BÖLÜM 4

Ancak Barbicane, nesnesi haline geldiği bu coşkunun içinde bir an bile kaybetmedi. İlk işi meslektaşlarını Silah Kulübü'nün toplantı salonunda yeniden bir araya getirmek oldu. Orada bir süre tartıştıktan sonra, girişimin astronomik kısmıyla ilgili olarak astronomlara danışmaya karar verildi. Onların cevabı alındıktan sonra mekanik araçlar üzerinde konuşulabilirdi ve bu büyük deneyin başarısı için hiçbir şey eksik kalmayacaktı.

Bunun üzerine kesin ifadelerle kaleme alınan ve özel sorular içeren bir not hazırlandı ve Massachusetts'teki Cambridge Gözlemevi'ne gönderildi. Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk üniversitesinin kurulduğu bu şehir, astronomi kadrosuyla haklı bir üne sahiptir. En seçkin bilim adamları burada toplanmıştır. Bond'un Andromeda nebulasını çözmesini ve Clarke'ın Sirius uydusunu keşfetmesini sağlayan o güçlü teleskop burada iş başındayken görülebilir. Bu ünlü kurum, Silah Kulübü tarafından kendisine duyulan güveni her açıdan haklı çıkarıyordu. Böylece, iki gün sonra, sabırsızlıkla beklenen cevap Başkan Barbicane'ın eline geçti.

Cevapta şu ifadeler yer alıyordu:

Cambridge Gözlemevi Müdürü'nden Baltimore'daki Silah Kulübü Başkanı'na._

CAMBRIDGE, 7 Ekim. Baltimore Silah Kulübü üyeleri adına Cambridge Gözlemevi'ne hitaben yazdığınız 6 Ekim tarihli mektubun alınması üzerine, ekibimiz derhal toplandı ve aşağıdaki şekilde cevap vermenin uygun olacağına karar verildi:

Kendisine yöneltilen sorular şunlardır

'1. Bir mermiyi aya kadar göndermek mümkün müdür?

'2. Dünyayı uydusundan ayıran tam mesafe nedir?

'3. Yeterli ilk hıza sahip olduğunda merminin geçiş süresi ne olacaktır? Ve sonuç olarak, aya belirli bir noktada dokunabilmesi için hangi anda fırlatılması gerekir?

'4. Ay hangi anda merminin ulaşabileceği en uygun konumda bulunacaktır?

'5. Merminin atılacağı top, göklerde hangi noktaya doğrultulmalıdır?

'6. Merminin fırlatılacağı anda Ay gökte hangi konumda olacaktır?'

İlk soruyla ilgili olarak, 'Bir mermiyi Ay'a kadar göndermek mümkün müdür?'

Evet; başlangıç hızının saniyede 1.200 yarda olması koşuluyla; hesaplamalar bunun yeterli olduğunu kanıtlamaktadır. Yeryüzünden uzaklaştıkça, yerçekiminin etkisi mesafenin karesinin ters oranında azalır; yani, _belirli bir mesafenin üç katında etki dokuz kat daha azdır._ Sonuç olarak, bir merminin ağırlığı azalacak ve ayın çekiminin dünyanınkine tam olarak karşı koyduğu anda, yani geçişinin 47/52'sinde sıfıra inecektir. O anda merminin hiçbir ağırlığı olmayacaktır; ve eğer o noktayı geçerse, ayın çekiminin tek etkisiyle aya düşecektir. Bu nedenle deneyin teorik olasılığı kesinlikle kanıtlanmıştır; başarısı kullanılan motorun gücüne bağlı olmalıdır.

İkinci soruya gelince, 'Dünyayı uydusundan ayıran tam mesafe nedir?'

Ay, dünyanın etrafında bir daire çizmez, daha ziyade dünyamızın odaklarından birini işgal ettiği bir _ellipse_ tarif eder; bu nedenle, sonuç olarak, belirli zamanlarda dünyaya yaklaşır ve diğer zamanlarda dünyadan uzaklaşır; astronomik dilde, bir zamanda _apogee_, başka bir zamanda perigee'dedir. Şimdi en büyük ve en küçük mesafesi arasındaki fark göz ardı edilemeyecek kadar önemlidir. Gerçekte, Ay apojesinde 247.552 mil, perijesinde ise sadece 218.657 mil uzaklıktadır; bu da 28.895 mil ya da tüm mesafenin dokuzda birinden daha fazla bir fark yaratır. Bu nedenle perigee mesafesi tüm hesaplamaların temelini oluşturmalıdır.

Üçüncü soruya.

Eğer atış, saniyede 12.000 yarda olan ilk hızını sürekli olarak koruyacak olursa, hedefine ulaşması dokuz saatten biraz fazla sürecektir; ancak, bu ilk hız sürekli olarak azalacağından, dünya ve ayın çekiminin dengede olacağı noktaya ulaşmak için 300.000 saniye, yani 83 saat 20 dakika harcayacaktır. Bu noktadan itibaren 50.000 saniye ya da 13 saat 53 m. içinde Ay'a düşecektir. 53m. 20sn. Bu nedenle, onu 97 saat 13 dakika 13m. 20sn. önce boşaltılması istenecektir.

Soru _dört_ ile ilgili olarak, 'Ay tam olarak hangi anda kendini en uygun konumda vb. gösterecektir?'

Yukarıda söylenenlerden sonra, her şeyden önce, ayın perigee'de olacağı zamanı ve aynı zamanda zeniti geçeceği anı seçmek gerekecektir; bu son olay, tüm mesafeyi dünyanın yarıçapına eşit bir uzunlukta, yani 3.919 mil daha azaltacaktır; bunun sonucu olarak, tamamlanması gereken son geçiş 214.976 mil olacaktır. Ancak ay her ay tepe noktasını geçmesine rağmen, tepe noktasına her zaman tam olarak aynı anda ulaşmaz. Uzun zaman aralıkları dışında, bu iki koşul altında aynı anda görünmez. Bu nedenle, perigee'deki geçişinin zenitteki geçişiyle çakışacağı anı beklemek gerekecektir. Şimdi, şans eseri, bir sonraki yılın 4 Aralık günü Ay bu iki durumu da sergileyecektir. Gece yarısı perigee'de, yani dünyadan en kısa mesafede olacak ve aynı anda zenitten geçecek.

Beşinci soruda, 'Top gökte hangi noktaya nişan alınmalıdır?'

Önceki açıklamalar kabul edildiğinde, topun yerin zirve noktasına doğrultulması gerekir. Bu nedenle ateşi ufuk düzlemine dik olacaktır; ve mermi en kısa sürede yeryüzünün çekim alanının ötesine geçecektir. Ancak, Ay'ın belirli bir yerin zirvesine ulaşabilmesi için, o yerin enlem olarak armatürün deklinasyonunu aşmaması gerekir; başka bir deyişle, enlemin 0@ ve 28@ dereceleri arasında yer almalıdır. Diğer her noktada ateşin mutlaka eğik olması gerekir ki bu da deneyin başarısını ciddi şekilde olumsuz etkileyecektir.

Altıncı soruya gelince, 'Merminin kalktığı anda Ay gökte hangi konumda olacaktır?'

Merminin uzaya fırlatılacağı anda, her gün 13@ 10' 35'' ilerleyen Ay, tepe noktasından bu miktarın dört katı kadar, yani 52@ 41' 20'' uzakta olacaktır ki bu da merminin tüm yolculuğu boyunca tarif edeceği yola karşılık gelen bir mesafedir. Ancak, dünyanın dönme hareketinin mermiye kazandıracağı sapmayı da hesaba katmak aynı derecede gerekli olduğundan ve mermi, dünyanın 16 yarıçapına eşit bir sapmadan sonra aya ulaşamayacağından, ki bu da ayın yörüngesine göre hesaplandığında yaklaşık on bir dereceye eşittir, bu on bir dereceyi ayın az önce bahsedilen gecikmesini ifade edenlere eklemek gerekir: yani yuvarlak sayılarla yaklaşık altmış dört derece. Sonuç olarak, ateşleme anında aya uygulanan görsel yarıçap, yerin dikey çizgisi ile altmış dört derecelik bir açı tanımlayacaktır.

Silah Kulübü üyeleri tarafından Cambridge Gözlemevi'ne yöneltilen sorulara verdiğimiz yanıtlar bunlardır:

Özetlemek gerekirse-

1. Top, N. veya S. enleminin 0@ ile 28@ arasında yer alan bir ülkeye dikilmelidir.

2. Doğrudan o yerin tepe noktasına doğrultulmalıdır.

Üçüncüsü. Mermi saniyede 12.000 yarda ilk hızla fırlatılmalıdır.

4. Saat 10:00'da ateşlenmelidir. 46m. 40 saniye sonra atılmalıdır.

5. Deşarjından dört gün sonra, tam olarak 4 Aralık gece yarısı, tepe noktasından geçişi sırasında ayla buluşacaktır.

Bu nedenle Silah Kulübü üyeleri gecikmeden böyle bir deney için gerekli çalışmalara başlamalı ve belirlenen zamanda işe koyulmaya hazır olmalıdırlar; çünkü bu 4 Aralık'ın geçip gitmesine izin verirlerse, on sekiz yıl ve on bir gün sonrasına kadar Ay'ı aynı perigee ve zenith koşulları altında tekrar bulamayacaklardır.

Cambridge Gözlemevi çalışanları, teorik astronomi ile ilgili tüm konularda kendilerini tamamen onların emrine amade saymakta ve bu vesileyle Amerika'nın geri kalanının tebriklerine kendi tebriklerini de eklemektedirler. Astronomi Ekibi adına, J. M. BELFAST, _Cambridge Gözlemevi Müdürü._