Kendini de Düşün

Kendini de Düşün
İnsanın kendisiyle yüzleşmesi için büyük bir olay yaşaması gerekmiyor. Bir akşam oturup film izlerken, zihninin kendi kendine açtığı bir kapıdan içeri girmen yetiyor. Geçenlerde tam olarak bunu yaşadım. Hayatımı, çevremdeki insanları, ilişkilerimi ve geleceğimi düşünürken bir anda kendime şu soruyu sordum:
“Sen şu an neyi neden bu kadar düşünüyorsun?”
Gerçekten neden?
Hayatımın bir ay sonra nerede devam edeceğini bilmiyorum. İş nedeniyle başka bir şehre taşınabilirim. Hayatımın düzeni değişebilir. Bugün hayatımın merkezinde duran biri, birkaç ay sonra hayatımda hiç olmayabilir. Ben de başka bir yerde, başka insanlarla, başka bir hayatın içinde olabilir ve bugün zihnimi bu kadar meşgul eden şeyleri hatırlamayabilirim.
Bir ilişki mesafeyle sürdürülebilir. İnsanlar birbirlerinden uzakta da birbirlerini sevebilir, birbirlerini düşünebilir, birbirlerine bağlı kalabilir. Fakat mesafeyle sürdürülen her ilişkinin içinde, bir gün o mesafenin biteceğine dair bir umut ve mesafeyi bitirmeye yönelik çaba da vardır.
Peki ya bugün hayatımızın önemli bir parçası olan insanlar, zamanla hayatımızdan sessizce çıkarsa? Bunu düşününce kendime bir kez daha sordum:
“Gerçekten neden bu kadar önemsiyorsun?”
Değer vermek başka bir şey. Kendini tüketmek başka.
Ben kişilik olarak ince düşünen biriyim. Bir cümlenin arkasındaki anlamı, bir davranışın nedenini, bir insanın ne hissetmiş olabileceğini düşünürüm. Ayrıntıları fark ederim. Birinin söylemediğini bile anlayıp, ona söylerim. Sonra karşımdaki dökülüp anlatmaya rahatlamaya başlar. Bu size ruhu yoran bir durum gibi gelebilir belki ama aksine insanların benimle konuştuğunda rahatlamaları beni de hafifletiyor. Onlara tavsiye verirken içten içe kendime de söylüyor olabilirim. Fakat güzel olan her özellik, ölçüsüz kullanıldığında insanın aleyhine de çalışabilir. Her fark ettiğim şeyi çözmek zorunda değilim. Her hissettiğim şeyi anlamlandırmak her ihtimali düşünmek zorunda değilim. Aklıma gelen her ince düşünceyi hayata geçirmek de iyi bir fikir değil. Bu durumda fedakarlaşılıyor. Karşı tarafla aramızda denge olmuyor.
Düşünmek bir yetenekse, nerede duracağını bilmek de onun dengesi olmalı.
Bir süredir şunu daha açık görüyorum: İnsan ilişkilerinde yalnızca benim anlayış göstermem yetmez.
Kitap boyunca konuştuğumuz konu "farklılıklar ve anlayış"... Ben karşımdakinin farklılıklarını kabul edebilirim. Onu olduğu hâliyle ve kusurlarıyla anlayabilirim. Fakat aynı şeyi bana yapmayan birinin yanında durmamalıyım. Özetle "kısasa kısas"... Kitap boyunca farklılıkları kabul etmekten söz ediyoruz. Karşımızdakinin bizden farklı olabileceğini, onun başka türlü düşünebileceğini, başka türlü yaşayabileceğini kabul etmekten... Peki ya karşı taraf bizim farklılığımızı kabul etmiyorsa?
Neden?
Bir ilişkide anlayış tek taraflı olduğunda, zamanla anlayış olmaktan çıkar; kişinin kendisinden verdiği bir ödüne dönüşür. Bazı şeyleri birbirinden ayırmak gerektiğini düşünüyorum. Karşımdakini anlamak başka, kendimi onun davranışlarının içinde kaybetmek başka. İyi niyet göstermekle, karşılığında sürekli kötü hissettiğim bir ilişkiyi sürdürmek başka.

Sadık olmak başka, kendi hayatımı bir başkasının ihtimaline kilitlemek başka.

Affetmek başka, aynı davranışa sınırsızca izin vermek başka.

İnsan ilişkilerinde unutmamamız gereken basit bir şey var: Kısasa kısas.
Bu intikam gibi anlaşılmamalı, ne yaptıysa sizde ona yapın değil. Zaten eleştirdiğiniz rahatsız olduğunuz şeyi yapmanız sizin karakterinizdeki dengesizliği de vurgular. Söz ettiğim; karşılıklılık.
Arkadaşlık ilişkilerinde de bu önemli. Sen beni merak ediyor, hayatının içine alıyorsan, zor zaman da, mutlu zaman da yanımda duruyorsan ben de bunu karşılıksız bırakmam. Fakat benim mutluluğum seni rahatsız ediyor, güzel haberlerim sende huzursuzluk yaratıyor, varlığımın iyi taraflarını görmek yerine sürekli kusur buluyorsan; sırf geçmişimiz var diye sana sonsuz bir emek borçlu değilim. Aynı şekilde hayatımdan çıkarmak istediğim birinin iyi niyetinden artık emin değilsem, kendimi onu anlamaya zorlamak zorunda da değilim. Kimseye yüzde yüz güvenmek zorunda değilim. Fakat güvenmemekle herkese şüpheyle yaklaşmak arasında da bir fark var. Bizler kendi içimizde de bunun dengesini kurabilmeliyiz.
Benim sorumluluğum, hayatımdaki herkesin niyetini çözmek değil. Bazen hayatımıza giren birinin bize zarar vermek istediğini kanıtlamak zorunda değiliz. O kişinin yanında sürekli geriliyor, kendimizi açıklıyor, sevincimizi saklıyor, olduğumuz hâlimizle rahat edemiyorsak bu kişiyi yeniden değerlendirmek için yeterli bir sebep olabilir. Bazı insanları yalnızca hayatımızda artık iyi bir yer tutmadıkları için geride bırakabiliriz.
Sonunda kendine söylemen gereken en basit cümle şu: Kendin için yorul.
Başkalarının ne hissettiğini anlamaya çalışırken kendini unutma. Birinin neden böyle davrandığını düşünmekten önce, onun davranışının sende ne bıraktığına bak. Bir ilişkiyi sürdürmek için ne kadar çaba harcadığını düşünmeden önce, o ilişkinin sana ne kadar karşılık verdiğine bak. Düşünceli olurken tek taraflı fedakar olma.
Herkesi düşünmek zorunda değilim.Ben de düşünülecek biriyim. Benim de sevincim, huzurum, sınırlarım, zamanım ve hayatım var. Zihnimi her ihtimal için değil, gerçekten hayatımda yeri olan şeyler için kullanmak istiyorum.

Kendine ait bir hayatın olduğunu hatırlamak bencillik değil; kendine karşı sorumluluktur.