Bölümler 22Şu an: Bölüm Ix.
- 1 Birinci Kısım. — Bölüm I.3.014 kelime
- 2 Bölüm Iı.2.136 kelime
- 3 Iıı. Bölüm3.042 kelime
- 4 Bölüm Iv.1.841 kelime
- 5 Bölüm V.1.261 kelime
- 6 Bölüm Vı.2.673 kelime
- 7 Bölüm VII1.276 kelime
- 8 Bölüm VIII2.030 kelime
- 9 Bölüm Ix.1.766 kelime · Okuduğun bölüm
- 10 Bölüm X.3.971 kelime
- 11 Bölüm Xı.5.217 kelime
- 12 Bölüm Xıı.1.612 kelime
- 13 Bölüm Xııı.2.047 kelime
- 14 Bölüm Xıv.3.375 kelime
- 15 Bölüm Xv.292 kelime
- 16 İkinci Kısım. — Bölüm Xvı.3.963 kelime
- 17 Bölüm Xvıı.2.813 kelime
- 18 Bölüm Xvııı.898 kelime
- 19 Bölüm Xıx.2.472 kelime
- 20 Xx. Bölüm570 kelime
- 21 Xxı. Bölüm864 kelime
- 22 Sonuç638 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM IX.
Godfrey her zamankinden erken kalkıp kendi kahvaltısını yaptı; fakat küçük kardeşleri yemeklerini bitirip dışarı çıkana kadar ahşap panelli salonda oyalanarak, kahvaltıdan önce kâhyasıyla yürüyüşe çıkan babasını bekledi. Kızıl Ev’de herkes kahvaltıyı başka bir saatte ederdi; en geç kalkan Squire da kahvaltı iştahını denemeden önce uzun süre beklerdi, üstelik sabahları pek iştahlı sayılmazdı. Squire kendini göstermeden neredeyse iki saat önce sofraya doyurucu yiyecekler dizilmişti. Sonunda gelen, altmış yaşlarında, uzun boylu ve tıknaz bir adamdı; çatık kaşlarıyla sertçe bakan gözleri gevşek, güçsüz ağzıyla çelişen bir yüzü vardı. Kişiliği alışılmış bir bakımsızlığın izlerini taşıyor, giysileri özensiz duruyordu. Yine de yaşlı Squire’ın hâlinde, belki onun kadar incelmiş olsalar da hayatları boyunca kendilerinden “üstünlerin” yakınında olduklarının bilinciyle başı öne eğik yaşamış sıradan çiftçilerden farklı bir şey vardı. Bu çiftçilerde, üstünlerini Amerika ya da yıldızlar kadar uzak, kişisel olarak pek az işleri düşecek varlıklar gibi gören bir adamda bulunan özgüven ve sesle tavra yansıyan otorite yoktu. Squire bütün hayatı boyunca köyden saygı görmeye alışmıştı; ailesinin, kupalarının ve kendisine ait her şeyin en eski ve en iyi olduğu varsayımına alışkındı. Kendinden üstün bir soyluyla hiç düşüp kalkmadığı için de başkalarıyla kıyaslanarak fikri sarsılmamıştı.
Odaya girince oğluna göz gezdirip, “Ne demek, efendim! Daha kahvaltı etmedin mi?” dedi. Aralarında hoş bir sabah selamı yoktu; bunun nedeni birbirlerine düşman olmaları değildi, Kızıl Ev gibi evlerde nezaketin tatlı çiçeği yetişmezdi.
“Ettim efendim,” dedi Godfrey, “ama sizinle konuşmak için bekliyordum.”
“Hah, peki,” dedi Squire, kayıtsızca sandalyesine yerleşip ağır ağır, öksürür gibi konuşarak. Raveloe’de bu konuşma tarzı onun mevkiinin bir ayrıcalığı sayılırdı. Bir parça sığır eti kesip kendisiyle içeri girmiş tazı köpeğine uzattı. “Biramı getirmeleri için zile basar mısın? Siz gençlerin işi çoğunlukla keyfinize bakmak. Sizin dışınızda kimsenin acelesi yok.”
Squire’ın hayatı oğullarınınki kadar aylaktı; ama Raveloe’deki yaşıtlarıyla birlikte gençliğin yalnızca budalalık dönemi, yaşlıların bilgeliğininse iğnelemelerle hafifletilmiş sürekli bir çile olduğu kurmacasını sürdürüyordu. Godfrey yeniden konuşmadan önce, bira getirilip kapı kapanana kadar bekledi. Bu sırada tazı Fleet, zavallı bir adamın bayram yemeğine yetecek kadar sığır eti parçası yemişti.
“Wildfire’ın başına korkunç bir talihsizlik geldi,” diye başladı. “Evvelsi gün oldu.”
“Ne! Dizlerini mi kırdı?” diye sordu Squire, bir yudum bira aldıktan sonra. “Daha iyi ata binmeyi bildiğini sanırdım, efendim. Ben hayatımda hiç at düşürmedim. Düşürseydim yenisini bulmak için ıslık çalabilirdim; babam da tanıdığım kimi babalar kadar kolay kesenin ağzını açmazdı. Ama artık yeni bir sayfa açmalılar, açmalılar. İpotekler, gecikmiş borçlar derken yol kenarında dilenen biri kadar parasızım. Bir de şu ahmak Kimble, gazete barıştan söz ediyor diyor. Ülkenin savaşacak gücü kalmayacakmış! Fiyatlar birden düşer, hepsinin malını mülkünü sattırsam bile alacaklarımı tahsil edemem. Bir de o lanet olası Fowler var; artık ona katlanmayacağım. Winthrop’a bugün Cox’a gitmesini söyledim. Alçak yalancı, geçen ay bana yüz sterlinini kesinlikle ödeyeceğini söylemişti. Uzaklardaki çiftlikte oturduğu için bundan yararlanıyor, onu unutacağımı sanıyor.”
Squire bu sözleri öksürerek, kesik kesik söylemişti; ama Godfrey’nin söze yeniden girmesine bahane olacak kadar uzun bir ara vermemişti. Babasının, Wildfire’ın başına gelen talihsizliği öne sürerek kendisinden para istenmesini önlemeye çalıştığını düşündü. Parasızlığını ve tahsil edemediği borçları bu kadar vurgulamasının da itirafını dinlemeye son derece elverişsiz bir ruh hâli yaratması muhtemeldi. Ama başlamışken devam etmeliydi.
“Atın dizlerinin kırılmasından da beter; kazığa saplanıp ölmüş,” dedi babası sustuğu ve etini kesmeye başladığı anda. “Ama sizden bana başka bir at almanızı isteyeceğimi sanmayın; Wildfire’ın parasını size ödeyecektim, elimde artık o imkân kalmadı diye düşündüm. Geçen gün Dunsey, benim için satmak üzere onu ava götürdü. Bryce’la yüz yirmi gineye anlaşınca tazıların peşine takıldı, atı da oracıkta öldüren budalaca bir atlayış yaptı. Bu olmasaydı bu sabah size yüz sterlin ödemiş olurdum.”
Squire bıçağını ve çatalını bırakıp şaşkınlıkla oğluna bakıyordu; oğlunun babasına yüz sterlin ödeme teklifinde bulunmasıyla baba oğul ilişkisinin böylesine tuhaf biçimde tersine dönmesine neyin yol açmış olabileceğini kestirecek kadar hızlı düşünemiyordu.
“Gerçek şu ki efendim, çok üzgünüm; tümüyle benim suçum,” dedi Godfrey. “Fowler o yüz sterlini gerçekten ödedi. Geçen ay bir gün oraya gittiğimde parayı bana verdi. Dunsey de başımın etini yedi; paraya ihtiyacı vardı, ben de bu vakte kadar size ödeyebileceğimi umduğum için ona verdim.”
Oğlu konuşmasını bitirmeden Squire öfkeden mosmor kesilmişti; konuşmakta zorlanıyordu. “Dunsey’e mi verdin, efendim? Ne zamandır onunla bu kadar içli dışlısın da benim paramı zimmetinize geçirmek için onunla işbirliği yapıyorsun? Alçağın teki mi oluyorsun? Buna izin vermem. Hepinizi birden evden atar, yeniden evlenirim. Şunu aklından çıkarma, efendim: Mülküm miras yoluyla bölünemez diye bir şartla bağlı değil; büyükbabamın zamanından beri Cass’ler topraklarıyla istediklerini yapabilir. Bunu unutma, efendim. Dunsey’e parayı vermek! Neden Dunsey’e para veresin ki? Bunun altında bir yalan var.”
“Yalan yok efendim,” dedi Godfrey. “Parayı kendim harcamazdım, ama Dunsey başımın etini yedi; ben de aptallık edip ona verdim. Yine de o ödesin ödemesin, parayı size vermeyi amaçlıyordum. Olan biten bundan ibaret. Parayı zimmetime geçirmeyi hiç düşünmedim; ben öyle biri değilim. Daha önce hiç sahtekârlık ettiğimi görmediniz, efendim.”
“Öyleyse Dunsey nerede? Hâlâ burada ne dikilip duruyorsun? Söylediğim gibi git, Dunsey’i getir; parayı neden istediğini ve ne yaptığını açıklasın. Pişman edeceğim onu. Evden atacağım. Atacağımı söyledim, atacağım. Bana kafa tutamayacak. Git, getir onu.”
“Dunsey geri dönmedi, efendim.”
“Ne! Kendi boynunu mu kırdı yoksa?” dedi Squire; öyle olmuşsa tehdidini yerine getiremeyecek olmasına canı sıkılmıştı.
“Hayır, sanırım yaralanmadı. Atı ölü bulunmuş; Dunsey de oradan yürüyüp gitmiş olmalı. Er geç yine karşımıza çıkar herhâlde. Nerede olduğunu bilmiyorum.”
“Peki, benim paramı ona ne diye veriyorsun? Buna cevap ver,” dedi Squire. Dunsey elinin altında olmadığı için yeniden Godfrey’ye yükleniyordu.
“Doğrusu efendim, bilmiyorum,” dedi Godfrey tereddütle. Bu zayıf bir savuşturmaydı; ama Godfrey yalan söylemeyi sevmezdi ve hiçbir ikiyüzlülüğün sözlü yalanların yardımı olmadan uzun süre ayakta kalamayacağını yeterince bilmediğinden, uyduracağı bir gerekçesi yoktu.
“Bilmiyor musun? Bak ne diyeceğim, efendim. Bir iş çevirmişsin, ona da susması için rüşvet vermişsin,” dedi Squire. Birdenbire gösterdiği keskin kavrayış Godfrey’yi irkiltti; babasının tahmininin bu kadar yaklaşmasıyla yüreğinin hızla çarptığını hissetti. Bu ani korku onu bir sonraki adımı atmaya itti; yokuş aşağı giderken küçücük bir dürtü yeterdi.
“Şey efendim,” dedi, kayıtsızca konuşmaya çalışarak, “Dunsey’le aramızda küçük bir meseleydi; başkasını ilgilendirmez. Gençlerin budalalıklarını kurcalamanın pek anlamı yok. Wildfire’ı kaybetmek gibi bir talihsizlik başıma gelmeseydi bu sizin için de fark etmezdi, efendim. Parayı size ödeyecektim.”
“Budalalıkmış! Hadi canım! Artık budalalık etmeyi bırakmanın vakti geldi. Şunu da bil, efendim: bırakacaksın,” dedi Squire, kaşlarını çatıp oğluna öfkeyle bakarak. “Yaptıkların için artık para bulmayacağım. Büyükbabamın ahırları atlarla doluydu, üstelik iyi bir ev de geçindirirdi; anladığım kadarıyla zamanlar daha kötüydü. Bana sülük gibi yapışan şu dört işe yaramaz herif olmasa ben de öyle yaşayabilirdim. Hepinize fazla iyi bir baba oldum; mesele bu. Ama artık dizginleri çekeceğim, efendim.”
Godfrey sustu. Yargıları pek derinlikli sayılmazdı; ama babasının hoşgörüsünün şefkat olmadığını hep sezmiş, kendi yoldan çıkan zayıflığını dizginleyecek ve iyi niyetini destekleyecek bir disipline karşı belirsiz bir özlem duymuştu. Squire ekmeğiyle etini aceleyle yedi, bir yudumda büyükçe birasını içti, sonra sandalyesini masadan çevirdi ve yeniden konuşmaya başladı.
“Böyle giderse senin için daha da kötü olacak, biliyorsun; işleri bir arada tutmama yardım etmen gerek.”
“Efendim, işleri yönetmeyi sık sık teklif ettim; ama bilirsiniz, her seferinde bunu kötü karşıladınız ve yerinizi almak istediğimi sanır gibiydiniz.”
“Teklif ettiğini de, benim kötü karşıladığımı da bilmiyorum,” dedi Squire; belleği ayrıntılarla değişmeyen birkaç güçlü izlenimden ibaretti. “Ama bir ara evlenmeyi düşündüğünü biliyorum; bazı babalar gibi önüne engel çıkarmadım. Lammeter’ın kızıyla evlenmene de, başka biriyle evlenmene de razıydım. Sanırım hayır deseydim yine de sürdürürdün; ama sana karşı çıkılmayınca fikrini değiştirdin. Ne istediğine bir türlü karar veremiyorsun; zavallı annene çekmişsin. Kendi iradesi hiç yoktu; kocasının doğru dürüst bir adam olması bir kadın için yeter, iradeye ne gerek var? Ama senin karının iradesi olmalı; sen kendi aklını bile iki bacağını aynı yöne çevirecek kadar toparlayamıyorsun. Genç kız açıkça seni istemediğini söylemedi, değil mi?”
“Hayır,” dedi Godfrey, yüzü iyice kızarıp huzursuzlanarak. “Ama isteyeceğini sanmıyorum.”
“Düşün! Neden ona sormaya cesaretin yok? Onu istediğini hâlâ söylüyor musun, mesele bu mu?”
“Evlenmek istediğim başka bir kadın yok,” dedi Godfrey, kaçamak bir cevapla.
“Peki, öyleyse kendin cesaret edemiyorsan senin adına ben isteyeyim, hepsi bu. Lammeter’ın kızının aileme gelin olmasına karşı çıkacağını sanmam. Güzel kız da kuzeniyle evlenmezdi; gördüğüm kadarıyla önünde durabilecek başka kimse de yok.”
“Şimdilik böyle kalsın isterim, efendim,” dedi Godfrey telaşla. “Sanırım şu sıra bana biraz kırgın; kendim konuşmak istiyorum. İnsan bu işleri kendi başına halletmeli.”
“Öyleyse konuş, hallet ve yeni bir sayfa açabiliyor musun gör. Evlenmeyi düşünen bir erkeğin yapması gereken budur.”
“Şu anda bunu nasıl düşünebilirim, bilmiyorum efendim. Beni çiftliklerden birine yerleştirmek istemezsiniz sanırım; onun da bütün kardeşlerimle bu evde yaşamaya geleceğini sanmıyorum. Alıştığı hayattan bambaşka bir hayat bu.”
“Bu evde yaşamaya gelmez mi? Bana öyle şeyler söyleme. Sen ona sor, hepsi bu,” dedi Squire kısa, küçümseyici bir kahkahayla.
“Şimdilik böyle kalsın isterim, efendim,” dedi Godfrey. “Bir şey söyleyip işi hızlandırmaya kalkmayacağınızı umarım.”
“Canım ne isterse onu yaparım,” dedi Squire, “ve efendinin kim olduğunu sana gösteririm; yoksa çekip gider, başka yerde eline bir mülk geçmesini beklersin. Dışarı çık, Winthrop’a Cox’lara gitmemesini, beni beklemesini söyle. Atımı da eyerlesinler. Bir dakika: dışarı bak, Dunsey’in şu binek atını sattır ve parasını bana ver, olur mu? Bundan böyle benim hesabıma binek at beslemeyecek. Nerede sinsi sinsi dolaştığını biliyorsan—ki bildiğinden şüpheleniyorum—eve dönmek için yola çıkmasına gerek olmadığını söyle. Seyis olsun, kendi geçimini kendi sağlasın. Artık sırtıma yük olmayacak.”
“Nerede olduğunu bilmiyorum, efendim; bilseydim de ona uzak durmasını söylemek benim işim değil,” dedi Godfrey kapıya doğru ilerlerken.
“Lanet olsun, efendim, burada dikilip tartışma; git atımı hazırlamalarını söyle,” dedi Squire, piposunu eline alarak.
Godfrey odadan çıkarken, görüşmenin durumunda hiçbir değişiklik yaratmadan sona ermiş olmasının mı daha çok içini rahatlattığını, yoksa kendini daha da fazla kaçamak ve aldatmacaya bulaştırdığı için mi huzursuz olduğunu pek bilmiyordu. Nancy’ye evlenme teklif etmesi üzerine konuşulanlar yeni bir kaygı doğurmuştu: babasının yemekten sonra Bay Lammeter’a söyleyeceği birkaç söz yüzünden, Nancy sanki elinin altındaymış gibi görünürken onu kesinlikle reddetmek zorunda kalabilirdi. Her zamanki sığınağına kaçtı: önceden kestirilemeyen bir talih dönüşü, onu tatsız sonuçlardan kurtaracak elverişli bir rastlantı umuduna; belki de bu rastlantı, samimiyetsizliğinin ihtiyatlı bir davranış olduğunu bile gösterebilirdi. Talihin zar atışına bel bağlama konusunda Godfrey’e pek eski kafalı denemez. İnandıkları bir yasaya uymak yerine kendi bildiklerini yapan herkesin tanrısı, sanırım, Elverişli Rastlantı’dır. Günümüzün kibar bir adamı bile itiraf etmekten utandığı bir duruma düşsün; zihni, o durumun hesaplanabilir sonuçlarından kurtulmasını sağlayabilecek bütün olasılıklara yönelir. Gelirinden fazla harcasın ya da ücret getiren kararlı ve dürüst işi savsaklasın; çok geçmeden olası bir iyilikseverin, nüfuzunu kullanması için kandırılabilecek olası bir safın, henüz ortada olmayan olası bir kişinin olası bir ruh hâlinin hayalini kurmaya başlar. Görevinin sorumluluklarını ihmal etsin; yapılmayan işin sanıldığı kadar önemli çıkmayacağı ihtimaline tutunur. Dostunun güvenine ihanet etsin; dostunun bunu asla öğrenmeyeceği umudunu veren, Rastlantı denen o kurnaz karmaşıklığı putlaştırır. Doğanın kendisini çağırmadığı bir mesleğin inceliklerinin peşine düşmek için dürüstçe geçinebileceği bir zanaatı bıraksın; dini de kaçınılmaz olarak, başarının ulu yaratıcısı olduğuna inandığı kutlu Rastlantı’ya tapınmak olur. Bu dinin lanetlediği kötü ilke ise, tohumun kendi türünden ürün verdiği düzenli işleyiştir.
Bölüm etkileşimi
