Bölümler 30Şu an: On Üçüncü Bölüm
- 1 Yazarın Notu1.759 kelime
- 2 Birinci Kısım: Madenin Gümüşü — Birinci Bölüm1.144 kelime
- 3 İkinci Bölüm1.332 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm1.229 kelime
- 5 Dördüncü Bölüm2.367 kelime
- 6 Beşinci Bölüm1.999 kelime
- 7 Altıncı Bölüm8.901 kelime
- 8 Yedinci Bölüm1.841 kelime
- 9 Sekizinci Bölüm7.894 kelime
- 10 İkinci Kısım — Isabel’ler — Birinci Bölüm1.902 kelime
- 11 İkinci Bölüm1.368 kelime
- 12 Üçüncü Bölüm1.755 kelime
- 13 Dördüncü Bölüm2.705 kelime
- 14 Beşinci Bölüm7.114 kelime
- 15 Altıncı Bölüm3.100 kelime
- 16 Yedinci Bölüm10.216 kelime
- 17 Sekizinci Bölüm7.058 kelime
- 18 Üçüncü Kısım: Deniz Feneri — Birinci Bölüm3.250 kelime
- 19 İkinci Bölüm4.250 kelime
- 20 Üçüncü Bölüm3.942 kelime
- 21 Dördüncü Bölüm4.280 kelime
- 22 Beşinci Bölüm2.053 kelime
- 23 Altıncı Bölüm1.710 kelime
- 24 Yedinci Bölüm2.114 kelime
- 25 Sekizinci Bölüm5.621 kelime
- 26 Dokuzuncu Bölüm6.858 kelime
- 27 Onuncu Bölüm6.612 kelime
- 28 On Birinci Bölüm3.860 kelime
- 29 On İkinci Bölüm4.537 kelime
- 30 On Üçüncü Bölüm4.275 kelime · Okuduğun bölüm
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bayan Gould’un, Doktor Monygham’ın deyişiyle, “bir tertulia vereceği” gün Kaptan Fidanza, Sulaco limanında yatan uskunasının bordasından dingisine indi; dingiye sakin, dik başlı ve ağırbaşlı bir biçimde oturup küreklerini aldı. Her zamankinden geç kalmıştı. Öğleden sonra hayli ilerlemişken Büyük Isabel’in sahiline çıktı ve adanın yamacını kararlı adımlarla tırmandı.
Uzaktan, Giselle’yi kızın odasının penceresinin altında, evin ucuna yaslanmış bir sandalyede otururken seçti. Elinde nakışı vardı; onu göz hizasında tutuyordu. O genç kızın dinginliği, göğsünde taşıdığı bitmek bilmez mücadele ve çatışma duygusunu öfkelendirdi. Sinirlendi. Kızın uzaktan bile kendi zincirlerinin—gümüş zincirlerinin—şakırdadığını duyması gerektiğini düşündü. O gün karadayken kötü bakışlı doktorla karşılaşmıştı; doktor ona uzun uzun bakmıştı.
Giselle’nin gözlerini kaldırması içini yatıştırdı. Çiçek gibi taze bakışları dosdoğru yüreğine gülümsedi. Sonra kaşlarını çattı. Bu, dikkatli olması için bir uyarıydı. Biraz uzakta durdu ve yüksek, kayıtsız bir sesle şöyle dedi—
“İyi günler, Giselle. Linda hâlâ yukarıda mı?”
“Evet. Babamla büyük odada.”
Linda bir sebeple oraya döner de yakalanırım diye yatak odasına pencereden bakarak yaklaştı; yalnızca dudaklarını oynatıp şöyle dedi—
“Beni seviyor musun?”
“Hayatımdan çok.” Onun bakışları altında nakış işlemeyi sürdürdü; işine bakarak konuşmaya devam etti: “Yoksa yaşayamazdım. Yaşayamam, Giovanni. Çünkü bu hayat ölüm gibi. Ah Giovanni, beni götürmezsen mahvolacağım.”
Umursamazca gülümsedi. “Hava kararınca pencereye geleceğim,” dedi.
“Hayır, gelme, Giovanni. Bu gece olmaz. Linda’yla babam bugün uzun süre konuştular.”
“Ne hakkında?”
“Ramirez hakkında sanırım; öyle duydum. Bilmiyorum. Korkuyorum. Hep korkuyorum. Günde bin kez ölmek gibi. Senin aşkın benim için senin hazinen gibi. Orada, ama ona hiçbir zaman doyamıyorum.”
Ona uzun uzun, kıpırtısız baktı. Güzeldi. Arzusu içinde büyümüştü. Artık iki efendisi vardı. Ama Giselle uzun süre yoğun duygular içinde kalamazdı. Söylediklerinde samimiydi, ama geceleri huzur içinde uyurdu. Onu görünce hep alevlenirdi. Sonra bu değişikliği yalnızca daha da suskunlaşmasından anlamak mümkündü. Kendini ele vermekten korkuyordu. Acıdan, bedensel zarardan, sert sözlerden, öfkeyle yüzleşmekten ve şiddete tanık olmaktan korkuyordu. Çünkü ruhu hafif ve yumuşaktı; dürtülerinde paganlara özgü bir içtenlik vardı. Mırıldandı—
“Giovanni, aşkımızı uğruna aç bıraktığımız saraydan ve tepelerdeki bağdan vazgeç.”
Linda’nın evin köşesinde sessizce durduğunu görünce sustu.
Nostromo nişanlısına dönüp selam verdi; çökmüş gözlerine, çukurlaşmış yanaklarına, yüzündeki hastalık ve keder havasına şaşırdı.
“Hasta mıydın?” diye sordu; sorusuna biraz kaygı katmaya çalışarak.
Siyah gözleri ona alev alev baktı. “Zayıflamış mıyım?” diye sordu.
“Evet—belki—biraz.”
“Yaşlanmış mıyım?”
“Her gün hepimiz için sayılır.”
“Korkarım yüzük parmağıma takılmadan saçlarım ağaracak,” dedi; bakışlarını ondan ayırmadan, ağır ağır.
Kıvrılmış kollarını aşağı indirirken onun ne diyeceğini bekledi.
“Bundan korkmana gerek yok,” dedi dalgınca.
Sözünü kesin bir son gibi algılamışçasına arkasını döndü ve Nostromo babasıyla konuşurken ev işleriyle uğraştı. Yaşlı Garibaldino’yla konuşmak kolay değildi. Yaş, yetilerini köreltmemişti; yalnızca bu yetiler sanki onun içinde derin bir yere çekilmişti. Yanıtları ağır ağır gelir, onlara heybetli bir ciddiyet havası katardı. Ama o gün daha canlı ve çabuktu; yaşlı aslanda daha çok hayat var gibiydi. Şerefini lekesiz tutma konusunda huzursuzdu. Sidoni’nin, Ramirez’in küçük kızına göz diktiğine dair uyarısına inanıyordu. Giselle’ye de güvenmiyordu. Uçarıydı. Kaygılarından “Oğul Gian’ Battista”ya söz etmedi. Bu, yaşlılıktan gelen bir gurur dokunuşuydu. Evinin şerefini tek başına koruma görevini hâlâ yerine getirebileceğini göstermek istiyordu.
Nostromo erkenden ayrıldı. Sahile doğru yürüyerek gözden kaybolur kaybolmaz Linda eşiği geçti; bitkin bir gülümsemeyle babasının yanına oturdu.
O kendinden geçmiş ve çaresiz Ramirez’in iskelede onu beklediği o pazardan beri Linda’nın hiçbir kuşkusu kalmamıştı. Adamın kıskançlık dolu sayıklamaları yeni bir şey göstermemişti. Yalnızca, vaat edilmiş kocasıyla ilişkisinde mutluluk ve güven yerine bulduğu gerçek dışılık ve aldatılmışlık duygusunu, yüreğine çakılmış bir çivi gibi kesinleştirmişti. Linda yoluna devam edip Ramirez’e öfkesini ve küçümsemesini yağdırmıştı; ama o pazar, Teresa’nın oymalı ve yazılı taş mezarı üzerinde yatarken kederden ve utançtan neredeyse ölüyordu. Mezar taşını, İtalya’nın Birliği kahramanına duydukları saygının işareti olarak demiryolu atölyelerinin makinistleri ve tesisatçıları yaptırmıştı. Yaşlı Viola, karısını denize gömme arzusunu gerçekleştirememişti; Linda taşın üzerinde ağlamıştı.
Karşılıksız bu hakaret onu dehşete düşürmüştü. Yüreğini kırmak istiyorsa, peki, öyle olsun. Gian’ Battista’nın her şeye hakkı vardı. Ama neden parçalarının üstüne basıyor, ruhunu aşağılamaya çalışıyordu? Ah! Onu kıramazdı. Gözyaşlarını sildi. Ya Giselle? Giselle! Daha yürümeye başladığından beri korunmak için hep eteğine tutunan küçücük kız. Ne ikiyüzlülük! Ama muhtemelen elinde değildi. İşin içinde bir erkek olduğunda, zavallı akılsız kendine hâkim olamıyordu.
Linda, Viola ailesinin metanetinden hatırı sayılır bir pay almıştı. Bir şey söylememeye karar verdi. Ama kadınlara özgü bir biçimde metanetine tutku da kattı. Korkan bir ihtiyatla verilmiş Giselle’nin kısa cevapları, küçümsemeyi andıran kısalıklarıyla Linda’yı çileden çıkarıyordu. Bir gün uyuşuk kız kardeşinin uzandığı sandalyeye kendini attı ve Sulaco’nun en beyaz boynunun dibine dişlerinin izini bıraktı. Giselle çığlık attı. Ama Viola ailesinin yiğitliğinden ona da düşen bir pay vardı. Korkudan bayılacak gibi olduğu hâlde tembel bir sesle yalnızca, “Madre de Dios! Linda, beni canlı canlı mı yiyeceksin?” dedi. Bu patlama, durum üzerinde hiçbir iz bırakmadan geçip gitti. “Hiçbir şey bilmiyor. Bilemez,” diye düşündü Giselle. “Belki de doğru değildir. Doğru olamaz,” diye kendini inandırmaya çalıştı Linda.
Ama aklı başından gitmiş Ramirez’le karşılaşmasından sonra Kaptan Fidanza’yı ilk kez gördüğünde, başına gelen felaketin kesinliği geri döndü. Kapıdan, onun teknesine doğru uzaklaşmasını izlerken metanetle kendi kendine, “Bu gece buluşacaklar mı?” diye sordu. Kuleden bir an bile ayrılmamaya karar verdi. Fidanza gözden kaybolunca dışarı çıktı ve babasının yanına oturdu.
Saygıdeğer Garibaldino, kendi deyişiyle, “hâlâ genç bir adam” olduğunu hissediyordu. Son zamanlarda Ramirez hakkında türlü türlü söz kulağına gelmişti; oğlunun olabileceği kişi olmadığı açık olan bu adama duyduğu küçümseme ve hoşnutsuzluk onu huzursuz ediyordu. Artık çok az uyuyordu; ama birkaç gecedir okumak—ya da Mrs. Gould’un gümüş gözlüğünü takıp açık İncil’in önünde oturmak—yerine, eski tüfeğiyle adanın her yanında etkin biçimde dolaşıp şerefini gözlüyordu.
Linda, ince kahverengi elini babasının dizine koyup onu yatıştırmaya çalıştı. Ramirez Sulaco’da değildi. Nerede olduğunu kimse bilmiyordu. Gitmişti. Yapacaklarına dair söyledikleri hiçbir şey ifade etmiyordu.
“Hayır,” diye sözünü kesti yaşlı adam. “Ama oğul Gian’ Battista bana—kendi kendine, hiç sormadan—o korkak esclavo’nun körfezin kuzey kıyısındaki Zapiga’da, oranın serserileriyle içip kumar oynadığını söyledi. Küçük kıza saldırma girişiminde ona yardım etmeleri için o serseri siyahlar kasabasının en kötü alçaklarından birkaçını yanına alabilir. . . . Ama ben o kadar yaşlı değilim. Hayır!”
Linda, böyle bir girişimde bulunulmasının olası olmadığını içtenlikle savundu; sonunda yaşlı adam susup beyaz bıyığını çiğnemeye başladı. Kadınların inatçı fikirleri olurdu; gönülleri yapılmalıydı. Zavallı karısı da öyleydi, Linda annesine benziyordu. Bir erkeğin tartışması yakışık almazdı. “Olabilir. Olabilir,” diye mırıldandı.
Linda hiç de içi rahat değildi. Nostromo’yu seviyordu. Uzakta oturan Giselle’ye, anne şefkatini andıran ve yenilgiye uğramış bir rakibin kıskanç acısını taşıyan bir bakış yöneltti. Sonra kalkıp kız kardeşinin yanına gitti.
“Dinle, sen,” dedi sertçe.
Menekşe ve çiğ gibi taze, başını kaldırmış bakışlarındaki yenilmez içtenlik, Linda’da öfke ve hayranlık uyandırdı. Güzel gözleri vardı bu Chica’nın—beyaz etten, kara aldatmacadan ibaret bu aşağılık şeyin. Gözlerini öfke çığlıklarıyla söküp atmak mı, yoksa gizemli ve utanmaz masumiyetini acıma ve sevgi öpücükleriyle örtmek mi istediğini bilmiyordu. Birden gözleri boşaldı; Giselle’nin yüreğindeki diğer duyguların tümüyle gömülmeyen küçücük bir korku dışında Linda’ya bomboş baktılar.
Linda, “Ramirez adada seni kaçıracağını söyleyip duruyor,” dedi.
“Ne saçma!” diye karşılık verdi öteki; uzun süre kendini tutmuş olmanın doğurduğu bir inatla, titrek bir cüret sergileyerek alaycı bir sesle ekledi: “O, bunu yapacak adam değil.”
“Öyle mi?” dedi Linda, dişlerini sıkarak. “Değil mi? Öyleyse dikkatli ol; çünkü babam geceleri dolu tüfeğiyle ortalıkta dolaşıyor.”
“Bu onun için iyi değil. Ona yapmamasını söylemelisin, Linda. Beni dinlemez.”
“Hiçbir şey söylemeyeceğim—artık hiç kimseye—” diye öfkeyle bağırdı Linda.
Bu böyle sürüp gidemezdi, diye düşündü Giselle. Giovanni onu yakında, bir dahaki gelişinde götürmeliydi. Biraz gümüş uğruna bu korkulara sonsuza dek katlanmayacaktı. Kız kardeşiyle konuşmak onu hasta ediyordu. Ama babasının nöbet tutması onu kaygılandırmıyordu. O gece Nostromo’ya pencereye gelmemesi için yalvarmıştı. Bu kez gelmeyeceğine söz vermişti. Adada başka bir nedeni olduğunu ise bilmiyor, tahmin edemiyor, aklına bile getiremiyordu.
Linda doğruca kuleye gitmişti. Feneri yakma vaktiydi. Küçük kapının kilidini açtı; görkemli Cargadores Kaptanı’na duyduğu aşkı, durmadan artan utanç verici zincirler gibi taşıyarak döner merdivenden ağır ağır çıktı. Hayır; bu yükü üzerinden atamazdı. Hayır; bu ikisini Tanrı’nın takdirine bıraksındı. Alacakaranlıkla ay ışığının doldurduğu fener odasında dolaşarak, dikkatli hareketlerle lambayı yaktı. Sonra kolları yanlarına düştü.
“Annemiz de bakıp dururken,” diye mırıldandı. “Kendi kız kardeşim—Chica!”
Pirinç parçaları ve prizma halkalarıyla tüm mercek düzeneği, içinde lamba değil, denize hükmeden kutsal bir alev varmış gibi, elmaslardan yapılmış kubbeli bir tapınak gibi parıldayıp ışıldıyordu. Siyah giysiler içindeki bekçi Linda, solgun yüzüyle ahşap bir sandalyeye çökmüştü; yeryüzünün utançlarından ve tutkularından çok yukarıda, kıskançlığıyla baş başaydı. Biri bronz parıltılar taşıyan koyu saçlarından onu hoyratça sürüklüyormuş gibi, tuhaf ve çekip dururcasına bir acı hissetti; ellerini şakaklarına götürdü. Buluşacaklardı. Buluşacaklardı. Üstelik nerede buluşacaklarını da biliyordu: pencerede. İşkencenin teri yanaklarına damla damla inerken, açık denizdeki ay ışığı, Golfo Placido’nun—dalgaların dövdüğü kıyıda bulut ve sessizlikten oluşan kasvetli mağaranın—girişini devasa bir gümüş parmaklık gibi kapatıyordu.
Linda Viola birden dudağına parmağını götürerek ayağa kalktı. O, ne Linda’yı ne de kız kardeşini seviyordu. Bütün bunlar öylesine amaçsız görünüyordu ki Linda’yı hem korkutuyor hem de umutlandırıyordu. Onu neden kaçırmıyordu? Onu durduran neydi? Anlaşılmaz bir adamdı. Neyi bekliyorlardı? Bu ikisi ne uğruna yalan söyleyip birbirini aldatıyordu? Aşkları uğruna değildi. Öyle bir şey yoktu. Onu yeniden kendine kazandırma umudu, o gece kuleden ayrılmama yeminini bozmasına yol açtı. Babasıyla hemen konuşmalıydı; babası akıllıydı, anlayacaktı. Döner merdivenden koşarak indi. En alttaki kapıyı açtığı sırada Büyük Isabel’de şimdiye dek atılmış ilk silah sesini duydu.
Mermi göğsüne isabet etmiş gibi sarsıldı. Duraksamadan koşmaya devam etti. Kulübe karanlıktı. Kapıda, “Giselle! Giselle!” diye seslendi; sonra köşeyi dönüp açık pencereden kız kardeşinin adını haykırdı, ama yanıt alamadı. Telaşla, aklı başından gitmiş hâlde evin çevresinde koşarken Giselle kapıdan çıktı; sessizce yanından fırlayıp geçti. Saçları açıktı, gözleri dosdoğru önüne dikilmişti. Parmak uçlarında koşar gibi çimenlerin üzerinde süzülüp kayboldu.
Linda kollarını önüne uzatarak ağır ağır yürüdü. Adada her yer sessizdi; nereye gittiğini bilmiyordu. Martin Decoud’nun son günlerini geçirdiği ve hayatı anlamsız görüntüler dizisi gibi izlediği ağacın gölgesi, çimlerin üzerine geniş bir kara leke düşürüyordu. Birden ay ışığında tek başına, sessizce duran babasını gördü.
Koca cüsseli, dimdik duran, kar gibi beyaz saçlı ve sakallı Garibaldino’nun hareketsizliğinde anıtsal bir sükûnet vardı; tüfeğine yaslanmıştı. Linda hafifçe koluna dokundu. Kımıldamadı bile.
“Ne yaptın?” diye sordu, her zamanki sesiyle.
“Ramirez’i vurdum, infame!” diye karşılık verdi; bakışları gölgenin en kara yerine yönelmişti. “Hırsız gibi geldi, hırsız gibi düştü. Kızı korumak gerekiyordu.”
Bir karış bile kımıldamadı, tek adım atmadı. Evinin onurunu koruyan yaşlı bir adam heykeli gibi, sert ve hareketsiz duruyordu. Linda titreyen elini onun kolundan çekti; kolu taş gibiydi, dimdik ve sağlamdı. Tek kelime etmeden gölgenin karanlığına girdi. Yerde biçimsiz şekillerin kıpırdandığını gördü ve olduğu yerde kaldı. Umutsuzluk ve gözyaşlarıyla dolu bir mırıltı, gerilmiş kulaklarına giderek daha yüksek geldi.
“Bu gece gelmemen için sana yalvardım. Ah, Giovanni’m! Söz vermiştin. Ah! Neden, neden geldin Giovanni?”
Kız kardeşinin sesiydi bu. Yürek parçalayan bir hıçkırıkla kesildi. San Tome hazinesinin hem efendisi hem kölesi olan becerikli Cargadores Kaptanı, yaşlı Giorgio onu hazırlıksız yakaladığında biraz daha gümüş almak için açık araziden yarığa doğru gizlice ilerliyordu; umursamaz ve soğukkanlı bir tavırla karşılık verdi, ama yerde yatarken sesi şaşırtıcı ölçüde güçsüz çıkıyordu.
“Yıldızım, küçük çiçeğim, seni bir kez daha görmeden bu geceyi çıkaramayacakmışım gibi geldi.”
Görkemli tertulia henüz sona ermiş, son konuklar da ayrılmıştı. Senyor Administrador çoktan odasına çekilmişti. Akşam gelmesi beklenen ama görünmeyen Doktor Monygham, terk edilmiş Calle de la Constitucion’un elektrik lambaları altında, ahşap bloklarla döşeli yolda arabasını sürerek geldiğinde Casa’nın büyük kapısı hâlâ açıktı.
Aksayarak içeri girdi, merdivenleri ağır adımlarla çıktı. Şişman ve bakımlı Basilio, sala’daki ışıkları söndürmek üzereydi. Varlıklı majordomo bu geç vakit gelen davetsiz misafir karşısında ağzı açık kaldı.
“Işıkları söndürme,” diye emretti doktor. “Senora’yı görmek istiyorum.”
“Senora Senyor Administrador’un cancillaria’sında bulunuyor,” dedi Basilio yağlı bir sesle. “Senyor Administrador bir saate dağa hareket edecek. Anlaşılan işçilerle biraz sorun çıkacak. Utanmaz, akıldan ve edepten yoksun bir halk. Bir de tembel, senyor. Tembel.”
“Asıl utanmaz, tembel ve budala olan sensin,” dedi doktor; insanları çileden çıkarma yeteneğiyle herkesin sevgisini kazanmıştı. “Işıkları söndürme.”
Basilio ağırbaşlı bir tavırla çekildi. Doktor Monygham, ışıl ışıl aydınlatılmış sala’da beklerken evin öbür ucundaki bir kapının kapandığını duydu. Mahmuz şıngırtısı giderek uzaklaştı. Senyor Administrador dağa doğru yola çıkmıştı.
Mücevherlerle ışıldayan, ipeğin parıltısını taşıyan uzun eteği hışırdayarak ilerledi. Gümüş tellerin kaybolduğu gür, sarı saçlarının ağırlığı altında eğilmiş gibi duran zarif başıyla, Kaptan Mitchell’in “Sulaco’nun birinci hanımı” diye andığı kadın, ışıklı koridordan geçti. Büyük servet hayallerini bile aşan bir zenginliği vardı; takdir ediliyor, seviliyor, saygı görüyor, onurlandırılıyordu. Yine de belki de yeryüzündeki herkes kadar yalnızdı.
Doktorun “Bayan Gould! Bir dakika!” deyişi, ışıklı ve boş sala’nın kapısında onu irkilerek durdurdu. Ruh hâlinin ve koşulların benzerliği yüzünden, mobilya gruplarının arasında tek başına duran doktorun görüntüsü, duygusal belleğinde Martin Decoud’yla beklenmedik karşılaşmasını canlandırdı. Sessizlikte, yıllar önce sefil bir şekilde ölen o adamın “Antonia yelpazesini burada bırakmış,” dediğini duyar gibi oldu. Ama konuşan doktordu; heyecanı sesini biraz değiştirmişti. Gözlerinin parladığını fark etti.
“Bayan Gould, size ihtiyaçları var. Ne olduğunu biliyor musunuz? Dün Nostromo hakkında anlattıklarımı hatırlıyor musunuz? Zapiga’dan gelen, içinde dört siyahın bulunduğu, güverteli bir tekne, Büyük Isabel’in yakınından geçerken kayalıktan bir kadın sesiyle durdurulmuş—meğer Linda’ymış. Ay ışıklı gecede tekneye kumsala dolanıp yaralı bir adamı kasabaya götürmelerini söylemiş. Bütün bunları kendisinden öğrendiğim teknenin reisi de hemen öyle yapmış. Bana anlattığına göre, Büyük Isabel’in alçak kıyısına vardıklarında Linda Viola onları bekliyormuş. Onun peşinden gitmişler; Linda da onları kulübeden pek uzak olmayan bir ağacın altına götürmüş. Nostromo’yu yerde yatarken, başı küçük kızın kucağında bulmuşlar; baba Viola ise biraz ötede tüfeğine yaslanıyormuş. Linda’nın yönlendirmesiyle sedye yapmak için kulübeden bir masa çıkarmışlar, bacaklarını kırmışlar. Buradalar, Bayan Gould. Yani Nostromo ve... Giselle. Siyahlar onu liman yakınındaki ilk yardım hastanesine getirmiş. Görevliye beni çağırmasını söylemiş. Ama görmek istediği ben değildim; sizdiniz, Bayan Gould! Siz.”
“Beni mi?” diye fısıldadı Bayan Gould, biraz geri çekilerek.
“Evet, sizi!” diye çıkıştı doktor. “Düşmanı olduğumu sanıyor, ama beni yalvarıp yakardı; sizi hemen ona götürmemi istedi. Anlaşılan size yalnız başınıza söyleyeceği bir şey var.”
“İmkânsız,” diye mırıldandı Bayan Gould.
“Bana, ‘Ona, başını sokacak bir çatısı olsun diye bir şey yaptığımı hatırlat,’ dedi.” Doktor büyük heyecanla devam etti: “Bayan Gould, gümüşü hatırlıyor musunuz? Mavnada kaybolan gümüşü?”
Bayan Gould hatırladı. Ama o gümüşün adının anılmasından bile nefret ettiğini söylemedi. Dürüstlüğün vücut bulmuş hâli olan kendisi, hayatında ilk ve son kez tam da o gümüş konusunda kocasından gerçeği saklamış olmanın abartılı bir dehşetini duydu. O zaman korkuları onu yoldan çıkarmış, kendini de asla bağışlamamıştı. Üstelik Decoud’nun getirdiği haber kocasına ulaşmış olsaydı asla yola çıkarılmayacak olan bu gümüş, dolaylı yoldan Doktor Monygham’ın ölümüne neredeyse sebep olmuştu. Bütün bunlar ona korkunç görünüyordu.
“Ama gerçekten kaybolmuş muydu?” diye haykırdı doktor. “Nostromo’yla ilgili o zamandan beri içimde hep bir sır olduğu duygusu var. Şimdi, ölüm döşeğinde, sanırım bir şey istiyor——”
“Ölüm döşeğinde mi?” diye tekrarladı Bayan Gould.
“Evet. Evet... Belki de o gümüş hakkında size bir şey söylemek istiyordur...”
“Ah, hayır! Hayır!” diye alçak sesle haykırdı Bayan Gould. “Kaybolup gitmedi mi zaten? Onsuz da dünyadaki herkesi mutsuz etmeye yetecek kadar hazine yok mu?”
Doktor, boyun eğmiş ve düş kırıklığına uğramış bir sessizlikle öylece durdu. Sonunda, çok alçak sesle sormaya cesaret etti:
“Bir de şu Viola kızı Giselle var. Ne yapacağız? Babasıyla kız kardeşi sanki...”
Bayan Gould, bu kızlar için elinden geleni yapmayı kendine görev bildiğini kabul etti.
“Burada bir volante’m var,” dedi doktor. “Onunla gitmenizde sakınca yoksa...”
Bayan Gould, elbisesinin üzerine derin kapüşonlu gri bir pelerin geçirmiş hâlde yeniden görünene dek doktor sabırsızca bekledi.
İşte böyle, gece kıyafetinin üstüne pelerinini almış, manastır rahibeleri gibi başını örtmüş bu dayanıklı ve şefkatli kadın, muhteşem Cargadores Kaptanı’nın sırtüstü ve kıpırtısız yattığı yatağın yanında duruyordu. Çarşafların ve yastıkların beyazlığı, bronzlaşmış yüzünü; dümenin, dizginin ve tetiğin üzerinde maharetli o koyu, sinirli ellerini kasvetli, güçlü bir karşıtlıkla belirginleştiriyordu. Eller beyaz örtünün üzerinde açık ve hareketsiz yatıyordu.
“O masum,” diyordu Cargadores Kaptanı, ruhunun bedenine tutunmaya devam eden ince bağı daha yüksek bir söz koparacakmış gibi derin ve düz bir sesle. “O masum. Suçlu yalnız benim. Ama ne önemi var? Bunlar için yaşayan hiçbir erkeğe ya da kadına hesap vermem.”
Durdu. Kapüşonun gölgesindeki yüzü bembeyaz olan Bayan Gould, yenilmez ve kasvetli bir kederle ona eğilmişti. Yatağın ayakucunda diz çöken Giselle Viola’nın alçak hıçkırıkları, bakır parıltılı altın saçları Cargadores Kaptanı’nın ayaklarına dağılmış hâlde, odanın sessizliğini ancak belli belirsiz bozuyordu.
“Ha! Yaşlı Giorgio, onurunun bekçisi! Vecchio’nun böylesine sessiz adımlarla, böylesine şaşmaz nişan alarak karşıma çıkacağını kim düşünürdü? Ben bile daha iyisini yapamazdım. Ama bir barut hakkının bedelinden tasarruf edilebilirdi. Onur güvendeydi... Senora, o hırsız Nostromo’yu dünyanın öbür ucuna kadar izlerdi... Sözü söyledim. Büyü bozuldu!”
Kızın alçak bir inilti çıkarması üzerine gözlerini yere indirdi.
“Onu göremiyorum... Neyse,” diye sürdürdü; sesinde eski görkemli umursamazlığın gölgesi vardı. “Daha fazlasına vakit yoksa bir öpücük yeter. Hafif kanatlı bir ruh, senora! Güneş ışığı gibi parlak ve sıcak; çabucak bulutlanır, çabucak durulur. Aralarında onu ezerlerdi. Senora, ona merhamet gözünüzle bakın; bu ülkede bir uçtan öbür uca, sizinle konuşan adamın cesareti ve gözü pekliği kadar ün salmıştır merhametiniz. Zamanla kendini avutacaktır. Ramirez de kötü biri sayılmaz. Öfkeli değilim. Hayır! Sulaco Cargadores Kaptanı’nı alt eden Ramirez değil.” Durdu, kendini toparlamaya çalıştı ve biraz çılgınca, daha yüksek sesle ilan etti:
“İhanete uğradım, ihanete; beni ele veren...”
Ama kimin ya da neyin ihanetine uğrayarak öldüğünü söylemedi.
“Bana ihanet etmezdi,” diye yeniden başladı, gözlerini iyice açarak. “Sadıktı. Çok yakında, çok uzaklara gidecektik. Onun için o lanetli hazineden kendimi koparabilirdim. O çocuk uğruna, sandıklar dolusu hazineyi geride bırakırdım. Decoud ise dört tane aldı. Dört külçe. Neden? Hainlik! Bana ihanet etmek için mi? Dört külçe eksikken hazineyi nasıl geri verebilirdim? Onları benim çaldığımı söylerlerdi. Doktor da öyle derdi. Ah! Hâlâ beni tutuyor!”
Bayan Gould, endişeden buz kesmiş hâlde, büyülenmiş gibi ona doğru eğildi.
“Don Martin’e o gece ne oldu, Nostromo?”
“Kim bilir? Bana ne olacağını merak ediyordum. Şimdi biliyorum. Ölüm ansızın gelecekti. O gitti! Bana ihanet etti. Siz de onu benim öldürdüğümü sanıyorsunuz! Hepiniz aynısınız, siz seçkinler. Gümüş beni öldürdü. Beni kendine bağladı. Hâlâ bırakmıyor. Nerede olduğunu kimse bilmiyor. Ama onu bana veren, ‘Canın pahasına koru,’ diyen Don Carlos’un karısısınız. Ben döndüğümde hepiniz kaybolduğunu sanıyordunuz; o zaman ne duydum? ‘Önemli bir şey değildi. Boş ver. Haydi Nostromo, sadık adam, kalk da bizi kurtarmak için canını dişine takıp at sür!’”
“Nostromo!” diye fısıldadı Bayan Gould, iyice eğilerek. “Ben de o gümüşün düşüncesinden bütün kalbimle nefret ettim.”
“Olağanüstü! İçinizden birinin, yoksulların elinden almayı pek iyi bildiğiniz servetten nefret etmesi! Yaşlı Giorgio’nun dediği gibi dünya yoksulların omuzlarında durur. Siz yoksullara hep iyi davrandınız. Ama servette lanetli bir şey var. Senora, hazinenin nerede olduğunu size söyleyeyim mi? Yalnız size... Işıltılı! Bozulmaz!”
Söylemek istemediği, acı veren bir tereddüt sesine ve gözlerine sinmişti; bunu sezgili şefkat yeteneğine sahip kadın açıkça gördü. Ölmekte olan adamın sefil boyun eğmişliğinden gözlerini kaçırdı; dehşete kapılmıştı ve gümüş hakkında daha fazlasını duymak istemiyordu.
“Hayır, Cargadores Kaptanı,” dedi. “Artık kimse onu özlemiyor. Sonsuza dek kayıp kalsın.”
Bu sözleri duyunca Nostromo gözlerini kapattı; tek kelime etmedi, kımıldamadı. Hasta odasının kapısının dışında, Doktor Monygham heyecandan kendinden geçmiş, gözleri istekle parlayarak iki kadının yanına geldi.
“Şimdi, Bayan Gould,” dedi sabırsızlıktan neredeyse kabalaşarak, “haklı mıydım? Bir sır var. Sırrın ne olduğunu öğrendiniz, değil mi? Size söyledi...”
“Bana hiçbir şey söylemedi,” dedi Bayan Gould kararlı bir sesle.
Doktor Monygham’ın gözlerinden Nostromo’ya duyduğu, yaradılışından gelen düşmanlığın parıltısı söndü. Boyun eğerek geri çekildi. Bayan Gould’a inanmıyordu. Ama onun sözü kanundu. İnkârını, Nostromo’nun dehasının kendi dehasına karşı kazandığı zaferi doğrulayan, anlaşılmaz bir yazgı gibi kabul etti. Gizli bir aşkla sevdiği o kadının karşısında bile, hayatını bozulmaz sadakat, dürüstlük ve cesaret varsayımı üzerine kurmuş muhteşem Cargadores Kaptanı’na yenilmişti!
“Lütfen hemen arabam için birini gönderin,” dedi Bayan Gould kapüşonunun içinden. Sonra Giselle Viola’ya dönerek, “Yaklaş yanıma, çocuğum; daha da yaklaş. Burada bekleyeceğiz.”
Giselle Viola, yüreği kırık ve çocuk gibi, yüzü dökülen saçlarının ardında örtülü hâlde onun yanına sokuldu. Bayan Gould, elini yaşlı Viola’nın değersiz kızının koluna geçirdi; o lekesiz cumhuriyetçinin, kusursuz kahramanın kızına. Dünyanın öbür ucuna kadar bir hırsızı izleyecek olan kızın başı, solmuş bir çiçek gibi yavaşça, gitgide Dona Emilia’nın omzuna düştü. Dona Emilia, Sulaco’nun birinci hanımı, San Tome Madeni’nin Senyor Administrador’unun karısıydı. Bastırılmış hıçkırıklarını hisseden Bayan Gould, hayatında ilk ve tek kez acı bir burukluk duydu. Bu duygu Doktor Monygham’a yaraşırdı.
“Kendini avut, çocuğum. Hazinesi uğruna seni çok geçmeden unutacaktı.”
“Senora, beni sevdi. Beni sevdi,” diye umutsuzca fısıldadı Giselle. “Beni, daha önce kimsenin sevilmediği kadar sevdi.”
“Beni de sevdiler,” dedi Bayan Gould sertçe.
Giselle ona çılgınca sarıldı. “Ah, senora, ama siz hayatınızın sonuna kadar sevgiyle el üstünde tutulacaksınız,” diye hıçkırdı.
Bayan Gould araba gelene kadar hiç sesini çıkarmadı. Yarı baygın kızı arabaya bindirmeye yardım etti. Doktor landau’nun kapısını kapattıktan sonra kadın ona doğru eğildi.
“Hiçbir şey yapamaz mısınız?” diye fısıldadı.
“Hayır, Bayan Gould. Üstelik dokunmamıza izin vermiyor. Önemi yok. Bir kez baktım... Boşuna.”
Ama o gece yaşlı Viola’yla öteki kızı görmeye söz verdi. Onu adaya götürmesi için polis teknesini ayarlayabilirdi. Beyaz katırların çektiği landau yavaşça uzaklaşırken sokağın ortasında kalıp ardından baktı.
Yeni rıhtımlar boyunca sıra sıra dizilmiş lambaların ve yükselen vinçlerin karanlık siluetleri arasında Kaptan Fidanza’nın başına gelen bir kazaya dair söylenti yayılıyordu. Gece sokaklarında dolaşanlardan bir grup—yoksulların en yoksulları—boş sokağın ay ışığında fısıldaşarak ilk yardım hastanesinin kapısının önünde toplanmıştı.
Yaralı adamın yanında, solgun fotoğrafçıdan başka kimse yoktu. Ufak tefek, cılız, kan dökmeye hevesli ve kapitalistlerden nefret eden fotoğrafçı, yatağın başucunda yüksek bir tabureye tünemiş; dizlerini karnına çekmiş, çenesini ellerinin arasına almıştı. Rıhtımda geç saate kadar çalışan bir yoldaşı, lancha’da çalışan bir siyah adamdan Kaptan Fidanza’nın ölümcül yara alıp kıyıya çıkarıldığını duyunca onu çağırmıştı.
“Bir talimatınız var mı yoldaş?” diye kaygıyla sordu. “İşimiz için paraya ihtiyacımız olduğunu unutmayın. Zenginlerle kendi silahlarıyla savaşmalıyız.”
Nostromo cevap vermedi. Öteki üstelemedi; başı darmadağın, kılları kabarmış, kambur bir maymun gibi tabureye büzülmüş hâlde kaldı. Uzun bir sessizliğin ardından...
“Yoldaş Fidanza,” diye ciddi bir tavırla söze başladı, “o doktorun bütün yardımını reddettiniz. Halk için gerçekten tehlikeli bir düşman mı?”
Loş odada Nostromo başını yastıkta ağır ağır çevirdi ve yatağının yanında tünemiş tuhaf şekle, gizemli ve derin bir sorgulama bakışı yöneltti. Sonra başı yeniden yastığa düştü, gözkapakları kapandı. Hareketsizliğini arada bir en korkunç acılara tanıklık eden kısa sarsıntıların bozduğu Cargadores Kaptanı, bir saat sonra tek söz ya da inilti çıkarmadan öldü.
Doktor Monygham, polis kayığıyla adalara giderken körfezin üzerindeki ay ışıltısını ve Büyük Isabel’in bulutların altından uzağa bir ışık huzmesi gönderen yüksek, kara siluetini gördü.
“Yavaş çekin,” dedi, orada neyle karşılaşacağını merak ederek. Linda’yla babasını gözünde canlandırmaya çalıştı, ama içinde tuhaf bir isteksizlik buldu. “Yavaş çekin,” diye tekrarladı.
* * * * * *
Onurunun hırsızına ateş ettiği andan beri Giorgio Viola yerinden kıpırdamamıştı. Eski tüfeğini yere dayamış, elini namlunun ağzına yakın bir yerinde kavrayarak ayakta duruyordu. Nostromo’yu ondan sonsuza dek uzaklaştıran lancha kıyıdan ayrıldıktan sonra Linda gelip önünde durdu. Varlığını fark etmişe benzemiyordu; ama Linda, kendini zorla tuttuğu sakinliğini yitirip haykırınca...
“Kimi öldürdüğünü biliyor musun?” diye karşılık verdi...
“Serseri Ramirez’i.”
Linda bembeyaz kesilmiş, babasına delice bakarken yüzüne karşı güldü. Bir süre sonra adam da onun kahkahalarına, derinden gelen uzak bir yankıyla hafifçe katıldı. Sonra Linda sustu; yaşlı adam irkilmiş gibi konuştu...
“Oğlum Gian’ Battista’nın sesiyle haykırdı.”
Tüfek gevşeyen elinden düştü, ama kolu hâlâ destekleniyormuş gibi bir an havada kaldı. Linda kolunu hoyratça yakaladı.
“Anlayamayacak kadar yaşlısın. Eve gel.”
Linda’nın kendisine yol göstermesine izin verdi. Eşiğe geldiklerinde ağır bir tökezlemeyle yere kapaklanacak gibi oldu; kızı da onunla birlikte sendeledi. Son birkaç gündeki heyecanı ve hareketliliği, ölmekte olan bir lambanın son alevi gibiydi. Sandalyenin arkalığına tutundu.
“Oğlum Gian’ Battista’nın sesiyle,” diye ciddi bir tavırla tekrarladı. “Onu duydum—Ramirez’i—sefil...”
Linda onu sandalyeye oturttu, sonra eğilip kulağına tısladı...
“Gian’ Battista’yı öldürdün.”
Yaşlı adam kalın bıyığının altında gülümsedi. Kadınların tuhaf kuruntuları olurdu.
“Çocuk nerede?” diye sordu. Neredeyse gecenin yarısına kadar önü açık İncil’le oturduğu odanın havası alışılmadık ölçüde soğuk, lambası da alışılmadık ölçüde soluk gelince şaşırmıştı.
Linda bir an tereddüt etti, sonra gözlerini kaçırdı.
“Uyuyor,” dedi. “Yarın onu konuşuruz.”
Ona bakmaya dayanamıyordu. Babası içine dehşet ve neredeyse katlanılmaz bir acıma duygusu salıyordu. Adamdaki değişimi görmüştü. Ne yaptığını asla anlayamayacaktı; kendisi için bile bütün olanlar anlaşılmaz kalmıştı. Güçlükle konuştu...
“Kitabı ver.”
Linda, Palermo’da bir İngilizin yıllar önce ona verdiği, yıpranmış deri kaplı kapalı kitabı masanın üzerine koydu.
“Çocuğu korumak gerekiyordu,” dedi tuhaf, kederli bir sesle.
Linda sandalyesinin arkasında ellerini ovuşturuyor, sessizce ağlıyordu. Birden kapıya yöneldi. Adam onun hareketini duydu.
“Nereye gidiyorsun?” diye sordu.
“Işığa,” diye yanıtladı; dönüp ona düşmanca baktı.
“Işığa! Evet—görev.”
Dimdik, ak saçlı, aslan yeleli; kendinden geçmiş sessizliğiyle yiğitçe duran adam, Dona Emilia’nın kendisine verdiği gözlüğü bulmak için kırmızı gömleğinin cebini yokladı. Gözlüğü taktı. Uzun süre kımıldamadan kaldıktan sonra kitabı açtı; yukarıdan, gözlüğünün ardından çift sütun hâlindeki küçük puntolu yazıya baktı. Yüzüne, sanki kasvetli bir düşünceye ya da tatsız bir duyuma karşılık veriyormuş gibi, hafifçe kaşlarını çattığı katı ve sert bir ifade yerleşti. Ama öne doğru usulca, ağır ağır sallanırken gözlerini kitaptan hiç ayırmadı; ta ki kar gibi ak başı açık sayfaların üzerine yaslanana dek. Badanalı duvarda tahta bir saat düzenli düzenli işliyordu. Yavaş yavaş soğuyan Garibaldino, hain bir rüzgârın kökünden söktüğü yaşlı bir meşe gibi, tek başına, sert ve çürümeden yatıyordu.
Büyük Isabel’in feneri, San Tome madeninin kayıp hazinesinin üzerinde hiç sönmeden yanıyordu. Yıldızsız gecenin mavimsi parıltısına fener, uzak ufka doğru sarı bir ışık huzmesi gönderiyordu. Fenerin ışıklı camlarında kara bir leke gibi görünen Linda, dış galeride çömelmiş, başını korkuluğa dayamıştı. Batı ufkuna doğru alçalan ay, ışıl ışıl parlayarak ona bakıyordu.
Aşağıda, uçurumun dibinde, geçmekte olan bir kayığın küreklerinden düzenli aralıklarla yükselen şapırtı kesildi; Doktor Monygham kıç oturağında ayağa kalktı.
“Linda!” diye bağırdı başını geriye atarak. “Linda!”
Linda ayağa kalktı. Sesi tanımıştı.
“Öldü mü?” diye bağırdı, öne eğilerek.
“Evet, zavallı kızım. Kıyı burnunu dönüyorum,” diye yanıtladı doktor aşağıdan. “Kıyıya çekin,” dedi kürekçilere.
Linda’nın siyah silueti, başının üzerinde kaldırdığı kollarıyla fener ışığının önünde dimdik belirginleşti; sanki kendini aşağıya bırakacak gibiydi.
“Seni seven bendim,” diye fısıldadı; ay ışığında yüzü mermer gibi katı ve bembeyazdı. “Ben! Yalnızca ben! O seni unutacak; güzel yüzü uğruna acınası biçimde öldürüldün. Anlayamıyorum. Anlayamıyorum. Ama seni asla unutmayacağım. Asla!”
Sessizce, kıpırtısız durdu; bütün bağlılığını, acısını, şaşkınlığını ve umutsuzluğunu tek bir büyük haykırışta bir araya getirecek gücü topluyordu.
“Asla! Gian’ Battista!”
Polis kayığında yönünü değiştiren Doktor Monygham, adın başının üzerinden geçip gittiğini duydu. Bu, Nostromo’nun zaferlerinden bir başkasıydı; hepsinin en büyüğü, en imrenilesi, en uğursuzuydu. Punta Mala’dan Azuera’ya, oradan da iri, katı gümüş kütlesi gibi parlayan büyük beyaz bir bulutun gölgelediği ufkun parlak çizgisine kadar yankılanıyor gibi gelen, ölümsüz bir tutkunun bu sahici haykırışında, görkemli Capataz de Cargadores’ın dehası, hazine ve aşk fetihlerini barındıran karanlık körfeze hükmediyordu.
Bölüm etkileşimi
