Cranford kitap kapağı

13. bölüm / 16

Bölüm Xııı. — Ödemeler Durduruldu

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 16Şu an: Bölüm Xııı. — Ödemeler Durduruldu

BÖLÜM XIII.

ÖDEMELER DURDURULDU
Bay Johnson’ın modaları göstereceği salı sabahı, postacı kadın eve iki mektup getirdi. Postacı kadın diyorum ama aslında postacının karısı demeliyim. Kocası topaldı; tertemiz, dürüst, kasabada çok saygı gören bir ayakkabıcıydı. Ama Noel Günü ya da Kutsal Cuma gibi olağan dışı günler dışında mektupları dağıtmaya hiç çıkmazdı. O günlerde sabah sekizde teslim edilmesi gereken mektuplar öğleden sonra iki ya da üçü bulmadan gelmezdi; çünkü herkes zavallı Thomas’ı sever, bu bayram günlerinde onu içtenlikle karşılardı. “Yemekten iyice tıkanmış olurdum; üç dört evde de kahvaltılarına katılmadan yakamı bırakmazlardı,” derdi. Son kahvaltısını bitirdiğinde, öğle yemeğine oturmakta olan başka bir dostunun kapısına varırdı. Ama karşısına ne tür bir ayartı çıkarsa çıksın Tom her zaman ayık, nazik ve güler yüzlüydü. Bayan Jenkyns’in dediği gibi, bu bir sabır dersiydi; kuşkusuz Thomas, bazı insanların içinde bu değerli niteliği uyandıracaktı; yoksa sabır belki de uykuya dalmış, keşfedilmeden kalmış olacaktı. Bayan Jenkyns’in içinde sabır gerçekten de derin uykudaydı. Mektup bekler, postacı kadın kapıyı çalana ya da önünden geçip gidene kadar masaya parmaklarıyla vurup dururdu. Noel Günü ve Kutsal Cuma’da kahvaltıdan kiliseye gidene, kilise saatinden ikiyi bulana kadar masaya vururdu; yalnız ateşin karıştırılması gerektiğinde bu işten vazgeçerdi. O zaman da her zamanki gibi şömine takımlarını yere düşürür, Bayan Matty’yi azarlar, suçu ona atardı. Yine de Thomas’ı candan karşılar, ona güzel bir yemek verirdi. Bayan Jenkyns, gözü pek bir süvari gibi başında dikilir; çocuklarını, ne yaptıklarını, hangi okula gittiklerini sorardı. Bir yenisinin yolda olduğunu duyarsa onu azarlar; ama en küçük bebeklere bile, bütün çocuklara verdiği bir şilini ve kıymalı turtayı gönderirdi. Üstelik hem babaya hem anneye yarım kron da verirdi. Posta sevgili Bayan Matty için bu kadar önemli değildi; ama Thomas’a gösterilen konukseverliği ve verdiği harçlığı dünyada azaltmazdı. Yine de Bayan Jenkyns’in öğüt verme ve hemcinslerine iyilik etme konusunda görkemli bir fırsat saydığı bu törenden biraz utandığını görebiliyordum. Bayan Matty paranın hepsini bir kerede, sanki kendinden utanıyormuş gibi, Thomas’ın avucuna sıkıştırırdı. Bayan Jenkyns ise her madeni parayı teker teker verir, “Al! Bu senin için; bu Jenny için,” derdi. Bayan Matty, Thomas yemeğini yerken Martha’yı mutfaktan dışarı çağırırdı. Bir keresinde, bildiğim kadarıyla, yemeğin mavi pamuklu mendil cebinde hızla gözden kayboluşuna göz kırpmıştı. Bayan Jenkyns, tabağı ne kadar tepeleme dolu olursa olsun, Thomas temiz bırakmazsa neredeyse onu azarlardı; her lokmada bir öğüt verirdi.

Gözü pek bir süvari gibi başında dikilirdi

Salı sabahı kahvaltı masasında bizi bekleyen iki mektuptan çok uzaklara daldım. Benimki babamdandı. Bayan Matty’ninki basılıydı. Babamınki alelade bir erkek mektubuydu; yani çok sıkıcıydı ve iyi olduğundan, epey yağmur yağdığından, ticaretin durgunluğundan ve ortalıkta pek çok tatsız söylentinin dolaştığından başka hiçbir bilgi vermiyordu. Sonra, Bayan Matty’nin Town and County Bank’taki hisselerini hâlâ elinde tutup tutmadığını sordu; çünkü banka hakkında çok tatsız haberler çıkmıştı. Oysa bunlar, yıllar önce, o akıllı kadının küçük birikimlerini bankaya yatıracağı sırada Bayan Jenkyns’e önceden söylediği ve olacağını öngördüğü şeylerden başka bir şey değildi. Bildiğim kadarıyla, hayatında yaptığı tek düşüncesizce iş buydu; benim bildiğim kadarıyla, öğüdüne karşı geldiği tek zaman da. Her neyse, işler ters gittiyse, elbette Bayan Matty’ye bir yararım dokunabilecek durumdayken onu bırakmayı aklımdan bile geçirmemem gerektiğini yazıyordu.

“Mektubunuz kimden, canım? Benimki, Edwin Wilson imzalı, çok nazik bir davet. Perşembe günü, ayın yirmi birinde Drumble’da yapılacak Town and County Bank hissedarlarının önemli toplantısına katılmamı istiyorlar. Beni hatırlamaları ne kadar düşünceli.”

Bu “önemli toplantı” haberini duymak hoşuma gitmedi; işlerden pek anlamasam da bunun babamın söylediklerini doğruladığından korkuyordum. Yine de kötü haberin tez zamanda geleceğini düşündüm; telaşımı belli etmemeye karar verip yalnızca babamın iyi olduğunu ve selamlarını gönderdiğini söyledim. Bayan Matty mektubunu çevirip duruyor, hayranlıkla inceliyordu. Sonunda konuştu:

“Deborah’ya da buna benzer bir mektup gönderdiklerini hatırlıyorum; ona şaşırmamıştım, çünkü herkes ne kadar aklı başında olduğunu bilirdi. Onlara pek yardımım dokunacağını sanmıyorum; hesaplara girişecek olsalar iyice ayak bağı olurum, çünkü zihnimden hiç hesap yapamadım. Deborah’nın gitmeyi istediğini biliyorum; hatta bu vesileyle takmak için yeni bir şapka sipariş edecek kadar ileri gitmişti. Ama zamanı gelince fena bir soğuk algınlığına yakalandı; bunun üzerine yaptıklarını ona çok nazik bir mektupla bildirdiler. Bir müdür seçmişlerdi galiba. Sence benden de bir müdür seçmelerine yardım etmemi mi istiyorlar? Eminim ben hemen babanı seçerdim!”

“Babamın bankada hissesi yok,” dedim.

“Aa, doğru! Hatırladım. Sanırım Deborah’nın hisse almasına çok karşı çıkmıştı. Ama o işten anlayan bir kadındı, kararını da hep kendi verirdi; görüyorsun ya, bunca yıldır yüzde sekiz temettü ödemişler.”

Bu konu, yarım yamalak bilgimle beni çok huzursuz ediyordu; ben de konuşmayı değiştirmek için modaları görmeye saat kaçta gitsek daha iyi olur diye sordum. “Şöyle canım,” dedi, “öğleden önce gitmek görgü kurallarına uygun değil. Ama görüyorsun ya, Cranford’un tamamı orada olacak; herkesin gözü önünde giysilere, süslere ve şapkalara fazla meraklı görünmek istemez insan. Böyle zamanlarda aşırı meraklı olmak hiç zarif değildir. Deborah’nın son modayı sanki yeni bir şey değilmiş gibi karşılama becerisi vardı; bunu da, Londra’da bütün yeni modelleri gören Lady Arley’den öğrenmişti, bilirsin. Ben de bu sabah, kahvaltıdan hemen sonra, sessizce aşağı inelim diye düşündüm; yarım kilo çay almam gerekiyor. Sonra yukarı çıkıp eşyaları rahat rahat inceler, yeni ipek elbisemin tam olarak nasıl dikilmesi gerektiğini görürüz. Öğleden sonra da aklımız giysilerle meşgul olmadan, içimiz rahat gideriz.”

Bayan Matty’nin yeni ipek elbisesinden söz etmeye başladık. Hayatında ilk kez, önemli bir şeyi kendi başına seçmek zorunda kalacağını anladım; çünkü Bayan Jenkyns zevki ne olursa olsun, kararını hep daha çabuk verirdi. İnsanın iradesiyle dünyayı önüne katıp götürmesi şaşırtıcıdır. Bayan Matty, satın almak için ayırdığı beş altınla dükkândaki bütün ipekleri alabilirmiş gibi, parlak kumaşların kıvrımlarını görmeyi dört gözle bekliyordu. Oyuncakçı dükkânında, gümüş üç penilik paramı hangi harikaya harcayacağımı seçemeyip iki saat geçirdiğimi hatırlayınca, erkenden gidiyor olmamıza sevindim; sevgili Bayan Matty’nin kararsızlığın verdiği zevki doyasıya yaşamasına vakti olacaktı.

Güzel bir deniz yeşili bulursak elbisesi deniz yeşili olacaktı; bulamazsak mısır sarısına yatkındı, bense gümüş grisine. Dükkânın kapısına varana kadar gerekli kumaş enlerini konuştuk. Önce çayı alacak, ipeği seçecek, sonra bir zamanlar tavan arası olan, şimdiyse moda sergi salonuna çevrilmiş yere çıkan demirden sarmal merdivenleri tırmanacaktık.

Bay Johnson’ın dükkânındaki gençler en iyi görünümleriyle, en iyi kravatlarını takmışlardı; tezgâhın arkasında şaşırtıcı bir çeviklikle dönüp duruyorlardı. Bizi hemen yukarı çıkarmak istediler; ama önce iş, sonra eğlence ilkesine uyarak çayı satın almak için kaldık. Bayan Matty’nin dalgınlığı bu sırada kendini gösterdi. Yeşil çay içtiğini fark ederse, ardından gecenin yarısına kadar uyanık kalmayı kendine görev bilirdi. Oysa onu farkında olmadan pek çok kez içtiğini, böyle bir etki yaratmadığını bilirim. Bu yüzden yeşil çay eve sokulmazdı. Ama bugün, ipekten söz ettiğini sanarak, yasak olan çayın kendisini istedi. Ancak yanlışlık hemen düzeltildi; ardından ipekler gerçekten açılıp serildi. O sırada dükkân epey kalabalıklaşmıştı; Cranford’da pazar kurulduğu gündü ve çevredeki çiftliklerden, köylerden pek çok çiftçiyle köylü gelmişti. Saçlarını düzeltiyor, göz kapaklarının altından çekingen bakışlarla etrafa bakıyorlardı. Alışılmadık bu neşeli havadan evdeki hanıma ya da kızlara bir şeyler götürmek istiyor, ama şık dükkân görevlileri, canlı renkli şallar ve yazlık basmalar arasında kendilerini yersiz hissediyorlardı. Yine de dürüst yüzlü bir adam, durduğumuz tezgâha kadar sokulup cesaretle bir iki şala bakmak istedi. Diğer köylüler bakkaliye tarafında kalmıştı; ama bizim komşumuz, belli ki hanımına, karısına ya da kızına güzel bir şey alma niyetiyle öyle doluydu ki çekinmiyordu. Çok geçmeden, dükkân görevlilerini hangimizin daha uzun süre oyalayacağı sorusu aklıma takıldı: o mu, Bayan Matty mi? Her şalı bir öncekinden güzel buluyordu. Bayan Matty ise çıkarılan her yeni topun başında gülümseyip iç çekiyordu; bir renk ötekini güzelleştiriyor, hepsi bir araya gelince, dediği gibi, gökkuşağını bile sönük bırakıyordu.

“Korkuyorum,” dedi tereddütle, “hangisini seçersem seçeyim, ötekini alsaydım diyeceğim. Şu güzel koyu kırmızıya bak! Kışın ne kadar sıcak tutar. Ama bahar geliyor, biliyorsun. Keşke her mevsim için bir elbisem olsaydı,” dedi; Cranford’da hepimizin, istediğimiz ama almaya gücümüzün yetmediği şeylerden söz ederken yaptığı gibi sesini alçalttı. “Her neyse,” diye daha yüksek ve neşeli bir sesle sürdürdü, “hepsi bende olsa onlara bakmak çok zahmetli olurdu; sanırım yalnızca bir tane alacağım. Ama hangisini almalıyım, canım?”

Derken sarı benekli leylak renginde bir kumaşın üzerinde durakladı. Bense daha parlak renklerin yanında sönük kalmış, sade bir adaçayı yeşilini çekip çıkardım; mütevazı görünüşüne rağmen iyi bir ipekti. Dikkatimiz komşumuza çevrildi. Otuz şilin kadar eden bir şal seçmişti; belli ki evdeki bir Molly’ye ya da Jenny’ye vereceği hoş sürprizi düşünerek yüzü mutluluktan ışıyordu. Pantolon cebinden deri cüzdanını çıkarıp şalın ve bakkaliye tezgâhından getirilen birkaç paketin ödemesi için beş sterlinlik bir banknot uzattı. Dikkatimizi çektiği an tam da buydu. Dükkân görevlisi banknotu şaşkın ve kuşkulu bir ifadeyle inceliyordu.

“Town and County Bank! Efendim, emin değilim ama sanırım bu bankanın çıkardığı banknotları kabul etmememiz için bu sabah bir uyarı aldık. Bay Johnson’a sorup geleyim efendim; ama korkarım ödemenizi nakit olarak ya da başka bir bankanın banknotuyla yapmanızı istemek zorundayım.”

Bir adamın yüzünün dehşet ve şaşkınlıkla bu kadar hızlı değiştiğini hiç görmemiştim. Değişimi izlemek neredeyse acı vericiydi.

“Lanet olsun!” dedi, hangisinin daha sert olduğunu sınarcasına yumruğunu masaya vurarak. “Herif, banknotla altın sanki yerden toplanıyormuş gibi konuşuyor.”

Bayan Matty, adama duyduğu ilgi yüzünden ipek elbisesini unutmuştu. Bankanın adını duyduğunu sanmıyorum; ben de gergin ve korkak olduğumdan onun duymasını istemiyordum. Bir dakika önce yerden yere vurduğum sarı benekli leylak rengi elbiseyi övmeye başladım. Ama işe yaramadı.

“Hangi bankaydı? Yani banknotunuz hangi bankaya aitti?”

“Town and County Bank.”

“Bir bakayım,” dedi Bayan Matty sakince; dükkân görevlisi banknotu çiftçiye geri vermek üzere uzatınca usulca elinden aldı.

Bay Johnson çok üzgündü ama aldığı bilgilere göre bu bankanın çıkardığı banknotlar neredeyse atık kâğıttan farksızdı.

“Anlamıyorum,” dedi Bayan Matty alçak sesle bana. “Bizim bankamız, değil mi? Town and County Bank?”

“Evet,” dedim. “Bu leylak rengi ipek, yeni şapkanızdaki kurdelelerle tam uyacak sanırım,” diye sürdürdüm. Kumaşı ışığa tutuyor, adamın bir an önce gitmesini diliyordum. Bir yandan da, bankanın işleri banknotun reddedilmesinin düşündürdüğü kadar kötüyse Bayan Matty’nin bu pahalı alışverişi yapmasına izin vermemin ne kadar akıllıca ya da doğru olduğunu yeni yeni sorgulamaya başlamıştım.

Ama Bayan Matty kendine özgü, yumuşak ve ağırbaşlı tavrını takındı; bunu pek sık yapmazdı, ama o tavır ona çok yakışırdı. Elini usulca benim elimin üzerine koyarak şöyle dedi:

“İpekleri birkaç dakikalığına boş ver, canım. Sizi anlayamıyorum efendim,” dedi; şimdi çiftçiyle ilgilenmekte olan dükkân görevlisine dönerek. “Bu sahte bir banknot mu?”

“Hayır hanımefendi. Kendi başına gerçek bir banknot; ama görüyorsunuz, bu bir anonim ortaklık bankası ve batmasının muhtemel olduğuna dair söylentiler dolaşıyor. Bay Johnson yalnızca görevini yapıyor hanımefendi, eminim Bay Dobson da bunu anlayacaktır.”

Ama Bay Dobson, bu ricacı baş selamına karşılık gülümseyemedi. Banknotu dalgın dalgın parmaklarının arasında çeviriyor, az önce seçtiği şalın bulunduğu pakete kasvetle bakıyordu.

“Alın teriyle her kuruşunu kazanan yoksul bir adam için zor,” dedi. “Ama elden ne gelir. Şalınızı geri almalısınız, dostum; Lizzle bir süre daha pelerini olmadan idare etsin. Küçüklere söz verdiğim incirleri alacağım; ama tütünü ve öteki şeyleri...”

“Banknotunuza karşılık size beş altın vereceğim, iyi adam,” dedi Bayan Matty. “Bunda büyük bir yanlışlık olmalı; çünkü ben hissedarlardan biriyim ve işler yolunda gitmiyorsa bana mutlaka söylerlerdi.”

Dükkân görevlisi masanın üzerinden Bayan Matty’ye birkaç kelime fısıldadı. Bayan Matty ona kuşkuyla baktı.

“Belki öyledir,” dedi. “Ama ben işlerden anladığımı iddia etmiyorum. Yalnız, banka batacaksa ve bizim banknotlarımızı kabul ettikleri için dürüst insanlar paralarını kaybedecekse... Kendimi doğru anlatamıyorum,” dedi; dinleyen dört kişiyle birlikte uzun bir cümle kurduğunu birden fark etmişti. “Sadece altınımı banknotunuzla değiştirmek isterim, lütfen,” dedi çiftçiye dönerek. “Böylece şalı karınıza götürebilirsiniz. Elbisemden birkaç gün daha vazgeçmiş olacağım,” diye sürdürdü bana. “Sonunda her şeyin açıklığa kavuşacağından eminim.”

“Ya işin içinden kötü bir sonuç çıkarsa?” dedim.

“O zaman da bir hissedar olarak bu iyi adama parasını vermem yalnızca dürüstlük gereği olmuş olur. Aklımda bundan hiç kuşkum yok. Ama biliyorsun, kendimi başkaları kadar anlaşılır biçimde anlatamıyorum; Bay Dobson, lütfen banknotunuzu bana verin ve bu altınlarla alışverişinize devam edin.”

Lütfen banknotunuzu bana verin, Bay Dobson

Adam ona sessiz bir minnetle baktı; teşekkürünü kelimelere dökemeyecek kadar sıkılıyordu. Yine de bir iki dakika tereddüt etti, banknotuyla oynayıp durdu.

“Zarar varsa, başkasının benim yerime zarara uğramasını istemem. Ama görüyorsunuz, ailesi olan bir adam için beş sterlin çok para; dediğiniz gibi, on ihtimalden dokuzunda bir iki güne banknot yine altın kadar değerli olacak.”

“Bundan umut yok, dostum,” dedi dükkân görevlisi.

“İşte bu yüzden onu almam gerek,” dedi Bayan Matty sakince. Altınlarını adama doğru itti; adam da yavaşça banknotunu uzatıp karşılığında altınları aldı. “Teşekkür ederim. Bu ipeklerden birini almadan önce bir iki gün bekleyeceğim; belki o zaman daha çok seçeneğiniz olur. Canım, yukarı gelir misin?”

Modaları, onlardan esinlenerek dikilecek elbiseyi satın almışız gibi büyük bir dikkat ve merakla inceledik. Aşağıdaki dükkânda yaşanan küçük olayın, Bayan Matty’nin kolların biçimine ya da eteklerin duruşuna duyduğu merakı hiç azaltmış olduğunu sanmıyorum. Şapka ve şallara rahatça, baş başa bakabildiğimiz için bir iki kez benimle sevincini paylaştı. Ama incelememizin o kadar da baş başa olduğundan emin değildim; pelerinlerin arkasına saklanan birini ara sıra görüyordum. Usta bir hamleyle dönünce, sabah giysileriyle orada olan Bayan Pole’la burun buruna geldim. Kılığı kuşanmış olduğu sabah giysilerinin başlıca özelliği dişsiz olması, bu eksiği gizlemek için de peçe takmasıydı. O da bizimle aynı amaçla gelmişti. Ama çabucak ayrıldı; söylediğine göre başı çok ağrıyor, sohbet edecek hâli yoktu.

Dükkândan geçip aşağı inerken nazik Bay Johnson bizi bekliyordu. Altın karşılığında banknotun verildiğini öğrenmişti; büyük bir incelik ve içten bir iyilikle, ama biraz da düşüncesizce, Bayan Matty’ye başsağlığı dilemek ve durumun aslını ona anlatmak istiyordu. Umarım duyduğu söylenti abartılıdır diye düşündüm; çünkü hisselerinin sıfırdan bile değersiz olduğunu ve bankanın sterlin başına bir şilin bile ödeyemeyeceğini söyledi. Bayan Matty’nin hâlâ biraz kuşku duyuyor görünmesine sevindim; ama bunun ne kadarının gerçek, ne kadarının Cranford’da Bayan Matty gibi konumdaki hanımlara özgü bir özdenetimle takınılmış tavır olduğunu anlayamadım. Bu hanımlar, toplumsal bakımdan kendilerinden aşağı gördüklerine ya da halka açık bir dükkânda, en ufak bir şaşkınlık, dehşet veya benzeri duyguyu belli etmenin onurlarını zedeleyeceğini düşünürlerdi. Her neyse, eve çok sessiz yürüdük. Bayan Matty’nin banknotu bu kadar kararlı biçimde kendisine almasına biraz içerleyip sinirlendiğimi itiraf etmekten utanıyorum. Çok istediği yeni ipek elbiseyi almasını öyle gönülden arzulamıştım ki… Normalde o kadar kararsızdı, herkes onu kolayca fikrinden döndürebilirdi; bu kez onu ikna etmeye çalışmanın boşuna olduğunu anlamıştım, ama sonuç yine de canımı sıkmıştı.

Öğleden sonra saat on ikiyi geçince, modalar konusundaki merakımızın doyduğunu ve yeniden dışarı çıkmamıza engel olan bir beden yorgunluğu (aslında ruhsal bir çöküntüydü) hissettiğimizi ikimiz de kabul ettik. Yine de banknottan hiç söz etmedik; ta ki birden içimden, Bayan Matty’ye, Town and County Bank’ın eline geçen bütün banknotları altınla değiştirmeyi görev bilip bilmeyeceğini sormak gelene kadar. Söyler söylemez dilimi ısırabilirdim. Başını kaldırıp biraz kederle baktı; sanki zaten bunalmış zihnine yeni bir dert daha yüklemiştim. Bir iki dakika konuşmadı. Sonra, sevgili Bayan Matty’m, sesinde en ufak bir sitem olmadan şöyle dedi—

“Canım, zihnimin insanların pek güçlü dediği türden olduğunu hiç düşünmem; önümdeki meselede ne yapmam gerektiğine karar vermek bile çoğu zaman yeterince zor. Bu sabah, zavallı adam yanımdayken ne yapmam gerektiğini gördüğüm için çok şükrettim—çok şükrettim; ama şöyle şöyle bir şey olursa ne yapacağımı düşünüp durmak beni epey zorluyor. Sanırım gerçekte ne olacağını beklemeyi tercih ederim; kendimi telaşlandırıp önceden fazla kaygılanmazsam, o zaman da yardım göreceğimden kuşkum yok. Biliyorsun canım, Deborah gibi değilim ben. Deborah yaşasaydı, kendilerini bu duruma düşürmeden önce onların işini yoluna koyardı, bundan hiç kuşkum yok.”

İkimizin de pek iştahı yoktu; yine de önemsiz şeylerden neşeyle söz etmeye çalıştık. Kabul odasına dönünce Bayan Matty masasının kilidini açıp hesap defterlerini gözden geçirmeye başladı. Sabah söylediklerimden öyle pişmandım ki ona yardım edebileceğimi düşünmeye bile cüret edemedim; ben de, kaşlarını çatmış, kalemi çizgili sayfada aşağı yukarı ilerlerken onu kendi hâline bıraktım. Bir süre sonra defteri kapatıp masayı kilitledi, yanıma bir sandalye çekti. Ben ateşin karşısında kederli kederli oturuyordum. Elimi usulca onun eline soktum; elimi sıktı ama tek kelime etmedi. Sonunda, sesini güçlükle denetleyerek, “O banka batarsa yılda yüz kırk dokuz sterlin on üç şilin dört peni kaybedeceğim; geriye yılda yalnızca on üç sterlinim kalacak,” dedi. Elini sımsıkı sıktım. Ne diyeceğimi bilemedim. Az sonra (yüzünü göremeyecek kadar karanlık olmuştu) parmaklarının elimde kasılarak kıpırdadığını hissettim; yeniden konuşacağını anladım. “Umarım bunda yanlış—günah—bir yan yoktur; ama ah! Zavallı Deborah’ın bunu görmeden gitmiş olmasına öyle seviniyorum ki. Dünyadaki konumunu yitirmeye dayanamazdı; öyle soylu, öyle yüce bir ruhu vardı,” derken sesindeki hıçkırıkları duydum.

Küçük mal varlıklarını o uğursuz bankaya yatırmakta ısrar eden kız kardeşi hakkında söylediği tek şey buydu. O gece mumu her zamankinden geç yaktık; ışık, suskunluğumuzu bozacak kadar bizi utandırana dek yan yana, sessiz ve üzgün oturduk.

Yine de çaydan sonra işimize koyulduk; zorlama bir neşeyle konuşuyorduk, ama bu neşe, ulaşabildiği ölçüde, kısa sürede gerçeğe dönüştü. Konumuz, sonu gelmeyen şu şaşırtıcı olaydı: Lady Glenmire’ın nişanı. Bayan Matty, bunun iyi bir şey olduğunu düşünmeye neredeyse başlamıştı.

“Erkeklerin evde baş belası olduğunu inkâr etmiyorum. Kendi deneyimime dayanarak söylemiyorum; babam tertip düzen timsaliydi, eve girerken ayakkabılarını her kadın kadar özenle silerdi. Yine de bir erkek, başın derde girdiğinde ne yapılacağını bilen biri oluyor; yanında, dayanabileceğin birinin bulunması çok hoş. Lady Glenmire artık oraya buraya savrulup nereye yerleşeceğini düşünmek zorunda kalmayacak; iyi Bayan Pole ve Bayan Forrester gibi hoş, iyi insanların arasında bir evi olacak. Bay Hoggins de gerçekten yakışıklı bir adam; görgüsüne gelince, pek incelikli olmasa da çok iyi yürekli ve zeki olup bazılarınca zarif sayılmayan, ama hem dürüst hem şefkatli insanlar tanıdım.”

Bayan Matty, Bay Holbrook’u düşünerek tatlı bir dalgınlığa kapıldı; onu bölmedim. Ben birkaç gündür aklımda olan bir planı olgunlaştırmakla meşguldüm; bankanın batma ihtimali işi artık bir karara bağlamamı gerektirmişti. O gece Bayan Matty yattıktan sonra, haince mumu yeniden yaktım ve kabul odasına oturup Ağa Jenkyns’e bir mektup yazmaya koyuldum. Peter ise onu etkileyecek, bir yabancıysa yalnızca kuru gerçeklerin sıralandığı sıradan bir mektup gibi görecekti. Bitirene kadar kilise saati ikiyi çaldı.

Ertesi sabah, resmî ve gayriresmî haberler geldi: Town and County Bank ödemelerini durdurmuştu. Bayan Matty iflas etmişti.

Benimle sakin sakin konuşmaya çalıştı; ama geçinmek için haftada ancak beş şilini kalacağını söylemek zorunda kalınca birkaç gözyaşını tutamadı.

“Kendim için ağlamıyorum canım,” dedi gözyaşlarını silerek. “Sanırım annem bilse ne kadar üzüleceğini düşündüğüm için ağlıyorum; bu gerçekten çok aptalca bir düşünce. Annem bizi hep kendisinden daha çok düşünürdü. Ama birçok yoksulun elinde daha azı var; ben de pek müsrif değilim. Tanrı’ya şükür, koyun boynu etinin, Martha’nın ücretinin ve kiranın parasını ödeyince kimseye tek kuruş borcum kalmıyor. Zavallı Martha! Yanımdan ayrılmak zorunda kalırsa üzülecek, sanırım.”

Bayan Matty gözyaşlarının arasından bana gülümsedi; gözyaşlarını değil, yalnızca gülümsemesini görmemi ister gibiydi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…