Bölümler 30Şu an: İkinci Bölüm
- 1 Yazarın Notu1.759 kelime
- 2 Birinci Kısım: Madenin Gümüşü — Birinci Bölüm1.144 kelime
- 3 İkinci Bölüm1.332 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm1.229 kelime
- 5 Dördüncü Bölüm2.367 kelime
- 6 Beşinci Bölüm1.999 kelime
- 7 Altıncı Bölüm8.901 kelime
- 8 Yedinci Bölüm1.841 kelime
- 9 Sekizinci Bölüm7.894 kelime
- 10 İkinci Kısım — Isabel’ler — Birinci Bölüm1.902 kelime
- 11 İkinci Bölüm1.368 kelime
- 12 Üçüncü Bölüm1.755 kelime
- 13 Dördüncü Bölüm2.705 kelime
- 14 Beşinci Bölüm7.114 kelime
- 15 Altıncı Bölüm3.100 kelime
- 16 Yedinci Bölüm10.216 kelime
- 17 Sekizinci Bölüm7.058 kelime
- 18 Üçüncü Kısım: Deniz Feneri — Birinci Bölüm3.250 kelime
- 19 İkinci Bölüm4.250 kelime · Okuduğun bölüm
- 20 Üçüncü Bölüm3.942 kelime
- 21 Dördüncü Bölüm4.280 kelime
- 22 Beşinci Bölüm2.053 kelime
- 23 Altıncı Bölüm1.710 kelime
- 24 Yedinci Bölüm2.114 kelime
- 25 Sekizinci Bölüm5.621 kelime
- 26 Dokuzuncu Bölüm6.858 kelime
- 27 Onuncu Bölüm6.612 kelime
- 28 On Birinci Bölüm3.860 kelime
- 29 On İkinci Bölüm4.537 kelime
- 30 On Üçüncü Bölüm4.275 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
İKİNCİ BÖLÜM
Kaptan Mitchell rıhtımda bir aşağı bir yukarı dolaşırken aynı soruyu kendine soruyordu. Esmeralda’daki telgrafçının uyarısının—parça parça ve kesintili bir mesajın—doğru anlaşılıp anlaşılmadığı hep belirsizdi. Yine de iyi yürekli adam, gerekirse gün ağarana kadar yatmamaya karar vermişti. Charles Gould’a çok büyük bir hizmet ettiğini düşünüyordu. Kurtarılan gümüşü aklına getirdiğinde memnuniyetle ellerini ovuşturuyordu. Safça, bu son derece kurnaz planın bir parçası olmaktan gurur duyuyordu. Kuzeye giden vapuru denizde durdurma ihtimalini öne sürerek plana uygulanabilir bir biçim veren oydu. Hazine el konulmak üzere karada bırakılmış olsaydı, şirket değerli bir navlunu da kaybedecekti; bu plan şirkete de yarar sağlamıştı. Montero yanlılarını düş kırıklığına uğratmak da ona büyük bir zevk veriyordu. Mizaç ve uzun komuta alışkanlığı bakımından otoriter olan Kaptan Mitchell demokrat değildi. Parlamenter sistemin kendisini küçümsediğini söyleyecek kadar ileri giderdi. «Ekselansları Don Vincente Ribiera,» derdi, «benim ve şu adamım Nostromo’nun zalim bir ölümden kurtarmak şerefine ve mutluluğuna eriştiği kişi, Kongresine fazlasıyla boyun eğdi. Bu bir hataydı—kesinlikle hataydı efendim.»
O.S.N. seferlerini yöneten saf yaşlı denizci, Costaguana’nın siyasal hayatının sunabileceği bütün sarsıcı sürprizlerin son üç günde tükendiğini sanıyordu. Daha sonra, peşinden gelen olayların hayal gücünü aştığını itiraf ederdi. Önce, kabloların ele geçirilmesi ve buharlı gemi seferlerinin aksaması yüzünden Sulaco tam iki hafta boyunca kuşatılmış bir kent gibi dünyanın geri kalanından kopuk kaldı.
«Bunun mümkün olduğuna insan inanamazdı; ama öyleydi efendim. Tam iki hafta.»
O sırada yaşanan olağanüstü olayların anlatısı ve kaptanın hissettiği yoğun duygular, kişisel hikâyesini anlatırken takındığı tumturaklı tavırla komik bir etkileyicilik kazanıyordu. Söze her zaman, «En başından sonuna kadar olayların tam içindeydim,» diye güvence vererek başlardı. Ardından gümüşün kaçırılışını ve “adamı”nın mavnada bir hata yapacağı korkusuyla duyduğu doğal kaygıyı anlatırdı. Bunca değerli madenin kaybı bir yana, hoş, varlıklı ve bilgili genç bir beyefendi olan Senyor Martin Decoud’nun siyasal düşmanlarının eline düşmesi de hayatını tehlikeye atacaktı. Kaptan Mitchell, rıhtımda tek başına nöbet tuttuğu sırada ülkenin tüm geleceği için de belli ölçüde kaygılandığını itiraf ediyordu.
“Bir kaygıydı efendim,” diye açıkladı, “aldığı pek çok iyiliğe karşı gerektiği gibi minnettar olan bir adamın duyabileceği, son derece anlaşılır bir kaygı. Bizi tüccarların en köklü aileleriyle kendi imkânlarıyla yaşayan öteki yerli beyefendilerden gördüğümüz iyiliklerden söz ediyorum. Kalabalığın taşkınlıklarından kıl payı kurtardığımız bu insanlar, benim gözümde, iç savaş sırasında halka bilindiği üzere üzücü bir barbarlıkla davranan yerli askerlerin elinde canlarını ve mallarını yitirmeye mahkûm görünüyordu. Bir de Gouldlar vardı efendim; karı koca ikisine de konukseverlikleri ve iyilikleri yüzünden en sıcak duygular besliyordum. Beni fahri üyeliğe kabul eden, hem Konsolosluk Temsilcisi sıfatımla hem de önemli bir buharlı gemi seferinin yöneticisi olarak bana her zaman saygı ve nezaket gösteren Amarilla Kulübü beylerinin başına gelebilecek tehlikeleri de düşünüyordum. İtiraf etmeliyim ki şimdiye dek konuşma ayrıcalığına eriştiğim genç hanımların en güzeli ve en zarifi olan Bayan Antonia Avellanos da aklımı epey meşgul ediyordu. Yaklaşan görevli değişikliğinin Şirketimin çıkarlarını nasıl etkileyeceği de dikkatimin büyük bölümünü alıyordu. Kısacası efendim, tahmin edebileceğiniz gibi, küçük de olsa içinde yer aldığım bu heyecanlı ve unutulmaz olaylar yüzünden son derece kaygılı ve çok yorgundum. Konutumun bulunduğu Şirket binası rıhtıma beş dakikalık yürüme mesafesindeydi; orada biraz akşam yemeğiyle hamak beni bekliyordu (iklimimize en uygun dinlenme biçimi bu olduğundan geceleri hep hamakta uyurum). Yine de, orada kalmakla kimseye yardım edemeyeceğim apaçık ortadayken, nedense rıhtımdan kendimi koparamıyordum; yorgunluktan zaman zaman sendeleyip canım yanıyordu. Gece alabildiğine karanlıktı; hayatımda hatırladığım en karanlık geceydi. Körfezde yol almanın güçlüğü yüzünden Esmeralda’dan gelecek nakliye gemisinin gün ağarmadan varamayacağını düşünmeye başlamıştım. Sivrisinekler kudurmuş gibiydi. Buralara son iyileştirme çalışmalarından önce de sivrisinek dadanırdı; limana özgü, vahşiliğiyle nam salmış bir türdür efendim. Başımın çevresinde bulut gibi uçuşuyorlardı. Sabah yüzümün hâlini görünce, saldırıları olmasa rıhtımda bir aşağı bir yukarı yürürken uyuklayıp yere kapaklanmış olabileceğimi düşünmeden edemedim. Bir puroyu söndürüp ötekini yakıyordum; tütüne düşkünlüğümden çok, canlı canlı yenmekten korunmak için. Sonra efendim, belki yirminci kez saati görmek için saatimi yanan puro ucuna yaklaştırdığımda ve gece yarısına hâlâ on dakika kaldığını şaşkınlıkla fark ettiğimde, bir geminin pervanesinin suyu çırptığını duydum. Böyle sakin bir gecede bu, bir denizcinin kulağına hemen tanınacak bir sesti. Ses gerçekten de çok hafifti; karanlık yüzünden ve varlıklarını erkenden belli etmek istemediklerinden, dikkatle ve ağır ağır ilerliyorlardı. Oysa bu ihtiyat gereksizdi; bütün o uçsuz bucaksız limanda benim dışımda yaşayan tek bir can olduğuna yemin edebilirdim. Karışıklıklar yüzünden sıradan bekçilerle öteki görevliler bile birkaç gecedir görev yerlerinde değildi. Puroyu yere atıp ezdikten sonra dimdik durakaldım. Ertesi sabah yüzümün hâline bakılırsa sivrisineklerin bu durumdan pek memnun kaldığını sanıyorum. Ama bu, Sotillo’nun elinde kurbanı olduğum vahşice davranışların yanında önemsiz bir rahatsızlıktı. Akıl alır gibi değildi efendim; şeref ve edep duygusunu tümüyle yitirmiş bir adamın bile değil, bir delinin davranışına benziyordu. Ama Sotillo, hırsızlık planı suya düşünce öfkeden kudurmuştu.”
Bu konuda Kaptan Mitchell haklıydı. Sotillo gerçekten de öfkeden kudurmuştu. Ancak Kaptan Mitchell hemen tutuklanmamıştı; canlı bir merakla rıhtımda kalıp (rıhtım neredeyse dört yüz fit uzunluğundaydı) karaya çıkarma işleminin tamamını görmek, daha doğrusu duymak istemişti. Gümüşü taşımakta kullanılan ve sonradan iskelenin kıyı ucuna geri çekilen demiryolu vagonunun arkasına gizlenmiş hâlde, Kaptan Mitchell önden gönderilen küçük bir birliğin geçip ovada farklı yönlere dağıldığını gördü. Bu sırada askerler karaya çıkarılıyor ve bir sütun hâlinde toplanıyordu. Sütunun başı yavaş yavaş ona öylesine yaklaştı ki, rıhtımın neredeyse bütün genişliğini kaplayacak biçimde, yalnızca birkaç adım ötesinde durduğunu seçebildi. Alçak sesli ayak sürümeleri, mırıltılar ve metal şıngırtıları kesildi; bütün birlik, keşif kollarının dönmesini bekleyerek yaklaşık bir saat boyunca hareketsiz ve sessiz kaldı. Karada, demiryolu sahasındaki iri mastiflerin derin havlamalarından başka ses yoktu; uzaktaki mahallelerde dolaşan cılız köpeklerin havlamaları da onlara karşılık veriyordu. Sütunun başında, ayrı bir küme hâlinde koyu gölgeler duruyordu.
Derken rıhtımın ucundaki nöbetçiler, ovadan yaklaşan tek tük kişilere alçak sesle seslenmeye başladı. Keşif kollarından geri gönderilen ulaklar, silah arkadaşlarına kısa cümleler fırlatıp hızla yollarına devam ediyor, büyük ve hareketsiz kalabalığın içinde gözden kaybolarak karargâha rapor vermeye gidiyorlardı. Kaptan Mitchell bulunduğu yerin can sıkıcı, hatta belki tehlikeli bir hâl alabileceğini düşündü. Tam o sırada iskelenin başında bir komut haykırıldı, boru çaldı; ardından bir hareketlenme, silah şakırtıları ve sütun boyunca yayılan bir uğultu duyuldu. Yakınlarda gür bir ses telaşla, “Şu demiryolu vagonunu çekin yoldan!” diye buyurdu. Emri yerine getirmek için yalın ayakların koşuştuğunu duyan Kaptan Mitchell bir iki adım geriledi. Birçok elin ittiği vagon birden raylar üzerinde ondan uzağa fırladı. Ne olduğunu anlayamadan kollarından ve ceketinin yakasından tutulup çevresinin sarıldığını fark etti.
“Burada saklanan bir adam yakaladık, mi teniente!” diye bağırdı onu yakalayanlardan biri.
“Artçı gelene kadar onu kenarda tutun,” diye karşılık verdi aynı ses. Bütün sütun koşarak Kaptan Mitchell’in yanından geçti; ayaklarının gümbürtüsü kıyıda birden kesildi. Onu yakalayanlar, İngiliz olduğunu söylemesini ve derhâl komutanlarının karşısına çıkarılmak için yüksek sesle diretmesini umursamadan sıkıca tuttular. Sonunda onurlu bir sessizliğe gömüldü. Tahtaların üzerinde tekerlekler tok bir gürültüyle yuvarlandı; elle çekilen birkaç sahra topu yanından geçti. Ardından küçük bir asker grubu, önde yürüyen dört beş kişiyi kınları şıngırdayan çelik kılıçlarla eskort ederek geçti. Kollarından çekiştirildi ve kendisine peşlerinden gelmesi emredildi. Rıhtımdan Gümrük Binası’na götürülürken askerlerin Kaptan Mitchell’i birtakım aşağılayıcı davranışlara maruz bıraktıklarından korkulur: kolundan çekiştirmek, ensesine vurmak, tüfeğin dipçiğini belinin alt kısmına zorla dayamak gibi. Askerlerin hız anlayışı, onun vakar anlayışıyla bağdaşmıyordu. Telaşa kapıldı, yüzü kızardı, ne yapacağını bilemez hâle geldi. Sanki dünyanın sonu geliyordu.
Uzun binanın çevresi askerlerle sarılmıştı. Askerler bölük bölük silahlarını yığıyor, çuvallarını başlarının altına koyup pançolarıyla yerde uyuyarak geceyi geçirmeye hazırlanıyordu. Onbaşılar ellerinde sallanan fenerlerle duvarların çevresinde dolaşıp kapı ya da açıklık bulunan her yere nöbetçi dikiyorlardı. Sotillo, ele geçirdiği yeri, içinde gerçekten hazine varmış gibi korumak için önlemler alıyordu. Tek bir gözü pek dehayla servetini yapma arzusu akıl yürütme yetisini bastırmıştı. Başarısızlık ihtimaline inanmak istemiyordu; böyle bir ihtimalin adı bile öfkeyle başını döndürüyordu. Başarısızlığa işaret eden her şey ona inanılmaz görünüyordu. Hirsch’in, umutları için kesinlikle yıkıcı olan açıklamasını hiçbir şekilde kabul edemezdi. Üstelik Hirsch’in anlattıkları öylesine tutarsız, kendisi de öylesine aşırı bir şaşkınlık içindeydi ki, söyledikleri gerçekten de inandırıcı görünmüyordu. Deyim yerindeyse, anlattıklarından bir şey anlamak son derece güçtü. Kurtarılmasının hemen ardından, buharlı geminin güvertesinde Sotillo ve subayları sabırsızlık ve heyecan içindeydi; zavallı adama elinde kalan aklını başına toplaması için gereken birkaç dakikayı bile tanımamışlardı. Onu sakinleştirmeleri, yatıştırıp güven vermeleri gerekirdi. Oysa ona kaba davranmış, tokatlamış, sarsmış ve tehditkâr bir sesle konuşmuşlardı. Adamın çırpınmaları, kıvranmaları, dizlerinin üzerine çökmeye çalışması ve ardından gemiden atlayacakmış gibi şiddetle kurtulmaya uğraşması, feryatları, irkilmeleri ve korkuyla etrafı kolaçan eden bakışları önce onları şaşkına çevirmiş, sonra da samimiyetinden kuşku duymalarına yol açmıştı; insanlar büyük bir tutkunun içtenliğinden şüphe etmeye yatkındır. İspanyolcası da Almancayla öylesine birbirine karışmıştı ki anlattıklarının yarıdan fazlası anlaşılmaz hâle geliyordu. Onların gönlünü kazanmak için kendilerine hochwohlgeboren herren diye hitap etmişti; bu bile başlı başına kuşku uyandırıyordu. Kendisine ciddi biçimde saçmalamaması söylendiğinde, ne dilde konuştuğunun farkında olmadan, bu kez Almanca yalvarış ve sadakatle masumiyetini kanıtlama çabalarını inatla yinelemişti. Esmeralda’da yaşayan biri olduğu elbette biliniyordu, ama bu durum hiçbir şeyi açıklığa kavuşturmuyordu. Decoud’nun adını durmadan unutuyor, onu Casa Gould’da gördüğü birkaç kişiyle birbirine karıştırıyordu; bu yüzden hepsi mavnada birlikteymiş gibi görünüyordu. Sotillo bir an için Sulaco’daki önde gelen bütün Ribieracıları boğduğunu düşündü. Böyle bir şeyin inanılmaz oluşu, anlatının tümüne gölge düşürüyordu. Hirsch ya deliydi ya da rol yapıyordu; gerçeği gizlemek için o anda korkmuş ve şaşkın görünüyordu. Muazzam bir ganimet umuduyla son haddine kadar kabaran Sotillo’nun açgözlülüğü, aleyhte hiçbir şeye inanmasına izin vermiyordu. Bu Yahudi kazadan çok korkmuş olabilirdi, ama gümüşün nerede saklandığını biliyordu; yaptıklarını gizlemek ve onu büsbütün yanlış yola sürüklemek için bu hikâyeyi Yahudilere özgü kurnazlıkla uydurmuştu.
Sotillo üst katta, ağır siyah kirişleri olan geniş bir daireye yerleşmişti. Ancak tavan yoktu; göz, yüksek çatının eğimi altındaki karanlıkta kayboluyordu. Kalın kepenkler açıktı. Uzun masanın üzerinde büyük bir hokka, kısa ve mürekkebe bulanmış birkaç tüy kalemle, her biri yaklaşık yirmi beş kilo kum alan kare biçimli iki ahşap kutu vardı. Kaba gri resmî kâğıtlar yere saçılmıştı. Burası Gümrük Binası’nda üst düzey bir görevlinin odası olmalıydı; masanın arkasında büyük, deri kaplı bir koltuk duruyor, çevreye de yüksek arkalıklı başka koltuklar dağılmış bulunuyordu. Kirişlerden birinin altına, herhâlde görevlinin öğleden sonraki uykusu için, ağ bir hamak asılmıştı. Uzun demir şamdanlara takılmış bir çift mum loş, kızılımsı bir ışık veriyordu. Albayın şapkası, kılıcı ve tabancası mumların arasına bırakılmıştı; güvendiği subaylarından ikisi de masaya kasvetle yaslanmıştı. Albay kendini koltuğa bıraktı. Yırtık kolundaki çavuş şeritleri görünen iri bir siyah adam diz çöküp çizmelerini çıkardı. Sotillo’nun abanoz siyahı bıyıkları, yanaklarının solgun rengiyle keskin bir karşıtlık oluşturuyordu. Gözleri kasvetliydi ve sanki başının derinliklerine gömülmüştü. Dertlerinden yorgun düşmüş, hayal kırıklığıyla bitkin görünüyordu; ama sahanlıktaki nöbetçi içeri başını uzatıp bir tutsağın geldiğini haber verince hemen canlandı.
“İçeri getirin!” diye öfkeyle bağırdı.
Kapı ardına kadar açıldı. Başı açık, yeleği iliklenmemiş, kravatının fiyonk kısmı kulağının altına kaymış Kaptan Mitchell itiş kakış odaya sokuldu.
Sotillo onu hemen tanıdı. Bundan daha değerli bir esir ele geçirmeyi umamazdı; isterse öğrenmek istediği her şeyi anlatabilecek bir adamdı bu. Üstelik onu nasıl konuşturacağı sorusu da hemen aklına gelmişti. Yabancı bir ulusun öfkesinden korkmuyordu. Sotillo’nun, kötü muamele görünce büyük olasılıkla inatlaşacak ve tümüyle baş edilemez hâle gelecek bir İngiliz olduğunu çabucak kavraması, Kaptan Mitchell’i hakaret ve kötü muameleden bütün silahlı Avrupa’nın kudretinden daha iyi koruyacaktı. Her ne olursa olsun albay alnındaki çatık kaşları gevşetti.
“Ne! Muhterem Senyor Mitchell!” diye sahte bir şaşkınlıkla haykırdı. Hızla üzerine yürürken takındığı öfke ve “Caballero’yu derhâl bırakın!” diye bağırması öylesine etkili olmuştu ki, şaşkına dönen askerler tutsağın yanından sıçrayarak uzaklaştılar. Kendisine destek olan eller birden çekilince Kaptan Mitchell düşecekmiş gibi sendeledi. Sotillo onu samimiyetle kolundan tuttu, bir sandalyeye götürdü ve eliyle odayı işaret etti. “Hepiniz dışarı!” diye emretti.
Yalnız kaldıklarında Sotillo kararsız ve sessizce ayakta durup aşağıya baktı; Kaptan Mitchell’in konuşabilecek hâle gelmesini bekledi.
Gümüşün kaçırılmasında rol alan adamlardan biri tam da eline düşmüştü. Sotillo öyle bir mizaca sahipti ki, onu dövmek için içinde yakıcı bir istek duyuyordu; tıpkı ihtiyatlı Anzani’den güçlükle borç almaya çalıştığı günlerde, dükkân sahibini boğazından yakalamak için parmaklarının hep kaşınması gibi. Kaptan Mitchell’e gelince, başına gelenlerin ansızın, beklenmedik ve akıl almaz oluşu düşüncelerini karıştırmıştı. Üstelik soluğu da kesilmişti.
“Burayla rıhtım arasında üç kez yere kapaklandım,” diye sonunda soluk soluğa çıkardı. “Bunun bedelini biri ödeyecek.” Gerçekten de birkaç kez sendelemiş, adımlarını toparlayana kadar bir süre sürüklenmişti. Soluğu düzeldikçe öfkesi onu çılgına çeviriyor gibiydi. Yerinden fırladı; kıpkırmızı kesilmişti, bembeyaz saçları diken diken olmuş, gözleri intikam hırsıyla parlamıştı. Şaşkın Sotillo’nun önünde harap yeleğinin eteklerini şiddetle salladı. “Bakın! Aşağıdaki üniformalı hırsızlarınız saatimi çalmış!”
Yaşlı denizcinin görünüşü son derece tehditkârdı. Sotillo, kılıcıyla tabancasının durduğu masaya giden yolun kesildiğini gördü.
“Saatimi geri istiyorum, bir de özür dileyeceksiniz!” diye gürledi Mitchell, öfkesinden kendini kaybetmişti. “Sizden! Evet, sizden!”
Albay bir iki saniye boyunca taş kesilmiş bir yüzle durdu. Sonra Kaptan Mitchell tabancayı kapmak istercesine masaya doğru kolunu uzatınca, Sotillo korkuyla haykırıp kapıya sıçradı ve arkasından kapıyı çarparak göz açıp kapayıncaya dek kayboldu. Kaptan Mitchell’in öfkesi, şaşkınlıkla yatıştı. Kapalı kapının ardından Sotillo sahanlıkta bağırıyordu; ahşap merdivenlerde ayak sesleri büyük bir gürültüyle birbirine karıştı.
“Silahını alın! Bağlayın!” diye haykırdığı duyuldu albayın.
Kapı açılıp askerler üzerine çullanmadan önce Kaptan Mitchell, her birinde dikey üç demir parmaklık bulunan ve yerden yirmi fit kadar yüksekte olduğunu iyi bildiği pencerelere bir kez bakabildi. İnanılmayacak kadar kısa sürede kendini, birçok dolama hâlinde geçirilmiş bir ham deri iple yüksek arkalıklı bir sandalyeye bağlanmış buldu; yalnızca başı serbest kalmıştı. Kapı eşiğine yaslanmış, gözle görülür biçimde titreyen Sotillo ancak o zaman yeniden içeri girmeye cesaret etti. Tutsakla boğuşmak için yere bıraktıkları tüfekleri alan askerler odadan sırayla çıktı. Subaylar kılıçlarına yaslanıp seyretmeye devam etti.
“Saat! Saat!” diye bağırıp duran albay kafesteki kaplan gibi bir aşağı bir yukarı yürüyordu. “O adamın saatini getirin!”
Kaptan Mitchell’in Sotillo’nun huzuruna çıkarılmadan önce aşağıdaki holde silah araması sırasında saatine ve zincirine el konduğu doğruydu; ama albayın buyruk vermesiyle saat hemen getirildi. Bir onbaşı, saati birleştirdiği avuçlarının içinde özenle taşıyarak yukarı çıkardı. Sotillo saati kapıp ucundan sarktığı yumruğunu Kaptan Mitchell’in yüzüne yaklaştırdı.
“Evet, seni küstah İngiliz! Ordunun askerlerine hırsız demeye cüret ediyorsun ha! İşte saatin!”
Yumruğunu, tutsağın burnuna vuracakmış gibi salladı. Kundaklanmış bir bebek kadar çaresiz kalan Kaptan Mitchell, yıllar önce bir gemiyi yangında tamamen kaybolmaktan kurtardığı için Sigortacılar Komitesi’nin kendisine armağan ettiği, altmış gine değerindeki altın yarım kronometreye kaygıyla baktı. Sotillo da saatin değerli görünüşünü fark etmiş gibiydi. Birden sustu, masaya yanaşıp mum ışığında saati dikkatle incelemeye koyuldu. Hayatında böylesine güzel bir şey görmemişti. Subayları çevresinde toplanıp arkasından boyunlarını uzattılar.
Öylesine meraklanmıştı ki bir anlığına değerli tutsağını unuttu. Tutkulu, aklı açık güney halklarının açgözlülüğünde hep çocuksu bir yan vardır; bu halklarda, en ufak bir teşvikle dünya egemenliğinden aşağısını düşlemeyen kuzeylilerin sisli idealizmi eksiktir. Sotillo mücevherleri, altın süs eşyalarını ve kişisel ziynetleri severdi. Bir süre sonra dönüp buyurgan bir el hareketiyle bütün subaylarını geri çekti. Saati masaya bıraktı, sonra kayıtsızca şapkasını üstüne koydu.
“Ha!” dedi sandalyeye iyice yaklaşarak. “Cesur Esmeralda alayının askerlerine hırsız demeye cüret ediyorsun. Ha! Ne küstahlık! Yabancılar buraya ülkemizin zenginliklerini çalmaya geliyor. Bir türlü doymuyorsunuz! Küstahlığınızın sınırı yok.”
Subaylarına baktı; aralarından onaylayan bir mırıltı yükseldi. Yaşlı binbaşı, kendini tutamayıp şöyle dedi:
“Si, mi colonel. Hepsi hain.”
“Sana hiçbir şey söylemeyeceğim,” diye sürdürdü Sotillo; kıpırtısız ve çaresiz Mitchell’e öfkeli ama huzursuz bir bakış yöneltmişti. “Sana hak ettiğinden çok daha fazla anlayış göstermeye çalışırken tabancamı ele geçirip beni vurmak için giriştiğin haince çaban hakkında da hiçbir şey söylemeyeceğim. Canını yitirmeyi hak ettin. Tek umudun benim merhametime sığınmak.”
Sözlerinin etkisini görmek için onu izledi, ama Kaptan Mitchell’in yüzünde belirgin bir korku belirtisi yoktu. Bembeyaz saçlarına, çaresiz bedeninin geri kalanını da kaplayan toz bulaşmıştı. Hiçbir şey duymamış gibi, saçlarının arasına takılmış bir saman parçasından kurtulmak için kaşını seğirtti.
Sotillo bir bacağını öne atıp ellerini beline dayadı. “Hırsız olan sensin, Mitchell,” dedi vurgulayarak, “askerlerim değil!” Uzun, badem biçimli tırnağı olan işaret parmağıyla tutsağını gösterdi. “San Tome Madeni’nin gümüşü nerede? Soruyorum sana Mitchell, Gümrük Binası’na bırakılan gümüş nerede? Buna cevap ver! Onu sen çaldın. Çalınmasına ortak oldun. Hükümetten çalındı. Ha! Ne dediğimi bilmediğimi sanıyorsun; ama yabancıların hilelerini bilirim. Gümüş ortada yok! Öyle değil mi? Mavnalardan birine yüklenip kaçırıldı, seni sefil herif! Buna nasıl cüret ettin?”
Bu kez sözleri etkisini gösterdi. “Sotillo bunu nereden öğrenmiş olabilir?” diye düşündü Mitchell. Bedeninde oynatabildiği tek yer olan başı, ansızın sarsılarak şaşkınlığını ele verdi.
“Ha! Titriyorsun,” diye bağırdı Sotillo ansızın. “Bu bir komplo. Devlete karşı işlenmiş bir suç. Hükümetin alacakları ödenene kadar gümüşün Cumhuriyet’e ait olduğunu bilmiyor muydun? Nerede? Nereye sakladın onu, seni sefil hırsız?”
Bu soru üzerine Kaptan Mitchell’in çöken morali düzeldi. Sotillo mavna hakkında bilgisini her ne anlaşılmaz yoldan edinmiş olursa olsun, onu ele geçirmemişti. Bu açıktı. Kaptan Mitchell, uğradığı aşağılayıcı muamele yüzünden, bu utanç verici biçimde bağlı kaldığı sürece ağzından tek söz çıkarmamaya karar vermişti; ama gümüşün kaçmasına yardım etme arzusu onu kararından döndürdü. Zihni harıl harıl çalışıyordu. Sotillo’da belli belirsiz bir kuşku ve kararsızlık havası sezdi.
“Bu adam,” diye düşündü, “öne sürdüklerinden emin değil.” Kaptan Mitchell, toplumsal ilişkilerdeki bütün tumturaklı tavrına karşın, hayatın gerçekleriyle kararlı ve çabuk davranan bir ruhla yüzleşebilirdi. İlk korkunç muamelenin şokunu atlatmıştı; şimdi yeterince soğukkanlı ve sakindi. Sotillo’ya duyduğu derin küçümseme onu kendine getirdi ve bilgece bir edayla, “Şimdiye dek iyice saklanmış olmalı,” dedi.
Sotillo’nun da öfkesi yatışmıştı. “Muy bien, Mitchell,” dedi soğuk ve tehditkâr bir tavırla. “Ama hükümetin payının ödendiğine dair makbuzu ve Gümrük Binası’ndan yükleme iznini gösterebilir misin, ha? Gösterebilir misin? Hayır. Öyleyse gümüş yasadışı biçimde götürülmüş demektir; beş gün içinde ortaya çıkarılmazsa suçlular cezalarını çekecek.” Tutsağın çözülmesini ve aşağı kattaki küçük odalardan birine kapatılmasını emretti. Sotillo, Kaptan Mitchell iki kolunu da ikişer adam tutarken ayağa kalkıp silkelenene ve ayaklarını yere vurana dek odada kasvetli ve sessiz biçimde dolaştı.
“Bağlanmak nasıl bir şeymiş, Mitchell?” diye alay ederek sordu.
“Bu, gücün akıl almaz ve iğrenç biçimde kullanılması!” diye yüksek sesle haykırdı Kaptan Mitchell. “Amacın ne olursa olsun, bunun sana hiçbir yararı olmayacağını söyleyebilirim.”
Yüzü öfkeden mosmor kesilmiş, kömür karası bukleleri ve bıyığıyla uzun boylu albay, kısa boylu, tıknaz, kızıl yüzlü ve dağınık beyaz saçlı tutsağın gözlerinin içine bakmak için adeta eğildi.
“Göreceğiz. Seni bir gün boyunca dışarıda, güneşin altında bir kazığa bağladığımda gücümü daha iyi anlarsın.” Kibirle doğruldu ve Kaptan Mitchell’in götürülmesi için işaret verdi.
“Saatim ne olacak?” diye bağırdı Kaptan Mitchell; onu kapıya doğru çeken adamların çabasına karşı koyup geride kalıyordu.
Sotillo subaylarına döndü. “Hayır! Ama şu picaro’yu dinleyin caballeros,” dedi yapmacık bir küçümsemeyle. Bir alaycı kahkaha korosu karşılık verdi. “Saatini istiyor!” ... Bu İngiliz’e vurarak ve ona acı çektirerek içini boşaltma arzusu öylesine güçlüydü ki yeniden Kaptan Mitchell’in yanına koştu. “Saatin mi! Savaş zamanı tutsağısın, Mitchell! Savaş zamanı! Hiçbir hakkın ve malın yok! Caramba! Bedenindeki soluk bile bana ait. Bunu unutma.”
“Saçmalık!” dedi Kaptan Mitchell, yüzünde beliren hoşnutsuzluğu gizleyerek.
Aşağıda, toprak zeminli büyük bir salonda, köşedeki beyaz karıncaların yükselttiği tümseğin yanında, askerler kemerli girişin yakınında kırık sandalye ve masalardan küçük bir ateş yakmıştı. Sahildeki liman sularının belli belirsiz uğultusu girişten duyuluyordu. Kaptan Mitchell merdivenden indirilirken bir subay yanından koşarak geçti; yeni tutuklanan başka mahkûmları Sotillo’ya bildirmek için yukarı çıkıyordu. Geniş ve kasvetli mekânda duman asılıydı, ateş çıtırdıyordu. Kaptan Mitchell puslu bir görüntünün içinden, süngülerini doğrultmuş kısa boylu askerlerle çevrili üç uzun tutsağın başlarını seçebildi: doktor, başmühendis ve yaşlı Viola’nın beyaz, aslan yelesini andıran saçları. Viola, çenesi göğsünde, kollarını kavuşturmuş, ötekilerden yarı dönük duruyordu. Mitchell’in şaşkınlığı sınır tanımıyordu. Seslendi; öteki ikisi de haykırdı. Ama Mitchell büyük, mağarayı andıran salonu çaprazlamasına geçip ilerledi. Düşünceler, tahminler, temkinli olma uyarıları ve daha nicesi zihnini karmakarışık etmişti.
“Seni gerçekten alıkoyuyor mu?” diye bağırdı tek gözlüğü ateş ışığında parlayan başmühendis.
Merdivenlerin başındaki bir subay telaşla bağırıyordu: “Üçünü de yukarı getirin!”
Sesler ve silah şakırtıları arasında Kaptan Mitchell’in sesi güçlükle duyuldu: “Tanrı aşkına! Herif saatimi çalmış.”
Merdivendeki başmühendis, itiş kakışa bir an direndi ve bağırdı: “Ne? Ne dedin?”
“Kronometrem!” Kaptan Mitchell, başı önde, zifiri karanlık ve karşı duvara çarpacak kadar dar bir hücreye küçük kapıdan itildiği sırada öfkeyle haykırdı. Kapı hemen ardından çarpılarak kapandı. Onu nereye koyduklarını anlamıştı. Burası, yalnızca birkaç saat önce gümüşün çıkarıldığı Gümrük Binası’nın kasasıydı. Neredeyse bir koridor kadar dardı; uzak ucunda ağır bir parmaklıkla kapatılmış küçük, kare bir açıklık vardı. Kaptan Mitchell sendeleyerek birkaç adım attı, sonra toprak zemine, sırtını duvara vererek oturdu. Hiçbir şey, hiçbir yerden süzülen bir ışık huzmesi bile, Kaptan Mitchell’in düşüncelerini bölmedi. Derin ama pek kapsamlı olmayan bir düşünceye daldı. Düşünceleri kasvetli değildi. Küçük zayıflıkları ve gülünç yanlarıyla yaşlı denizci, yaradılışı gereği kendi canının güvenliği konusunda uzun süre korku duyamazdı. Bu, ruh gücünden çok, belli türden bir hayal gücünün yokluğundan kaynaklanıyordu. Bu hayal gücünün gereğinden fazla gelişmesi Senyor Hirsch’e şiddetli acılar çektiriyordu; insanın varoluş duygusunun dayandığı öteki kaygılara, bedensel acı ve ölümü yalnızca bedene gelen bir kaza gibi tasarlamanın kör dehşetini ekleyen bir hayal gücüydü bu. Ne yazık ki Kaptan Mitchell’in kavrayışı da pek keskin değildi; birinin sözündeki, eylemindeki ya da hareketindeki karakteristik ve açıklayıcı ayrıntılar gözünden bütünüyle kaçardı. Kendi varlığının bilincine öylesine tumturaklı ve safça kapılmıştı ki başkalarının varlığını gözlemleyemezdi. Örneğin Sotillo’nun ondan gerçekten korkmuş olabileceğine inanamıyordu; çünkü kendisi, en zorunlu meşru müdafaa durumu dışında kimseyi vurmayı aklından bile geçirmezdi. “Herkes onun katil yaradılışlı biri olmadığını görebilir,” diye düşündü gayet ciddi biçimde. “Öyleyse bu akıl almaz ve aşağılayıcı suçlama da ne?” diye sordu kendi kendine. Ama düşünceleri esas olarak şaşırtıcı ve cevapsız şu sorunun çevresinde dönüp duruyordu: Herif, gümüşün mavnayla götürüldüğünü nasıl öğrenmişti? Onu ele geçirmediği ortadaydı. Hem ele geçirmiş olamazdı ki! Kaptan Mitchell bu sonuca varırken, rıhtımda uzun nöbeti sırasında havayı gözlemlemiş olmasına dayanan varsayımı yüzünden yanılıyordu. O gece körfezde her zamankinden çok daha fazla rüzgâr estiğini sanıyordu; oysa gerçekte tam tersi olmuştu.
Açık kapının gürültüyle çarpılması, takırtısı ve bir anlık ışığı—Mitchell başını kaldırana kadar kapı yeniden kapanmıştı—ona bir mahpus arkadaşının geldiğini bildirdi. İlk sorduğu şey şuydu: “Hayret verici şeyler adına, o lanet herif bunu nasıl duydu?” Doktor Monygham’ın İngilizce ve İspanyolca küfürleri kesildi.
“Sen misin Mitchell?” diye huysuzca karşılık verdi. “Şu lanet duvara alnımı öküzü devirecek kadar kuvvetle çarptım. Neredesin?”
Karanlığa alışmış olan Kaptan Mitchell, doktorun ellerini önüne uzatarak körlemesine ilerlediğini seçebiliyordu.
“Şurada, yerde oturuyorum. Bacaklarıma takılıp düşme,” diye büyük bir vakarla bildirdi Kaptan Mitchell’in sesi. Karanlıkta dolaşmaması için kendisine yalvarılan doktor da yere çöktü. Sotillo’nun iki tutsağı, başları neredeyse birbirine değecek şekilde, sırlarını paylaşmaya koyuldu.
“Evet,” diye alçak sesle anlattı doktor, Kaptan Mitchell’in sabırsız merakına karşılık vererek, “yaşlı Viola’nın evinde yakalandık. Anlaşılan, bir subayın komuta ettiği gözcülerinden biri kasaba kapısına kadar ilerlemiş. İçeri girmemeleri, ovada bulabildikleri herkesi beraberlerinde getirmeleri emredilmiş. Biz içeride konuşuyorduk; kapı açıktı. Işığımızın parıltısını görmüş olmalılar. Bir süredir yaklaşmakta olmalılar. Başmühendis şöminenin yanındaki oyukta duran bir banka uzanmıştı, ben de etrafa bakmak için yukarı çıktım. Uzun zamandır oradan hiçbir ses duymamıştım. Yaşlı Viola beni görür görmez susmam için kolunu kaldırdı. Sessizce içeri süzüldüm. Aman Tanrım, karısı yatmış ve uyuyakalmıştı. Kadın gerçekten uyuyakalmıştı! ‘Senor Doktor,’ diye fısıldadı Viola, ‘galiba sıkıntısı hafifleyecek.’ ‘Evet,’ dedim, çok şaşırmıştım, ‘karınız olağanüstü bir kadın, Giorgio.’ Tam o sırada mutfakta bir silah patladı; gök gürültüsü duymuş gibi irkilip büzüldük. Anlaşılan askerler iyice yaklaşmış, içlerinden biri de kapıya kadar sokulmuş. İçeri bakmış, kimse olmadığını sanmış ve tüfeğini hazır tutarak sessizce girmiş. Şef, gözlerini bir anlığına kapattığını söyledi. Açtığında adamı çoktan odanın ortasında, karanlık köşelere bakınırken görmüş. Şef öyle irkilmiş ki düşünmeden oyuktan bir sıçrayışta şöminenin önüne atılmış. Asker de en az onun kadar şaşırmış; tüfeğini kaldırıp tetiği çekmiş. Patlama başmühendiri sağır edip kavurmuş ama telaşla ateş edince onu tamamen ıskalamış. Ama bak sonra ne oldu! Silah sesiyle uyuyan kadın bir yaydan fırlamış gibi doğrulup, ‘Çocuklar, Gian’ Battista! Çocukları kurtar!’ diye çığlık attı. Hâlâ kulaklarımda. Hayatımda duyduğum en gerçek acı çığlığıydı. Donakaldım, ama yaşlı kocası yatağa koşup ellerini uzattı. Kadın ellerine tutundu! Gözlerinin donuklaştığını gördüm; yaşlı adam onu yastıklara yatırdı, sonra bana döndü. Ölmüştü! Bütün bunlar beş dakika bile sürmedi. Sonra ne olduğunu görmek için aşağı koştum. Direnmeye kalkışmanın anlamı yoktu. İkimizin de subayı ikna etmek için söylediği hiçbir şey işe yaramadı; ben de birkaç askerle birlikte yukarı çıkıp yaşlı Viola’yı getirmeyi önerdim. Yatağın ucunda oturmuş karısının yüzüne bakıyordu; söylediklerimi işitmiş gibi görünmedi. Ama çarşafı kadının yüzüne örttükten sonra ayağa kalktı ve düşüncelere dalmış gibi sessizce bizi izleyip aşağı indi. Bizi yola çıkardılar; kapıyı açık, mumu yanar halde bıraktılar. Başmühendis tek söz etmeden yürüdü; ben de bir iki kez arkadaki cılız ışığa baktım. Epey yol aldıktan sonra yanımda yürüyen Garibaldino ansızın şöyle dedi: ‘Bu kıtada savaş meydanlarında nice insan gömdüm. Papazlar kutsanmış topraktan söz eder! Bah! Tanrı’nın yarattığı bütün yeryüzü kutsaldır; ama kralları, papazları ve zorba hükümdarları tanımayan deniz, hepsinden kutsaldır. Doktor! Onu denize gömmek isterim. Gösteriş yok, mum yok, tütsü yok; papazların mırıldanarak üzerine döktüğü kutsal su da yok. Özgürlük ruhu suların üzerindedir.’ ... İnanılmaz bir ihtiyar. Bütün bunları kendi kendine konuşur gibi, alçak sesle söylüyordu.”
“Evet, evet,” diye sabırsızca araya girdi Kaptan Mitchell. “Zavallı ihtiyar! Ama şu alçak Sotillo’nun bu bilgiyi nasıl edindiğine dair bir fikrin var mı? Arabaya yardım eden Cargadores’larımızdan birini ele geçirmemiştir, değil mi? Ama hayır, imkânsız! Bu adamları beş yıldır teknelerimizde çalıştırıyoruz; hepsi özenle seçilmiş kişiler. Bu iş için de onlara bizzat, özel olarak ödeme yapıp en az yirmi dört saat ortalıkta görünmemelerini söyledim. İtalyanlarla demiryolu sahasına yürüdüklerini gözlerimle gördüm. Şef, orada kalmak istedikleri sürece yiyecek tayınlarını vereceğine söz vermişti.”
“Şey,” dedi doktor ağır ağır, “en iyi mavnana ve Cargadores Kaptanı’na sonsuza dek veda edebilirsin.”
Bunu duyan Kaptan Mitchell, heyecandan ayağa fırladı. Doktor, onun bir şey söylemesine fırsat vermeden Hirsch’in gece boyunca yaptıklarını kısaca anlattı.
Kaptan Mitchell yıkılmıştı. “Boğuldu!” diye şaşkınlık ve dehşet içinde fısıldadı. “Boğuldu!” Sonra susup dinler gibi kaldı; felaket haberine öylesine kapılmıştı ki doktorun anlattıklarını dikkatle takip edemiyordu.
Doktor, sonunda Sotillo Hirsch’in bütün hikâyeyi yeniden anlatması için getirilmesini sağlayana kadar hiçbir şey bilmiyormuş gibi davrandı. Hikâyeyi ondan yeniden öğrenmek çok güç oldu; çünkü Hirsch durmadan ağıt yakmaya başlıyordu. Nihayet, canlıdan çok ölüye benzeyen Hirsch götürüldü ve yakınında olsun diye üst kattaki odalardan birine kapatıldı. Ardından doktor, San Tome yönetiminin iç işlerine alınmamış biri rolünü sürdürerek hikâyenin inanılmaz göründüğünü söyledi. Elbette Avrupalıların ne yaptığını bilemeyeceğini, çünkü yalnızca yaralılarla ilgilenmek ve Don Jose Avellanos’a bakmakla meşgul olduğunu belirtti. Tarafsız ve kayıtsız bir tavrı öylesine iyi takınmıştı ki Sotillo bütünüyle aldanmış görünüyordu. O ana kadar resmî bir soruşturma yürütülüyormuş gibi davranılmıştı; subaylardan biri masada soruları ve yanıtları yazıyor, odada aylak aylak dolaşan ötekiler uzun purolarından nefes çekip gözlerini doktordan ayırmadan dikkatle dinliyordu. Ama o noktada Sotillo herkese dışarı çıkmalarını emretti.
Bölüm etkileşimi
