Masumiyet Çağı kitap kapağı

2. bölüm / 36

Birinci Kitap — I.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 36Şu an: Birinci Kitap — I.

Birinci Kitap
I.
Yetmişlerin başlarında, ocak ayının bir akşamı Christine Nilsson, New York’taki Müzik Akademisi’nde Faust operasında şarkı söylüyordu.

“Kırklı Sokakların yukarısında”, kentin uzak bir köşesinde, Avrupa’nın büyük başkentlerindeki opera binalarıyla ihtişam ve masraf bakımından yarışacak yeni bir opera binası yapılacağı şimdiden konuşuluyordu. Yine de sosyetenin gözünde kışları bir araya gelmek için eski, sevimli Akademi’nin yıpranmış kırmızı ve altın yaldızlı locaları hâlâ yeterliydi. Tutucular burayı küçük ve kullanışsız olduğu, böylece New York’un hem korkmaya hem de ilgi duymaya başladığı “yeni insanları” dışarıda tuttuğu için seviyordu. Duygusal olanlar tarihî anıları, müzikseverlerse müziğin dinlenmesi için yapılmış salonlarda her zaman rastlanmayan o mükemmel akustiği uğruna buraya bağlıydı.

Madame Nilsson o kış ilk kez sahneye çıkıyordu. Günlük gazetelerin artık “olağanüstü parlak bir seyirci topluluğu” diye nitelemeyi öğrendiği kalabalık, onu dinlemek için toplanmıştı. Kaygan, karlı sokaklardan özel brougham arabalarıyla, geniş aile landolarıyla ya da daha mütevazı ama kullanışlı “Brown kupeleriyle” gelmişlerdi. Operaya Brown kupesiyle gelmek, kendi arabasıyla gelmek kadar itibarlı sayılırdı. Aynı araçla ayrılmanın büyük bir üstünlüğü de vardı: insan, soğuk ve cin yüzünden burnu kızarıp Akademi’nin giriş saçağının altında parlayana dek kendi arabacısını beklemek yerine, demokrasi ilkelerine şakacı bir göndermeyle sıradaki ilk Brown arabasına atlayabilirdi. Amerika’da insanların eğlenceden ayrılmak için, eğlenceye gelmekten de hızlı davranmak istediklerini keşfetmek, büyük araba kiralama işletmecisinin en parlak sezgilerinden biriydi.

Newland Archer kulüp locasının arka kapısını açtığında bahçe sahnesi henüz başlamıştı. Daha erken gelmemesi için hiçbir neden yoktu; saat yedide annesi ve kız kardeşiyle baş başa yemek yemiş, ardından evde sigara içilmesine izin verilen tek oda olan gotik kütüphanede bir puro eşliğinde oyalanmıştı. Kütüphanenin camlı, siyah ceviz kitaplıkları ve tepeleri süslü sandalyeleri vardı. Ne var ki önce, New York bir metropoldü ve metropollerde operaya erken gelmenin “uygun olmadığını” çok iyi biliyordu. “Uygun olan” ya da olmayan şeyler, Newland Archer’ın New York’unda, binlerce yıl önce atalarının yazgısını belirleyen esrarengiz totem korkuları kadar önemliydi.

Gecikmesinin ikinci nedeni kişiseldi. Puro içerken oyalanmıştı; çünkü özünde bir sanat ve zevk meraklısıydı, yaklaşan bir zevki düşünmek çoğu zaman onu gerçekten yaşamaktan daha ince bir haz verirdi. Bu, özellikle zevkleri çoğunlukla olduğu gibi narin olduğunda böyleydi. O akşam dört gözle beklediği an öylesine ender, öylesine eşsizdi ki… Prima donna’nın sahne amiriyle varış saatini ayarlamış olsa bile, Akademi’ye tam onun şu dizeleri söylediği sırada girmekten daha anlamlı bir an bulamazdı: “Seviyor beni—sevmiyor beni—seviyor beni!” Düşen papatya yapraklarına çiy damlası kadar berrak notalar serperken.

Elbette “Seviyor beni” değil, “M’ama!” diye şarkı söylüyordu. Çünkü müzik dünyasının değişmez ve sorgulanmaz yasası, Fransız operalarını söyleyen İsveçli sanatçıların Almanca metinlerinin, İngilizce konuşan dinleyicilerin daha iyi anlaması için İtalyancaya çevrilmesini gerektiriyordu. Bu, Newland Archer’a, hayatının biçimini veren diğer bütün kurallar kadar doğal geliyordu: saçını mavi emaye monogramlı, gümüş arkalı iki fırçayla taramak ve bir çiçek—tercihen gardenya—ilişikte olmadan sosyeteye hiç çıkmamak gibi.

Prima donna, “M’ama… non m’ama…” diye şarkı söyledi; ardından, aşkın zaferini ilan eden son bir coşkuyla “M’ama!” diye şarkı söyledi. Dağılmış papatyayı dudaklarına bastırıp iri gözlerini, küçük kahverengi Faust-Capoul’ün o sofistike yüzüne kaldırdı. Faust, dar mor kadife yeleği ve tüylü şapkası içinde, toy kurbanı kadar saf ve dürüst görünmeye boşuna çalışıyordu.

Kulüp locasının arka duvarına yaslanan Newland Archer bakışlarını sahneden çevirip karşı tarafı taradı. Tam karşısında yaşlı Bayan Manson Mingott’un locası vardı. Aşırı şişmanlığı uzun zaman önce operaya gitmesini imkânsız kılmıştı; ama gösterişli gecelerde ailesinin genç üyelerinden biri onu hep temsil ederdi. O akşam locanın ön sırasını gelini Bayan Lovell Mingott ile kızı Bayan Welland dolduruyordu. Arkalarında, biraz geride, beyazlar içindeki genç bir kız oturmuş, gözlerini sahnedeki âşıklara kendinden geçmişçesine dikmişti. Madame Nilsson’ın “M’ama!”sı sessiz salonun üzerinde titreşirken—Papatya Şarkısı sırasında localarda konuşmaya daima ara verilirdi—kızın yanağına sıcak bir pembelik yayıldı, sarı örgülerinin dibine kadar alnını kapladı ve genç göğsünün mütevazı, tek bir gardenyayla tutturulmuş tül yakalıkla birleştiği yere dek yayıldı. Bakışlarını dizlerindeki kocaman müge buketine indirdi; Newland Archer, beyaz eldivenli parmak uçlarının çiçeklere usulca dokunduğunu gördü. Kendinden hoşnut bir gururla soluk aldı, sonra gözlerini yeniden sahneye çevirdi.

Dekor için hiçbir masraftan kaçınılmamıştı; Paris ve Viyana opera binalarını tanıyanlar bile sahnenin çok güzel olduğunu kabul ediyordu. Sahnenin ön kısmı, rampaya dek, zümrüt yeşili kumaşla kaplıydı. Orta plandaki simetrik, yün gibi yeşil yosun kümelerini kroket çemberleri çevreliyor; bunların üzerinde portakal ağaçlarını andıran, iri pembe ve kırmızı güllerle bezenmiş çalılar yükseliyordu. Güllerden bile büyük dev hercai menekşeler, modaya uyan din adamlarına cemaatteki kadınların yaptığı çiçekli kalem kurutma bezlerine çok benziyordu; gül ağaçlarının altındaki yosunlardan fışkırmışlardı. Yer yer gül dalına aşılanmış papatyalar, Bay Luther Burbank’ın uzak gelecekteki harikalarını haber veren bir bollukla açmıştı.

Bu büyülü bahçenin ortasında Madame Nilsson, açık mavi satenle yarılmış beyaz kaşmir giysisi, mavi kuşağından sarkan küçük çantası ve muslin gömleğinin iki yanına özenle yerleştirilmiş iri sarı örgüleriyle, gözlerini yere indirip Bay Capoul’ün tutkulu kur yapışını dinliyordu. Bay Capoul her sözüyle, her bakışıyla sağ kanattan eğikçe çıkıntı yapan, derli toplu tuğla villanın zemin kattaki penceresini gösterip onu ikna etmeye çalıştığında, Nilsson da niyetini safça anlamıyormuş gibi davranıyordu.

“Şeker şey!” diye düşündü Newland Archer; bakışları müge buketli genç kıza kaydı. “Bütün bunların ne demek olduğunu bilmiyor bile.” Kızın dalıp gitmiş genç yüzüne, sahip olma duygusunu andıran bir heyecanla baktı; bu duyguda, kendi erkekçe görgü ve deneyiminin gururu, onun uçsuz bucaksız saflığına duyduğu şefkatli hürmetle karışıyordu. “Faust’u birlikte okuruz… İtalya göllerinde…” diye geçirdi içinden. Düşündükleri biraz belirsizdi; balayı için hayal ettiği yeri, gelinine göstermekten erkekçe bir gurur duyacağı edebiyat başyapıtlarıyla birbirine karıştırıyordu. May Welland’ın ona “değer verdiğini”—bir genç kızın duygularını açıklarken kullandığı, New York’a özgü kutsal sözcüğü—ima etmesinin üzerinden daha yalnızca birkaç saat geçmişti. Ama hayal gücü nişan yüzüğünü, nişan öpücüğünü ve Lohengrin’den düğün marşını çoktan aşıp onu, eski Avrupa’nın büyülü bir köşesinde yanında canlandırmıştı.

Gelecekteki Bayan Newland Archer’ın bir budala olmasını hiç istemiyordu. Kendi aydınlatıcı arkadaşlığı sayesinde, genç kuşağın en gözde evli kadınlarıyla boy ölçüşmesini sağlayacak bir toplumsal incelik ve hazırcevaplık geliştirmesini istiyordu. Bu çevrede, erkeklerin hayranlığını çekmek ama bunu şakacı biçimde geri çevirmek âdetti. Kibir duygusunun dibini yoklasaydı—ki bazen bunu neredeyse yapıyordu—karısının, cazibesi hafif çalkantılı iki yıl boyunca aklını çelen evli kadın kadar dünyayı tanımasını ve başkalarını memnun etmeye hevesli olmasını istediğini fark ederdi. Elbette o talihsiz kadının hayatını neredeyse mahveden ve kendi planlarını bütün bir kış boyunca altüst eden zayıflığın hiçbir izini taşımadan.

Ateşle buzun bu mucizesinin nasıl yaratılacağını ve acımasız bir dünyada nasıl ayakta kalacağını hiç düşünmeye vakit ayırmamıştı. Ama bu görüşü çözümlemeden benimsemeye razıydı; çünkü kulüp locasında sırayla oturan, saçları özenle fırçalanmış, beyaz yelekli, iliklerinde çiçek taşıyan beyefendilerin de aynı fikirde olduğunu biliyordu. Bu adamlar onu dostça selamlıyor, dürbünlerini eleştirel gözlerle o toplumsal düzenin ürünü olan kadınlar çevresinde gezdiriyorlardı. Düşünsel ve sanatsal konularda Newland Archer kendini seçkin eski New York ailelerinin bu örneklerinden kesinlikle üstün görüyordu. Muhtemelen aralarındaki herkesten daha çok okumuş, düşünmüş ve dünyayı daha çok görmüştü. Tek tek bakıldıklarında aşağılıkları belli oluyordu; ama bir arada “New York”u temsil ediyorlardı ve erkek dayanışması alışkanlığı, ahlak denen bütün meselelerde onların öğretilerini kabul etmesine yol açıyordu. Bu konuda kendi yolunu çizmenin hem baş ağrıtacağını hem de pek yakışık almayacağını içgüdüsel olarak hissediyordu.

“Yok artık!” diye haykırdı Lawrence Lefferts; dürbününü aniden sahneden çevirmişti. Lawrence Lefferts, New York’ta “görgü” konusunda genel olarak en yetkin otoriteydi. Bu karmaşık ve büyüleyici sorunu incelemeye herhalde herkesten çok zaman ayırmıştı; ama onun eksiksiz ve zahmetsiz hâkimiyetini yalnızca çalışmaya bağlamak mümkün değildi. Saçsız alnının eğiminden güzel sarı bıyığının kıvrımına, uzun, rugan ayakkabılı ayaklarına varıncaya kadar ince ve zarif bedenine bir kez bakmak yeterdi. Böyle güzel giyinmeyi umursamazca bilen ve böylesine uzun boyu gevşek, zarif bir rahatlıkla taşıyan birinin görgü bilgisinin doğuştan geldiği anlaşılırdı. Genç hayranlarından biri onun için bir keresinde şöyle demişti: “Birine smokinle ne zaman siyah kravat takacağını, ne zaman takmayacağını Larry Lefferts’ten iyi kimse söyleyemez.” Rugan iskarpin mi, rugan “Oxford” mu giyileceği konusunda da otoritesine bugüne dek kimse karşı çıkmamıştı.

“Tanrım!” dedi ve dürbününü sessizce yaşlı Sillerton Jackson’a uzattı.

Newland Archer, Lefferts’ın baktığı yöne gözlerini çevirince yaşlı Bayan Mingott’un locasına yeni birinin girmiş olduğunu şaşkınlıkla gördü. Bu, May Welland’dan biraz kısa, ince yapılı genç bir kadındı. Şakaklarının çevresinde sık bukleler hâlinde uzayan kahverengi saçları, ince bir elmas şeritle yerinde duruyordu. Ona o zamanlar “Josephine havası” denilen görünüşü veren bu baş süsünün etkisi, koyu mavi kadife elbisenin kesiminde de sürüyordu; elbise göğsünün altında, iri ve eski moda tokalı bir kuşakla teatral biçimde toplanmıştı. Dikkatleri üzerine çektiğinin farkında bile görünmeyen kadın locanın ortasında bir an durdu. Bayan Welland’la, ön sağ köşede oturmasının uygun olup olmayacağını konuştu; sonra hafifçe gülümseyerek yerinden vazgeçti ve karşı köşeye yerleşmiş olan Bayan Welland’ın yengesi Bayan Lovell Mingott’la aynı sıraya oturdu.

Bay Sillerton Jackson dürbünü Lawrence Lefferts’a geri vermişti. Yaşlı adamın ne söyleyeceğini duymayı bekleyen kulüpteki herkes içgüdüsel olarak ona döndü; çünkü yaşlı Bay Jackson “aile” konusunda, Lawrence Lefferts’ın “görgü” konusundaki otoritesi kadar büyük bir otoriteydi. New York’taki kuzenlik bağlarının bütün dallarını bilirdi. Mingottlarla Güney Carolina’daki Dallaslar arasındaki Thorley bağlantısı ya da Philadelphia Thorleylerinin büyük koluyla Albany Chiversları arasındaki akrabalık gibi karmaşık konuları açıklamakla kalmazdı. Üstelik Albany Chiverslarını University Place’teki Manson Chiverslarla asla karıştırmamak gerektiğini de bilirdi. Her ailenin başlıca özelliklerini de sayabilirdi: örneğin Leffertsların genç kollarının—Long Island’dakilerin—akıl almaz cimriliğini; Rushworthların kötü evlilikler yapmaya yazgılı oluşunu; Albany Chiverslarında iki kuşakta bir tekrarlayan deliliği. New York’taki kuzenleri onlarla evlenmeyi hep reddetmişti; talihsiz Medora Manson’la yapılan o felaket evliliği dışında. Herkesin bildiği üzere… ama onun annesi Rushworth’tu.

Bay Sillerton Jackson, bu aile soy ağaçları ormanına ek olarak, dar ve çökük şakaklarının arasında, yumuşak gümüş saçlarının altında, son elli yılda New York sosyetesinin durgun yüzeyinin altında için için yanmış skandal ve gizemlerin çoğunun kaydını taşırdı. Bilgisi öylesine geniş, belleği öylesine keskin ve sağlamdı ki, bankacı Julius Beaufort’un gerçekte kim olduğunu ya da yaşlı Bayan Manson Mingott’un babası yakışıklı Bob Spicer’a ne olduğunu yalnızca onun anlatabileceği düşünülürdü. Bob Spicer, evliliğinden bir yıldan az süre sonra, büyük miktarda emanet parayla birlikte gizemli biçimde ortadan kaybolmuştu. Tam da Battery’deki eski Opera Binası’nda kalabalık seyircileri büyüleyen güzel bir İspanyol dansçının Küba’ya giden gemiye bindiği gün. Ama bu gizemler ve daha niceleri Bay Jackson’ın içinde kilitliydi. Çünkü keskin onur duygusu, kendisine özel olarak emanet edilen hiçbir şeyi anlatmasına izin vermediği gibi, ihtiyatlılığıyla kazandığı ünün, öğrenmek istediği şeyleri ortaya çıkarma fırsatlarını artırdığını da çok iyi biliyordu.

Bu yüzden kulüp locasında, Bay Sillerton Jackson Lawrence Lefferts’ın dürbününü geri verirken herkes gözle görülür bir merakla bekliyordu. Yaşlı, damarlı göz kapaklarının gölgelediği buğulu mavi gözleriyle dikkat kesilmiş topluluğu bir an sessizce süzdü. Sonra bıyığını düşünceli bir hareketle burdu ve kısaca, “Mingottların böyle bir şeye kalkışacağını sanmazdım,” dedi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

1okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…