Nostromo kitap kapağı

23. bölüm / 30

Altıncı Bölüm

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 30Şu an: Altıncı Bölüm

ALTINCI BÖLÜM
Alçalan güneş, kasabanın evleri arasındaki gölgeleri batıdan doğuya kaydırmıştı. Gölgeler, uçsuz bucaksız Campo’nun her yanına da yayılmıştı: yeşil ufuklara hâkim tepelerde beyaz duvarlı haciendalar, derelerin kıyısındaki alçak arazilerin kıvrımlarına sinmiş ot damlı rancholar, duru bir çimen denizindeki ağaç kümelerinin karanlık adaları ve aşağı ormanların dalgalarından devler ülkesinin çorak kıyısı gibi yükselen sarp, uçsuz bucaksız Cordillera sırası. Günbatımının ışınları uzaktaki Higuerota’nın karlı yamacına vurup ona gül rengi bir gençlik havası verirken, uzak zirvelerin tırtıklı kütlesi alev alev parıltıda kavrulmuşçasına kara kalıyordu. Ormanların dalgalı yüzeyi soluk altın tozuna bulanmış gibiydi. Ötede, Rincon’un ilerisinde, kasabadan ağaçlı iki sırtın ardında gizlenen San Tome geçidinin kayaları; dev eğrelti otlarının taçlandırdığı dağın düz duvarıyla birlikte, sıcak kahverengi ve sarı tonlara, pas rengi kızıl çizgilere bürünmüş; çatlaklara kök salmış çalı kümeleri koyu yeşile çalmıştı. Ovadan bakıldığında madenin damgalama atölyeleriyle evleri, yukarılarda, uçurum çıkıntılarına dizilmiş kuş yuvaları gibi küçük ve karanlık görünüyordu. Zikzaklı patikalar, devasa bir taş kalenin duvarına kazınmış silik izlere benziyordu. Köprünün yakınında dere boyunca uzanan ağaçların gölgesinde, nöbet devriyesinde tüfekleri ellerinde, gözleri tetikte gezinip duran madenin iki serenosuna, yüksek yayladan patikayla inen Don Pepe büyük bir böcekten farksız görünüyordu.

Kayalığın yüzeyinde amaçsızca gidip gelen bir böceği andıran Don Pepe’nin silueti düzenli biçimde aşağı inmeyi sürdürdü; dibe yaklaşınca da sonunda depoların, demirhanelerin ve atölyelerin çatıları ardında kayboldu. Bir süre iki sereno köprünün önünde gidip geldi; köprüde, elinde büyük beyaz bir zarf tutan bir atlıyı durdurmuşlardı. Sonra Don Pepe evlerin arasından çıkıp köy sokağında göründü. Sınır köprüsüne bir taş atımı mesafedeydi. Geniş, koyu renk pantolonunu çizmelerinin içine sokmuş; beyaz keten ceketini giymiş, kılıcını yanına, tabancasını kemerine takmış halde uzun adımlarla yaklaştı. Bu karışık zamanda, derler ya, Senyor Gobernador’u çizmesiz yakalamak mümkün değildi.

Serenolardan biri hafifçe başını sallayınca kasabadan gelen ulak attan indi, dizgininden tuttuğu atıyla köprüyü geçti.

Don Pepe öteki elinden mektubu aldı; gözlük kılıfını aramak için önce sol yanını, sonra kalçalarını yokladı. Ağır, gümüş kaplama gözlüğü burnuna oturtup kulaklarının ardına dikkatle yerleştirdikten sonra zarfı açtı ve kâğıdı gözlerinden yaklaşık bir ayak uzaklıkta tuttu. Çıkardığı kâğıtta üç satır kadar yazı vardı. Uzun uzun inceledi. Kır bıyığı hafifçe yukarı aşağı oynadı; gözlerinin kenarlarından yayılan kırışıklıklar birbirine yaklaştı. Huzurla başını salladı. “Bueno,” dedi. “Yanıt yok.”

Sonra sakin, sevecen tavrıyla adamla temkinli bir sohbete girişti; adam da sanki yakın zamanda başına talihli bir şey gelmiş gibi neşeyle konuşmaya razıydı. Sotillo’nun piyadelerini, Gümrük Binası’nın iki yanındaki liman kıyısı boyunca kamp kurmuş halde uzaktan görmüştü. Binalara zarar vermemişlerdi. Demiryolunda çalışan yabancılar hâlâ sahaların içinde kapalı kalıyordu. Artık yoksullara ateş etmek için sabırsızlanmıyorlardı. Yabancılara sövdü; ardından Montero’nun kasabaya girişini ve şehirdeki söylentileri anlattı. Artık yoksullar zengin edilecekti. Bu pek güzel bir şeydi. Daha fazlasını bilmiyordu; gönül alıcı gülümsemelerle aç ve susuz olduğunu ima etti. Yaşlı Binbaşı ona ilk köyün alcalde’sine gitmesini söyledi. Adam atını sürüp uzaklaştı. Don Pepe küçük, ahşap bir çan kulesine doğru ağır ağır yürürken bir çitin üzerinden küçük bir bahçeye baktı; orada Peder Roman’ı papaz evinin önünde, iki portakal ağacının arasına asılmış beyaz bir hamakta otururken gördü.

Kocaman bir demirhindi ağacı, koyu yapraklarıyla beyaz çerçeveli ahşap evin tamamını gölgeliyordu. Uzun saçlı, iri gözlü, küçük el ve ayaklı genç bir Hintli kız dışarıya ahşap bir sandalye taşıdı. Huysuz ve tetikte, zayıf, yaşlı bir kadın verandadan gözünü bir an olsun onun üzerinden ayırmadı.

Don Pepe sandalyeye oturup bir puro yaktı; rahip avucunun çukurundan koca bir tutam enfiye çekti. Yıpranmış, sanki ufalanıp çökmüş gibi oyuklaşmış kızıl kahverengi yüzünde, canlı ve duru gözleri iki siyah elmas gibi parlıyordu.

Don Pepe, yumuşak ve nükteli bir sesle Peder Roman’a, Senyor Fuentes aracılığıyla Pedrito Montero’nun kendisine, yurtsever yurttaşlardan oluşan ve küçük bir askerî kuvvetin eşlik ettiği yasal bir komisyona madeni işler durumda hangi koşullarla teslim edeceğini sorduğunu anlattı. Rahip gözlerini göğe çevirdi. Ancak Don Pepe devam etti, mektubu getiren mozo, Don Carlos Gould’un hayatta olduğunu ve şimdilik kendisine dokunulmadığını söylemişti.

Peder Roman, Senyor Administrador’un güvende olduğunu duyduğu için birkaç sözle şükranını dile getirdi.

Küçük çan kulesinden yükselen çanın gümüşi çınlayışıyla dua saati sona ermişti. Vadinin girişini kapatan orman kuşağı, alçalan güneşle köy sokağı arasında bir perde gibi duruyordu. Bazalt ve granit duvarlar arasındaki kayalık boğazın öteki ucunda, San Tome sakinlerinin bütün sıradağları görmesini engelleyen ormanlık bir dağ, tepesine kadar ışığa ve yapraklara bürünmüş halde dikçe yükseliyordu. Büyük mavi göğün derinliklerinde üç küçük pembe bulut kımıldamadan asılıydı. Hasırdan kulübelerin arasındaki sokakta kümeler halinde insanlar oturuyordu. Alcalde’nin casası önünde, adamlarına önderlik etmek üzere toplanmış gece vardiyası ustabaşıları, deri takkelerden bir halka oluşturarak yere çömelmiş, bronz sırtlarını eğip mate kabağını elden ele dolaştırıyorlardı. Kasabadan gelen mozo, atını kapının önündeki tahta direğe bağlamış, koyulaşmış içecek kabağı elden ele geçerken Sulaco haberlerini anlatıyordu. Ciddi alcalde’nin kendisi, beyaz bir peştemal ve çiçekli basma kumaştan, çıplak ve topluca gövdesi üzerinde genişçe açık duran kollu bir giysi giymişti; bu haliyle gösterişli bir banyo bornozunu andırıyordu. Başının arkasına kaba bir kunduz kürkü şapka geçirmiş, elinde gümüş topuzlu uzun bir değnek tutuyordu. Bu saygınlık işaretleri, şeref, refah ve barış pınarı olan maden idaresince kendisine verilmişti. Vadiye göçen ilk kişilerden biriydi; oğulları ve damatları, hazineleriyle üstteki platodan gümbürdeyerek inen cevher oluklarını andıran dağın içinde çalışıyor, emekçilere esenlik, güvenlik ve adalet armağanları sunuyorlardı. Kasabadan gelen haberleri, kendi dünyasından başka bir dünyayı ilgilendiriyormuş gibi merakla ama kayıtsızca dinledi. Gerçekten de ona öyle görünüyorlardı. Birkaç yıl içinde, bu eziyet görmüş, yarı vahşi Hintlilerde güçlü bir örgüte ait olma duygusu gelişmişti. Madenle gurur duyuyor, ona bağlılık besliyorlardı. Maden onların güvenini ve inancını kazanmıştı. Onu, kendi elleriyle yaptıkları bir fetişmişçesine koruyucu ve yenilmez bir güçle donatıyorlardı; çünkü cahildiler ve başka yönlerden, kendi yarattıklarına sınırsız güven duyan insanlığın geri kalanından pek farklı değillerdi. Madenin korumasının ve gücünün tükenebileceği alcalde’nin aklının ucundan bile geçmiyordu. Siyaset kasaba halkına ve Campo’ya göreydi. Geniş burun delikleri olan, yuvarlak sarı yüzünde hiçbir ifade kıpırtısı yoktu; kızgın bir dolunayı andırıyordu. Mozo’nun heyecanlı gevezeliğini kuşkuya, şaşkınlığa ya da herhangi bir etkin duyguya kapılmadan dinledi.

Peder Roman hamakta kederle dengesini sağlamaya çalışarak oturuyordu; ayakları yere ancak değiyor, elleri hamak kenarını kavrıyordu. Daha az emin olmakla birlikte, sürüsü kadar bilgisiz olan Peder Roman binbaşıya şimdi ne olacağını düşündüğünü sordu.

Don Pepe sandalyede dimdik oturmuş, bacaklarının arasında dimdik duran kılıcının kabzasına ellerini huzurla kenetlemişti. Bilmediğini söyledi. Madene, ele geçirmek için gönderilmesi muhtemel her türlü kuvvete karşı savunma yapılabilirdi. Öte yandan vadinin kurak yapısı yüzünden Campo’dan düzenli erzak sevkiyatı kesilirse, üç köyün halkı aç bırakılarak teslim olmaya zorlanabilirdi. Eski bir asker olan Peder Roman’ın bir asker gibi akıl yürütebilmesi nedeniyle Don Pepe bu olasılıkları ona sükûnetle anlattı. Sade ve açık konuştular. Peder Roman, sürüsünün dağıtılması ya da köleleştirilmesi düşüncesiyle kedere kapılmıştı. Akıllı olduğundan değil, devlet hayatında kaçınılmaz ve önüne geçilemez görünen siyasi vahşetleri uzun yıllar boyunca deneyimlediğinden, onların başına gelecekler konusunda yanılsaması yoktu. Olağan kamu kurumlarının işleyişi ona, özel kişilerin başına gelen felaketler dizisi gibi görünüyordu; bu felaketler nefret, intikam, budalalık ve açgözlülükle birbirini mantıken izliyor, sanki ilahi takdirin parçasıymış gibi akıyordu. Peder Roman’ın berrak görüşünü bilgisiz bir zekâ destekliyordu; ama katliam, yağma ve şiddet sahneleri arasında şefkatini koruyan yüreği, kurbanlarla bağı ne kadar yakınsa bu felaketlerden o kadar çok tiksiniyordu. Vadi Hintlilerine karşı babacan bir küçümseme besliyordu. San Tome madeninin işçilerini beş yıl ya da daha uzun süredir ağırbaşlılık ve huşuyla evlendiriyor, vaftiz ediyor, günahlarını dinliyor, bağışlıyor ve gömüyordu; bu kutsal hizmetlerin onları ruhani anlamda kendisine ait kıldığına inanıyordu. Onlar, onun rahiplik otoritesi için değerliydi. Bayan Gould’un bu insanların meselelerine duyduğu içten ilgi, rahibin gözünde onların önemini artırıyordu; çünkü gerçekten de kendi önemini artırmıştı. Köylerin sayısız Maria ve Brigida’sından onunla söz ederken kendi insanlığının genişlediğini hissediyordu. Peder Roman neredeyse kusur sayılabilecek ölçüde bağnazlıktan uzaktı. İngiliz senyora besbelli bir sapkındı; ama aynı zamanda ona harikulade ve melek gibi görünüyordu. Duygularının bu karmaşık hali aklına geldiğinde, örneğin dua kitabı koltuğunun altında demirhindinin geniş gölgesinde gezinirken, birden durur, burnunu gürültüyle çeke çeke bolca enfiye içine çeker ve derin derin başını sallardı. Seçkin senyoranın az sonra başına gelebilecekleri düşününce yavaş yavaş dehşete kapıldı. Bunu telaşlı bir mırıltıyla dile getirdi. Don Pepe bile bir an sükûnetini yitirdi. Kasılmış halde öne eğildi.

“Dinle, padre. Sulaco’daki o hırsız makakların şerefimin bedelini öğrenmeye çalışması, Senyor Don Carlos’un ve Casa Gould’dakilerin hepsinin güvende olduğunu kanıtlıyor. Şerefime gelince, onun da güvende olduğunu her erkek, kadın ve çocuk bilir. Ama kasabayı baskınla ele geçiren zenci liberaller bunu bilmiyor. Bueno. Oturup beklesinler. Bekledikleri sürece zarar veremezler.”

Sükûnetini yeniden kazandı. Bunu kolayca yaptı; çünkü ne olursa olsun, Paez’in eski bir subayı olarak şerefi güvendeydi. Silahlı bir kuvvet yaklaşırsa, kendisine madendeki bütün tesisleri, binaları ve atölyeleri ağır dinamit yükleriyle bilimsel biçimde havaya uçuracak; ana tüneli enkazla kapatacak, patikaları yıkacak, su gücünün barajını havaya uçuracak, ünlü Gould İmtiyazı’nı dehşete düşmüş dünyanın üzerinden göğe savrulan parçalara ayıracak kadar zaman kazandıracak biçimde boğazı savunacağına Charles Gould’a söz vermişti. Maden, tıpkı babasını ölümcül pençesine aldığı gibi Charles Gould’u da pençesine geçirmişti. Ama bu aşırı kararlılık Don Pepe’ye dünyanın en doğal şeyi gibi görünmüştü. Önlemlerini sağduyuyla almıştı. Her şey büyük bir özenle eksiksiz biçimde hazırlanmıştı. Don Pepe ellerini kılıcının kabzası üzerinde barışçıl bir tavırla birleştirdi ve rahibe başını salladı. Peder Roman heyecanla yüzüne avuç avuç enfiye savurmuştu; tütün içinde kalmış, gözleri faltaşı gibi açılmış, kendinden geçmiş halde hamaktan inip bağırıp çağırarak gezinmeye başlamıştı.

Don Pepe, düzgünce kesilmiş çene çizgisinin çok altına sarkan ince uçlu, ağarmış ve aşağı doğru uzanan bıyığını sıvazlayarak ününün bilincinden kaynaklanan bir gururla konuştu.

“Öyleyse padre, ne olacağını bilmiyorum. Ama ben burada olduğum sürece Don Carlos’un o makaka, Pedrito Montero’ya konuşup madeni yok etmekle tehdit edebileceğini ve sözünün ciddiye alınacağından emin olabileceğini biliyorum. Çünkü insanlar beni tanır.”

Purosunu dudaklarının arasında biraz sinirli biçimde çevirmeye başladı ve devam etti—

“Ama bunlar laf—politicos için iyi. Ben askerim. Ne olabileceğini bilmiyorum. Ama ne yapılması gerektiğini biliyorum: maden, silahlarla, baltalarla, sopalara bağlanmış bıçaklarla kasabanın üzerine yürümeli—por Dios. Yapılması gereken bu. Yalnız—”

Kenetlenmiş elleri kılıcın kabzasında seğirdi. Purosu dudaklarının kenarında daha hızlı döndü.

“Peki, benden başka kim önderlik etmeli? Ne yazık ki—dikkat et—Don Carlos’a şerefim üzerine, madenin bu hırsızların eline geçmesine izin vermeyeceğime söz verdim. Savaşta—bunu bilirsin, padre—muharebelerin sonucu belirsizdir; yenilirsem benim yerime davranması için burada kimi bırakabilirim? Patlayıcılar hazır. Ama bu planlı yıkımı gerçekleştirmek için yüksek şeref, zekâ, sağduyu ve cesaret sahibi biri gerekir. Şerefimi, kendime güvendiğim kadar güvenerek emanet edebileceğim biri. Örneğin Paez’in eski subaylarından biri. Ya da—belki Paez’in eski papazlarından biri iş görür.”

Ayağa kalktı; uzun, sıska, dimdik ve sertti. Savaşçı bıyığıyla, çökmüş gözlerinin bakışı rahibi sanki delip geçecekmiş gibi duran kemikli yüzüyle, elinde boş tahta enfiye kutusunu ters tutmuş, sessizce dikilen ve maden valisine gözlerini dikmiş rahibin karşısında duruyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…