Bölümler 36Şu an: Xı.
- 1 İkinci Kitap38 kelime
- 2 Birinci Kitap — I.1.691 kelime
- 3 Iı.1.457 kelime
- 4 Iıı.1.565 kelime
- 5 Iv.1.261 kelime
- 6 V.2.142 kelime
- 7 Vı.1.884 kelime
- 8 Vıı.1.501 kelime
- 9 Vııı.1.812 kelime
- 10 Ix.2.846 kelime
- 11 X.2.222 kelime
- 12 Xı.1.875 kelime · Okuduğun bölüm
- 13 Xıı.2.585 kelime
- 14 Xııı.1.443 kelime
- 15 Xıv.1.669 kelime
- 16 Xv.2.284 kelime
- 17 Xvı.2.203 kelime
- 18 Xvıı.2.233 kelime
- 19 Xvııı.2.587 kelime
- 20 İkinci Kitap — Xıx.2.482 kelime
- 21 Xx.2.786 kelime
- 22 Xxı.3.070 kelime
- 23 Xxıı.1.922 kelime
- 24 Xxııı.2.175 kelime
- 25 Xxıv.1.253 kelime
- 26 Xxv.1.987 kelime
- 27 Xxvı.2.539 kelime
- 28 Xxvıı.1.657 kelime
- 29 Xxvııı.1.577 kelime
- 30 Xxıx.1.540 kelime
- 31 Xxx.2.137 kelime
- 32 Xxxı.2.600 kelime
- 33 Xxxıı.2.017 kelime
- 34 Xxxııı.3.490 kelime
- 35 Xxxıv.3.861 kelime
- 36 Metin Üzerine Bir Not87 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XI.
Yaklaşık iki hafta sonra, Newland Archer, Letterblair, Lamson ve Low adlı avukatlık bürosunun kendisine ayrılmış odasında dalgın dalgın otururken firmanın başı tarafından çağrıldı.
New York seçkinlerinin üç kuşağına hukuk danışmanlığı yapmış yaşlı Bay Letterblair, maun masasının arkasında taht kurmuşçasına oturuyordu; yüzünden şaşkınlığı okunuyordu. Kırpılmış beyaz favorilerini okşayıp çıkık kaşlarının üzerindeki dağınık gri saçlarının arasından elini geçirirken, kendisine saygısızlık etmekten çekinmeyen genç ortak, onun sınıflandırılamayan belirtileri olan bir hastaya sinirlenmiş Aile Doktoru’na ne kadar benzediğini düşündü.
“Sevgili efendim—” Archer’a hep “efendim” diye hitap ederdi—“küçük bir konuyu ele almanız için sizi çağırdım; şimdilik Bay Skipworth’a ya da Bay Redwood’a açmayı tercih etmediğim bir konu.” Sözünü ettiği beyler firmanın diğer kıdemli ortaklarıydı; çünkü New York’ta köklü hukuk ortaklıklarında hep olduğu gibi, büro antetinde adı yazılı ortakların hepsi çoktan ölmüştü. Sözgelimi Bay Letterblair meslek bakımından kendi torunuydu.
Kaşlarını çatarak sandalyesine yaslandı. “Ailevi nedenlerle...” diye sürdürdü.
Archer başını kaldırdı.
“Mingott ailesi,” dedi Bay Letterblair açıklayıcı bir gülümseme ve baş selamıyla. “Bayan Manson Mingott dün beni çağırdı. Torunu Kontes Olenska kocasına boşanma davası açmak istiyor. Bazı belgeler bana teslim edildi.” Durdu, parmaklarıyla masaya vurdu. “Aileyle kurulması beklenen yakınlığınız nedeniyle, başka bir adım atmadan önce size danışmak, davayı sizinle birlikte değerlendirmek isterim.”
Archer şakaklarında kanın attığını hissetti. Kontes Olenska’yı, onu ziyaret ettiğinden beri yalnızca bir kez, operada Mingottların locasında görmüştü. Bu arada Kontes zihninde daha az canlı ve ısrarcı bir imgeye dönüşmüş, May Welland yeniden hak ettiği yeri alırken düşüncelerinin ön sıralarından çekilmişti. Janey’nin konudan ilk kez gelişigüzel söz etmesinden beri boşanma lafını duymamış, anlatılanları asılsız dedikodu sayıp geçiştirmişti. Boşanma düşüncesi kuramsal olarak annesine olduğu kadar kendisine de itici geliyordu; Bay Letterblair’in, kuşkusuz yaşlı Catherine Mingott’un yönlendirmesiyle, onu bu işe katmaya açıkça çalışmasına da içerlemişti. Sonuçta bu tür işler için bir sürü Mingott erkeği vardı; üstelik o henüz evlilik yoluyla bile bir Mingott sayılmazdı.
Kıdemli ortağın devam etmesini bekledi. Bay Letterblair bir çekmeceyi açıp içinden bir dosya çıkardı. “Şu belgelere göz atarsanız...”
Archer kaşlarını çattı. “Kusura bakmayın efendim, ama aramızdaki muhtemel yakınlık nedeniyle Bay Skipworth’a ya da Bay Redwood’a danışmanızı tercih ederim.”
Bay Letterblair şaşırmış, biraz da alınmış görünüyordu. Genç bir ortağın böyle bir fırsatı geri çevirmesi alışılmadık bir şeydi.
Başını eğdi. “Bu konudaki çekincenize saygı duyuyorum efendim; ama bu durumda gerçek bir incelik, sizden istediğim şeyi yapmanızı gerektiriyor. Üstelik bu öneri benden değil, Bayan Manson Mingott’la oğlundan geldi. Lovell Mingott’la ve Bay Welland’la görüştüm. Hepsi sizin adınızı verdi.”
Archer’ın öfkesi kabarmaya başladı. Son iki haftadır olayların akışına biraz uyuşukça kapılmış, May’in güzel yüzünün ve ışıl ışıl mizacının Mingottların kendisinden bekledikleri şeylerin can sıkıcı baskısını silip süpürmesine izin vermişti. Ama yaşlı Bayan Mingott’un bu buyruğu, klanın gelecekteki damattan ne istemeye hakkı olduğunu düşündüklerini ona hatırlattı; bu rolü üstlenmek içini kemiriyordu.
“Bu işi amcaları halletmeli,” dedi.
“Hallettiler. Aile konuyu ele aldı. Kontes’in düşüncesine karşılar ama o kararından dönmüyor, hukuki görüş almakta ısrar ediyor.”
Genç adam sustu; elindeki dosyayı açmamıştı.
“Yeniden evlenmek mi istiyor?”
“Sanırım öyle olduğu ileri sürülüyor ama kendisi bunu reddediyor.”
“Öyleyse...”
“Bay Archer, önce şu belgelere göz atarak beni memnun eder misiniz? Sonra davayı konuşur, size görüşümü söylerim.”
Archer, istemediği belgelerle birlikte odadan gönülsüzce çıktı. Son görüşmelerinden beri, Madam Olenska’nın yükünden kurtulmak için olayların akışına yarı bilinçsizce ayak uydurmuştu. Şömine ışığında onunla baş başa geçirdiği bir saat, ikisini geçici bir yakınlığa sürüklemişti; St. Austrey Dükü’nün Bayan Lemuel Struthers’la çıkagelmesi ve Kontes’in onları sevinçle karşılaması bu yakınlığı adeta bir lütufla sona erdirmişti. İki gün sonra Archer, Kontes’in van der Luydenların gözündeki itibarının yeniden tesis edilmesi komedisinde rol almış; bir demet çiçek için güçlü yaşlı beyefendilere böylesine işe yarar biçimde teşekkür etmeyi bilen bir hanımın, kendi sınırlı imkânlarına sahip genç bir adamın ne özel tesellisine ne de herkes önünde savunmasına ihtiyacı olduğunu, biraz da acı bir alayla, kendi kendine söylemişti. Meseleyi böyle görmek kendi durumunu basitleştiriyor, ev içi erdemlerin solmuş görüntüsünü de şaşırtıcı biçimde parlatıyordu. May Welland’ı, akla gelebilecek hiçbir zor durumda, özel dertlerini sağda solda anlatıp tanımadığı erkeklere içini dökerken gözünde canlandıramazdı. May, ardından gelen hafta boyunca ona hiç olmadığı kadar güzel ve kusursuz görünmüştü. Hatta May uzun bir nişanlılık dönemi istediğinde kabul etmişti; çünkü May, acele etme isteğine karşı koymak için tek bir yanıt bulmuş, onu da karşı koyulmaz biçimde dile getirmişti.
“İş ciddiye bindiğinde anne baban, küçüklüğünden beri hep istediğini yapmana izin verdi,” diye itiraz etmişti. May de en açık bakışıyla şöyle karşılık vermişti: “Evet; küçük bir kızken benden isteyecekleri son şeyi geri çevirmenin bu yüzden çok zor olduğunu anlayabilirsin.”
İşte eski New York’un sesiydi bu; karısının her zaman böyle bir yanıt vereceğinden emin olmak isterdi. İnsan New York havasını soluyarak yetişmişse, bazen bundan daha az billur gibi bir şeyin insanı boğduğunu hissederdi.
Okumak üzere odasına çekildiği belgeler aslında ona pek bir şey anlatmıyordu; ama onu soluk soluğa bırakan, boğucu bir havaya sokmuşlardı. Belgelerin çoğu Kont Olenski’nin avukatlarıyla, mali durumunu düzene koymaları için Kontes’in başvurduğu Fransız hukuk bürosu arasındaki yazışmalardan oluşuyordu. Kont’un karısına yazdığı kısa bir mektup da vardı. Newland Archer onu okuyunca ayağa kalktı, belgeleri dosyaya tıkıştırıp Bay Letterblair’in odasına geri döndü.
“Mektuplar burada efendim. İsterseniz Madam Olenska’yla görüşürüm,” dedi gergin bir sesle.
“Teşekkür ederim, teşekkür ederim Bay Archer. Müsaitseniz bu akşam benimle yemeğe gelin; sonra konuyu ele alırız. Böylece yarın müvekkilimizi ziyaret etmek isterseniz...”
Newland Archer o öğleden sonra doğruca eve yürüdü. Kış akşamı gökyüzü pırıl pırıl açıktı; çatıların üzerinde masum görünümlü genç bir ay duruyordu. Ruhunun ciğerlerini bu saf ışıltıyla doldurmak, akşam yemeğinden sonra Bay Letterblair’le baş başa kalana kadar kimseyle tek kelime etmemek istiyordu. Başka türlü davranmaya karar vermesi imkânsızdı: sırlarının başkalarının gözleri önüne serilmesine izin vermek yerine Madam Olenska’yı kendisi görmeliydi. Büyük bir şefkat dalgası kayıtsızlığını ve sabırsızlığını silip süpürmüştü. Karşısında, kaderin üzerine çılgınca atılışlarında kendini daha fazla yaralamaktan ne pahasına olursa olsun kurtarılması gereken, savunmasız ve acınası bir kadın duruyordu.
Bayan Welland’ın, geçmişindeki “hoş olmayan” şeylerden kendisini esirgemelerini istediğini hatırladı; New York havasını bu denli temiz tutanın belki de bu zihniyet olduğu düşüncesi içini burktu. “Yoksa hepimiz sadece Ferisiler miyiz?” diye geçirdi içinden. İnsanların alçaklığına duyduğu içgüdüsel tiksintiyle insani zayıflığa duyduğu yine içgüdüsel acımayı bağdaştırmakta zorlanıyordu.
İlk kez, kendi ilkelerinin hep ne kadar basit olduğunu fark etti. Risk almaktan çekinmeyen genç bir adam diye bilinirdi; zavallı, budala Bayan Thorley Rushworth’la yaşadığı gizli aşk ilişkisinin ona maceracı bir hava kazandıracak kadar gizli kalmadığını da biliyordu. Ama Bayan Rushworth “öyle kadınlardan”dı: budala, gösteriş düşkünü, yaradılıştan gizli saklı işler çeviren biriydi; Archer’ın sahip olduğu çekicilik ve niteliklerden çok, ilişkinin gizliliğine ve tehlikesine kapılmıştı. Bunu anladığında yüreği neredeyse kırılmıştı; şimdi ise bu, ilişkiyi kurtaran yan gibi görünüyordu. Kısacası, ilişki onun yaşıtlarının çoğunun yaşadığı, ardından vicdanları rahat ve şu derin uçurum inancına dokunulmamış biçimde çıktığı türdendi: sevip saygı duydukları kadınlar ile birlikte olup acıdıkları kadınlar arasında bir uçurum vardı. Anneleri, teyzeleri ve yaşlı kadın akrabaları da bu görüşü besleyip duruyordu; hepsi Bayan Archer gibi, “böyle şeyler olduğunda” erkeğin elbette budalalık ettiğine, ama kadının bir şekilde hep suçlu olduğuna inanıyordu. Archer’ın tanıdığı bütün yaşlı hanımlara göre düşüncesizce âşık olan her kadın mutlaka vicdansız ve düzenbazdı; saf erkekse onun pençesinde çaresiz kalırdı. Yapılacak tek şey, erkeği mümkün olan en kısa sürede hoş bir kızla evlenmeye ikna etmek, sonra da ona göz kulak olmasını ummaktı.
Archer, karmaşık ve eski Avrupa toplumlarında aşk meselelerinin belki de daha az basit olduğunu ve daha zor sınıflandırıldığını düşünmeye başladı. Zengin, aylak ve gösterişe düşkün toplumlar böyle durumları çok daha fazla yaratıyor olmalıydı. Hatta doğuştan duyarlı ve mesafeli bir kadının, koşulların zorlamasıyla, sırf savunmasızlığı ve yalnızlığı yüzünden, geleneklerin bağışlamayacağı bir ilişkiye sürüklendiği bir durum bile olabilirdi.
Eve varınca Kontes Olenska’ya kısa bir not yazıp ertesi gün saat kaçta kendisini kabul edebileceğini sordu; notu bir ulak çocuğuyla gönderdi. Çocuk kısa süre sonra bir yanıtla döndü: Kontes ertesi sabah pazar gününü geçirmek üzere Skuytercliff’e, van der Luydenların yanına gidecekti ama o akşam yemeğinden sonra Archer’ı yalnız başına kabul edebilirdi. Not, tarihi ve adresi olmayan, biraz dağınık kesilmiş yarım bir kâğıda yazılmıştı; el yazısıysa kararlı ve rahattı. Kontes’in hafta sonunu Skuytercliff’in görkemli yalnızlığında geçirecek olması onu eğlendirdi; ama hemen ardından, “hoş olmayan” şeylere sırtını kesin biçimde dönen zihinlerin soğukluğunu en çok orada hissedeceğini düşündü.
Akşam yemeğinden kısa süre sonra çıkmak için bir bahanesi olmasına sevinerek saat tam yedide Bay Letterblair’in evine vardı. Kendisine verilen belgelerden kendi görüşünü oluşturmuştu ve kıdemli ortağıyla konuyu özellikle konuşmak istemiyordu. Bay Letterblair duldu. İkisi, sararmış “Chatham’ın Ölümü” ve “Napolyon’un Taç Giyme Töreni” baskılarının asılı olduğu karanlık, eski püskü bir odada ağır ağır, bol bol yemek yediler. Konsolun üzerinde, yivli Sheraton bıçak kutularının arasında bir sürahi Haut Brion ile bir sürahi eski Lanning porto şarabı duruyordu; bu şarap bir müvekkilin armağanıydı. Savurgan Tom Lanning, San Francisco’daki gizemli ve yüz kızartıcı ölümünden bir ya da iki yıl önce şarabı elden çıkarmıştı. Ölümü, mahzenin satışına kıyasla ailesi için toplum önünde daha az utanç verici bir olaydı.
Kadife gibi yumuşak bir istiridye çorbasının ardından tirsi balığı ve salatalık geldi; sonra mısır mücveriyle servis edilen genç bir hindi kızartması, ardından da frenk üzümü jölesi ve kereviz mayoneziyle bir canvasback ördeği sunuldu. Öğlenleri sandviç ve çayla geçiştiren Bay Letterblair, akşam yemeğini ağır ağır ve iştahla yiyor, konuğunu da aynı şekilde yemeye zorluyordu. Sonunda yemeğin kapanış törenleri de tamamlanıp sofra örtüsü kaldırıldı, purolar yakıldı. Bay Letterblair sandalyesine yaslanıp porto şarabını batıya doğru iterken arkasını keyifle sobaya verdi ve şöyle dedi: “Bütün aile boşanmaya karşı. Bence haklılar da.”
Archer kendini hemen tartışmanın öteki tarafında buldu. “Ama neden efendim? Eğer böyle bir davaya hiç ihtiyaç duyulmuşsa...”
“Eh, ne faydası var? O burada, kocası orada; aralarında Atlas Okyanusu var. Kendi parasından, onun gönüllü olarak geri verdiğinden bir kuruş fazlasını alamaz; şu lanet olası barbar evlilik sözleşmeleri bunu fazlasıyla güvenceye alıyor. Oraların âdetlerine göre Olenski cömert davranmış; onu beş parasız kapı dışarı edebilirdi.”
Genç adam bunu biliyordu; sustu.
“Yine de,” diye sürdürdü Bay Letterblair, “parayı önemsemediğini anlıyorum. Öyleyse ailenin dediği gibi, işler yolundayken neden karışalım?”
Archer bir saat önce bu eve Bay Letterblair’in görüşüne tümüyle katılarak gelmişti; ama bu görüş, bencil, iyi beslenmiş ve her şeye kayıtsız yaşlı adamın ağzından çıkınca, kendini tatsız şeylere karşı bütünüyle tahkim etmeye çalışan bir toplumun Ferisice sesine dönüşüverdi.
“Buna onun karar vermesi gerektiğini düşünüyorum.”
“Hımm... Boşanmaya karar verirse sonuçlarının ne olacağını düşündünüz mü?”
“Kocasının mektubundaki tehdidi mi kastediyorsunuz? Bunun ne ağırlığı olabilir? Öfkeli bir serserinin belirsiz suçlamasından ibaret.”
“Evet, ama davaya gerçekten karşı çıkarsa, tatsız laflar çıkabilir.”
“Tatsız mı!” diye patladı Archer.
Bay Letterblair sorgulayan kaşlarının altından ona baktı. Genç adam, aklından geçenleri açıklamaya çalışmanın yararsız olduğunu anlayıp kabullenircesine başını eğdi. Kıdemli ortağı sözüne devam etti: “Boşanma her zaman tatsızdır.”
“Bana katılıyor musunuz?” diye sordu Bay Letterblair, bir süre sessizce bekledikten sonra.
“Elbette,” dedi Archer.
“Öyleyse, nüfuzunuzu bu düşünceye karşı kullanacağınıza güvenebilir miyim? Mingottlar da size güvenebilir mi?”
Archer duraksadı. “Kontes Olenska’yı görmeden söz veremem,” dedi sonunda.
“Bay Archer, sizi anlayamıyorum. Üzerinde skandal yaratacak bir boşanma davası bulunan bir aileye mi girmek istiyorsunuz?”
“Bunun davayla bir ilgisi olduğunu sanmıyorum.”
Bay Letterblair porto kadehini bıraktı ve genç ortağına ihtiyatlı, kaygılı bir bakış yöneltti.
Archer, kendisine verilen görevin geri alınması riskini taşıdığını anladı; nedense bu ihtimal hoşuna gitmiyordu. Görev bir kez önüne konduktan sonra onu bırakmaya niyeti yoktu; bunun önüne geçmek için Mingottların hukuk vicdanı olan, hayal gücü kıt yaşlı adamın içine su serpmesi gerektiğini gördü.
“Efendim, size rapor vermeden hiçbir konuda söz vermeyeceğimden emin olabilirsiniz. Demek istediğim, Madam Olenska’nın ne söyleyeceğini duymadan görüş bildirmemeyi tercih ettiğimdi.”
Bay Letterblair, en iyi New York geleneğine yaraşır bu aşırı ihtiyatı onaylarcasına başını salladı. Genç adam saatine baktı, bir randevusu olduğunu söyleyip izin istedi.
Bölüm etkileşimi
