Bölümler 36Şu an: Xv.
- 1 İkinci Kitap38 kelime
- 2 Birinci Kitap — I.1.691 kelime
- 3 Iı.1.457 kelime
- 4 Iıı.1.565 kelime
- 5 Iv.1.261 kelime
- 6 V.2.142 kelime
- 7 Vı.1.884 kelime
- 8 Vıı.1.501 kelime
- 9 Vııı.1.812 kelime
- 10 Ix.2.846 kelime
- 11 X.2.222 kelime
- 12 Xı.1.875 kelime
- 13 Xıı.2.585 kelime
- 14 Xııı.1.443 kelime
- 15 Xıv.1.669 kelime
- 16 Xv.2.284 kelime · Okuduğun bölüm
- 17 Xvı.2.203 kelime
- 18 Xvıı.2.233 kelime
- 19 Xvııı.2.587 kelime
- 20 İkinci Kitap — Xıx.2.482 kelime
- 21 Xx.2.786 kelime
- 22 Xxı.3.070 kelime
- 23 Xxıı.1.922 kelime
- 24 Xxııı.2.175 kelime
- 25 Xxıv.1.253 kelime
- 26 Xxv.1.987 kelime
- 27 Xxvı.2.539 kelime
- 28 Xxvıı.1.657 kelime
- 29 Xxvııı.1.577 kelime
- 30 Xxıx.1.540 kelime
- 31 Xxx.2.137 kelime
- 32 Xxxı.2.600 kelime
- 33 Xxxıı.2.017 kelime
- 34 Xxxııı.3.490 kelime
- 35 Xxxıv.3.861 kelime
- 36 Metin Üzerine Bir Not87 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XV.
Newland Archer cuma akşamı Chiversların evine vardı; cumartesi günü de Highbank’te bir hafta sonunun gerektirdiği bütün merasimleri hakkıyla yerine getirdi.
Sabah ev sahibesi ve daha dayanıklı birkaç konukla buz yelkenlisine bindi; öğleden sonra Reggie’yle “çiftliği dolaştı” ve gösterişli ahırlarda atlar üzerine uzun, etkileyici söylevler dinledi. Çaydan sonra, nişanı ilan edildiğinde kendini kalbi kırılmış gibi gösteren ama şimdi kendi evlilik umutlarını anlatmaya can atan genç bir kadınla ateş ışığının aydınlattığı salonda bir köşede sohbet etti. Sonunda, gece yarısına doğru, bir konuğun yatağına japon balığı koymaya yardım etti, gergin bir teyzenin banyosuna bir hırsız kılığına sokulmuş birini yerleştirdi ve gecenin ilerleyen saatlerinde çocuk odalarından bodruma kadar uzanan yastık savaşına katıldı. Ama pazar günü öğle yemeğinden sonra bir kızak ödünç alıp Skuytercliff’e gitti.
İnsanlara Skuytercliff’teki evin bir İtalyan villası olduğu söylenip durmuştu. İtalya’ya hiç gitmemiş olanlar buna inanıyordu; gitmiş olanlardan bazıları da öyle. Ev, Bay van der Luyden tarafından gençliğinde, “büyük tur”dan dönüşünde ve Bayan Louisa Dagonet’le yaklaşan evliliğinin arifesinde yaptırılmıştı. Büyük, kare biçimli ahşap yapının dil ve oluklu duvarları soluk yeşil ve beyaza boyanmıştı; bir Korint revakı ve pencerelerin arasında yivli pilastrları vardı. Bulunduğu yüksek araziden, korkuluklar ve vazolarla çevrili bir dizi teras, çelik gravürleri andıran bir tarzda, kenarları asfaltla çevrili küçük, biçimsiz bir göle doğru iniyordu; gölün üzerine ender görülen sarkık dallı iğne yapraklılar eğilmişti. Sağda solda, “örnek” ağaçlarla—her biri farklı türden—bezenmiş, yabani otlardan arındırılmış ünlü çimenlikler, tepelerinde gösterişli dökme demir süsler bulunan uzun çim sıralarına doğru uzanıyordu. Aşağıda, bir çukurda ise ilk Patroon’un 1612’de kendisine bağışlanan araziye yaptırdığı dört odalı taş ev duruyordu.
Tekdüze kar örtüsü ve grimsi kış göğü önünde İtalyan villası epey kasvetli görünüyordu; yazın bile insana mesafeli dururdu ve en cüretkâr coleus çiçek tarhı bile o ürkütücü cephesine otuz fitten fazla yaklaşmaya cesaret edememişti. Şimdi Archer zili çaldığında, uzayıp giden ses bir türbede yankılanır gibiydi; çağrıya sonunda karşılık veren uşağın şaşkınlığı da sanki son uykusundan kaldırılmışçasına büyüktü.
Neyse ki Archer aileden sayılırdı; bu yüzden gelişi zamansız olsa da, Kontes Olenska’nın tam kırk beş dakika önce Bayan van der Luyden’le öğleden sonraki ayine gitmek üzere çıktığının kendisine bildirilmesi gerekiyordu.
Uşak devam etti: “Bay van der Luyden evde efendim; ama ya kestirmesini bitiriyor ya da dünkü Evening Post’u okuyordur sanırım. Bu sabah kiliseden dönerken efendim, öğle yemeğinden sonra Evening Post’u gözden geçireceğini söylemişti; dilerseniz efendim, kütüphanenin kapısına gidip dinleyebilirim...”
Archer teşekkür edip hanımlarla buluşmaya gideceğini söyledi; uşak da belli ki rahatlamış bir halde kapıyı görkemli bir tavırla arkasından kapattı.
Bir seyis kızağı ahırlara götürdü; Archer da parkı geçip anayola çıktı. Skuytercliff köyü yalnızca iki buçuk kilometre uzaktaydı ama Bayan van der Luyden’in asla yürümediğini biliyordu; arabayla karşılaşmak için yolda kalması gerekecekti. Derken anayolu kesen bir patikadan, önde kocaman bir köpeğin koştuğu, kırmızı pelerinli ince bir siluet gördü. Hızla ona doğru ilerledi; Madame Olenska gülümseyerek hoş geldin demek üzere durdu.
“Ah, gelmişsin!” dedi ve elini mufundan çıkardı.
Kırmızı pelerin onu eski günlerdeki Ellen Mingott gibi neşeli ve canlı gösteriyordu; Archer elini tutarken güldü ve “Neyden kaçtığını görmeye geldim,” diye karşılık verdi.
Yüzü bulutlandı ama şöyle dedi: “Eh, birazdan görürsün.”
Yanıt kafasını karıştırdı. “Nasıl yani—peşine mi düşmüşler?”
Nastasia’nınkini andıran küçük bir hareketle omuz silkti ve daha hafif bir sesle karşılık verdi: “Biraz yürüyelim mi? Vaazdan sonra buz gibi oldum. Hem sen burada, beni korumak için yanımdayken ne fark eder?”
Kan şakaklarına hücum etti, pelerininin bir kıvrımını yakaladı. “Ellen, ne oldu? Bana anlatmalısın.”
“Ah, birazdan—önce yarışalım: Ayaklarım yere donmak üzere!” diye bağırdı. Pelerinini toplayıp karların üzerinde hızla uzaklaştı; köpek de meydan okur gibi havlayarak çevresinde zıplıyordu. Archer bir an durup onu izledi; bakışları, karın üzerinde parlayan kırmızı göktaşından büyülenmişti. Sonra peşinden koştu; parkın girişindeki küçük kapıda soluya soluya, gülerek buluştular.
Yukarı bakıp gülümsedi. “Geleceğini biliyordum!”
“Demek gelmemi istiyordun,” diye karşılık verdi; bu şakalaşmadan duyduğu sevinç ölçüsüzdü. Ağaçların beyaz parıltısı havayı kendine özgü gizemli bir ışıkla dolduruyordu; karların üzerinde yürürlerken sanki zemin ayaklarının altında şarkı söylüyordu.
“Nereden geldin?” diye sordu Madame Olenska.
Anlattı, sonra da ekledi: “Notunu aldığım için geldim.”
Bir süre sonra, sesinde belli belirsiz bir soğuklukla, “May senden benimle ilgilenmeni istedi,” dedi.
“Bunu benden istemesine gerek yoktu.”
“Yani... o kadar çaresiz ve savunmasız görünüyorum ki? Hepiniz beni ne zavallı bir şey sanıyorsunuz! Ama buradaki kadınlar ihtiyaç duymaz gibi—hiç duymaz gibi; gökteki mübarekler kadar.”
Sesini alçaltıp sordu: “Nasıl bir ihtiyaç?”
“Ah, sorma bana! Senin dilini konuşmuyorum,” diye huysuzca karşılık verdi.
Yanıt onu tokat gibi çarptı; patikada durup aşağıdan yüzüne baktı.
“Senin dilini konuşmuyorsam buraya niye geldim?”
“Ah dostum...!” Elini hafifçe koluna koydu; o da içtenlikle yalvardı: “Ellen, neden ne olduğunu anlatmıyorsun? Başına ne geldi?”
Yine omuz silkti. “Gökte hiç bir şey olur mu?”
Sustu; birkaç metre boyunca tek kelime etmeden yürüdüler. Sonunda şöyle dedi: “Anlatacağım—ama nerede, nerede, nerede? Kapıları ardına kadar açık şu koskoca yatılı okul gibi evde insan bir dakika bile yalnız kalamıyor; durmadan biri çay, ateşe odun ya da gazete getiriyor! Amerikan evinde insanın kendi başına kalabileceği hiçbir yer yok mu? O kadar çekingen, bir o kadar da herkesin gözü önündesiniz. Kendimi hep manastıra dönmüş gibi hissediyorum—ya da korkunç derecede nazik bir seyircinin karşısında sahneye çıkmış gibi; bir türlü alkışlamıyorlar.”
“Ah, bizden hoşlanmıyorsun!” diye haykırdı Archer.
Eski Patroon’un evinin önünden geçiyorlardı; alçak duvarları ve küçük kare pencereleri, ortadaki bacanın çevresinde sıkıca toplanmıştı. Kepenkler ardına kadar açıktı; Archer yeni yıkanmış pencerelerden birinin ardından ateş ışığını gördü.
“Ama ev açık!” dedi.
Durdu. “Hayır, en azından bugün için. Görmek istedim; Bay van der Luyden de bu sabah kiliseden dönüşte uğrayabilelim diye ateşi yaktırıp pencereleri açtırdı.” Basamakları koşarak çıkıp kapıyı denedi. “Hâlâ kilitli değil—ne şans! İçeri gel de rahat rahat konuşalım. Bayan van der Luyden, Rhinebeck’teki yaşlı teyzelerini görmeye gitti; bir saat daha evde yokluğumuz fark edilmez.”
Ardından dar geçide girdi. Son sözleriyle keyfi kaçmışken birden nedensizce sevindi. Mütevazı küçük ev, panelleri ve pirinçleri ateş ışığında parlayarak, sanki onları ağırlamak için sihirle yaratılmış gibi duruyordu. Mutfak bacasında, eski bir kancaya asılı demir tencerenin altında, kor yatağı hâlâ ışıldıyordu. Kiremit kaplı ocağın önünde hasır tabanlı koltuklar karşılıklı duruyor, duvarlardaki raflarda sıra sıra Delft tabakları diziliyordu. Archer eğilip korların üzerine bir odun attı.
Madame Olenska pelerinini çıkarıp koltuklardan birine oturdu. Archer bacaya yaslanıp ona baktı.
“Şimdi gülüyorsun ama bana yazdığında mutsuzdun,” dedi.
“Evet.” Duraksadı. “Ama sen buradayken mutsuz olamıyorum.”
“Burada uzun süre kalmayacağım,” diye karşılık verdi; bu kadarını söyleyip fazlasını söylememek için dudaklarını zorla kıpırdatıyordu.
“Hayır, biliyorum. Ama ben yarını düşünmem; mutluyken o anı yaşarım.”
Sözleri bir ayartı gibi içinden süzüldü. Duyularını ondan korumak için ocaktan uzaklaşıp kara karşı kapkara duran ağaç gövdelerine baktı. Ama sanki o da yerini değiştirmişti; Archer onu yine kendisiyle ağaçların arasında, tembel bir gülümsemeyle ateşin üzerine eğilmiş halde görüyordu. Archer’ın yüreği başına buyrukça çarpıyordu. Ya kaçtığı kişi kendisiyse? Ya bunu söylemek için ikisi bu gizli odada yalnız kalana kadar beklediyse?
“Ellen, sana gerçekten yardımcı oluyorsam—gelmemi gerçekten istediysen—bana neyin yanlış olduğunu söyle; neden kaçtığını anlat,” diye üsteledi.
Yerini değiştirmeden, ona bakmak için dönmeden konuştu: Eğer olacaksa, böyle olmalıydı; aralarında odanın bütün genişliği dururken, gözleri hâlâ dışarıdaki kara dikili olmalıydı.
Uzun bir an sessiz kaldı; Archer o an onun arkasından sessizce yaklaşıp ince kollarını boynuna doladığını hayal etti, neredeyse duydu. Beklerken, yaklaşacak mucizenin heyecanıyla bedeni ve ruhu tir tir titrerken, gözleri mekanik bir biçimde, kürk yakasını kaldırmış kalın paltolu bir adamın evin patikasında ilerlediğini gördü. Gelen Julius Beaufort’tu.
“Ah!” diye bağırdı Archer, kahkahayı patlatarak.
Madame Olenska ayağa fırlayıp yanına gelmiş, elini onun eline geçirmişti; ama pencereden bir bakınca yüzü soldu ve geriye çekildi.
“Demek mesele buydu?” dedi Archer alayla.
“Burada olduğunu bilmiyordum,” diye mırıldandı Madame Olenska. Eli hâlâ Archer’ın elindeydi; ama Archer elini çekti, geçide çıkıp evin kapısını ardına kadar açtı.
“Merhaba Beaufort, buraya! Madame Olenska seni bekliyordu,” dedi.
Ertesi sabah New York’a dönerken Archer, Skuytercliff’teki son anlarını yorucu bir canlılıkla tekrar tekrar yaşadı.
Beaufort, Madame Olenska’yla onu birlikte görünce açıkça rahatsız olmuştu; ama her zamanki gibi duruma buyurgan bir tavırla hâkim oldu. Varlıkları işine gelmeyen kişileri görmezden gelme biçimi, hassas kişilerde gerçekten görünmez oldukları, var olmadıkları duygusu uyandırıyordu. Üçü parkta geri dönerken Archer da bu tuhaf bedensizleşme hissini yaşadı; gururunu incitse de bu ona, kendisi görünmeden gözlemleme hayalî üstünlüğünü veriyordu.
Beaufort, her zamanki rahat ve kendinden emin tavrıyla küçük eve girmişti; ama gözlerinin arasındaki dikey çizgiyi gülümseyerek silemedi. Madame Olenska’nın onun geleceğini bilmediği epey açıktı; Archer’a söyledikleri bunun mümkün olabileceğini ima etmiş olsa da, New York’tan ayrılırken nereye gittiğini ona söylemediği belliydi ve açıklama yapmadan çekip gitmesi Beaufort’u öfkelendirmişti. Görünürde geliş nedeni, bir önceki gece piyasada olmayan “şahane küçük bir ev” bulmuş olmasıydı; tam ona göreydi, ama almazsa hemen kapılacaktı. Evi bulduğu sırada Olenska’nın kaçıp gitmesiyle onu peşinden koşturmasını yüksek sesle, alaycı sitemlerle anlattı.
“Şu telefonla konuşma numarası biraz daha gelişmiş olsaydı, bütün bunları sana şehirden anlatabilir, şu anda kulübün şöminesi önünde ayaklarımı ısıtıyor olurdum; karın içinde peşinden yürümek yerine,” diye söylendi; gerçek öfkesini rol gereği söyleniyormuş gibi gizliyordu. Bu sözlerin üzerine Madame Olenska konuyu, bir gün gerçekten sokaktan sokağa, hatta—inanılmaz bir düş!—bir şehirden ötekine konuşabilecekleri ihtimalinin hayaline çevirdi. Bu düşünce üçünü de Edgar Poe ve Jules Verne göndermelerine, zaman öldürürken ve henüz inanmak saflık sayılacak yeni bir icattan söz ederken en zeki insanların bile ağzına gelen basmakalıp laflara sürükledi; telefon konusu onları güvenle büyük eve geri götürdü.
Bayan van der Luyden henüz dönmemişti. Archer vedalaşıp kızağı almaya giderken Beaufort, Kontes Olenska’yla birlikte içeri girdi. Van der Luydenler habersiz ziyaretleri pek hoş karşılamasa da Beaufort akşam yemeğine davet edilip dokuz trenine yetişmesi için istasyona geri gönderileceğini umabilirdi. Ama bundan fazlasını kesinlikle elde edemezdi: Ev sahiplerinin, yanında bavulu olmayan bir beyefendinin geceyi orada geçirmek isteyebileceğini düşünmesi akıl almazdı; Beaufort gibi ancak sınırlı bir samimiyet içinde oldukları birine bunu önermeleri de hoşlarına gitmezdi.
Beaufort bunların hepsini biliyordu ve önceden görmüş olmalıydı; böylesine küçük bir karşılık için o kadar uzun yol gelmesi sabırsızlığının ölçüsünü veriyordu. Kontes Olenska’nın peşinde olduğu kuşkusuzdu; Beaufort’un güzel kadınları takip ederken tek bir amacı vardı. Sıkıcı, çocuksuz evi çoktan canını sıkmıştı; daha kalıcı avuntuların yanı sıra, kendi çevresinden kadınlarla gönül maceraları arayıp duruyordu. Madame Olenska’nın açıkça kaçtığı adam buydu: Beaufort’un ısrarları hoşuna gitmediği için mi kaçmıştı, yoksa bunlara karşı koyabileceğinden kendisi de pek emin olmadığı için mi? Yoksa kaçıştan söz etmesi bir göz boyama, gidişi de yalnızca bir manevra mıydı?
Archer buna gerçekten inanmıyordu. Madame Olenska’yı pek az görmüş olsa da yüzünü, değilse sesini okuyabildiğini düşünmeye başlamıştı; ikisi de Beaufort’un ansızın gelişinden duyduğu rahatsızlığı, hatta dehşeti ele vermişti. Ama öyle olsa bile, sırf Beaufort’la buluşmak için New York’tan gitmiş olmasından daha kötü değil miydi? Öyle yaptıysa artık ilgi çekici biri olmaktan çıkmış, kendini düzenbazların en bayağısıyla bir tutmuş olurdu: Beaufort’la gönül ilişkisi yaşayan bir kadın, kendini geri dönülmez biçimde “damgalardı”.
Hayır, Beaufort’u yargılayıp muhtemelen küçümsediği halde, çevresindeki öteki erkeklere üstünlük sağlayan yanlarıyla ona kapılmış olması bin kat daha kötüydü: iki kıtada ve iki ayrı çevrede yaşamış olması, sanatçılarla, oyuncularla ve herkesin gözü önündeki insanlarla içli dışlılığı, yerel önyargıları umursamaz tavrı. Beaufort bayağıydı, eğitimsizdi, parasıyla böbürlenirdi; ama hayatının koşulları ve doğuştan gelen bir kurnazlık, onu ufku Battery ile Central Park arasına sıkışmış, ahlakça ve toplum içindeki yeri bakımından kendisinden üstün pek çok erkekten daha sohbet edilir biri yapıyordu. Daha geniş bir dünyadan gelen biri bu farkı nasıl hissetmez, ona kapılmazdı?
Madame Olenska, bir öfke patlaması sırasında Archer’a kendisiyle aynı dili konuşmadıklarını söylemişti; genç adam bunun bazı bakımlardan doğru olduğunu biliyordu. Ama Beaufort onun her nüansını anlıyor, o dili akıcı biçimde konuşuyordu: hayata bakışı, üslubu ve tavrı, Kont Olenski’nin mektubunda açığa çıkanların yalnızca daha kaba bir yansımasıydı. Bu, Kont Olenski’nin karısının gözünde onun aleyhine sayılabilirdi; ama Archer, Ellen Olenska gibi genç bir kadının geçmişini hatırlatan her şeyden mutlaka irkileceğini düşünecek kadar saf değildi. Geçmişine bütünüyle başkaldırdığına inanabilirdi; yine de orada onu büyülemiş olan şeyler, istemese bile, büyülemeyi sürdürürdü.
Genç adam, Beaufort’u ve Beaufort’un kurbanını savunan gerekçeleri böylece acı veren bir tarafsızlıkla ortaya koydu. Onu aydınlatma arzusu ağır basıyordu; bazen Olenska’nın tek istediğinin aydınlanmak olduğunu hayal ediyordu.
O akşam Londra’dan getirdiği kitapları kutudan çıkardı. Kutuda sabırsızlıkla beklediği şeyler vardı: Herbert Spencer’ın yeni bir kitabı, üretken Alphonse Daudet’nin parlak öykülerinden yeni bir derleme ve eleştirilerde son zamanlarda ilgiyle söz edilen Middlemarch adlı roman. Bu ziyafeti tercih ederek üç akşam yemeği davetini geri çevirmişti; ama kitap tutkunu birinin duyusal hazzıyla sayfaları çevirdiği halde ne okuduğunu anlamıyor, kitaplar birer birer elinden düşüyordu. Derken kitapların arasında, adı ilgisini çektiği için sipariş ettiği küçük bir şiir kitabına rastladı: The House of Life. Kitabı eline aldı ve kendini, kitaplarda daha önce hiç solumadığı bir havanın içinde buldu; öyle sıcak, öyle zengin, ama bir o kadar da tarif edilemeyecek kadar yumuşaktı ki insanın en temel tutkularına yepyeni, insanın aklından çıkmayan bir güzellik katıyordu. Gece boyunca büyülü sayfaların içinde, yüzü Ellen Olenska’nın yüzünü andıran bir kadının hayalinin peşinden gitti. Ertesi sabah uyandığında karşı sokaktaki kahverengi taş evlere bakıp Bay Letterblair’in bürosundaki masasını ve Grace Kilisesi’ndeki aile sırasını düşününce, Skuytercliff parkındaki o saati gece düşleri kadar gerçeklik sınırlarının dışında buldu.
“Aman, Newland, ne kadar solgun görünüyorsun!” dedi Janey kahvaltıda kahve fincanlarının üzerinden. Annesi de ekledi: “Newland, canım, son zamanlarda öksürdüğünü fark ettim; kendini fazla çalıştırmıyorsundur, umarım?” Çünkü iki kadın da, kıdemli ortaklarının demir gibi baskısı altında genç adamın hayatını en yorucu mesleki işlerin tükettiğine inanıyordu; Archer da onları bu düşünceden vazgeçirmeyi hiç gerekli görmemişti.
Sonraki iki üç gün ağır ağır geçti. Alışıldık şeylerin tadı ağzında kül gibiydi; bazen geleceğinin altında diri diri gömülüyormuş gibi hissediyordu. Kontes Olenska’dan da o şahane küçük evden de haber alamadı. Kulüpte Beaufort’la karşılaşınca birbirlerine yalnızca vist masalarının üzerinden başlarıyla selam verdiler. Eve döndüğünde kendisini bekleyen bir not bulması dördüncü akşamı buldu. “Yarın geç gel; sana açıklamam gerekiyor. Ellen.” Notta yalnızca bu yazıyordu.
Dışarıda akşam yemeği yiyen genç adam notu cebine koydu; “sana” deyişindeki Fransızlığa hafifçe gülümsedi. Yemekten sonra tiyatroya gitti; gece yarısından sonra eve dönünce Madame Olenska’nın mektubunu yeniden çıkarıp ağır ağır birkaç kez okudu. Nasıl karşılık verebileceğini düşündü ve huzursuz bir gece boyunca her seçeneği uzun uzun tarttı. Sabah olduğunda sonunda karar verdiği şey, birkaç parça giysiyi bir valize tıkıştırıp o öğleden sonra St. Augustine’e hareket edecek bir tekneye atlamaktı.
Bölüm etkileşimi
