Bölümler 30Şu an: Yedinci Bölüm
- 1 Yazarın Notu1.759 kelime
- 2 Birinci Kısım: Madenin Gümüşü — Birinci Bölüm1.144 kelime
- 3 İkinci Bölüm1.332 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm1.229 kelime
- 5 Dördüncü Bölüm2.367 kelime
- 6 Beşinci Bölüm1.999 kelime
- 7 Altıncı Bölüm8.901 kelime
- 8 Yedinci Bölüm1.841 kelime · Okuduğun bölüm
- 9 Sekizinci Bölüm7.894 kelime
- 10 İkinci Kısım — Isabel’ler — Birinci Bölüm1.902 kelime
- 11 İkinci Bölüm1.368 kelime
- 12 Üçüncü Bölüm1.755 kelime
- 13 Dördüncü Bölüm2.705 kelime
- 14 Beşinci Bölüm7.114 kelime
- 15 Altıncı Bölüm3.100 kelime
- 16 Yedinci Bölüm10.216 kelime
- 17 Sekizinci Bölüm7.058 kelime
- 18 Üçüncü Kısım: Deniz Feneri — Birinci Bölüm3.250 kelime
- 19 İkinci Bölüm4.250 kelime
- 20 Üçüncü Bölüm3.942 kelime
- 21 Dördüncü Bölüm4.280 kelime
- 22 Beşinci Bölüm2.053 kelime
- 23 Altıncı Bölüm1.710 kelime
- 24 Yedinci Bölüm2.114 kelime
- 25 Sekizinci Bölüm5.621 kelime
- 26 Dokuzuncu Bölüm6.858 kelime
- 27 Onuncu Bölüm6.612 kelime
- 28 On Birinci Bölüm3.860 kelime
- 29 On İkinci Bölüm4.537 kelime
- 30 On Üçüncü Bölüm4.275 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
YEDİNCİ BÖLÜM
Bayan Gould, bu duyguyu paylaşmayacak kadar akıllı ve anlayışlı değildi. Bu, hayata heyecan katıyordu; o da bir kadın olarak heyecandan hoşlanmayacak kadar kayıtsız değildi. Ama biraz da korkuyordu. Don Jose Avellanos sallanan Amerikan koltuğunda otururken, “Sevgili Carlos’um, başarısız olmuş olsaydın bile; Tanrı korusun, talihsiz bir olay yaptıklarını mahvetse bile, ülkene yararlı olmuş olacaktın,” diyecek kadar ileri gittiğinde Bayan Gould çay masasından başını kaldırıp, kaşığını fincanda sanki tek kelime duymamış gibi karıştıran, hiç etkilenmemiş kocasına uzun uzun bakardı.
Don Jose elbette böyle bir şey olacağını düşünmüyordu. Sevgili Carlos’un inceliğini ve cesaretini övmeye doyamazdı. Don Jose, onun kaya gibi sağlam İngiliz karakterinin en iyi güvencesi olduğunu söyler; sonra Bayan Gould’a dönerek, “Emilia, canım,” derdi. Yaşı ve eski dostlukları ona bu yakınlıkla hitap etme hakkını veriyordu. “Sen de aramızda doğmuş olsaydın ancak bu kadar yurtsever olurdun.”
Bu söz gerçeği olduğundan az da, çok da yansıtıyor olabilirdi. Kocasına işçi bulmak için bütün eyaleti dolaşan Bayan Gould, ülkeyi gerçek bir Costaguanalı kadınınkinden daha derin bir bakışla görmüştü. Yolculukta yıpranmış binici giysileri içinde, alçı kalıp gibi beyaza pudralanmış yüzüne günün sıcağında küçük bir ipek maskeyle ek koruma sağlayarak, biçimli ve çevik bir midillinin üzerinde küçük bir atlı kafilenin ortasında ilerliyordu. Kocaman şapkaları, mahmuzlu çıplak topukları, beyaz işlemeli calzoneraları, deri ceketleri ve çizgili pançolarıyla resim gibi görünen iki kır uşağı önden gidiyor, omuzlarındaki karabinalarla atların temposuna bir ağızdan sallanıyorlardı. Bir yük katırı sürüsü arkayı kapatıyordu. Sürüyü, uzun kulaklı hayvanının kuyruğuna yakın oturan, ince yapılı, esmer bir katırcı yönetiyordu; bacaklarını ileri uzatmış, şapkasının geniş kenarını geriye atmıştı, şapka başının çevresinde bir hale gibi duruyordu. Blanco görüşleri nedeniyle önde gelen ailelerin korumasına girmiş, mütevazı kökenli, emekli kıdemli bir binbaşı olan yaşlı bir Costaguana subayını, bu seferin erzak sorumlusu ve düzenleyicisi olsun diye Don Jose önermişti. Gri bıyığının uçları çenesinin çok altına sarkıyordu. Bayan Gould’un solunda at sürerken çevreye sevecen gözlerle bakıyor; ülkenin özelliklerini gösteriyor, küçük kasabalarla çiftliklerin adlarını, Sulaco Vadisi’nin düzlüğü üzerindeki tepeciklere birer uzun kale gibi taç kurmuş, düzgün duvarlı haciendaları anlatıyordu. Yeşil, taze ekinleri, düzlükleri, ormanları ve su parıltılarıyla manzara, uzak sıradağların mavi buğusundan, otlarla göğün birleştiği uçsuz bucaksız ve titreşen ufka doğru bir park gibi açılıyordu. Kocaman beyaz bulutlar, kendi gölgelerinin karanlığına ağır ağır düşüyor gibiydi.
Sınırsız düzlükte küçücük kalan insanlar, sanki uçsuz bucaksızlığa saldırır gibi, tahta sabanlarla toprağı sürüyor, öküzleri boyunduruklarına koşuyorlardı. Uzaklarda vaquerolar at üstünde dört nala gidiyor, iri sürüler, geniş otlaklarda göz alabildiğine uzanan, hafifçe dalgalanan tek bir sıra hâlinde, boynuzlu başlarını aynı yöne çevirmiş otluyordu. Yol kenarında dalları yayılmış bir pamuk ağacı saz çatılı bir çiftlik evini gölgeliyordu; yükleri altında ağır ağır yürüyen Kızılderililer, köleleştirilmiş atalarının elleriyle yaptığı, ufalanan Camino Real’in tozunu kaldırarak ilerleyen kafileye şapkalarını çıkarıyor, hüzünlü ve sessiz gözlerini kaldırıyorlardı. Bayan Gould, her günkü yolculuğunda, kıyı kasabalarının ince Avrupa cilasının dokunmadığı bu iç bölgelerin görkemli açığa çıkışıyla, sanki ülkenin ruhuna biraz daha yaklaşıyordu: düzlükleri, dağları ve halkıyla, acı çeken, suskun, dokunaklı bir sabırla geleceği bekleyen koca bir ülke.
Ülkenin manzaralarını ve rüzgârın dövdüğü otlaklara uzun, penceresiz duvarlarını ve ağır kapılarını çeviren o büyük evlerin uykulu bir vakar içinde sunduğu konukseverliği tanımıştı. Efendilerle hizmetkârların sade, ataerkil bir düzen içinde oturduğu sofraların başköşesine buyur edilirdi. Evin hanımları avludaki portakal ağaçlarının altında, ay ışığında onunla alçak sesle konuşur; seslerinin tatlılığını ve yaşamlarının durgunluğundaki gizemli yanı ona hissettirirlerdi. Sabahları, işlemeli sombreroları ve süslü binici giysileri içinde, atlarının koşumlarında bolca gümüş parlayarak, iyi atlara binmiş beyler yola çıkıp giden konuklara eşlik eder, sonra da malikânelerinin sınır taşlarında onları ciddi vedalarla Tanrı’nın korumasına bırakırlardı. Bu evlerin hepsinde siyasi zulümlerin hikâyelerini işitirdi: akılsız iç savaşların çarpışmalarında yitip giden, hapsedilen, öldürülen dostlar ve akrabalar; ülkenin yönetimi, kılıçlarını ve üniformalarını kuşanıp gösterişli sözlerle ortalığı kaplayan gülünç şeytan çetelerinin şehvet kavgasıymış gibi, acımasız tasfiyelerde barbarca idam edilenler. Herkesin dilinde, barışa duyulan yorgun bir özlem ve hukuksuz, güvencesiz, adaletsiz yönetimin kâbus gibi bir taklidini sunan resmî makamlara karşı duyulan korku vardı.
İki ay boyunca süren yolculuklara pekâlâ dayanmıştı. Öyle narin görünen kimi kadınlarda insanı şaşırtan bir yorgunluk direnci vardı onda; sanki olağanüstü inatçı bir ruh içine yerleşmişti. Don Pepe, yani yaşlı Costaguana binbaşısı, narin hanıma karşı duyduğu kaygıyı uzun uzun gösterdikten sonra ona “Hiç Yorulmayan Senyora” adını takmıştı. Bayan Gould gerçekten bir Costaguanalı kadına dönüşüyordu. Güney Avrupa’da gerçek köylüleri tanımış olduğundan, halkın büyük değerini anlayabiliyordu. Sessiz, hüzünlü gözlü yük hayvanının ardındaki insanı görüyordu. Yolda yük taşıyan, ovada tek başına ilerleyen, büyük hasır şapkalarının altında çalışan, rüzgârda bacaklarına dolanan beyaz giysileri uçuşan insanları görüyordu. Köyleri belleğine kazınmış bir çeşme başındaki Kızılderili kadın topluluğuyla; karanlık bir kulübenin, koca kahverengi küplerle dolu ahşap verandasının kapısında serin su dolu toprak bir kap kaldıran genç bir Kızılderili kızın melankolik, duyusal yüzüyle hatırlıyordu. Dingilleri toza gömülmüş bir öküz arabasının sağlam tahta tekerleklerinde balta izleri görülüyordu; bir kömürcü kafilesi, her birinin yükü alçak kerpiç duvarın üstünde başlarının üzerinde dururken, gölgelik şeritte sıra sıra uzanmış uyuyordu.
Fatihlerin geride bıraktığı köprülerin ve kiliselerin ağır taş işçiliği, kaybolup gitmiş halkların haraç gibi çalıştırıldığını, insan emeğinin hiçe sayıldığını ilan ediyordu. Kralın ve kilisenin gücü artık kalmamıştı; ama bir köyün alçak kerpiç duvarlarının üzerinden tepecikte yükselen, yıkık dökük iri bir yapı görünce Don Pepe seferlerini anlatmayı kesip şöyle haykırırdı:
“Zavallı Costaguana! Eskiden her şey papazlar içindi, halka hiçbir şey yoktu; şimdi de Sta. Marta’daki o büyük politikacılar için her şey, zenciler ve hırsızlar için her şey.”
Charles belediye başkanlarıyla, savcılarla, kasabaların ileri gelenleriyle ve çiftliklerdeki caballerolarla konuştu. Bölge komutanları ona korumalar öneriyordu; çünkü o günün Sulaco siyasi şefinden alınmış bir yetki belgesini gösterebiliyordu. Belgenin ona kaç altın yirmi dolarlık paraya mal olduğu, kendisiyle, Sulaco postasını kendi eliyle yanıtlamaya tenezzül eden Amerika Birleşik Devletleri’nden büyük bir adamın ve o sıralar Sulaco’daki Intendencia Sarayı’nda yaşayan, koyu zeytin tenli, kaçamak bakışlı başka türden büyük bir adamın arasında sır olarak kaldı. Bu sonuncusu kültürüyle ve genel anlamda Avrupalılığıyla övünür; birkaç yıl Avrupa’da yaşamış olduğu için, biraz Fransızvari bir tavır takınırdı. Sürgünde yaşadığını söylerdi. Ne var ki sürgüne çıkmadan az önce, nüfuzlu bir dostunun kendisine gümrük tahsildar yardımcılığı görevini ayarladığı küçük bir limanın gümrük dairesindeki bütün nakdi, tedbirsizce kumarda kaybettiği pekâlâ biliniyordu. Bu gençlik taşkınlığı, başka sıkıntıların yanı sıra, onu bir süre Madrid’de kafe garsonu olarak geçimini sağlamaya mecbur bırakmıştı; yine de siyasetteki talihini böylesine görkemli biçimde geri kazanmasını sağladığına göre, yetenekleri gerçekten büyük olmalıydı. Charles Gould, işlerini sarsılmaz bir soğukkanlılıkla yürütürken ona Ekselansları diye hitap ediyordu.
Eyaletin Ekselansları, Costaguana’ya özgü bir tavırla, açık bir pencerenin yanında sandalyesini iyice geriye yatırıp yorgun bir üstünlük havasına büründü. Tam o sırada askerî bando meydanda operalardan parçalar bağıra çağıra çalıyordu. Ekselansları sevdiği bir bölümü dinlemek için iki kez buyurgan bir el hareketiyle sessizlik istedi.
“Harikulade, nefis!” diye mırıldandı; Charles Gould ise anlaşılmaz bir sabırla yanında ayakta bekliyordu. “Lucia, Lucia di Lammermoor! Müziğe tutkunum. Beni başka diyarlara götürüyor. Ah! İlahi—ah!—Mozart. Si! İlahi... Siz ne diyordunuz?”
Yeni gelenin niyetine ilişkin söylentiler elbette çoktan kulağına ulaşmıştı. Üstelik Sta. Marta’dan resmî bir uyarı da almıştı. Tavrı yalnızca merakını gizlemek ve konuğunu etkilemek içindi. Ama odanın uzak bir köşesindeki büyük yazı masasının çekmecesine değerli bir şeyi kilitledikten sonra birden cana yakınlaştı ve hızlı adımlarla sandalyesine döndü.
“Madenin yakınında köyler kurup nüfus toplamak istiyorsanız, bunun için İçişleri Bakanı’nın bir kararnamesi gerekir,” diye iş konuşur gibi belirtti.
“Dilekçemi çoktan gönderdim,” dedi Charles Gould sakin bir sesle, “ve artık Ekselansları’nın olumlu kararını güvenle bekliyorum.”
Ekselansları değişken ruh hâllerine sahip bir adamdı. Para eline geçince sade ruhuna derin bir yumuşaklık çökmüştü. Beklenmedik bir anda derin bir iç çekti.
“Ah, Don Carlos! Eyaletin istediği sizin gibi ilerici insanlar. Bu aristokratların uyuşukluğu, uyuşukluğu! Kamu ruhunun yokluğu! Girişimcilikten eser olmayışı! Ben, Avrupa’da yaptığım derin çalışmalarla, anlarsınız ya—”
Bir elini kabaran göğsüne sokup parmak uçlarında yükselip alçaldı; on dakika boyunca neredeyse nefes almadan, Charles Gould’un nazik sessizliğine zihinsel saldırılar savurmayı sürdürdü. Birden susup sandalyesine çöktüğünde, sanki bir kaleden püskürtülmüş gibiydi. Onurunu kurtarmak için başını ağırbaşlılıkla eğerek bu sessiz adamı başından savdı ve hüzünlü, yorgun bir küçümsemeyle şu sözleri söyledi:
“İyi bir yurttaş olarak davranışlarınız bunu hak ettiği sürece, aydınlanmış iyi niyetime güvenebilirsiniz.”
Ekselansları bir kâğıt yelpazeyi eline alıp ağırbaşlı bir edayla serinlenmeye başladı; bu sırada Charles Gould eğilip selam vererek çıktı. Sonra yelpazeyi birden bıraktı ve kapalı kapıya uzun süre şaşkınlık ve kafa karışıklığıyla baktı. Sonunda, küçümsemesini kendine kanıtlarcasına omuz silkti. Soğuk, sönük. Entelektüellikten nasibini almamış. Kızıl saçlı. Tam bir İngiliz. Onu küçümsüyordu.
Yüzü karardı. Bu etkilenmemiş, buz gibi tavır da neydi? Başkentten Occidental Eyaleti’ni yönetmeye gönderilen art arda siyasetçiler arasında, resmî görüşmelerde Charles Gould’un tavrını rahatsız edecek ölçüde bağımsız bulan ilk kişi oydu.
Charles Gould, içler acısı saçmalıkları dinliyormuş gibi görünmek, rahat bırakılmasının bedelinin bir parçası olacaksa, bizzat saçmalıklar savurmanın bu anlaşmaya kesinlikle dahil olmadığını düşünüyordu. Sınırı burada çizmişti. Her sınıftan barışçıl halkın önünde titremeye alıştığı bu eyalet otokratlarında, İngiliz’e benzeyen mühendisin ketumluğu, dalkavuklukla zorbalık arasında gidip gelen bir tedirginlik yaratıyordu. Hepsi zamanla, hangi parti iktidarda olursa olsun, bu adamın Sta. Marta’daki yüksek makamlarla son derece etkili ilişkisini sürdürdüğünü anladı.
Bu doğruydu; yeni demiryolunun başmühendisinin haklı olarak varsayabileceğinin aksine, Gould’ların neden öyle zengin olmadığını da açıklıyordu. İhtiyatlı bir adam olan Don Jose Avellanos’un öğüdüne uyan Charles Gould, Guzman Bento döneminde yaşadığı korkunç tecrübelerin ürkekleştirdiği Don Jose’ye rağmen başkentten uzak durmuştu. Ama yabancıların oradaki sohbetlerinde, alayın altında ciddi bir anlam taşıyan “Sulaco Kralı” lakabıyla tanınıyordu. Costaguana Barosu’na bağlı, yetenekli ve dürüstlüğüyle tanınan bir avukat; Sulaco Vadisi’nde geniş arazilere sahip seçkin Moraga ailesinin bir üyesi, yabancılara biraz gizem ve saygıyla San Tome Madeninin temsilcisi olarak gösterilirdi—“siyasi işlerden, bilirsiniz.” Uzun boylu, kara favorili ve ketumdu. Bakanlara kolayca ulaşabildiği, Costaguana’nın sayısız generalinin onun evinde yemek yemeye can attığı bilinirdi. Başkanlar onu kolayca kabul ederdi. Anne tarafından dayısı Don Jose Avellanos’la etkin biçimde mektuplaşırdı; ama resmî, saygılı sevgisini dile getiren mektupları dışında yazdıklarını Costaguana Postanesi’ne pek emanet etmezdi. Orada zarflar, bazı İspanyol-Amerikan hükûmetlerine özgü küstah ve çocuksu arsızlıkla gelişigüzel açılırdı. Ama San Tome madeninin yeniden işletilmeye açıldığı sıralarda, Charles Gould’un Campo’daki ilk keşif gezilerinde çalıştırdığı katırcının hayvanlardan oluşan küçük sürüsünü, Sta. Marta yaylasıyla Sulaco Vadisi arasındaki dağ geçitlerinden geçen cılız ticaret trafiğine eklediğini de belirtmek gerekir. Bu zahmetli ve tehlikeli yolu, çok istisnai durumlar dışında kimse kullanmazdı; ülkenin iç kesimlerindeki ticaret de görünürde ek taşıma olanağı gerektirmiyordu. Yine de adam bu işten kazançlı çıkıyor gibiydi. Yola her koyulduğunda ona mutlaka birkaç paket veriliyordu. Esmer, küt yapılı, kılları dışarıda keçi derisi pantolon giymiş hâlde kendi gösterişli katırının kuyruğuna yakın oturur, koca şapkasını güneşe karşı çevirir, uzun yüzünde mutlu bir boşluk ifadesiyle günlerce acıklı bir ezgide aşk şarkısı mırıldanır ya da yüzünü hiç değiştirmeden önündeki küçük tropillasına bağırırdı. Sırtının üst tarafında yuvarlak, küçük bir gitar asılıydı. Yük semerlerinden birinin ahşabında ustalıkla oyulmuş bir yuva vardı; sıkıca sarılmış bir kâğıt buraya sokulup tahta tıpa yerine takılabilir, kaba kanvas da yeniden çivilenebilirdi. Sulaco’dayken bütün gününü, dünyada derdi yokmuş gibi, Casa Gould’un kapısının önünde, Avellanosların evinin pencerelerine bakan taş sırada oturup sigara içerek ve kestirerek geçirirdi. Yıllar yıllar önce annesi bu ailede baş çamaşırcıydı; kolalamada da pek hünerliydi. Kendisi de onların haciendalarından birinde doğmuştu. Adı Bonifacio’ydu. Don Jose, saat beşe doğru Dona Emilia’yı ziyarete giderken sokağı geçer, onun alçakgönüllü selamına eliyle ya da başıyla karşılık verirdi. Her iki evin kapıcıları onunla ağırbaşlı bir yakınlık içinde, tembel tembel sohbet ederlerdi. Akşamlarını kumar oynayarak, kasabanın daha uzak ara sokaklarında peyne d’oro kızlarına cömertçe şenlik sunan ziyaretlerde bulunarak geçirirdi. Ama o da ketum bir adamdı.
Bölüm etkileşimi
