Nostromo kitap kapağı

11. bölüm / 30

İkinci Bölüm

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 30Şu an: İkinci Bölüm

İKİNCİ BÖLÜM
İç savaşlar tarihine, Montero’nun Rio Seco zaferiyle sonuçlanan bir silahlı çatışma daha eklendikten sonra, Don Jose’nin “dürüst insanlar” dediği kişiler yarım yüzyıldır ilk kez rahat bir nefes alabildi. Beş Yıllık Yetki Yasası, Don Jose Avellanos için sonsuz gençliğin iksiri gibi olan, ülkenin yeniden doğuşuna yönelik o tutkulu arzunun ve umudun temelini oluşturdu.

Ve bu, “zalim Montero” tarafından ansızın —pek de beklenmedik olmayan bir biçimde— tehlikeye atılınca, ona âdeta yeni bir yaşam gücü veren şey tutkulu bir öfke oldu. Başkan-Diktatör’ün Sulaco ziyaretinden önce Moraga, Sta. Marta’dan Savaş Bakanı konusunda bir uyarı göndermişti. Montero ve kardeşi, Diktatör-Başkan ile partinin Nestor’u, akıl hocası arasında ciddi bir konuşma konusu olmuştu. Ne var ki Cordova Üniversitesi’nde felsefe doktorası yapmış Don Vincente, gizemli niteliği — akıldan tümüyle bağımsız görünmesi — hayal gücünü etkileyen askerî yeteneğe gereğinden fazla saygı duyuyor gibiydi. Rio Seco’nun galibi halkın gözünde bir kahramandı. Hizmetleri o kadar yakın zamanda gerçekleşmişti ki Başkan-Diktatör, siyasi nankörlük suçlamasının apaçıklığı karşısında geri adım attı. Büyük yeniden kalkınma girişimleri başlatılıyordu: yeni bir borç, yeni bir demiryolu hattı, geniş çaplı bir iskân planı. Başkentte kamuoyunu sarsabilecek her şeyden kaçınılmalıydı. Don Jose bu gerekçelere boyun eğdi; çizmeli, kılıçlı, altın sırmalı o uğursuz adamı zihninden çıkarmaya çalıştı. Artık, umduğu gibi, yeni düzende anlamsız kalmıştı.

Başkan-Diktatör’ün ziyaretinden altı ay bile geçmeden, Sulaco ulusal onur adına başlatılan askerî ayaklanmayı şaşkınlıkla öğrendi. Savaş Bakanı, denetlemekte olduğu topçu alayının subaylarına kışla meydanında yaptığı konuşmada, ulusal onurun yabancılara satıldığını ilan etmişti. Diktatör, uzun süredir ödenmeyen para alacaklarının kapatılması için Avrupa güçlerinin taleplerine zayıfça boyun eğerek yönetmeye layık olmadığını göstermişti. Moraga daha sonra bir mektupla, kışkırtıcı konuşmanın hem girişiminin hem de metninin aslında öteki Montero’dan, eski gerillacı ve Plaza Komutanı’ndan geldiğini açıkladı. “Dağlara” aceleyle çağrılan Doktor Monygham’ın karanlıkta üç fersah boyunca at sürerek gelmesi ve uyguladığı etkili tedavi, Don Jose’yi tehlikeli bir sarılık nöbetinden kurtardı.

Şoku atlattıktan sonra Don Jose, kendini yıkılmış hissetmeye izin vermedi. Üstelik ilk başta daha iyi haberler geldi. Başkentteki ayaklanma, sokaklarda bir gece süren çatışmanın ardından bastırılmıştı. Ne yazık ki Montero kardeşlerin ikisi de güneye, doğdukları Entre-Montes eyaletine kaçabilmişti. Orman yürüyüşünün kahramanı, Rio Seco’nun galibi, eyalet başkenti Nicoya’da çılgınca tezahüratlarla karşılanmıştı. Oradaki garnizon askerleri topluca onun tarafına geçmişti. Kardeşler bir ordu kuruyor, hoşnutsuzları topluyor, halka yurtsever yalanlarla doldurulmuş elçiler gönderiyor, vahşi Llanerolar’a da yağma vaat ediyorlardı. Monterocuların bir gazetesi bile çıkmaya başlamıştı. Bu gazete, “büyük kuzeyli kardeş Cumhuriyetimiz”in Avrupa güçlerinin uğursuz toprak kapma emellerine karşı verdiği gizli destek vaatlerinden kâhin edasıyla söz ediyor; her sayısında, ülkesini eli kolu bağlı biçimde yabancı spekülatörlere teslim etmeyi tasarlayan “sefil Ribiera”yı lanetliyordu.

Pastoral ve uykulu Sulaco, zengin Campo’su ve varlıklı gümüş madeniyle, silahların gürültüsünü talihli yalnızlığında aralıklarla duyuyordu. Yine de insan ve parayla savunmanın en ön saflarındaydı; ama haberler ona dolambaçlı yollardan, hatta dışarıdan ulaşıyordu. Cumhuriyet’in geri kalanından yalnızca doğal engeller yüzünden değil, savaşın değişen koşulları yüzünden de bu denli kopuktu. Monterocular önemli bir posta bağlantısı olan Cayta’yı kuşatmıştı. Karadan gelen kuryeler dağları aşmayı bırakmış, sonunda hiçbir katırcı yolculuğu göze alamaz olmuştu. Bir keresinde Bonifacio bile Sta. Marta’dan dönmedi; yola çıkmaya cesaret edememiş ya da Cordillera ile başkent arasındaki ülkeyi yağmalayan düşman birliklerinin eline düşmüş olabilirdi. Ancak Monterocu yayınlar, nasıl olduğu pek anlaşılamasa da eyalete ulaşıyordu. Campo’nun köy ve kasabalarında aristokratlara ölüm vaazı veren Monterocu elçiler de öyle. Karışıklığın en başlarında haydut Hernandez, ıssız bir köyün yaşlı rahibini aracı ederek, kendi adamlarından ikisini Tonoro’daki Ribiera yanlısı yetkililere teslim etmeyi önermişti. General Montero, isyancı orduya atlı çetesiyle katılması karşılığında ona koşulsuz af ve albay rütbesi vermeyi teklif etmişti. O sırada bu öneriye aldıran olmadı. Öneri, iyi niyet kanıtı olarak, Hernandez’in bütün adamlarıyla birlikte Sulaco’da Beş Yıllık Yenilenme Yetkisi’ni savunmak için kurulmakta olan kuvvetlere katılmasına izin verilmesi talebiyle Sulaco Meclisi’ne sunduğu dilekçeye eklenmişti. Her şey gibi bu dilekçe de Don Jose’nin eline geçmişti. Bayan Gould’a, belki de bir köy dükkânından yağmalanmış, kirli grimsi kaba kâğıtların üzerindeki sayfaları göstermişti. Kâğıtlar, kerpiç duvarlı bir kilisenin yanındaki kulübesinden alınıp korkulan Salteador’a kâtiplik etmeye götürülen yaşlı padre’nin çetrefil, eğitimsiz el yazısıyla kaplıydı. Gould’ların salonunda lambanın ışığı altında ikisi de, dürüst bir ranchero’yu hayduda dönüştüren kör ve budalaca barbarlığa karşı o adamın hem sert hem de alçakgönüllü yakarışını içeren belgeye eğilmişti. Rahibin ek notunda, on gün boyunca özgürlüğünden yoksun bırakılması dışında kendisine insanca davranıldığı ve kutsal görevine gereken saygının gösterildiği yazıyordu. Anlaşılan reis ile çetenin büyük bölümünün günahlarını dinleyip onları bağışlamış; iyi niyetlerinin samimiyetini de güvence altına almıştı. Kuşkusuz ilahi ve oruçlardan oluşan ağır kefaretler vermişti; ama insanların arasındaki barışı sağlamadan Tanrı’yla kalıcı bir barış yapmalarının güç olacağını akıllıca savunuyordu.

Hernandez, kendisiyle firari çetesine silahlı hizmet karşılığında af satın alma izni için alçakgönüllülükle dilekçe verdiğinde, belki de başı hiç olmadığı kadar az tehlikedeydi. Sığınağını koruyan ıssız topraklardan uzaklara, önünde hiçbir engel olmadan gidebilirdi; çünkü eyaletin tamamında asker kalmamıştı. Sulaco’nun olağan garnizonu savaşa katılmak üzere güneye gitmişti; O.S.N. Company’nin vapurlarından birinin köprüsünde bando Bolivar marşını çalıyordu. Limanın kıyısına dizilmiş büyük aile arabaları, dantelli mendillerini sallamak için ayağa kalkmış senoralarla senoritelerin coşkusuyla, yüksek deri yayları üzerinde sallanıyordu. Askerlerle tıklım tıklım dolu her mavna iskele ucundan ayrılıyordu.

Nostromo, güneşte yüzü kıpkırmızı kesilmiş, beyaz yeleğiyle göz alıcı Kaptan Mitchell’in gözetiminde askerlerin gemilere bindirilmesini yönetiyordu. Kaptan, uygarlığın maddi çıkarlarının tümünün birleşik ve kaygılı iyi niyetini temsil ediyordu. Birliklere komuta eden General Barrios, ayrılırken Don Jose’ye Montero’yu üç çift öküzün çektiği tahta bir kafese koyup Cumhuriyet’in bütün kasabalarında dolaştırmaya üç hafta içinde hazır edeceğine söz verdi.

“İşte o zaman, senora,” diye sürdürdü; landau arabasındaki Bayan Gould’a, kıvırcık demir grisi başını açarak, “işte o zaman kılıçlarımızı sabana dönüştürüp zengin olacağız. Ben bile şu küçük iş hallolur hallolmaz Llanos’taki arazimin bir bölümünde bir fundacion açıp huzur ve sükûnet içinde biraz para kazanmaya çalışacağım. Senora, bilirsiniz, bütün Costaguana bilir — ne diyorum, bütün Güney Amerika kıtası bilir — Pablo Barrios askerî şerefe doydu.”

Charles Gould, kaygılı ve yurtsever uğurlama töreninde yoktu. Askerlerin gemilere binişini izlemek onun işi değildi. Ne işi, ne isteği ne de politikası bunu gerektiriyordu. İşi, isteği ve politikası, dağın yan tarafında yeniden açtığı yaradan tek başına başlattığı hazine akışını kesintisiz sürdürme çabasında birleşmişti. Maden geliştikçe, yerli çalışanlardan bir kadro yetiştirmişti. Don Pepe maden işçilerinin gobernador’uydu; ustabaşılar, zanaatkârlar ve kâtipler de vardı. Geri kalan bütün yükü ise tek başına omuzluyordu: babasının yaşamını ezip geçmeye yetmiş olan büyük Gould İmtiyazı, “İmparatorluk içinde İmparatorluk”un yükünü.

Bayan Gould’un ilgilenmesi gereken bir gümüş madeni yoktu. Gould İmtiyazı’nın genel işlerinde onu iki yardımcısı, doktorla rahip temsil ediyordu; ama heyecan arzusunu, anlamı hayal gücünün ateşiyle arınmış olaylarla besliyordu. O gün Avellanos’ları, baba ile kızını, limana kendisi getirmişti.

O çalkantılı dönemde Don Jose, başka işlerinin yanı sıra, Sulaco komutasındaki askerlerin büyük bölümünü geliştirilmiş bir model askerî tüfekle donatan Yurtsever Komitesi’nin başkanı olmuştu. Büyük Avrupa güçlerinden biri, o tüfeği daha da öldürücü bir model uğruna henüz gözden çıkarmıştı. İkinci el silahların piyasa fiyatının ne kadarının önde gelen ailelerin gönüllü katkılarıyla karşılandığı, ne kadarınınsa Don Jose’nin yurtdışında yönettiği söylenen fonlardan geldiği, yalnızca onun açıklayabileceği bir sır olarak kaldı. Halkın Ricos, yani Zenginler dediği aileler, Nestor’larının etkileyici sözlerinin baskısıyla katkıda bulunmuştu. Partinin can damarı olan adama mücevherlerini sunmaya gelen, coşkulu kadınlar da vardı.

Bunca yıl boyunca yenilenmeye dair inancını yitirmeden sürdürmek, kimi zaman hem bedenini hem ruhunu tüketmiş gibiydi. Bayan Gould’un yanında landau arabasında dimdik otururken neredeyse cansız görünüyordu. Yaşlı, düzgün tıraşlı, güzel yüzü, yumuşak keçe şapkasının gölgesinde, sarı balmumundan biçimlendirilmişçesine tekdüze bir renkteydi; koyu gözleri sabit bir bakışla dışarıyı süzüyordu. Onlara dönük oturan Antonia — Sulaco’da Bayan Avellanos diye anılan güzel Antonia — arkasına yaslanmıştı. Dolgun bedeni, yüzünün ağırbaşlı ovali ve dolgun kırmızı dudakları, onu hareketli yüz ifadesi ve hafifçe sallanan güneş şemsiyesinin altında dimdik duran ufak tefek bedeniyle Bayan Gould’dan daha olgun gösteriyordu.

Antonia fırsat buldukça babasına eşlik ederdi; bağlılığının herkesçe bilinmesi, İspanyol Amerikalı genç kadınların yaşamını düzenleyen katı gelenekleri küçümsemesinin yarattığı sarsıcı etkiyi hafifletiyordu. Gerçekten de artık genç kız sayılmazdı. Babasının diktesiyle sık sık devlet belgeleri yazdığı ve kütüphanesindeki bütün kitapları okumasına izin verildiği söylenirdi. Kabul günlerinde, Corbelan’lardan bir akraba olan, koltuğunda kıpırtısız oturan ve neredeyse hiç duymayan yaşlı bir hanımın varlığı durumu kurtarırken, Antonia aynı anda iki üç erkekle tartışmaya girebilirdi. Belli ki, Costaguana’da kur yapmanın uygun biçimi sayılan, karşı kapının eşiğinde pelerinine sarınmış sevgilisini parmaklıklı bir pencereden gizlice seyretmekle yetinecek kızlardan değildi. Eğitimini yurtdışında almış, yabancı fikirlerle yetişmiş bilgili ve gururlu Antonia’nın, Sulaco bütün dünyanın istilasına uğramak üzereyken Avrupa’dan ya da Kuzey Amerika’dan bir yabancıyla evlenmediği sürece hiç evlenmeyeceğine genel olarak inanılıyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…