Cranford kitap kapağı

4. bölüm / 16

Dördüncü Bölüm. — Yaşlı Bir Bekâra Ziyaret

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 16Şu an: Dördüncü Bölüm. — Yaşlı Bir Bekâra Ziyaret

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM.

YAŞLI BİR BEKÂRA ZİYARET
Birkaç gün sonra Bay Holbrook’tan bir not geldi. Eski usul, resmî bir dille, ikimizi de—ayrım gözetmeksizin ikimizi—evinde bir gün geçirmeye davet ediyordu. Haziran ayındaydık; uzun bir haziran günü seçmişti. Kuzeni Bayan Pole’u da davet ettiğini, böylece hepimizin bir faytonla gidip faytonu evinde bırakabileceğimizi yazmıştı.

Bayan Matty’nin bu daveti sevinçle kabul edeceğini sanmıştım; ama hayır! Bayan Pole’la onu gitmeye ikna etmekte çok zorlandık. Bunun uygunsuz olduğunu düşünüyordu; iki hanımla birlikte eski sevgilisini görmeye gitmesinde uygunsuzluk olabileceği fikrini bütünüyle görmezden gelmemize bile biraz kızdı. Ardından daha ciddi bir güçlük çıktı. Deborah’ın gitmesini istemeyeceğini düşünüyordu. Bu engeli aşmak için yarım gün boyunca ciddi ciddi konuşmamız gerekti; ama yumuşamaya başladığını gösteren ilk cümlesinde fırsatı yakalayıp onun adına kabul yanıtını yazdım ve gönderdim. Her şey karara bağlanıp kapansın diye günü ve saati de belirttim.

Ertesi sabah benimle dükkâna gelip gelmeyeceğimi sordu. Orada, uzun tereddütlerden sonra, eve gönderilip denenecek üç şapka seçtik; içlerinden en yakışanı perşembe günü yanımızda götürecektik.

Woodley’ye kadar yol boyunca sessiz bir heyecan içindeydi. Oraya daha önce hiç gitmediği belliydi. İlk zamanlardaki hikâyesi hakkında bir şey bildiğimi aklının ucundan bile geçirmese de, bir zamanlar evi olabilecek yeri görme düşüncesiyle titrediğini anlayabiliyordum; muhtemelen genç kızlık döneminin pek çok masum hayali de o yerin çevresinde kümelenmişti. Taş döşeli, sarsıntılı yollardan uzun bir yolculuk yaptık. Yolun sonuna yaklaşırken Bayan Matilda dimdik oturmuş, pencereden özlemle dışarı bakıyordu. Kır manzarası sakin, pastoral bir görünümdeydi. Woodley tarlaların arasında duruyordu. Gül fidanlarıyla frenk üzümü çalılarının birbirine değdiği eski usul bir bahçesi vardı; tüylü kuşkonmazlar da hüsnüyusuflarla karanfillere hoş bir fon oluşturuyordu. Kapıya kadar uzanan bir araba yolu yoktu. Küçük bir kapıda indik ve şimşirlerle kenarlanmış dümdüz bir yoldan yürüdük.

Kulak ağrısından korkan ve şapkasının üzerine yalnızca başlığını geçirmiş olan Bayan Pole, “Kuzenim sanırım bir araba yolu yaptırabilir,” dedi.

“Bence çok güzel,” dedi Bayan Matty, sesi yumuşak ve hafifçe kederli, neredeyse fısıltı hâlinde. Tam o sırada Bay Holbrook kapıda belirdi; konukseverliğin coşkusuyla ellerini ovuşturuyordu. Her zamankinden de çok Don Kişot’u andırıyordu; ama benzerlik yalnızca dış görünüşündeydi. Saygın kahyası bizi karşılamak için alçakgönüllü bir tavırla kapıda duruyordu. Kadın yaşça büyük hanımları yatak odasına çıkarırken ben bahçeye bakmak için izin istedim. İsteğim yaşlı beyefendiyi belli ki sevindirdi. Beni bütün arazide dolaştırdı ve alfabenin farklı harflerinin adlarını verdiği yirmi altı ineğini gösterdi. Yürürken, Shakespeare’den George Herbert’e, oradan da günümüz şairlerine uzanan, yerinde ve güzel dizeleri ara sıra ezberden okuyarak beni şaşırttı. Bunları, sanki kendi kendine düşünüyormuş gibi doğal bir biçimde söylüyordu; şairlerin içten ve güzel sözleri, düşündüklerini ya da hissettiklerini anlatmak için bulabildiği en iyi ifadelerdi. Gerçi Byron’a “Lord Byrron” der, Goethe’nin adını da İngilizce harflerin sesine sıkı sıkıya uyarak telaffuz ederdi: “Goethe’nin dediği gibi, ‘Ey daima yeşil saraylar,’ vesaire.” Kısacası, böyle ıssız ve etkileyici olmayan bir kır yöresinde bunca uzun yaşamış, mevsimlerin ve güzelliklerin günbegün, yıldan yıla değişmesinden giderek daha çok haz alan bir adamla daha önce de sonra da karşılaşmadım.

İçeri girdiğimizde akşam yemeğinin mutfakta neredeyse hazır olduğunu gördük. Odada her yana, şöminenin çevresine kadar yayılan meşe büfeler ve dolaplar bulunduğuna, taş döşemenin ortasında da yalnızca küçük bir Türk halısı serili olduğuna göre, buraya mutfak demek gerekirdi sanırım. Fırınla mutfakta bulunan birkaç başka gereç çıkarılsa oda kolayca şık, koyu meşe döşemeli bir yemek odasına dönüştürülebilirdi; zaten bunlar hiç kullanılmıyordu, asıl yemekler uzaktaki başka bir yerde pişiriliyordu. Oturmamız beklenen oda kasvetli döşenmiş, çirkin bir yerdi. Ama oturduğumuz yer Bay Holbrook’un hesap odası dediği yerdi; kapının yanındaki büyük bir masada işçilerine haftalık ücretlerini burada ödermiş. Meyve bahçesine bakan, ağaç gölgelerinin dans ettiği güzel oturma odasının geri kalanı kitaplarla doluydu. Yerde yatıyor, duvarları kaplıyor, masanın üzerine saçılıyorlardı. Bu savurganlığından hem biraz utanıyor hem de gurur duyuyor gibiydi. Her türden kitap vardı; çoğunluğu şiirler ve esrarengiz, tuhaf öykülerdi. Kitaplarını, şu ya da bu eser klasik sayıldığı veya gözde olduğu için değil, kendi zevkine göre seçtiği belliydi.

“Ah!” dedi, “biz çiftçilerin okumaya pek vakti olmuyor; ama insan bir türlü kendini alıkoyamıyor.”

“Ne hoş bir oda!” dedi Bayan Matty alçak sesle.

“Ne hoş bir yer!” dedim hemen hemen aynı anda, yüksek sesle.

“Yok, hoşunuza gittiyse,” diye karşılık verdi. “Ama şu koca, siyah, üç köşeli deri sandalyelerde oturabilir misiniz? Burasını en iyi salondan daha çok seviyorum; ama hanımların daha gösterişli olan yeri tercih edeceğini sanmıştım.”

Daha gösterişli olan yer orasıydı; ama gösterişli şeylerin çoğu gibi hiç de güzel, hoş ya da ev sıcaklığında değildi. Bu yüzden biz yemek yerken hizmetçi kız hesap odasının sandalyelerini silip temizledi; günün geri kalanını orada oturarak geçirdik.

Yemekten önce puding yedik. Bay Holbrook eski usulünü mazur gösterecek sanmıştım; çünkü söze şöyle başladı—

“Acaba yeni moda usulleri sever misiniz?”

“Hiç sevmem!” dedi Bayan Matty.

“Ben de sevmem,” dedi. “Kahyam yemekleri yeni usul hazırlamakta diretiyor. Yoksa ona, gençliğimde babamın kuralına sıkı sıkıya uyduğumuzu söylerim: ‘Et suyuna çorba yoksa, köfte yok; köfte yoksa, dana eti yok.’ Akşam yemeğine her zaman et suyuyla başlardık. Sonra et suyunda dana etiyle birlikte haşlanmış iç yağlı köfteler gelirdi; en sonunda da etin kendisi. Et suyumuzu içmezsek köfte alamazdık; oysa köfteyi çok daha fazla severdik. Dana eti de en son gelirdi, onu ancak et suyunu ve köfteleri hakkını vererek yemiş olanlar alırdı. Şimdiyse insanlar tatlıyla başlıyor, akşam yemeklerini altüst ediyor.”

Ördek ve taze bezelye gelince dehşetle birbirimize baktık; elimizde yalnızca iki uçlu, siyah saplı çatallar vardı. Çeliğin gümüş gibi parladığı doğruydu; ama ne yapacaktık? Bayan Matty bezelyeleri çatalın ucuna birer birer alıp yedi; tıpkı Aminé’nin Gulyabani’yle önceki şöleninden sonra pirinç tanelerini yemesi gibi. Bayan Pole, tabağının kenarında tatmadan bıraktığı körpe bezelyelerine iç çekti; taneler çatalın iki dişinin arasından düşüyordu. Ev sahibime baktım: bezelyeleri, geniş yuvarlak uçlu bıçağıyla kepçeleyip ağzına tepeleme atıyordu. Gördüm, taklit ettim, sağ çıktım! Arkadaşlarım, benim örnek olmama rağmen, görgüsüzce bir şey yapacak cesareti kendilerinde bulamadılar. Bay Holbrook da böylesine iştahla yemiyor olsaydı, güzelim bezelyelerin neredeyse hiç yenmeden kaldığını herhalde fark edecekti.

Yemekten sonra içeriye toprak bir pipo ve tükürük hokkası getirildi. Tütün dumanından rahatsız oluyorsak başka odaya geçmemizi, kendisinin de az sonra yanımıza geleceğini söyledi; sonra piposunu Bayan Matty’ye uzatıp lülesini doldurmasını rica etti. Gençliğinde bu, bir hanıma gösterilen iltifattı. Ama kız kardeşi tarafından her türlü tütünden tiksinmesi öğretilmiş Bayan Matty’ye bunu bir onur olarak sunmak pek uygun değildi. Yine de bu teklif onun incelik anlayışını sarsarken seçilmiş olmanın verdiği duygusal sevinci de yaşattı. Güçlü tütünü zarifçe pipoya doldurdu, sonra biz odadan çıktık.

Hesap odasına yerleşirken Bayan Matty yumuşakça, “Bekâr bir beyle yemek yemek çok hoş,” dedi. “Umarım uygunsuz değildir; hoş şeylerin pek çoğu öyle!”

Bayan Pole odanın çevresine bakıp, “Ne kadar çok kitabı var!” dedi. “Bir de ne kadar tozlanmışlar!”

Bayan Matty, “Burası büyük Dr Johnson’ın odalarından biri gibi olmalı,” dedi. “Kuzeniniz ne üstün bir adam olmalı!”

Bayan Pole, “Evet, çok okur; ama yalnız yaşadığı için çok kaba alışkanlıklar edindiğinden korkuyorum,” dedi.

“Ah, ‘kaba’ çok ağır bir söz. Ona eksantrik derdim; çok zeki insanlar hep öyle olur!” diye karşılık verdi Bayan Matty.

Peki martta dişbudak ağacının tomurcukları ne renktir

Bay Holbrook dönünce tarlalarda yürüyüşe çıkmayı önerdi. Ama yaşça büyük iki hanım nemden ve çamurdan çekiniyordu; şapkalarının üzerine giyebilecekleri pek çirkin başlıklardan başka bir şeyleri de yoktu. Bu yüzden öneriyi geri çevirdiler. Ben yine onun yanına katıldım; adamları denetlemek için yürüyüşe çıkması gerektiğini söyledi. Ya varlığımı bütünüyle unutmuştu ya da piposunun verdiği huzurla susmuştu; gerçi bu tam anlamıyla sessizlik değildi. Önümde, ellerini arkasında kavuşturmuş, kamburumsu adımlarla yürüyordu. Bir ağaç, bulut ya da uzaktaki yüksek çayırlar gözünü yakaladığında kendi kendine şiirler okuyor; içten bir duygu ve beğeninin verdiği vurguyla, gür ve tok bir sesle yüksek sesle söylüyordu. Evin bir ucunda duran yaşlı bir sedir ağacının yanına geldik—

“Sedir, koyu yeşil gölge katmanlarını yayar.”

“Harika bir sözcük—‘katmanlar’! Olağanüstü adam!” Benimle mi konuştuğunu bilmiyordum; ama unutulup bu yüzden susmaktan yorulduğum için, hakkında hiçbir şey bilmesem de onaylar gibi “olağanüstü” dedim.

Birden dönüp, “Evet, ‘olağanüstü’ diyebilirsin. Şiirlerinin Blackwood’daki eleştirisini okuduğumda bir saat geçmeden yola koyuldum, atlar elvermediği için Misselton’a yedi mil yürüdüm ve şiirlerini sipariş ettim. Peki martta dişbudak tomurcukları ne renktir?” dedi.

Adam delirmeye mi başladı? diye düşündüm. Don Kişot’a çok benziyor.

“Ne renkler, söylüyorum sana?” diye öfkeyle tekrarladı.

“Gerçekten bilmiyorum efendim,” dedim, bilgisizliğin alçakgönüllülüğüyle.

“Bilmeyeceğini biliyordum. Ben de bilmiyordum—ne budalayım!—ta ki bu genç adam gelip söyleyene kadar. Martta dişbudak tomurcukları gibi siyah. Bütün ömrümü kırda geçirdim; bilmemiş olmam daha da utanç verici. Siyah; hanımefendi, bunlar kapkara.” Sonra yakaladığı bir kafiyenin ezgisiyle sallanarak yeniden yürümeye koyuldu.

Döndüğümüzde, sözünü ettiği şiirleri bize okumadan rahat etmeyecekti. Bayan Pole onu bu konuda yüreklendiriyordu; bence bunu, övdüğü güzel okumasını benim de duymamı istediği için yapıyordu. Ama sonradan, örgüsünün zor bir yerine geldiği ve konuşmak zorunda kalmadan ilmeklerini saymak istediği için böyle davrandığını söyledi. Bayan Matty’ye göre onun önerdiği her şey doğru olurdu. Yine de “Locksley Hall” adlı uzun şiire başladıktan beş dakika bile geçmeden mışıl mışıl uyuyakaldı; şiir bitene kadar kimsenin fark etmediği rahat bir uyku çekti. Sesi kesilince uyandı; bir şey söylemesi gerektiğini ve Bayan Pole’un saymakta olduğunu sezerek—

“Ne hoş bir kitap!” dedi.

“Hoş mu, hanımefendi! Güzel! Hem de ne güzel!”

“Ah, evet! Güzel demek istedim!” dedi; sözünü beğenmemesine şaşırmıştı. “Kız kardeşimin okuduğu Dr Johnson’ın o güzel şiirine çok benziyor—adını unuttum; neydi canım?” diye bana döndü.

“Hangisini kastediyorsunuz hanımefendi? Neyin hakkındaydı?”

“Neyin hakkında olduğunu hatırlamıyorum, adını da iyice unuttum; ama Dr Johnson yazmıştı, çok güzeldi ve Bay Holbrook’un az önce okuduğuna çok benziyordu.”

“Hatırlamıyorum,” dedi düşünceli bir tavırla. “Ama Dr Johnson’ın şiirlerini iyi bilmiyorum. Okumalıyım.”

Dönmek üzere faytona binerken Bay Holbrook’un hanımlara yakında uğrayacağını ve eve nasıl döndüklerini soracağını söylediğini duydum. Bunu söylediği sırada Bayan Matty’nin belli ki hoşuna gitmiş, heyecanlanmıştı; ama ağaçların arasındaki eski evi gözden kaybettikten sonra, evin sahibine duyduğu hisler yavaş yavaş yerini, Martha sözünden caymış mı ve hanımı evde yokken bu fırsattan yararlanıp bir “talip” edinmiş mi diye duyduğu kaygılı meraka bıraktı. Martha, bizi faytondan indirmeye geldiğinde yeterince iyi huylu, güvenilir ve sakin görünüyordu. Bayan Matty’yi hep gözetirdi; o akşam da şu talihsiz sözü etti—

“Ah, sevgili hanımefendiciğim, böyle ince bir şalla akşam dışarı çıktığınızı düşünün! Neredeyse müslin kadar ince. Sizin yaşınızda dikkatli olmalısınız, hanımefendiciğim.”

“Benim yaşım!” dedi Bayan Matty, her zamanki yumuşaklığının aksine neredeyse ters bir sesle. “Benim yaşım! Yaşımı sorup durduğuna göre kaç yaşında olduğumu sanıyorsun?”

“Şey, hanımefendiciğim, altmışa pek uzak olmadığınızı söyleyebilirim; ama insanların görünüşü çoğu zaman onları olduğundan yaşlı gösterir—emin olun, kötü bir niyetim yoktu.”

“Martha, henüz elli iki yaşında bile değilim!” dedi Bayan Matty, ciddi bir vurguyla; çünkü o gün gençliğini muhtemelen çok canlı biçimde hatırlamış ve o altın çağın geçmişte bu kadar uzaklarda kaldığını fark edince üzülmüştü.

Ama Bay Holbrook’la eskiden daha yakın tanıştıklarından hiç söz etmedi. İlk aşkında muhtemelen o kadar az anlayış görmüştü ki bunu yüreğinin derinliklerine gömmüştü; zavallı yüreğinin acı ve sessizlik içinde ne kadar sadık kaldığını, Bayan Pole’un anlattıklarından sonra gözümü alamadığım bir tür dikkatli gözlem sayesinde fark ettim.

Her gün en güzel başlığını takmak için bana makul bir gerekçe sundu; romatizmasına rağmen, kendisi görünmeden sokağı görebilmek için pencerenin yanına oturdu.

Geldi. Güvenli dönüşümüzle ilgili sorularını yanıtladıktan sonra, başı öne eğik, bacakları iki yana açık oturmuş; avuçlarını dizlerine dayamış, ıslık çalıyordu. Birden ayağa fırladı—

“Peki hanımefendi! Paris için bir isteğiniz var mı? Bir iki hafta içinde oraya gidiyorum.”

“Paris’e mi!” diye ikimiz birden haykırdık.

“Evet hanımefendi! Oraya hiç gitmedim, hep gitmek istemişimdir; yakında gitmezsem belki hiç gidemem diye düşünüyorum. O yüzden samanlar toplanır toplanmaz, hasat vakti gelmeden yola çıkacağım.”

O kadar şaşırmıştık ki kendisinden hiçbir şey isteyemedik.

Tam odadan çıkarken, en sevdiği ünlemiyle geri döndü—

“Aman Tanrım, hanımefendi! İşimin yarısını neredeyse unutuyordum. Geçen akşam evimdeyken çok beğendiğiniz şiirleri getirdim.” Ceketinin cebindeki paketi güçlükle çıkardı. “Hoşça kalın, küçük hanım,” dedi. “Hoşça kal Matty! Kendine iyi bak.” Ve gitti. Ama ona bir kitap vermiş, tıpkı otuz yıl önce yaptığı gibi ona Matty diye seslenmişti.

“Paris’e gitmese keşke,” dedi Bayan Matilda kaygıyla. “Kurbağa yemekleri ona dokunur diye korkuyorum; eskiden ne yediğine çok dikkat etmesi gerekirdi. Böylesine güçlü kuvvetli görünen genç bir adam için tuhaftı doğrusu.”

Bundan kısa süre sonra ayrılırken Martha’ya hanımına göz kulak olması ve Bayan Matilda’nın keyfinin pek yerinde olmadığını düşünürse bana haber vermesi için tekrar tekrar tembih ettim. Böyle bir durumda, Martha’nın bana söylediklerini hanımına belli etmeden eski dostumu ziyarete gidecektim.

Martha’dan ara sıra birkaç satır aldım; kasım ayı dolaylarında da hanımının “çok keyifsiz olduğunu ve doğru dürüst yemek yemediğini” bildiren bir not geldi. Haberi beni öyle kaygılandırdı ki Martha açıkça çağırmamış olsa da eşyalarımı toplayıp yola çıktım.

Ansızın gelişimin yarattığı küçük telaşa rağmen beni sıcak karşıladılar; çünkü ancak bir gün önceden haber verebilmiştim. Bayan Matilda çok hasta görünüyordu; ben de onu teselli edip el üstünde tutmaya hazırlandım.

Martha’yla baş başa konuşmak için aşağı indim.

Mutfak ocağının yanında dururken, “Hanımınız ne zamandır böyle rahatsız?” diye sordum.

“Şey, iki haftadan uzun oldu sanırım; biliyorum, öyle. Bayan Pole geldikten sonra bir salı günü böyle içine kapanmaya başladı. Yorulduğunu düşündüm, bir gece dinlenince geçer sandım; ama geçmedi! O günden beri durmadan böyle; en sonunda size yazmayı görevim bildim, hanımefendiciğim.”

“Çok iyi etmişsin, Martha. Başında böylesine sadık bir hizmetçi olduğunu bilmek içimi rahatlatıyor. Umarım işinden memnunsundur?”

“Şey hanımefendi, hanımım çok iyi biridir; yiyecek içecek bol, kolayca yapabileceğimden fazla iş de yok—ama...” Martha duraksadı.

“Ama ne, Martha?”

“Şey, hanımımın erkek arkadaş edinmeme izin vermemesi çok zoruma gidiyor. Kasabada bir sürü genç adam var; içlerinden birçoğu benimle çıkmak istediğini bile söyledi. Belki bir daha böyle iyi bir fırsatım olmaz; fırsatı harcamış gibi oluyorum. Tanıdığım birçok kız, hanımlarından habersiz erkek arkadaş edinirdi; ama ben söz verdim, sözümde duracağım. Yoksa burası öyle elverişli bir ev ki, gelseler hanımımın ruhu bile duymazdı. Mutfak da öyle kullanışlı ki—öyle karanlık köşeleri var ki—birini saklamaya kalksam kesin saklardım. Geçen pazar gecesi hesap ettim; inkâr etmeyeyim, Jem Hearn’in yüzüne kapıyı kapatmak zorunda kaldığım için ağlıyordum. O, her kıza layık, ağırbaşlı bir genç adam; ama ben hanımıma söz vermiştim.” Martha yeniden ağlamanın eşiğindeydi. Ona teselli verecek pek bir şey bulamıyordum; çünkü eski tecrübelerimden, Bayan Jenkyns kardeşlerin erkek arkadaşlara nasıl dehşetle baktığını biliyordum. Bayan Matty’nin şu anki sinirli hâlinde bu korkunun azalması da pek olası değildi.

Ertesi gün Bayan Pole’ü görmeye gittim. Bayan Matilda’yı iki gündür ziyaret etmediği için gelişim onu tam anlamıyla şaşırttı.

“Şimdi seninle geri dönmeliyim, canım; Thomas Holbrook’un nasıl olduğunu ona haber vereceğime söz vermiştim. Üzülerek söylemeliyim ki kahyası bugün bana artık fazla ömrü kalmadığını bildirdi. Zavallı Thomas! Paris yolculuğu ona gerçekten fazla geldi. Kahyası, o günden beri tarlalarını hemen hemen hiç dolaşmadığını, yalnızca elleri dizlerinde muhasebe odasında oturduğunu söylüyor; ne okuyor ne başka bir şey yapıyor, sadece Paris’in ne harika bir şehir olduğunu tekrarlıyormuş! Kuzenim Thomas’ı öldürdüyse Paris bunun hesabını çok ağır verecek; çünkü ondan daha iyi bir adam yaşamadı.”

“Bayan Matilda hastalığını biliyor mu?” diye sordum. Keyifsizliğinin nedenine dair zihnimde yeni bir ışık yanmıştı.

“Aman, elbette biliyor! Sana söylemedi mi? İlk duyduğumda, iki hafta kadar önce haber verdim. Sana anlatmamış olması ne tuhaf!”

Hiç de öyle değildi, diye düşündüm; ama bir şey söylemedim. O hassas yüreğin sırlarını fazla merak edip araştırmış olmaktan neredeyse suçluluk duyuyordum; Bayan Matty’nin bütün dünyadan saklı olduğuna inandığı sırlarından söz etmeye niyetim yoktu. Bayan Pole’ü Bayan Matilda’nın küçük oturma odasına götürüp ikisini yalnız bıraktım. Martha yatak odamın kapısına gelip akşam yemeğine tek başıma inmemi istediğinde şaşırmadım; hanımının şiddetli baş ağrılarından biri tutmuştu. Çay vakti oturma odasına geldi, ama bunun onun için ne kadar zor olduğu belliydi. Öğleden sonra boyunca aklını kurcalayan, rahmetli kız kardeşi Bayan Jenkyns’e karşı duyduğu sitemli hislerin yerini şimdi pişmanlığa bırakmışçasına, Deborah’ın gençliğinde ne kadar iyi ve becerikli olduğunu anlatıp durdu. Bütün davetlerde hangi elbiseleri giyeceklerine Deborah karar verirmiş (Bayan Matty ile Bayan Pole gençken çok uzaklarda kalmış, kasvetli davetlere dair silik, hayaletimsi fikirler!). Yoksullar için yardım derneğini annesiyle Deborah kurmuş; kızlara yemek pişirmeyi ve basit dikişi öğretmişler. Deborah bir zamanlar bir lordla dans etmiş; Sir Peter Arley’nin evine sık sık gidermiş. Otuz hizmetçi çalıştırdıkları Arley Hall’un düzenini örnek alıp sakin papaz evinin düzenini değiştirmeye de kalkışmış. Ayrıca, Deborah’ın Bayan Matty’ye daha önce hiç duymadığım uzun, çok uzun bir hastalık boyunca baktığını anlattı. Bu hastalığın, kendi zihnimde, Bay Holbrook’un evlilik teklifinin reddedilmesinden sonra başladığını hesapladım. Böylece kasımın uzun akşamında eski günlerden usulca, sakin sakin söz ettik.

Ertesi gün Bayan Pole, Bay Holbrook’un öldüğü haberini getirdi. Bayan Matty haberi sessizce karşıladı; aslında önceki gün anlattıklarından sonra beklediğimiz şey buydu. Bayan Pole, üzgün olduğumuzu belli etmemiz için durmadan bizden bir tepki bekliyor; onun artık aramızda olmamasının ne kadar acı olduğunu sorup duruyor, şöyle diyordu—

“Geçen hazirandaki o güzel günü düşünün; ne kadar iyi görünüyordu! Şu uğursuz Paris’e gitmeseydi, bir on iki yıl daha yaşayabilirdi. Orada durmadan devrim çıkar.”

Bizden bir üzüntü belirtisi bekleyerek sustu. Bayan Matty’nin sinirden öyle titrediğini gördüm ki konuşamıyordu; bu yüzden gerçekten hissettiklerimi söyledim. Uzun süren ziyaretinin ardından—eminim o sırada Bayan Pole, Bayan Matty’nin haberi çok sakin karşıladığını düşünüyordu—misafirimiz kalkıp gitti.

Bayan Matty duygularını gizlemek için büyük çaba gösterdi; bu gizliliği bana karşı bile sürdürdü, çünkü Bay Holbrook’tan bir daha hiç söz etmedi. Oysa onun verdiği kitap, yatağının yanındaki küçük masada İncil’inin yanında duruyor. Cranford’un genç şapkacısına şapkalarını Saygıdeğer Bayan Jamieson’unkilere benzer biçimde yapmasını söylediğini duyduğumu sanmıyordu; benim yanıtı fark ettiğimi de bilmiyordu—

“Ama o dul şapkası takıyor, hanımefendi?”

“Ah, yalnızca o tarzda bir şey demek istedim; dul şapkası değil elbette, daha çok Bayan Jamieson’unkilere benzer olsun.”

Bu gizleme çabası, o zamandan beri Bayan Matty’de gördüğüm baş ve ellerdeki titremenin başlangıcı oldu.

Bay Holbrook’un ölüm haberini aldığımız günün akşamında Bayan Matilda çok sessiz ve düşünceliydi. Duadan sonra Martha’yı geri çağırdı, sonra ne söyleyeceğini bilemez hâlde öylece durdu.

“Martha!” dedi sonunda. “Sen gençsin...” Öyle uzun sustu ki Martha, yarım kalan cümlesini hatırlatmak için reverans yapıp şöyle dedi—

“Evet hanımefendi; Ekim’in son üçte birlik bölümünde yirmi iki yaşına girdim, hanımefendi.”

“Ve belki Martha, bir gün hoşlandığın, senden de hoşlanan bir genç adamla karşılaşırsın. Erkek arkadaş edinmemen gerektiğini söylemiştim; ama böyle bir genç adamla karşılaşır, bana söylersen ve onun düzgün biri olduğunu görürsem, haftada bir gelip seni ziyaret etmesine itiraz etmem. Tanrı korusun!” dedi alçak sesle, “genç yürekleri incitmeyeyim.” Uzak bir ihtimal için hazırlık yapıyormuş gibi konuştu; Martha’nın hemen hevesle verdiği yanıta ise biraz şaşırdı—

“Hanımefendi, Jem Hearn var. Marangoz; günde üç şilin altı peni kazanıyor, çoraplarıyla boyu altı fit bir inç, hanımefendi. Yarın sabah onu sorarsanız herkes güvenilir biri olduğunu söyler; eminim yarın akşam gelmekten de memnun olur.”

Bayan Matty şaşırmış olsa da Kader’e ve Aşk’a boyun eğdi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…