana yük olduğumu düşünürsün demiyorum—bunu yapmayacağını biliyorum—ama işin sana zor geleceği kesin. Bunu düşündüğümde, benden başka yanında birinin daha olacağını düşünmek hoşuma gidiyor; genç, güçlü, senden uzun yaşayacak ve sonuna kadar sana bakacak biri.” Silas sustu; bileklerini dizlerine dayayıp yere bakarken düşünceli düşünceli ellerini kaldırıp indirdi.

“Öyleyse evlenmemi ister misin baba?” dedi Eppie; sesi hafifçe titriyordu.

“Sana hayır diyen ben olmayacağım, Eppie,” dedi Silas kesin bir tavırla. “Ama vaftiz annene soralım. Hem senin hem de oğlunun iyiliğini ister.”

“İşte geliyorlar,” dedi Eppie. “Hadi karşılamaya gidelim. Ah, pipo! Baba, yeniden yakmayacak mısın?” dedi Eppie, yerdeki bu şifalı aleti kaldırırken.

“Yok çocuğum,” dedi Silas. “Bugünlük yeter. Galiba birazını içmek, hepsini birden içmekten daha çok yarıyor bana.”

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…